Карл Цейсс: Оптика тарихы мен дамуы

Кіріспе

Неміс оптикалық компаниясы

Карл Цайсс қызметкерлері құрған футбол клубы. Carl Zeiss AG – Zeiss Group компаниясының барлық еншілес компанияларының холдингтік компаниясы, олардың ішінде Carl Zeiss Meditec AG акциялық нарықта сауда-саттық жүргізетін жалғыз компания. Carl Zeiss AG компаниясы Карл Цайсс қорына (Carl Zeiss Stiftung) тиесілі. Zeiss Group штаб-пәтері Германияның оңтүстігіндегі Оберкохен қаласында орналасқан, ал екінші ірі және негізін қалау орны – Шығыс Германиядағы Йена қаласы. Карл Цайсс қорының (Carl Zeiss Stiftung) бақылауында сонымен қатар Майнц және Йена қалаларында орналасқан Schott AG шыны өндіруші компаниясы да бар. Carl Zeiss – әлемдегі ең көне оптикалық өндірушілердің бірі.

Корпоративтік тарихы

Карл Цейсс 1846 жылы Йенада оптикалық шеберхана ашты. 1847 жылы ол микроскоптарды толық уақытты жұмыс істейтін өндіріске қойды. 1861 жылы қарқынды дамып келе жатқан компанияда 20-ға жуық адам жұмыс істеді және Тюрингия өнеркәсіптік көрмесінде алтын медаль жеңіп алды. 1866 жылы Цейсс өзінің мыңыншы микроскопын сатты. 1872 жылы физик Эрнст Аббе Цейсс компаниясына қосылды, ал Отто Шоттпен бірге олар өндіріп жатқан оптикалық құралдар үшін едәуір жақсартылған линзаларды жасады. Карл Цейсс 1888 жылы қайтыс болғаннан кейін, бизнес 1889 жылы Карл Цейсс қоры ретінде тіркелді. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін Zeiss әлемдегі ең ірі камера өндіруші компаниясы болды. Zeiss Ikon өндірістің маңызды бөлігін құрады, сонымен қатар ондаған басқа брендтер мен зауыттар, оның ішінде Дрездендегі ірі өндіріс орталығы да болды. 1928 жылы Zeiss компаниясы Hensoldt AG компаниясын сатып алды, ол 1964 жылдан бері Zeiss бинокльдерін және мылтық көзделгіштерін өндіріп келеді – бұл кейде «Hensoldt» және «Zeiss» брендтерімен ұсынылатын екі бірдей өнімге әкеп соқты. Hensoldt System Technology бөлімшесі (Leica және Hensoldt әскери оптикалық операцияларының бірігуінен құрылған) Zeiss компаниясымен «Hensoldt» атауымен 2006 жылға дейін жалғасты. Нацистік Германияның мәжбүрлі еңбек бағдарламасының аясында Zeiss екінші дүниежүзілік соғыс кезінде еврейлер мен басқа да аз ұлт өкілдерін қоса алғанда, мәжбүрлі еңбекке тартты. Соғыстың салдарынан көптеген компаниялар кішігірім еншілес компанияларға бөлінді, ал кейбіреулері бірікті. Дрезденнен шыққан инженерлік жаңаруларға зор құрмет көрсетілді – соғыстан бұрын әлемдегі алғашқы 35 мм бір линзалы рефлекс камерасы, Kine Exakta және жақсы сурет сапасына ие алғашқы миниатюралық камера осы қалада жасалған. Соғыс аяқталғаннан кейін Йена бастапқыда АҚШ әскерімен басылып алынды. Йена мен Дрезден Кеңес оккупациялық аймағына, кейін Шығыс Германияға қосылған кезде, АҚШ әскері Zeiss Jena-ның бір бөлігін Батыс Германияның Штутгарт қаласындағы Contessa өндіріс орнына көшірді, ал Zeiss Jena-ның қалған бөлігін (шығыс) Германия Демократиялық Республикасы Комбинат [[Халық меншігіндегі кәсіпорын]] ретінде қайта құрды. Кеңес әскері Zeiss зауыттарының көп бөлігін және жабдықтарын КСРО-ға көшіріп, Киев камералық комбинатын құрды. Батыста 1946 жылы Oberkochen қаласында (қазіргі Баден-Вюртемберг, Оңтүстік-Батыс Германия) Opton Optische Werke Oberkochen GmbH компаниясы бизнес-қызметін қайта бастады, ол 1947 жылы Zeiss Opton Optische Werke Oberkochen GmbH болып өзгерді, бірақ көп ұзамай «Карл Цейсс» деп қайта аталды. Батыс Германиядағы Zeiss өнімдері Шығыс блогында сату үшін «Opton» деп таңбаланды, ал Шығыс Германиядағы Zeiss өнімдері Батыс елдерінде сату үшін «Zeiss Jena» немесе жай ғана «Jena» деп таңбаланды. 1973 жылы Батыс Carl Zeiss AG жапондық Yashica компаниясымен Contax және Zeiss брендтерімен жоғары сапалы 35 мм пленкалық камералар мен линзаларды өндіру үшін лицензиялық келісімге келді. Бұл ынтымақтастық Yashica-ның мұрагері Kyocera компаниясымен 2005 жылы барлық камера өндірісі тоқтағанға дейін жалғасты. Кейін Zeiss әртүрлі ғарыш өнеркәсібі үшін линзалар өндірді және соңғы кезде қайтадан жоғары сапалы 35 мм камера линзаларын өндіруге кірісті. Шығыс Zeiss Jena да жоғары сапалы өнімдерді өндіруімен танымал болды. 1989–1991 жылдардағы Германияның қайта бірігуінен кейін VEB Zeiss Jena – әлемдік деңгейде бәсекелесе алатын сияқты саналып, Шығыс Германияның сирек фирмаларының бірі – Zeiss Jena GmbH болып қайта құрылды, ол 1990 жылы Jenoptik Carl Zeiss Jena GmbH болып өзгерді. 1991 жылы Jenoptik Carl Zeiss Jena екіге бөлінді, Carl Zeiss AG (Oberkochen) соғысқа дейінгі Carl Zeiss кәсіпорнын тиімді түрде қайта біріктіре отырып, микроскопия және басқа да дәл оптикалық бөлімдерін қабылдады және микроскопия және планетарий бөлімдерін Йенаға көшірді. Jenoptik GmbH фотоника, оптоэлектроника және мехатроника салаларындағы мамандандырылған компания ретінде бөлінді. Hensoldt AG 2006 жылдың 1 қазанында «Carl Zeiss Sports Optics GmbH» деп аталды. Дрездендегі және оның маңындағы Zeiss Gruppe компаниялары жаңа технологияларға қадам басты: мысалы, автомобиль өнеркәсібіне арналған экрандар мен өнімдер. «Zeiss Ikon» мұрасын негізінен үш компания мұрагерлік еткені айтуға болады: Zeiss Germany, фин/швед Ikon (батыс неміс Zeiss Ikon AG сатып алған) және тәуелсіз шығыс Zeiss Ikon. «Carl Zeiss Vision» деп аталатын бөлім көзілдірік линзаларын өндіреді. 2005 жылы көзілдірік бөлімшесі бұрынғы American Optical Company-ді қамтитын SOLA компаниясымен бірікті. 2013 жылдың 28 маусымында Carl Zeiss компаниясы брендтің атауын «Carl Zeiss» дегеннен «Zeiss» деп өзгерту жоспарын ресми түрде жариялады. Барлық өнімдер «Zeiss» брендімен біртектіленеді. 2019 жылдың сәуірінде Zeiss Брансвик қаласында орналасқан GOM компаниясын сатып алғанын хабарлады.

Carl Zeiss opened an optics workshop in Jena in 1846. By 1847 he was making microscopes full time. In 1861 the rapidly growing company had a staff of about 20 and won a gold medal at the Thuringian Industrial Exposition. By 1866 Zeiss sold their 1,000th microscope. In 1872 physicist Ernst Abbe joined Zeiss, and along with Otto Schott designed greatly improved lenses for the optical instruments they were producing. After Carl Zeiss's death in 1888, the business was incorporated as the Carl Zeiss Stiftung in 1889. By World War I, Zeiss was the world's largest camera production company. Zeiss Ikon represented a significant part of the production, along with dozens of other brands and factories, including a major works at Dresden. In 1928 the Zeiss company acquired Hensoldt AG, which has produced Zeiss binoculars and rifle scopes since 1964 this has occasionally resulted in twin products being offered under both the "Hensoldt" and "Zeiss" brand names. The Hensoldt System Technology division (resulting from a merger of the military optics operations of Leica and Hensoldt) was continued by Zeiss under the "Hensoldt" name until 2006. As part of Nazi Germany's Zwangsarbeiter program, Zeiss used forced labour, including Jews and other minorities during World War II. The destruction of the war caused many companies to divide into smaller subcompanies and others to merge. There was great respect for the engineering innovation that came out of Dresden—before the war the world's first 35 mm single lens reflex camera, the Kine Exakta, and the first miniature camera with good picture quality were developed there. At the end of the war, Jena was initially occupied by the United States Army. When Jena and Dresden were incorporated into the Soviet occupation zone, later East Germany, the US Army relocated some parts of Zeiss Jena to the Contessa manufacturing facility in Stuttgart, West Germany, while the remainder of Zeiss Jena was reestablished by the (eastern) German Democratic Republic as Kombinat [[Volkseigener Betrieb The Soviet Army relocated most of the existing Zeiss factories and tooling to the Soviet Union, establishing the Kiev camera works. In the West, business activity restarted in Oberkochen in present day Baden Württemberg (southwestern Germany) as Opton Optische Werke Oberkochen GmbH in 1946, which became Zeiss Opton Optische Werke Oberkochen GmbH in 1947, but was soon renamed to "Carl Zeiss". West German Zeiss products were labelled "Opton" for sale in the Eastern bloc, while East German Zeiss products were labelled "Zeiss Jena" or simply "Jena" for sale in Western countries. In 1973, the Western Carl Zeiss AG entered into a licensing agreement with the Japanese camera company Yashica to produce a series of high quality 35 mm film cameras and lenses bearing the Contax and Zeiss brand names. This collaboration continued under Yashica's successor, Kyocera, until the latter ceased all camera production in 2005. Zeiss later produced lenses for the space industry and, more recently, has again produced high quality 35 mm camera lenses. The eastern Zeiss Jena was also well known for producing high quality products. Following the German reunification of 1989–1991, VEB Zeiss Jena — reckoned as one of the few East German firms that was even potentially able to compete on a global basis — became Zeiss Jena GmbH, which became Jenoptik Carl Zeiss Jena GmbH in 1990. In 1991, Jenoptik Carl Zeiss Jena was split in two, with Carl Zeiss AG (Oberkochen) taking over the company's divisions for microscopy and other precision optics (effectively reuniting the pre war Carl Zeiss enterprise) and moving its microscopy and planetarium divisions back to Jena. Jenoptik GmbH was split off as a specialty company in the areas of photonics, optoelectronics, and mechatronics. The Hensoldt AG was renamed "Carl Zeiss Sports Optics GmbH" on 1 October 2006. The companies of the Zeiss Gruppe in and around Dresden have branched into new technologies: screens and products for the automotive industry, for example. there are arguably three companies with primarily "Zeiss Ikon" heritage: Zeiss Germany, the Finnish/Swedish Ikon (which bought the West German Zeiss Ikon AG), and the independent eastern Zeiss Ikon. A division called "Carl Zeiss Vision" produces lenses for eyeglasses. In 2005, the eyeglass division merged with U. S. company SOLA, which included the former American Optical Company. On 28 June 2013, Carl Zeiss officially announced its plan to rename the brand from "Carl Zeiss" to simply "Zeiss". All the products will be standardized under the "Zeiss" brand. In April 2019, Zeiss announced the acquisition of Brunswick based GOM.

Жаңалықтар

Zeiss компаниясы өзінің негізгі бизнес салаларының әрқайсысында оптикалық дизайн мен инженериядағы көптеген инновацияларға жауапты болды. Бүгін бұл соңғы үлгідегі EUV литографиялық жүйелерінде айқын көрінеді, бұл жартылай өткізгіш компоненттердің соңғы буынын өндіруге қажетті жабдықтар. Оған сондай-ақ бүгінгі электрондық және иондық микроскоптарға дейінгі жоғары өнімді оптикалық микроскоптар кіреді, олардың ажыратымдылығы нанометрден де төмен. Бұл алғашқы хирургиялық микроскоптар мен офтальмологиялық құрылғылар саласындағы технологиялық көшбасшылықты қамтиды. Сондай-ақ, жоғары өнімді контакттық метрология жүйелері де бар. Zeiss көптеген жылдар бойы астрономиялық телескоптар, фото және кинообъективтер сияқты салалардағы инновацияларды көрсетті. Карл Цейс компанияны оптикалық шеберханадан тысқары деңгейге көтеру үшін білікті ғалымның қажет екенін түсінген. 1866 жылы доктор Эрнст Аббе қызметке алынды. Содан бері жаңа өнімдер тез арада пайда бола бастады, бұл Zeiss компаниясын оптикалық технологияның алдыңғы қатарына шығарды. Аббе Йена оптикалық әйнегін әзірлеуде маңызды рөл атқарды. Ол микроскоптардың аберрацияларын жоюға тырысқанда, қолданыстағы оптикалық әйнектердің ассортименті жеткіліксіз екенін түсінді. Бірқатар есептеулерден кейін, ол тиісті қасиеттері бар оптикалық әйнектер болса, оптикалық құралдардың өнімділігі күрт жақсаратынын түсінді. Оның әйнек өндірушілеріне қойған талабына доктор Отто Шотт жауап берді, ол 1888 жылдан бастап Zeiss және басқа да өндірушілер пайдаланатын жаңа оптикалық әйнек түрлерін шығаратын Йенадағы әйгілі әйнек зауытын құрды. Жаңа Йена оптикалық әйнегі фотообъективтердің өнімділігін арттыруға мүмкіндік берді. Йена әйнегін фотообъективте алғаш рет Voigtländer қолданды, бірақ объектив ескі конструкция болғандықтан, оның өнімділігі айтарлықтай жақсармады. Кейіннен жаңа әйнектер астигматизмді түзетуде және апохроматтық объективтерді жасауда өз құндылығын дәлелдеді. Аббе бес элементтен тұратын симметриялық конструкциядағы фотообъективті жобалауды бастады, бірақ одан әрі дамытпады. Zeiss фотообъективтер инновациясының көшбасшысы доктор Пол Рудольф болды. 1890 жылы Рудольф диафрагманың екі жағында цементтелген топтары бар асимметриялық объективті жасады, оны "Анастигмат" деп атады. Бұл объектив үш серияда шығарылды: III, IV және V сериялары, олардың ең үлкен диафрагмалары f/7.2, f/12.5 және f/18 болды. 1891 жылы I, II және IIIa сериялары f/4.5, f/6.3 және f/9 максималды диафрагмаларымен пайда болды, ал 1893 жылы f/8 максималды диафрагмасы бар IIa сериясы пайда болды. Бұл объективтер қазір "Protar" тауарлық белгісімен жақсы танымал, ол алғаш рет 1900 жылы қолданылған. Сол кезде диафрагманың бір жағын ғана қамтитын бір комбинациялы объективтер әлі де кең таралған болатын. Рудольф 1893 жылы үш цементтелген элементі бар бірін жобалады, олардың екеуін линзаның корпусына бірге орнатуға болады, бірақ ол Эмиль фон Хог жобалаған C.P. Goerz-дің Dagor объективімен бірдей екені анықталды. Содан кейін Рудольф төрт цементтелген элементі бар бір комбинацияны ойлап тапты, оны Protar элементтерінің барлығын бір бөлікке біріктірілгендей қарастыруға болады. 1894 жылы сатылған Protarlinse Series VII, ең жоғары түзетілген бір комбинациялы объектив, оның фокустық қашықтығына байланысты f/11 және f/12.5 арасындағы максималды диафрагмалары бар. Бірақ Protarlinse-дің маңызды ерекшелігі - екі объективті бір линза корпусына орнату арқылы, одан да жоғары өнімділік пен үлкен диафрагмалы, f/6.3 пен f/7.7 аралығында, құрама объектив жасауға болады. Бұл конфигурация бойынша ол Double Protar Series VIIa деп аталды. Protarlinse құрылғыларының әртүрлі комбинациялары арқылы ошақ қашықтығының кең ауқымын алуға болады. Рудольф сондай-ақ теріс элементтерді қоршап тұрған жұқа оң менцикпен симметриялық дизайнның қос Гаусс тұжырымын зерттеді. Нәтижесінде 1896 жылы шыққан Planar Series Ia, f/3.5 дейінгі максималды диафрагмалық диафрагмалары бар, сол заманның ең жылдам объективтерінің бірі болды. Ол өте өткір болса да, оның танымалдылығын шектеген комадан зардап шекті. Алайда, бұл конструкцияның одан әрі дамуы оны стандартты қамтудың жоғары жылдамдықты объективтері үшін таңдалған дизайнға айналдырды. Мүмкін, Хью Алдис Лондонның Dallmeyer үшін жасаған Stigmatic объективтерінен шабыттанған Рудольф төрт жұқа элементі бар жаңа асимметриялық объективті, Unar Ib сериясын, f/4.5 дейін диафрагмасы бар жасады. Оның жоғары жылдамдығының арқасында ол қолмен ұсталатын камераларда кеңінен қолданылды. Рудольфтың ең маңызды Zeiss объективі - Tessar, алғаш рет 1902 жылы Series IIb f/6.3 түрінде сатылған. Оны Unar-дың алдыңғы жартысы мен Protar-дың артқы жартысының комбинациясы деп айтуға болады. Бұл ең құнды және әмбебап дизайн болып шықты, оның даму әлеуеті зор болды. Оның максималды диафрагмасы 1917 жылы f/4.7-ге дейін, ал 1930 жылы f/2.7-ге дейін артты. Көптеген объектив өндірушілері Tessar конфигурациясындағы объективтерді жасаған болуы мүмкін. Рудольф Бірінші дүниелік соғыстан кейін Zeiss компаниясын тастап кетті, бірақ Мерте, Вандерслеб сияқты басқа да білікті дизайнерлер компанияны фотообъективтер инновациясының алдыңғы қатарында ұстап тұрды. Ең маңызды дизайнерлердің бірі - бұрынғы Ernemann қызметкері доктор Людвиг Бертеле, ол өте жылдам Ernostar объективімен танымал. Zeiss Ikon компаниясының Contax пайда болуымен, алғашқы кәсіби 35 мм жүйелік камера қолжетімді болды. Бұл кезеңде Leica ыңғайлы және портативті суретке түсіру камерасы ғана еді. Алайда Leitz Contax ұсынған әлеуетті көріп, жылдам түрде біріктірілген диапазонды іздеушіні жасады және қосымша объективтерді ұсына бастады. Жүйелік камера ретінде Contax үшін әртүрлі объективтер қажет болды. Бертеленің Contax үшін жасалған Sonnar сериясы объективтері кемінде екі онжылдық бойы Leica-мен теңестірілді. Contax үшін басқа объективтерге Biotar, Biogon, Orthometar және әртүрлі Tessar және Triotar кірді. Екінші дүниелік соғысқа дейін Zeiss-тің соңғы маңызды инновациясы - 1935 жылы Олексндер Смакула ойлап тапқан линза беттеріне антирефлекстік жабын жағу техникасы. Осылай өңделген объектив "T" (Transparent) деген қысқартылған жазумен белгіленді. Соғыстан кейін осы негізде көп қабатты жабын жағу техникасы жасалды, ол "T✻" (T star) деп белгіленді. Германияның бөлінуінен кейін Oberkochen қаласында жаңа Carl Zeiss оптикалық компания құрылды, ал Йенадағы түпкілікті Zeiss компаниясы жұмысын жалғастырды. Бастапқыда екі компания да өнімдердің ұқсас желілерін өндірді және өнімдерді бөлісуде кеңінен ынтымақтастық жасады, бірақ уақыт өте келе олар біртіндеп алыстады. Йенаның жаңа бағыты 35 мм көзқарастық камералар үшін объективтерді жасауға және әсіресе кең бұрышты конструкцияларда көптеген жетістіктерге жетуге бағытталды. Бұған қоса, Oberkochen 35 мм көзқарастық камера Contarex, орта форматты камера Hasselblad, Linhof Technika сияқты үлкен форматты камералар, 35 мм көзқарастық камера Contaflex сияқты алынбалы алдыңғы элемент объективтері және басқа да камера түрлері үшін объективтерді жобалаумен де айналысты. Zeiss фотообъектив өндіруші ретінде бастапқыда басқа өндірушілерге өз объективтерін өндіруге рұқсат беру бағдарламасын құрды. Арасында Voigtländer, Bausch & Lomb, Ross, Koristka, Krauss, Kodak және т.б. болды. 1970 жылдары Zeiss Ikon компаниясының батыс бөлімі Yashica компаниясымен ынтымақтастықта жаңа Contax камераларын жасады, және осы камераларға арналған көптеген Zeiss объективтерін Yashica-ның оптикалық бөлімі Tomioka өндірді. Yashica-ның иесі Kyocera 2006 жылы камера өндірісін тоқтатқаннан кейін Yashica объективтерін Cosina жасады, ол сондай-ақ жаңа Zeiss Ikon біріктірілген диапазонды іздеуші камерасы үшін көптеген жаңа Zeiss дизайндарын өндірді. Бүгінде активті басқа лицензиар - Sony, ол өзінің бейне және цифрлық суретке түсіру камераларында Zeiss атауын қолданады.

The Zeiss company was responsible for many innovations in optical design and engineering in each of their major fields of business. Today this becomes exemplarily visible in the latest EUV lithography systems, the equipment needed to produce the latest generations of semiconductor components. It also includes early high performance optical microscopes up to today's electron and ion microscopes, which reach a sub nanometers resolution. It includes technology leadership in the first surgical microscopes and ophthalmic devices. It also includes high performance contact metrology systems. For many years Zeiss showed innovations in fields as astronomical telescopes, photographic and cinematic lenses. Early on, Carl Zeiss realised that he needed a competent scientist so as to take the firm beyond just being another optical workshop. In 1866, the service of Dr. Ernst Abbe was enlisted. From then on novel products appeared in rapid succession which brought the Zeiss company to the forefront of optical technology. Abbe was instrumental in the development of the famous Jena optical glass. When he was trying to eliminate stigmatism from microscopes, he realized that the range of optical glasses available was insufficient. After some calculations, he realised that performance of optical instruments would dramatically improve if optical glasses of appropriate properties were available. His challenge to glass manufacturers was finally answered by Dr. Otto Schott, who established the famous glassworks at Jena from which new types of optical glass began to appear from 1888 to be employed by Zeiss and other makers. The new Jena optical glass also opened up the possibility of increased performance of photographic lenses. The first use of Jena glass in a photographic lens was by Voigtländer, but as the lens was an old design its performance was not greatly improved. Subsequently, the new glasses would demonstrate their value in correcting astigmatism, and in the production of apochromatic lenses. Abbe started the design of a photographic lens of symmetrical design with five elements, but went no further. Zeiss' domination of photographic lens innovation was due to Dr Paul Rudolph. In 1890, Rudolph designed an asymmetrical lens with a cemented group at each side of the diaphragm, appropriately named "Anastigmat". This lens was made in three series: Series III, IV and V, with maximum apertures of f/7.2, f/12.5, and f/18 respectively. In 1891, Series I, II and IIIa appeared with respective maximum apertures of f/4.5, f/6.3, and f/9 and in 1893 came Series IIa of f/8 maximum aperture. These lenses are now better known by the trademark "Protar", which was first used in 1900. At the time, single combination lenses, which occupy one side of the diaphragm only, were still popular. Rudolph designed one with three cemented elements in 1893, with the option of fitting two of them together in a lens barrel as a compound lens, but it was found to be the same as the Dagor by C. P. Goerz, designed by Emil von Hoegh. Rudolph then came up with a single combination with four cemented elements, which can be considered as having all the elements of the Protar stuck together in one piece. Marketed in 1894, it was called the Protarlinse Series VII, the most highly corrected single combination lens with maximum apertures between f/11 and f/12.5, depending on its focal length. But the important thing about this Protarlinse is that two of these lens units can be mounted in the same lens barrel to form a compound lens of even greater performance and a larger aperture, between f/6.3 and f/7.7. In this configuration, it was called the Double Protar Series VIIa. An immense range of focal lengths can thus be obtained by the various combination of Protarlinse units. Rudolph also investigated the Double Gauss concept of a symmetrical design with thin positive menisci enclosing negative elements. The result was the Planar Series Ia of 1896, with maximum apertures up to f/3.5, one of the fastest lenses of its time. Whilst it was very sharp, it suffered from coma which limited its popularity. However, further developments of this configuration made it the design of choice for high speed lenses of standard coverage. Probably inspired by the Stigmatic lenses designed by Hugh Aldis for Dallmeyer of London, Rudolph designed a new asymmetrical lens with four thin elements, the Unar Series Ib, with apertures up to f/4.5. Due to its high speed, it was used extensively on hand cameras. The most important Zeiss lens by Rudolph was the Tessar, first sold in 1902 in its Series IIb f/6.3 form. It can be said as a combination of the front half of the Unar with the rear half of the Protar. This proved to be the most valuable and flexible design, with tremendous development potential. Its maximum aperture was increased to f/4.7 in 1917 and reached f/2.7 in 1930. It is probable that every lens manufacturer has produced lenses of the Tessar configurations. Rudolph left Zeiss after World War I, but many other competent designers such as Merté, Wandersleb, etc. kept the firm at the leading edge of photographic lens innovations. One of the most significant designers was the ex Ernemann man Dr Ludwig Bertele, famed for his Ernostar high speed lens. With the advent of the Contax by Zeiss Ikon, the first professional 35mm system camera became available. At this stage the Leica was no more than a convenient and portable snapshot camera. However Leitz could see the potential offered by the Contax and rapidly developed a coupled rangefinder and started to introduce additional lenses. As a system camera there was a need for a range of lenses for the Contax. Bertele's Sonnar series of lenses designed for the Contax was the match in every respect for the Leica for at least two decades. Other lenses for the Contax included the Biotar, Biogon, Orthometar, and various Tessars and Triotars. The last important Zeiss innovation before World War II was the technique of applying an anti reflective coating to lens surfaces invented by Olexander Smakula in 1935. A lens so treated was marked with a red "T", short for "Transparent". The technique of applying multiple layers of coatings was developed from this basis after the war, and known as "T✻" (T star). After the partitioning of Germany, a new Carl Zeiss optical company was established in Oberkochen, while the original Zeiss firm in Jena continued to operate. At first, both firms produced very similar lines of products, and extensively cooperated in product sharing, but they drifted apart as time progressed. Jena's new direction was to concentrate on developing lenses for 35 mm single lens reflex cameras, and many achievements were made, especially in ultra wide angle designs. In addition to that, Oberkochen also worked on designing lenses for the 35 mm single lens reflex camera Contarex, for the medium format camera Hasselblad, for large format cameras like the Linhof Technika, interchangeable front element lenses such as for the 35 mm single lens reflex Contaflex and other types of cameras. Since the beginning of Zeiss as a photographic lens manufacturer, it has had a licensing programme, allowing other manufacturers to produce its lenses. Over the years its licensees included Voigtländer, Bausch & Lomb, Ross, Koristka, Krauss, Kodak. etc. In the 1970s, the western operation of Zeiss Ikon collaborated with Yashica to produce the new Contax cameras, and many of the Zeiss lenses for this camera, among others, were produced by Yashica's optical arm, Tomioka. As Yashica's owner Kyocera ended camera production in 2006, and Yashica lenses were then made by Cosina, who also manufactured most of the new Zeiss designs for the new Zeiss Ikon coupled rangefinder camera. Another licensee active today is Sony who uses the Zeiss name on lenses on its video and digital still cameras.

Кәсіпкерлік қатынастар

Zeiss өзінің атауын немесе технологиясын Hasselblad, Rollei, Yashica, Sony, Logitech және Alpa сияқты әртүрлі компанияларға лицензиялады. Ынтымақтастықтың сипаты әртүрлі: басқа фирма (мысалы, Sony) жасаған оптикалық құралдарды бірлесіп таңбалаудан бастап, толық оптикалық дизайн мен өндіріске дейін (мысалы, Hasselblad). 2005 жылдың 27 сәуірінде компания камералық телефондар нарығында Nokia компаниясымен ынтымақтастық орнату туралы хабарлады, Zeiss камера оптикасын жеткізді. Zeiss оптикасымен бірлесіп жасалған алғашқы смартфон – Nokia N90. Zeiss 2017 жылдың 6 шілдесінде жарияланған HMD Global компаниясымен ынтымақтастық арқылы Nokia өнімдері үшін қайтадан оптикамен қамтамасыз етеді. 2020 жылдың 17 желтоқсанында Vivo және Zeiss ұялы бейнелеу технологияларындағы жаңаруларды бірлесіп дамыту және ілгерілету үшін ұзақ мерзімді стратегиялық серіктестік туралы мәлімдеді. Vivo Zeiss бірлесіп жасаған алғашқы бейнелеу жүйесі Vivo X60 сериясында қолданылады. Ынтымақтастық шартының аясында Vivo және Zeiss Vivo Zeiss Imaging Lab құрады, бұл Vivo компаниясының флагмандық смартфондары үшін ұялы бейнелеу технологияларын жаңаруға бағытталған бірлескен ғылыми-зерттеу бағдарламасы.

Zeiss Ikon кинокамералары

Zeiss Ikon — Карл Цайсспен байланысты тәуелсіз камера компаниясы, ол 1926 жылдың 15 қыркүйегінде Дрезденде төрт камера жасаушы компанияның (Contessa Nettel, de, Goerz және ICA) бірігуі нәтижесінде құрылды. Капиталдың көп бөлігі Zeiss компаниясынан түсті, ол сондай-ақ линзалар мен жалюзилер сияқты камераларға қажетті компоненттерді өзінің еншілес компаниялары арқылы жеткізді. Біріктірілген төрт компанияның бірі – de (ICA AG) 1909 жылы құрылды, бұл Zeiss линзаларын жасаушы Пол Рудольф пен Герлицтен келген Курт Бентзиннің 1899 жылы бірлесіп құрған Карл Цайс Палмосы істен шыққаннан кейін көп ұзамай болды. Компания жоғары сапалы Contarex желісін (1959) – пленкалық журналдармен және тамаша оптикамен, сондай-ақ орта деңгейдегі Icarex желісін (1967) – фокустық жазықтықтың жалюзиімен және танымал M42 линзалық ұясымен немесе өзіндік байонеттік ұясымен ұсынды. Бұл үлгілер бастапқыда Canon, Yashica, Minolta және Nikon сияқты жапондық брендтер шығарған SLR камераларымен бәсекелесе білді, бірақ Zeiss Ikon жаңа мүмкіндіктерді қосып, олардың қарқынын ұстай алмады және 1971 жылы Zeiss Ikon камераларын өндіру тоқтатылды.

Ағылшын

Zeiss 1956 жылы Voigtländer брендін де сатып алды, осылайша бірдей нарық сегменттерінде бәсекелес камераларды ұсынудың ерекше жағдайына түсті, оның ішінде кәсіби қашықтық өлшегіштер (Prominent (135), Contax-пен бәсекелесіп), әуесқой SLR (Bessamatic/Ultramatic, Contaflex-пен бәсекелесіп) және кем дегенде 1967 жылға дейін көптеген шағын және бүгілетін камералар. Android операциялық жүйесінде жұмыс істейтін санаулы камералардың бірі болған ZX1 2023 жылы өндірілістен алынды.

Z сериялы SLR линзалары

Zeiss компаниясы Жапонияда Cosina компаниясы Zeiss талаптарына сәйкес өндіретін ZE, ZF, ZK және ZS серияларының бірнеше SLR линзалары үшін оптикалық бірдей қолмен фокусқа келтірілетін линзаларды шығарады. ZE линзалары Canon EF линзалық ұясына орналасады. Олар Canon EF стандартты линзалары сияқты фокусты растауға және электрондық диафрагманы басқаруға мүмкіндік беретін электрондық контактілерге ие. ZF сериялы линзалар Nikon F линзалық ұясына орналасады. Төрт дизайндық нұсқа ZF, ZF.2, ZF I және ZF IR деп белгіленген. Барлығы Nikon AI S типті диафрагмалық индекстеуі бар қолмен фокусқа келтірілетін дизайн. ZF линзаларында AI S диафрагмалық индексі, жартылай сатылы диафрагма сақинасы және электрондық мүмкіндіктер жоқ. ZF.2 линзалары ZF линзаларына ұқсас, бірақ қосымша CPU функционалдығымен, Nikon AI P линзаларына ұқсас. Олар электрондық фокусты растауға, толық өлшеу үйлесімділігіне және Nikon SLR камераларымен электрондық диафрагманы басқаруға мүмкіндік береді, оларға CPU линзалары қажет. ZF I линзалары фокус пен диафрагма үшін механикалық құлыптарға және өнеркәсіптік қолдану үшін қосымша қоршауға ие. ZF IR линзалары инфрақызыл түсірілімге бейімделген, 1100 нм дейін толқын ұзындығын өткізетін жабындармен және инфрақызылға арналған фокус шкалаларымен жабдықталған. ZK линзалары Pentax K линзалық ұясына орналасады. Оларда электроника жоқ, тек қолмен фокусқа келтіріледі, KA байланыс тізбегі бар. Zeiss компаниясы 2010 жылдың қыркүйегінде ZK желісін тоқтату туралы хабарлады. ZS линзалары M42 линзалық ұясына (Pentacon/Practica/Pentax бұрандалы ұясы) орналасады. Адаптерлерді пайдалану арқылы оларды Canon FD және EF, Pentax K, Minolta SR және Sony/Konica Minolta/Minolta A сияқты көптеген 35 мм байонетті камералық ұяларға бейімдеуге болады (Nikon F ұясынан басқа), бірақ әдетте ашық диафрагмамен өлшеу, көп сегментті өлшеу, фокусты растау, автоматты күшті жарық зоомы, сондай-ақ кейбір тұрақтандыру мүмкіндіктері мен Exif деректерінің дәлдігі жоғалады.

Distagon T✻ 15mm ƒ/2.8 ✓ ✓
Distagon T✻ 18mm ƒ/3.5 ✓ ✓ ✓ ✓
Distagon T✻ 21mm ƒ/2.8 ✓ ✓ ✓ ✓
Distagon T✻ 25mm ƒ/2.0 ✓ ✓
Distagon T✻ 25mm ƒ/2.8 ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Distagon T✻ 28mm ƒ/2.0 ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Distagon T✻ 35mm ƒ/1.4 ✓ ✓
Distagon T✻ 35mm ƒ/2.0 ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Planar T✻ 50mm ƒ/1.4 ✓ ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Makro Planar T✻ 50mm ƒ/2.0 ✓ ✓ ✓ ✓
Planar T✻ 85mm ƒ/1.4 ✓ ✓ ✓ ✓ ✓
Makro Planar T✻ 100mm ƒ/2.0 ✓ ✓ ✓ ✓
Apo Sonnar T✻ 135mm ƒ/2.0 ✓ ✓

Отус линзалары

Zeiss Nikon F және Canon EF ұяларына арналған Otus линзаларын қолмен фокуспен шығарады, олардың электрондық мүмкіндіктері Zeiss ZF.2 және ZE линзаларымен сәйкес келеді. Otus линзалары ешқандай компромиске бармайтын күрделі конструкциялар болып табылады, Zeiss оларды қалыпты және қысқа телефотографиялық санаттарда "әлемдегі ең жақсы" деп атайды. Олар 35 мм форматты қамтиды. Otus APO Distagon T✻ 28 мм ƒ/1.4
Otus APO Distagon T✻ 55 мм ƒ/1.4
Otus APO Planar T✻ 85 мм ƒ/1.4
Otus APO Sonnar T✻ 100 мм ƒ/1.4

Локсиа линзалары

Zeiss Sony E монтажы үшін қолмен фокусқа келтірілетін Loxia линзаларын шығарады. Sony "FE" линзалары сияқты, олар 35 мм форматты қамтиды. 35/2 және 50/2 модельдері қазіргі ZM желісінен алынған. Loxia Distagon T✻ 21 мм f/2.8
Loxia Distagon T✻ 25 мм f/2.4
Loxia Biogon T✻ 35 мм f/2.0
Loxia Planar T✻ 50 мм f/2.0
Loxia Sonnar T✻ 85 мм f/2.4

Тоуит линзалары

Zeiss Fujifilm X және Sony E ұялары үшін автофокустық Touit линзаларын шығарады. Олар APS-C форматын қамтиды. Touit 1.8/32
Touit Distagon T✻ 12 мм f/2.8
Touit Planar T✻ 32 мм f/1.8
Touit Makro Planar T✻ 50 мм f/2.8 Macro

Суперротациялық линзалар

Бұл 360° tilt/shift линзалар (Zeiss орта форматты линзалар дизайны негізінде жасалған) 35 мм форматтағы, толық кадрлы цифрлық камералар үшін де қолданылады. Қол жетімді ұстағыштар: Canon EF, Nikon F, Sony Alpha/Konica Minolta/Minolta A ұстағыштары. Басқа ұстағыштар сұраныс бойынша. Тек қолмен фокусқа келтіріледі, электроника жоқ. Германия мен Украинада өндірілген. Hartblei Superrotator Carl Zeiss Distagon T✻ IF 1:4.0 40 мм
Hartblei Superrotator Carl Zeiss Planar T✻ 1:2.8 80 мм
Hartblei Superrotator Carl Zeiss Makro Planar T✻ 1:4.0 120 мм

NASA-ның

Зейсс Джеймс Уэбб ғарыш телескопының оптикалық компоненттерін жобалады. НАСА-ның айға қатысты бағдарламасы үшін Зейсс жасаған 50 мм-лік өте жылдам линзалардың ерекше үштігі Стэнли Кубриктің "Барри Линдон" тарихи фильмін түсіргенде қайта пайдаланылды. Фильмнің дәуірлік атмосферасы бірнеше ішкі сахналарды шам жарығымен түсіруді қажет етті. Бұл үшін Кубрик линзаларды кинокамераға бекіту үшін өзгертті, содан кейін олардың екеуі әртүрлі тәсілдермен кеңейтілді, көру бұрышын ұлғайту үшін тағы да өзгертілді.

Смартфонның линзалары

Zeiss компаниясы Nokia компаниясымен, содан кейін Microsoft Mobile компаниясымен Lumia сериясын өндіруді жалғастыра отырып жұмыс істеді. Nokia 808 PureView моделінде Zeiss компаниясы 1/1.2 дюймдік сенсоры үшін арнайы әзірлеген линзасы бар; осыған ұқсас линза Nokia Lumia 1020 мұрагерінде де қолданылған. Nokia N90 және Nokia N8 телефондарында да Zeiss оптикасы пайдаланылған. 2017 жылы Zeiss HMD Global компаниясымен ынтымақтаса Nokia өнімдері үшін оптикамен қамтамасыз етті.

Басқа өнімдер

Zeiss оптика және көру саласындағы өнімдердің кең спектрін ұсынады. Оларға камера және кинообъективтер, микроскоптар мен микроскопиялық бағдарламалық жасақтама, бинокльдер және қашықтықтан көру оптикасы, көзілдіріктер мен линзалар, планетарийлер мен күмбездік бейне жүйелері, оптикалық сенсорлар, өнеркәсіптік метрология жүйелері және офтальмологиялық өнімдер кіреді. Тіпті бейне көзілдіріктері де өнімдер қатарына жатады. 2012 жылдың жазында жаңа Cinemizer OLED бейне көзілдірігі нарыққа шығуы тиіс болған. 2D және 3D фильмдерді қараудан басқа, құралмен жабдықталғанда компьютерлік ойындар ойнауға да болады. Carl Zeiss AG компаниясының кірісінің басым бөлігі жартылай өткізгіш өндіріс технологиялары бөлімшесі арқылы түседі, ол жартылай өткізгіш өнеркәсібі үшін литографиялық жүйелерді, сондай-ақ процесті басқару шешімдерін (электрондық микроскоптар, масканы жөндеу құралдары, гелий иондық микроскоптар) өндіреді.

Медициналық шешімдер

Бұл Carl Zeiss филиалы Carl Zeiss Meditec компаниясымен басқарылады. Ол офтальмология/оптометрия, нейрохирургия, ЛОР, омыртқа, П&Р, стоматология, радиотерапия және гинекология бөлімдеріне бөлінген.

Көздің күтімі

Carl Zeiss Vision Care бөлімшесі офтальмологиялық линзаларды, оптикалық жабындарды, сондай-ақ диспансерлік технологиялар мен қызметтерді әзірлейді, өндіреді және таратумен айналысады. Zeiss жоғары рефракциялық индексі бар шыныдан жасалған офтальмологиялық линзаларымен әйгілі, бұл күшті рецепт бойынша жасалған линзаларды жұқарақ етуге мүмкіндік береді. Олардың прогрессивті линзасы ZEISS Progressive Individual бірнеше марапатқа ие болды, оның ішінде 2009 жылы Вашингтон қаласында өткен OLA сыйлығы және 2014 жылы Үндістанның Мумбаи қаласында өткен VisionPlus немесе VP сыйлығы.

Виртуалды шындық

VR Optician (бұрынғы vr lens. eu) арқылы "Virtual Reality Headset Prescription Lens Adapters" деген атпен сатылатын Carl Zeiss Vision линзаларын VR Optician-нің нарықтағы рецепт бойынша жасалған линза адаптерлері үшін жеткізуші болып табылады. Бұл линза адаптерлері кең ауқымды виртуалды шындық гарнитураларымен қолданылады, көру қабілеті бұзылған адамдарға көзілдірік немесе контактты линзаларсыз оларды пайдалануға мүмкіндік береді.

Өнеркәсіптік метрология

Zeiss Industrial Metrology жоғары дәлдікті өлшеу жүйелеріне маманданған, оның ішінде координаттық өлшеу машиналары (CMM), медициналық емес компьютерлік томографиялық өлшеу машиналары, оптикалық өлшеу жабдықтары, метрологиялық бағдарламалық жасақтама және өлшеу сенсорлық жүйелері. Industrial Metrology еншілес компаниясы осы жабдықты әлемдегі көптеген өндіріс орындарына жеткізеді. Zeiss 1919 жылдан бері координаттық өлшеу машиналарын өндіріп келеді, бастапқыда қарапайым қолмен басқарылатын CMM ұсынды. 1973 жылы Zeiss Zeiss сенсорлық жүйесі мен Hewlett Packard компьютерін қолданып UMM 500-ді ұсынды. Содан бері Zeiss өнімдерін едәуір жақсарып, кеңейтті және қазірде жоғары дәлдікті CMM-дердің, Metrotom-ның және басқа да көптеген түрлерін ұсынады.

Zeiss координаттық өлшеу машиналарын жасауда компьютерлік сандық басқару (CNC) технологиясын алғаш рет енгізген және осы машиналар үшін CNC стилусын ауыстыру мүмкіндігін ұсынған алғашқы өндіруші болды. ASML компаниясымен және оның еншілес компанияларымен, серіктестерімен бірге Zeiss ең соңғы жартылай өткізгіш чиптердің негізгі қабаттарын жасауға қабілетті литографиялық жүйелердің жалғыз жеткізушісі болып табылады.

Өрт сөндіру есіктері

Zeiss Ikon деген атау ескі кинотеатрларда, проекциялық терезелердегі өрттен қорғайтын жапқыштарда да кездеседі. Олардың құрамында фильмде өрт шыққан жағдайда, проекциялық кабинада, балқып, тесікті жабатын жылу сақтандырғыштары болған.