Фаренгейт: Неміс-поляк физигі және термометр жасаушысы
Daniel Gabriel Fahrenheit
Даниэль Фаренгейт: неміс-поляк физигі, термометрді ойлап тапқан. Температура өлшеуде дәлдік, сынап термометрлері және Фаренгейт шкаласы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс-поляк физигі және инженер Даниэль Габриэль Фаренгейт (;/f//ær//ə//n//h//aɪ//t/; ; 24 мамыр 1686 – 16 қыркүйек 1736) – физик, өнертапқыш және ғылыми құралдар жасаушы, Польшада неміс тегінен шыққан отбасында дүниеге келген. Фаренгейт әртүрлі аспаптарды қолданатын түрлі бақылаушылардың температура өлшемдерін салыстыруға мүмкіндік беретін, жеткілікті дәл және тұрақты термометрлерді ойлап тапты. Фаренгейтке сол кездегі спиртті термометрлерге қарағанда дәл әрі жақсырақ шыны термометрлерде сынапты қолдану да еңбек еткені белгілі. Оның термометрлерінің танымалдылығы оның құралдарына бекітілген Фаренгейт шкаласын кеңінен қабылдауға алып келді.
German Polish physicist and engineer
Daniel Gabriel Fahrenheit FRS ('/f//ær//ə//n//h//aɪ//t/; ; 24 May 1686 – 16 September 1736) was a physicist, inventor, and scientific instrument maker, born in Poland to a family of German extraction. Fahrenheit invented thermometers accurate and consistent enough to allow the comparison of temperature measurements between different observers using different instruments. Fahrenheit is also credited with inventing mercury in glass thermometers more accurate and superior to spirit filled thermometers at the time. The popularity of his thermometers led to the widespread adoption of his Fahrenheit scale attached to his instruments.
Ерте өмір
Фаренхайт Данцигте (Гданьск) дүниеге келді, ол кезде Польша-Литва одақтастығының құрамында болған. Фаренхайттар – бірнеше Ханза қалаларында өмір сүрген неміс Ханза саудагерлер отбасы. Фаренхайттың бес атасы Росток қаласында тұрған, ал зерттеулер Фаренхайт отбасының Хилдесхайм қаласынан шыққандығын көрсетеді. Даниельдің әкесі Кенигсбергтегі (қазіргі Калининград) Кнейпхофтан Данцигке көшіп келіп, 1650 жылы саудагер болып орналасқан. Оның ұлы Даниель Фаренхайт (Даниель Габриэльдің әкесі) Данцигтегі белгілі бизнес отбасының қызы Конкордия Шуманға үйленді. Даниель бес Фаренхайт баласының (екі ұл, үш қыз) ең үлкені болды, олар балалық шақты өткеріп, жетілген. Оның әпкесі Вирджиния Элизабет Фаренхайт Бенджамин Крюгерге үйленді және дін қызметкері және драматург Бенджамин Эфраим Крюгердің анасы болды. Жастығында Фаренхайт "оқуға деген айқын құштарлық танытты" және Данциг гимназиясына оқуға түсуге ниеттенген. Фаренхайт және оның екі бауыр-сіңлісі қамқорлыққа алынды. 1702 жылы Фаренхайттың қамқоршылары оны бухгалтерлік курсқа жазды және Амстердамда төрт жылдық саудагерлік тәжірибеге жіберді. 1708 жылы Фаренхайт Копенгаген қаласының мэрі және астроном Оле Рёмермен кездесіп, Рёмердің температура шкаласымен және термометрлер жасау әдістерімен танысты. Рёмер Фаренхайтқа дәл термометрлерге жоғары сұраныс бар екенін айтты. Бәлкім, кездейсоқ емес, Фаренхайттың тұтқындалу ордері Рёмермен кездескен шағында күштен шығарылды. Сол жылдың тамызында ол Корольдік қоғамның ғылыми журналында, "Philosophical Transactions" басылымында, түрлі тақырыптар бойынша латын тілінде бес мақала жариялады. Екінші мақаласында, "Experimenta et observationes de congelatione aquae in value factae" деген еңбегінде, ол өз термометрлерін және оларды калибрлеу үшін қолданған эталондық нүктелерін сипаттады. Екі ғасыр бойы бұл құжат Фаренхайттың термометр жасау процесін сипаттаған жалғыз құжат болып келді.
Fahrenheit was born in Danzig (Gdańsk), then in the Polish–Lithuanian Commonwealth. The Fahrenheits were a German Hanse merchant family who had lived in several Hanseatic cities. Fahrenheit's great grandfather had lived in Rostock, and research suggests that the Fahrenheit family originated in Hildesheim. Daniel's grandfather moved from Kneiphof in Königsberg (present day Kaliningrad) to Danzig and settled there as a merchant in 1650. His son, Daniel Fahrenheit (the father of Daniel Gabriel), married Concordia Schumann, the daughter of a well known Danzig business family. Daniel was the eldest of the five Fahrenheit children (two sons, three daughters) who survived childhood. His sister, Virginia Elisabeth Fahrenheit, married Benjamin Krüger and was the mother of Benjamin Ephraim Krüger, a clergyman and playwright. As a young adult, Fahrenheit "showed a particular desire for studying," and was scheduled to enroll in the Danzig Gymnasium. Fahrenheit, along with two brothers and sisters, was placed under guardianship. In 1702, Fahrenheit's guardians enrolled him in a bookkeeping course and sent him to a four year merchant trade apprenticeship in Amsterdam. In 1708, Fahrenheit met with the mayor of Copenhagen and astronomer, Ole Rømer, and was introduced to Rømer's temperature scale and his methods for making thermometers. Rømer told Fahrenheit that demand for accurate thermometers was high. Perhaps not coincidentally, Fahrenheit's arrest warrant was dropped around the time of his meeting with Rømer. In August of that year, he published five papers in Latin for the Royal Society's scientific journal, Philosophical Transactions, on various topics. In his second paper, Experimenta et observationes de congelatione aquae in value factae, he provides a description of his thermometers and the reference points he used for calibrating them. For two centuries, this document was the only description of Fahrenheit's process for making thermometers.
Фаренгейт шкаласы
1724 жылы Фаренгейттің мақаласында айтылғандай, ол өз шкаласын үш белгілі температуралық нүктеге сүйене отырып анықтаған. Ең төменгі температура мұз, су және тұздың ("аммоний хлориді немесе тіпті теңіз тұзы") салқындатқыш қоспасын дайындап, эутектикалық жүйенің тепе-теңдік температурасына жетуін күту арқылы алынған. Содан кейін термометрді қоспаға салып, термометрдегі сұйықтықтың ең төменгі нүктеге дейін түсуіне рұқсат етілді. Термометрдің сол жердегі көрсеткіші қабылданды. Екінші эталондық нүкте, термометр суға, мұз бетінде пайда бола бастаған кездегі көрсеткіші ретінде таңдалды. Үшінші калибрлеу нүктесі, термометр құрылғыны қолтыққа немесе ауызға салғандағы көрсеткіші ретінде таңдалды. Фаренгейт бұл температура шкаласында сынаптың шамамен 300 градуста қайнайтынын анықтады. Басқа зерттеулер судың қайнау температурасының тоңу нүктесінен шамамен 180 градус жоғары екенін көрсетті. Кейін Фаренгейт шкаласы қайта анықталды, нәтижесінде тоңу мен қайнау аралығы дәл 180 градусқа тең болды, бұл ыңғайлы мән болды, себебі 180 саны көптеген бөлшектерге бөлінетін құрама сан. Шкаланың қайта анықталуының нәтижесінде қазіргі кезде қалыпты орташа дене температурасы 98,6 градус деп есептеледі, ал Фаренгейттің бастапқы шкаласында ол 96 градусқа тең болған. 1970 жылдарға дейін Фаренгейт шкаласы ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде климаттық, өнеркәсіптік және медициналық мақсаттар үшін негізгі температура стандарты болды, қазіргі уақытта көбінесе АҚШ-тан басқа әлемнің қалған бөлігінде ұзақ жылдар бойы қолданылып келе жатқан Цельсий шкаласымен ауыстырылды, онда температура мен ауа райы туралы хабарламалар әлі күнге дейін Фаренгейт шкаласында беріледі.
According to Fahrenheit's 1724 article, he determined his scale by reference to three fixed points of temperature. The lowest temperature was achieved by preparing a frigorific mixture of ice, water, and a salt ("ammonium chloride or even sea salt"), and waiting for the eutectic system to reach equilibrium temperature. The thermometer then was placed into the mixture and the liquid in the thermometer allowed to descend to its lowest point. The thermometer's reading there was taken as The second reference point was selected as the reading of the thermometer when it was placed in still water when ice was just forming on the surface. This was assigned as The third calibration point, taken as , was selected as the thermometer's reading when the instrument was placed under the arm or in the mouth. Fahrenheit came up with the idea that mercury boils around 300 degrees on this temperature scale. Work by others showed that water boils about 180 degrees above its freezing point. The Fahrenheit scale later was redefined to make the freezing to boiling interval exactly 180 degrees, a convenient value as 180 is a highly composite number, meaning that it is evenly divisible into many fractions. It is because of the scale's redefinition that normal mean body temperature today is taken as 98.6 degrees, whereas it was 96 degrees on Fahrenheit's original scale. The Fahrenheit scale was the primary temperature standard for climatic, industrial and medical purposes in English speaking countries until the 1970s, presently mostly replaced by the Celsius scale long used in the rest of the world, apart from the United States, where temperatures and weather reports are still broadcast in Fahrenheit.