Кіріспе

Қарулы афроамерикалық өзін-өзі қорғау тобы «Қорғау және Әділет үшін Диакондар» 1964 жылдың қараша айында АҚШ-та азаматтық құқықтар дәуірінде Луизиана штатының Джонсборо қалашығында құрылды. 1965 жылдың 21 ақпанында – Малкольм Х-тің қаза болған күні – алғашқы филиал Луизиана штатының Богалуса қаласында құрылды, содан кейін осы штатта, Миссисипи, Арканзас және Алабама штаттарында барлығы 20 басқа бөлімше құрылды. Бұл топтың мақсаты – азаматтық құқықтарды қорғаушыларды және олардың отбасыларын ақ нәсілді экстремистер мен Джим Кроу заңдары бойынша полицияның кемсітушілік әрекеттерінен қорғау болды. 1965 жылдың жазында Богалуса бөлімшесі Ку-Клукс-Кланмен болған қақтығысынан кейін ұлттық назарға ілікті. 1968 жылға қарай Диакондардың қызметі азайды. Смайли Кінгті осындай қару-жарақтарды сақтай алмайтынына және қарулы «өзін-өзі қорғауды» жоспарлай алмайтынына көндірді, себебі бұл оның зорлықсыздыққа қатысты қоғамдық ұстанымдарына қайшы келді. Диркс 1960-1965 жылдары Миссисипи штатының Кларксдейл және Натчес қалаларында өзін-өзі қорғау үшін құрылған қара топтардың пайда болуын зерттеді. Оңтүстіктің көптеген аймақтарында Ку-Клукс-Кланның жергілікті бөлімдері немесе басқа ақ нәсілді көтерілісшілер заңсыз әрекет етті, ал ақ нәсілділер басымдығы бар полиция күштері қара нәсілділерге қатысты кемсітушілік жасады. Луизиананың солтүстігіндегі Джонсборо индустриалды қаласында ККК жергілікті белсенділерді мазалады, афроамерикалық сайлаушылардың үйлерінің алдына айқыштарды орнатып, бес шіркеуді, масондық зал мен баптист орталығын өртеп жіберді. Ғалым Акинеле О. Уможа 1965 жылы Студенттік зорлықсыз үйлестіру комитеті (SNCC) және CORE қарулы өзін-өзі қорғауды қолдаған, бірақ олар азаматтық құқықтарға қол жеткізу үшін зорлықсыздық тактикасын ұзақ уақыттан бері насихаттағандарын атап өтеді. Олар федералдық заңдағы өзгерістер азаматтық құқықтарды алға жылжытуға немесе жергілікті белсенділерді қорғауға жеткіліксіз деп санай бастады. Ұлттық CORE басшылығы, соның ішінде Джеймс Фармер, CORE пен Луизианадағы «Қорғау Диакондары» арасындағы байланысты ашық мойындады. Бір топ Фридом Хаусқа күзетшілік жасады, олардың басшылары – қойма жұмысшысы Перси Ли Брэдфорд және Эрнест Томас еді. Олар әскери қызметте болған және сайлауға тіркелген үйленген еркектерді артық көреді. Күндіз олар қаруларын жасырып қойды, ал түнде заңға сәйкес оларды ашық алып жүрді, бұл Кланның белсенділігін тоқтату үшін жасалды. 1965 жылдың басында қара түсті студенттер Джонсбородағы жергілікті мектепке интеграция талаптарымен пикетке шықты. Оларға қарсы полиция өрт сөндіру машиналарын және шлангтарды қолдануға дайын болды. Төрт Диаконды алып келе жатқан көлік келді. Полицияның көзінше олар мылтықтарын дайындады. Полиция өрт сөндіру машинасына кері шегінуге бұйрық берді. Хиллдің айтуынша, ХХ ғасырда алғаш рет «қарулы қара ұйымы заңға сәйкес наразылық акциясын қорғау үшін қару қолданды». Жаздың алдында жергілікті Вашингтон округінің бірінші қара нәсілді шерифінің орынбасары ақ нәсілділердің қолынан қаза тапты. Бұл тактикалар тиімді болды, өйткені «1965 жылдың шілдесінде Богалусадағы Диакондар мен Клан арасындағы қақтығыс федералды үкіметті қайта құру дәуіріндегі заңдарды қолданып, жергілікті полиция бөлімдеріне азаматтық құқықтарды қорғаушыларды қорғауға бұйрық берді». Диакондар сонымен қатар аймақтық ұйымдастыру науқанын бастады, басқа қалаларда барлығы 21 ресми бөлімше және 46 филиал құрды.

Рөл

Диакондар зорлық-зомбылықсыз әрекет ететін басқа да азаматтық құқықтар ұйымдарымен байланыс орнатып жүрді. Диакондардың осындай қолдауы NAACP және CORE ұйымдарына өздерінің дәстүрлі зорлық-зомбылықсыз саясатын сақтауға мүмкіндік берді. 1965 жылы Диакондар CORE жетекшісі Джеймс Фармерді қорғады. Стокли Кармайкл 1965 жылы Алабама штатының Мобил қаласында алғаш рет «Қара күш» туралы сөз сөйледі, ол кезде дауыс беру құқығы үшін митингке қатысушылар Сельмадан штатының астанасына жеткен болатын. 1967 жылы Кармайкл былай деді: «Қара күшті жақтаушылардың арасында біздің ойымызша, азаматтық құқықтарға ‘зорлық-зомбылықсыз’ көзқарас – қара адамдардың қарық қыла алмайтын және ақ адамдар лайық емес нәрсесі». 2006 жылғы кітабында Хилл ұлттық лидерлер мен белсенділер кеткеннен кейін Оңтүстікте жергілікті деңгейде өзгерістерге қол жеткізудегі қиындықтарды талқылайды. Ол былай жазды:

«Шындығында, осы ұйымдар Оңтүстіктің тереңіндегі жергілікті жобаларында аз ғана жеңіске жетті, егер табыс жергілікті үкімет саясатын өзгертуге мәжбүр ету қабілетімен өлшенсе және ұлттық ұйымдар кеткеннен кейін де өмір сүре алатын, өздігінен басқарылатын және тұрақты жергілікті ұйымдар құруға қол жеткізсе». Диакондардың науқандары көбінесе жергілікті деңгейде маңызды және бұрын-соңды болмаған жеңістерге әкеліп соқты, нақты билік пен өзін-өзі қамтамасыз ете алатын ұйымдарды құрды. Хиллдің сөзіне қарағанда, жергілікті (қаруланған) топтар афроамерикалықтар үшін тең мүмкіндіктердің негізін қалады. Диркстің 2007 жылғы мақаласына сәйкес, Азаматтық құқықтар қозғалысының тарихында Диакондар сияқты ұйымдар көбінесе назардан тыс қалады. Оның айтуынша, мұның бірнеше себебі бар: Біріншіден, қозғалыстың басты идеологиясы зорлық-зомбылықтан бас тарту болды. Екіншіден, Диакондар мүшелерінің өміріне қауіп туғандықтан, террористік шабуылдардан сақтану үшін олар құпиялылықты сақтауға мәжбүр болды. Сонымен қатар, олар тек ересек еркектерді қабылдады, бұл әйелдер мен жасөспірімдердің кейде атқаратын рөлдерінен өзгеше, басқа бейресми өзін-өзі қорғау әрекеттерінен ерекшеленді.

Еске алу

Богалузадағы Роберт "Боб" Хикс үйі Ұлттық тарихи орындар тізіліміне енгізілген. Роберт "Боб" Хикс қоры үйді қайта жаңарту және сақтап қалу жұмыстарын жүргізіп жатыр.

Басқа БАҚ-та бейнелеу

Майкл Д'Антонио Луизиана штатының Богалуза қаласындағы оқиғаларға негізделген "Қорғанысқа диакондар" атты көркем әңгіме жазды. https://www.imdb.com/name/nm1256877/
Богалузадағы диакондар 2003 жылғы "Қорғанысқа диакондар" телефильмінің тақырыбы болды. Д'Антонионың әңгімесіне негізделген және Showtime арнасымен түсірілген бұл фильмді Билл Дьюк режиссерлік етті. Фильмде Оскар жүлдесінің иегері Форест Уитакер, Осси Дэвис және Джонатан Сильвермен түсті. Фильм 1964 және 1965 жылдардағы оқиғалар арқылы топтың қалыптасуын көрсетеді. Сюжет қара нәсілді отбасы мен қауым мүшелерінің зорлықсыздыққа сенімнен қарулы түрде өздерін-өздерін қорғауды қолдауға қарайтын өзгерісін баяндайды.