Кіріспе

Геральдикалық қалқанның екі жағына орналастырылған және оны көтеріп тұрған бейнелер геральдикада қолдаушылар, кейде қызметшілер деп аталады. Бұл бейнелер әдетте қалқанның екі жағында орналасып, оны көтеріп тұрады. Тарихи тұрғыдан алғанда, қолдаушыларды әр адам өз еркімен таңдайтын болған, олар қалауынша қабылданып, өзгертілуі мүмкін еді және олардың мағынасы болмауы да мүмкін. Көбінесе бұл бейнелер ешқандай мағынаға ие болмаған. Көшпенді заманда, кейбір елдерде, әсіресе Ұлыбританияда қолдаушыларға қатысты шектеулер енгізілді. Испанияның Валенсия қаласының елтаңбасында әліпби әріптері қолдаушы ретінде қолданылады. Адам түріндегі қолдаушылар аллегориялық бейнелер немесе, сирек жағдайларда, нақты есімдері аталған тұлғалар болуы мүмкін. Әдетте, қалқанның әр жағында бір қолдаушы болады, бірақ кейде қалқанның артына бір қолдаушы қойылады, мысалы, Киелі Рим империясының елтаңбасындағы императорлық бүркіт. Конго Республикасының елтаңбасында қалқанның артынан екі қолдаушы шығып тұрады. Мұндай жалғыз қолдаушылар көбінесе бір немесе екі басы бар бүркіттерден тұрады, бірақ кейбір канад соборларының мысалында кафедра да қолдаушы ретінде бейнеленген. Ал ең сирек кездесетін жағдай – шотланд бас әміршісі Дундастың үш қолдаушысы болды: екі қызыл арыстан және олардың барлығын саламандра қолдады. Исландияның елтаңбасында тіпті төрт қолдаушы бар. Қолдаушыларды қолдану контексі әртүрлі болуы мүмкін, бірақ оларға құқық беру, рыцарлық ордендерге қабылдау немесе геральдикалық органдар арқылы құрметке көтеру сияқты шаралармен байланысты болуы мүмкін, мысалы, дәстүрлі британ геральдикасында.

Қалай қарау керек

Жануарларды қолдаушылар, егер олардың табиғаты рұқсат етсе (мұны герб сипаттамасында көрсетудің қажеті жоқ), әдетте, мүмкіндігінше тік тұруға дайын болады, бірақ кейбір гербтерде ерекшеліктер кездеседі. Мысалы, Голландияның Заанстад муниципалитетінің гербіндегі киттер тік тұрмайды.

Аймақтық даму және құқық

Көне жазушылар жақтасушылардың пайда болуын турнирлердегі қолданылуымен байланыстырады, онда жауынгерлердің қалқандары тексеру үшін көрсетіліп, оларды әдемі киім киген қызметшілер немесе паждар күзеткен. Дегенмен, ортағасырлық шотланд мөрлерінде XIII және XIV ғасырлардағы қалқандар екі жануардың арасында – яғни кесірткелерге немесе аждаһарларға ұқсас жандардың арасында орналастырылған көптеген мысалдар кездеседі. Сондай-ақ, 1316 жылға дейін Франция королінің үлкен ұлы, Нормандия герцогы Жоханның мөрінде оның қаруы бейнеленген: ежелгі Франция, қалқаннан екі қарылы арыстан алыстап тұр, ал оның үстінде кең жайылған қанаттары бар бүркіт тұр.

Австралия

Австралияда Австралия орденінің рыцарьлары мен ханымдарына қолдаушылар тағайындалуы мүмкін. Қолдаушыларды тек Гартердің Бас герб патшасы берген елтаңбаларда ғана пайдалануға болады ма, әлде басқа геральдикалық органның шешімі жеткілікті ме, әзірге белгісіз. Бұдан әрі, елтаңбаны қабылдауға армейгердің еркі жеткенде, кез келген адам қаласа қолдаушыларды қабылдауына ешқандай шектеу болмауы мүмкін.

Канада

Канадада Канада орденінің серіктері, Әскери Еңбек орденінің командирлері, Корольдік Виктория орденінің командирлері, "Өте Құрметті" атағы берілген адамдар мен корпорациялар өздерінің қанатты гербтерінде қолдаушыларды пайдалануға құқылы. Бұған қоса, Бас Геральдист қызметінен зейнетке шыққан Роберт Уаттқа құрмет көрсетіп, қолдаушылар берілді.

Франция

Францияда жазушылар қолдаушылар тақырыбында ерекше үлес қосты, осылайша қолданылған нақты немесе қиял жемісі болған жануарларға «қолдаушылар» деген ат берді; ал осыған ұқсас қолданылған адамдардың бейнелері немесе періштелер «ұстаушылар» (яғни, «тіреушілер») деп аталады. Кейде қолданылатын ағаштар және басқа да жансыз заттар «тіректеушілер» деп аталады.

Жаңа Зеландия

Жаңа Зеландияның Ардагерлік орденінің Ұлы серіктері мен Бас серіктері геральдикалық қолдаушыларды пайдалану құқығына ие.

Испания

Испанияда адам бейнелері үшін tenantes, жануарлар үшін soportes және адамдар мен жануарлардан басқа нәрселер үшін sosténes арасында айырмашылық бар. Оларды қолдану, орналасуы, көрерменге қарауы немесе қарамауы туралы ешқандай ереже жоқ. Мұрагерлік қолдаушылар көбінесе мұрагерлік пэрлерге, Корольдік отбасының белгілі бір мүшелеріне және кейбір шотланд тайпаларының басшыларына ғана беріледі. Мұрагерлік емес қолдаушылар өмірлік пэрлерге, Гартер орденінің рыцарьлары мен ханымдарына; Тистл орденінің рыцарьлары мен ханымдарына; Бат орденінің рыцарьлары мен ханымдарына; Сент-Михаил және Сент-Джордж орденінің, Корольдік Викториан орденінің және Британ империясы орденінің рыцарьлары мен ханымдарына; сондай-ақ Сент-Джон орденінің басшылары мен ханымдарына беріледі. Банерлік рыцарьларға да мұрагерлік емес қолдаушылар берілген, бірақ мұндай рыцарьлар Карл I заманынан бері тағайындалған жоқ. Корольдік жарғысы бар корпорацияларға да қолдаушылар берілуі мүмкін.