Кіріспе

Құстар тобы Accipitriformes (/æ//k/'/s//ɪ//p//ᵻ//t//r//ᵻ//f//ɔr//m//iː//z/; латын тілінен accipiter/accipitri – "қыран", және неолатын тілінен formes – "қиялы бар") – күндізгі жыртқыш құстардың көпшілігін қамтитын құстар тобы, оған қырандар, бүркіттер, қарғадайлар және қанағаттар кіреді, бірақ соқырлар кірмейді. Ұзақ уақыт бойы көпшілік пікір оларды соқырлармен бірге Falconiformes тобына жатқызатын, бірақ көптеген мамандар қазір оларды Accipitriformes-тен бөлек деп мойындайды. 2008 жылы жарияланған ДНК зерттеуі соқырлардың Accipitriformes-пен тығыз байланысты емес екенін көрсетті, олар попугайлар мен тұрымсықтарға жақын екені анықталды. Осыдан кейін, таксономиялық жіктемеде соқырларды попугайлардың жанына орналастыруды және бөлуді Америка орнитологиялық қоғамының Оңтүстік Америка жіктеу комитеті (SACC), Солтүстік Америка жіктеу комитеті (NACC) және Халықаралық орнитологиялық конгресс (IOC) қабылдады. Британдық орнитологтар одағы Accipitriformes тобын бұрыннан мойындаған және Falconiformes тобын қабылдады. ДНК-ға негізделген ұсыныс және NACC мен IOC жіктемелерінде Жаңа әлемнің қарғадайлары Accipitriformes тобына кіреді, ал SACC Жаңа әлемнің қарғадайларын жеке тәртіп ретінде, Cathartiformes деп жіктейді.

Сипаттамалары

Accipitriformes орта эоцен дәуірінен белгілі және әдетте мұрын тесіктерін қамтитын жұмсақ мүйізді, өткір иілген тұмсыққа ие. Олардың қанаттары ұзын және салыстырмалы түрде кең, сырғанауға ыңғайлы, ал сыртқы төрттен алтыға дейінгі қауырсын қанаттары тілімделген. Оларда күшті аяқтары мен тырнақтары бар, сондай-ақ жемтісін ұстауға арналған тырнақтары мен қарама-қарсы артқы тырнақтары да бар. Accipitriformes-тің көбісі ет жейтін, күндіз немесе сумерек уақытында көзбен аң аулайды. Олар өте ұзақ өмір сүреді және көбінесе өнімділігі төмен болады. Жастардың өте жылдам өсетін ұшқындардың ұзақ кезеңі болады, содан кейін алғашқы ұшудан кейін 3–8 апта ұяда күтімге алынады және 1–3 жыл бойы жыныстық жағынан жетілмеген ересектер ретінде өмір сүреді. Еркектер мен аналықтардың мөлшері айқын түрде ерекшеленеді, кейде аналықтары жұбайынан екі есе салмақты болады. Бұл жыныстық диморфизм Accipiter тұқымдас құс жейтін түрлерде ең жоғары деңгейде болуы мүмкін. Моногамия – қалыпты жағдай, бірақ біреуі өлген жағдайда, көбінесе басқа серік таңдалады.