Кіріспе
Голландия кеме арнасы Солтүстік теңіз арнасы (Noordzeekanaal) – Нидерландыдағы Амстердамнан Солтүстік теңізге дейін, IJmuiden қаласына дейін салынған кеме арнасы. 1865 және 1876 жылдар аралығында теңіз кемелерінің Амстердам портына жетуіне мүмкіндік беру мақсатында құрылған. Бұл жасанды канал Амстердамдағы жабық IJ шығанағында аяқталады, ал ол өз кезегінде Амстердам-Рейн каналына қосылады. Каналдың Солтүстік теңізге суының төгілуі IJmuiden теңіз шлюзі арқылы жүзеге асырылады, оған Еуропадағы ең ірі сорғы станциясы қосымша көмектеседі. Бұл жүйе Батыс Нидерландының жер асты суларын басқару үшін маңызды.
The North Sea Canal (Noordzeekanaal) is a Dutch ship canal from Amsterdam to the North Sea at IJmuiden, constructed between 1865 and 1876 to enable seafaring vessels to reach the port of Amsterdam. This man made channel terminates at Amsterdam in the closed off IJ Bay, which in turn connects to the Amsterdam Rhine Canal. The drainage of the canal to the North Sea is done through the IJmuiden sea lock, augmented by the largest pumping station in Europe. This system is vital to the groundwater management of the Western Netherlands.
Тарих
Амстердам порты мен Солтүстік теңіз арасындағы байланысты жақсарту үшін 1824 жылы Солтүстік Голландия каналы салынды. Бірақ бұл ұзын және тар канал кемелердің өсіп келе жатқан қозғалысын қанағаттандыра алмады. Бірнеше онжылдықтан кейін Голландияның ең тар жерінде жаңа канал қазу және осылайша теңізге ең қысқа жол ашу туралы шешім қабылданды. Қазба жұмыстары 1865 жылдың 8 наурызында Брисап құмды төбелерінде басталып, 1876 жылға дейін жалғасты. Нидерландының ешбір компаниясы бұл жұмысқа қолға алуға дайын болмағандықтан, жоба ағылшын подрядчикке тапсырылды. Солтүстік теңіз каналы ескі IJ шығанағы арқылы канал қазылып, оның жиектері бөгеттермен бекітілді. Содан кейін IJ шығанағының қалған бөліктері құрғатылып, полидерге айналдырылды. Бұл шығанақтан теңізге қарай Велсендегі құмды төбелер арқылы жаңа канал қазылды. IJ-дің салалары – Spaarne, Zaan және Nauerna каналы сияқтыларын дренаждау және кемелердің қатынауын қамтамасыз ету үшін тоғыз қосалқы каналдар (A-ден I-ге дейін) қазу қажет болды. 1876 жылы каналдың аузында кішкентай шлюздер (Zuidersluis) салынды, сол жерде IJmuiden қаласы (голланд тілінде "IJ аузы") пайда болды. 1896 жылы Ортаңғы шлюз (Middensluis) салынды, ал 1929 жылы Солтүстік шлюз (Noordersluis) салынды, ол сол кезде Еуропаның ең ірі шлюздерінің бірі болды. Каналдың шығыс жағында, Амстердамнан шығысқа қарай, IJ шығанағы 1872 жылға дейін Zuiderzee-ге ашық болды, содан кейін Оранье шлюздары (Oranjesluizen) салынды. Бұл шлюздер аяқталғаннан кейін Солтүстік теңіз каналы мен IJ шығанағы енді теңізге ашық болмады және белгілі бір су деңгейін ұстап тұру мүмкін болды. Канал қолмен қазылды. Жұмысшылар жағдайсыз жағдайда өмір сүрді, бұтақтардан, ағаш қалдықтарынан, сабаннан және шөптен жасалған лашықтарда тұрды, онда аурулар, төбелес және ішімдікке құмарлық кең таралған. 1876 жылдың 1 қарашасында Солтүстік теңіз каналын Нидерланд королі Вильгельм III ресми түрде ашты. Жылдар бойы канал бірнеше рет кеңейтіліп, тереңдетілді.
Жақсы арналар
Солтүстік теңіз каналы мен IJ-де 10 қосалқы канал бар (голланд тілінде: Zijkanaal), олар бұрынғы IJ шығанағына құятын өзендер мен басқа каналдарға қосылады. Zijkanaal A Бевервик портын Солтүстік теңіз каналына, сондай-ақ Амстердам бекінісінің су басу каналына жалғастырады. Zijkanaal B Спаарндамды Солтүстік теңіз каналына қосып келді, бірақ 1960 жылдары A9 тас жолының салынуы салдарынан одан бөлінді. Қазір ол каноэмен жүзуге және үй қайықтарын тоқтатуға пайдаланылады. Zijkanaal C Спаарндамдағы Spaarne өзенін Buitenhuizen-дегі Солтүстік теңіз каналына жалғастырады, сонымен қатар Рейнланд су басқармасының негізгі дренаждық каналы қызметін атқарады. A9 тас жолында осы қосалқы канал үстінен ашылатын көпір бар. Zijkanaal D Науерна каналын Солтүстік теңіз каналына жалғастырады. Zijkanaal E – Вестзаанның оңтүстік жағын Солтүстік теңіз каналына жалғастыратын өте қысқа канал. Zijkanaal F Halfweg-ті Солтүстік теңіз каналына қосып келді, бірақ қазір көбінесе толтырылған. Оның шағын бөлігі қалды және дренаждық канал ретінде пайдаланылады. Zijkanaal G Заандамды және Заан өзенін Солтүстік теңіз каналына жалғастырады. Zijkanaal H Барндегатты Солтүстік теңіз каналына жалғастырады. Zijkanaal I Шығыс Заан Овертумды IJ шығанағына жалғастырады. Zijkanaal K Ниуендам портын IJ шығанағына жалғастырады.
Қадамдасу
14 метрден артық сусыруы бар кемелер IJgeul арнасын пайдалануы керек. Арнаға қол жеткізуді қорғау үшін теңізге жағалаулар салынды. 1957 жылы Waterloopkundig Laboratorium ең тиімді шешімді табу үшін зерттеу жұмыстарын бастады. Нәтижесінде, оңтүстік және солтүстік жағалауларының ұзындығында 500 метр айырмасы бар екі жағалау салынды. Солтүстік жағалаудың ұзындығы 1500 метрден 2500 метрге дейін, ал оңтүстік жағалаудың ұзындығы шамамен 3000 метр болуы тиіс. Бұл арнаның толып кетуін болдырмау және кіретін кемелердің жағалау бойындағы батыс және солтүстік-оңтүстік ағындардан аз әсер етуін қамтамасыз ету үшін жасалды.
Қалқалар
Солтүстік теңізіне қарай арнаның аузында әр түрлі өлшемдегі төрт шлюз бар: 1929 жылы ашылғанда, ол әлемдегі ең үлкен канал шлюзы болды. атауы салынған жылы өлшемдері (ұзындығы x ені x тереңдігі) метр өлшемдері (ұзындығы x ені x тереңдігі) фут Оңтүстік 1876 110 x 20 x 8 360 x 65 x 26 Шағын 1876 110 x 11 x 3.5 360 x 36 x 11 Орта 1896 225 x 25 x 10 738 x 82 x 33 Солтүстік 1929 400 x 50 x 15 1312 x 164 x 49 Жаңа теңіз шлюзі 2019 500 x 70 x 18 1640 x 230 x 59