Кіріспе

Құстар отряды

Бустардтар, оның ішінде флорикандар мен корхандар, негізінен құрғақ шалғынды жерлерде және Ескі әлемнің далаларында тіршілік ететін ірі, құрлықта қоныстанушы құстар. Олардың ұзындығы әртүрлі келеді. Олар Otididae тұқымдасына (/oʊ/'/t//ɪ//d//ᵻ//d//iː/, бұрын Otidae деп белгіленген) жатады. Бустардтар бәсекеге қабілетті және мүмкіндікті пайдаланатын, жапырақтарды, бүршіктерді, тұқымдарды, жемістерді, кішкентай омыртқалы және омыртқасыз жануарларды жейді. Қазіргі таңда 26 түрі анықталған.

Этимология

Бюстард сөзі көне француз тілінен – bistarda, сондай-ақ басқа тілдерден: abetarda (pt), abetarda (gl), avutarda (es) – үлкен бюстардты атау үшін пайдаланылған. Табиғатты зерттеуші Уильям Тернер 1544 жылы ағылшын тілінде "bustard" және "bistard" деп жазған. Жоғарыда аталған барлық жалпылама атаулар Плиний Үлкеннің латынша avis tarda немесе aves tardas сөзінен туындаған, "proximae iis sunt quas Hispania aves tardas appellat, Graecia ωτιδος damnatas in cibis; emissa enim ossibus medulla odoris taedium extemplo sequitur." [Бұларға жақын Испанияда tardae деп, ал Грекияда otides деп аталатын құстар бар, олар тамақ ретінде пайдалануға жарамсыз деп есептелген, себебі сүйектерінен миы алынғанда дереу жағымсыз иіс шығады.] "Tarda" сөзі латын тіліндегі "tardus" сөзінен шыққан, ол "баяу" және "салмақты" деген мағынаны білдіреді, бұл түрге тән әдеттегі қадамдау стилін сипаттауға өте қолайлы.

Сипаттама

Бюстардтардың барлығы да ірі болып келеді, ең ірі екі түрі – кори бюстард (Ardeotis kori) және үлкен бюстард (Otis tarda) әлемдегі ең ауыр ұшатын құстар деп жиі айтылады. Осы ең ірі екі түрдің ірі еркектерінің салмағы белгілі бір шамадан асып кетеді, орташа салмағы шамамен 1,5 кг-дай болып, жалпы ұзындығы 1,5 метрге жетеді. Ең кішкентай түрі – кішкентай қоңыр бюстард (Eupodotis humilis), оның ұзындығы шамамен 2,5 кг-дай, ал орташа салмағы шамамен 1,5 кг-дай. Көптеген бюстардтарда еркектер аналықтардан айтарлықтай үлкен болады, көбінесе шамамен 30% ұзын, кейде тіпті екі еседен астам салмаққа ие. Олар құстардың арасындағы жыныстық диморфизмнің ең жоғары деңгейін көрсететін топтардың бірі. Тек флорикан түрінде ғана жыныстық диморфизм керісінше, ересек аналықтары еркектерге қарағанда сәл ірі және ауыр болады. Қанаттарында 10 бас қауырсын және 16–24 екіншілік қауырсын болады. Құйрығында 18–20 қауырсын кездеседі. Қауырсындары көбінесе жасыру түсті болып келеді.

Эволюция

Генетикалық жас анықтау көрсетіп тұрғандай, қырғауылдар 30 миллион жыл бұрын Оңтүстік немесе Шығыс Африкада пайда болған, содан кейін Еуразия және Австралияға тараған.

Қалыптануы мен сақталуы

Құрғақтар көбейту маусымынан тыс уақытта топтап тіршілік етеді, бірақ табиғи ортада өте ұқыпты және жақындасу қиын. Көптеген түрлер мекендеу ортасының жоғалуы және аң аулау салдарынан азайып немесе жойылып барады, тіпті заңмен қорғалған жағдайларда да.

Ұлыбритания

Бұрын бұл құстар Солсбери жазығында кең таралған және көптеп кездесетін. 1819 жылға қарай олар сирек кездесе бастады, сол кезде Ньюмаркет Хитте итке тойығып қалған үлкен еркек Леденхолл сауда орталығында бес гинеяға сатылды. Ұлыбританиядағы соңғы бауыршақ шамамен 1832 жылы өлді, бірақ құс Ресейден әкелінген жас қозылар арқылы қайтадан қоныстандырылуда. Қайтадан қоныстандырылған бауыршақтар 2010 жылы өздері де жас қозыларды дүниеге әкелді.