Кіріспе
Жапондық баламалы медицинадағы денемен жұмыс істеу тәжірибесі
Шиацу (/S//i//'ae//t//s//, // //'a://t//s//u:/ sheeAT, AHTsoo; 指圧) – дәстүрлі қытай медицинасындағы ци меридиандары сияқты ұғымдарға негізделген жапондық денемен жұмыс істеу түрі. ХХ ғасырда Токудзиро Намикоси (1905–2000) тарапынан танымал болған шиацу, анма деп аталатын көне жапондық массаж әдісінен пайда болған. Шиацудың қандай да бір аурудың алдын алуға немесе емдеуге көмектесетінін көрсететін ғылыми дәлелдер жоқ. Шиацумен айналысатын маман науқасты тексеру үшін пальпацияны және кейде пульсті диагностикалауды қолданады. Жапонның Денсаулық сақтау министрлігі шиацуды "адам терісіне қысым жасау арқылы ішкі бұзылыстарды түзетуге, денсаулықты нығайтуға және сақтауға, сондай-ақ белгілі бір ауруларды емдеуге арналған, ешқандай құралдарсыз, механикалық немесе басқа да түрде қолмен жасалатын манипуляция түрі" деп анықтайды. Шиацуда қолданылатын техникаларға созу, ұстап тұру және ең көп кездесетіні – дененің салмағын негізгі арналар бойындағы түрлі нүктелерге иелеу кіреді. Шиацу тәжірибесі цидің дәстүрлі қытайлық түсінігіне негізделген, ол кейде "энергия ағыны" деп сипатталады. Ци адам организміндегі белгілі бір жолдар – меридиандар арқылы өтеді деп есептеледі, бұл түрлі әсерлерге әкеледі. Көптеген маман бұл идеяларды шиацуды түсіндіру үшін қолданғанымен, ци де, меридиандар да байқалатын құбылыс ретінде қарастырылмайды.
Тиімділік
Шиацудың қатерлі ісікке немесе басқа ауруларға емдік әсері екеніне ешқандай дәлел жоқ, бірақ кейбір деректер бұл адамдарға көбірек сергіп, тынығу сезіміне қол жеткізуге көмектеседі дегенді көрсетеді. 2015 жылы Австралия үкіметінің Денсаулық сақтау департаменті балама емдеулерді қарастырып, қайсысының денсаулық сақтандырумен қамтылуға лайықты екенін анықтауға тырысты; шиацу тиімділігінің нақты дәлелі табылмаған 17 емдеудің бірі болды. Сәйкесінше, 2017 жылы Австралия үкіметі шиацуды сақтандыру қаражатын тиімді пайдалану мақсатында сақтандыру төлемдеріне жатпайтын тәжірибе деп атады. Шиацудың емделушінің күш-қуатына және денсаулығына оң әсер ететіні туралы айғақтар, емделушілердің жақсарған демалыс, ұйқы және симптомдардың жеңілдеуі туралы хабарлауларымен расталды. Ол, әдетте, қауіпсіз саналады, бірақ кейбір зерттеулерде шиацумен емдеуден кейін жағымсыз әсерлер тіркелген. Шиацу 1320 жылы Акаши Кан Ичи жасаған жапондық массаж түрі – анамадан пайда болды. Амманы XVII ғасырда игне шаншушы Сугияма Ваичи танымал етті, және сол кезде осы тақырыптағы алғашқы кітаптар, соның ішінде Фудзибаяши Рёхакудың «Амма нұсқаулығы» («Anma Tebiki») жарық көрді. Фудзибаяши мектебі амманы қазіргі заманға дейін жеткізді. Жапонияда шиацу пайда болғанға дейін массажшылар көбінесе көшпелі болып, жылжымалы массаж қызметтері арқылы күнкөріс көріп, ұсынушыларына сыйақы төлеген. Сугияманың заманынан бері Жапонияда массаж көзі көрмейтін адамдармен байланысты болды. Сугияма өзі соқыр болғандықтан, осы практиканы үйрететін бірнеше медициналық мектептер ашты. Токугава кезеңінде анаманы тек соқырлар ғана жасауына рұқсат беретін жарлықтар қабылданды – көзі бар адамдарға осы өнерді жасауға тыйым салынды. Нәтижесінде «соқыр анама» жапон мәдениетінде кең таралған бейнеге айналды. Бұл қазіргі заманға дейін сақталды, жапондық соқырлардың көп бөлігі осы мамандықта жұмыс істеуді жалғастыруда. Іштің пальпациясымен жапондық диагностикалық әдіс 17 ғасырда Шинсай Отамен әзірленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Одақтас әскерлердің Жапонияны басып алу кезеңінде дәстүрлі медицина практикасына (басқа жапон мәдениетінің элементтерімен бірге) генерал МакАртур тыйым салды. Бұл тыйым Жапониядағы соқырлардың көп бөлігінің күнкөрісіне кедері келтірді. Көптеген жапондықтар бұл тыйымды жоюға шақырулар жасады. Сонымен қатар, жазушы және соқырлардың құқықтарын қорғаушы Хелен Келлер бұл тыйым туралы білгеннен кейін, АҚШ үкіметіне жүгінді; оның ұсынысымен тыйым алынды. Токудзиро Намикоси (1905–2000) 1940 жылдары шиацу колледжін құрды, ал оның ең маңызды жетістігі – шиацуды Жапонияда тәуелсіз емдеу әдісі ретінде мемлекеттік деңгейде мойындауы болды. Ол көбінесе қазіргі шиацуды ойлап тапқан деп есептеледі. Алайда, «шиацу» термині 1919 жылға дейін қолданыста болған, онда Тамай Темпаку «Бармақтық қысым әдісі» («Shiatsu Ho») атты кітап жариялаған. Намикосидің жүйесіне дейін 1925 жылы шиацу терапевттерінің қауымдастығы құрылды, мақсаты – шиацуды анама массажынан ажырату. Намикосидің мектебінде шиацу батыс медицинасының негізінде оқытылды. Намикоси мектебінің оқушысы және мұғалімі Шидзуто Масунага шиацуға дәстүрлі шығыс медицинасы мен философиялық көзқарасты енгізді. Масунага шиацумен айналысатын отбасында өсті, оның анасы Тамай Темпакудан оқыған. Намикосидің тағы бір шәкірті Хироши Нозаки Шиацу Хиронды құрды, бұл шиацудың тұтас әдісі, интуитивті техникаларды және сауықтыруға рухани көзқарасты қолданады, соның ішінде салауатты және бақытты өмірге жауапкершілікті өз қолына алу жолдарын анықтайды. Ол негізінен Швейцарияда, Францияда және Италияда қолданылады, онда оның негізін қалаушы бірнеше мектеп ашқан.
HistoryShiatsu evolved from anma, a Japanese style of massage developed in 1320 by Akashi Kan Ichi. Anma was popularised in the seventeenth century by acupuncturist Sugiyama Waichi, and around the same time the first books on the subject, including Fujibayashi Ryohaku's Anma Tebiki ("Manual of Anma"), appeared. The Fujibayashi school carried anma into the modern age. Prior to the emergence of shiatsu in Japan, masseurs were often nomadic, earning their keep in mobile massage capacities, and paying commissions to their referrers. Since Sugiyama's time, massage in Japan had been strongly associated with the blind. Sugiyama, blind himself, established a number of medical schools for the blind which taught this practice. During the Tokugawa period, edicts were passed which made the practice of anma solely the preserve of the blind – sighted people were prohibited from practicing the art. As a result, the "blind anma" has become a popular trope in Japanese culture. This has continued into the modern era, with a large proportion of the Japanese blind community continuing to work in the profession. Abdominal palpation as a Japanese diagnostic technique was developed by Shinsai Ota in the 17th century. During the Occupation of Japan by the Allies after World War II, traditional medicine practices were banned (along with other aspects of traditional Japanese culture) by General MacArthur. The ban prevented a large proportion of Japan's blind community from earning a living. Many Japanese entreated for this ban to be rescinded. Additionally, writer and advocate for blind rights Helen Keller, on being made aware of the prohibition, interceded with the United States government; at her urging, the ban was rescinded. Tokujiro Namikoshi (1905–2000) founded his shiatsu college in the 1940s and his legacy was the state recognition of shiatsu as an independent method of treatment in Japan. He is often credited with inventing modern shiatsu. However, the term shiatsu was already in use in 1919, when a book called Shiatsu Ho ("finger pressure method") was published by Tamai Tempaku. Also prior to Namikoshi's system, in 1925 the Shiatsu Therapists Association was founded, with the purpose of distancing shiatsu from anma massage. Namikoshi's school taught shiatsu within a framework of western medical science. A student and teacher of Namikoshi's school, Shizuto Masunaga, brought to shiatsu a traditional eastern medicine and philosophic framework. Masunaga grew up in a family of shiatsu practitioners, with his mother having studied with Tamai Tempaku. Another student of Namikoshi, Hiroshi Nozaki founded the Hiron Shiatsu, a holistic technique of shiatsu'' that uses intuitive techniques and a spiritual approach to healing which identifies ways how to take responsibility for a healthy and happy life in the practitioner's own hands. It is practiced mainly in Switzerland, France and Italy, where its founder opened several schools.