Кіріспе
19 (он тоғыз) – 18-ден кейін және 20-дан бұрын келетін натурал сан. Бұл жай сан.
Математика
сегізінші жай сан, және 13-пен секси жай сан, 17-мен егіз жай сан, ал 23-пен туыс жай сан жұбын құрайды. Ондық санау жүйесіндегі үшінші толық рептенд жай сан, бесінші орталық триномиалдық коэффициент және жетінші Мерсенн жай санының көрсеткіші. 19 – екінші Кит саны, дәлірек айтқанда, бірінші Кит жай саны. Сондай-ақ, ол 6-дан кейінгі екінші октаэдрлік сан және алтыншы Хегнер саны.
Сандар теориясы
19 – кез келген натурал санды алу үшін қажетті төртінші дәрежелердің максималды саны, ал Уоринг проблемасы бойынша 19 – g(k) функциясының төртінші мәні. Collatz тізбегі 9 саны үшін 1-ге оралуына он тоғыз қадам қажет, бұл одан төменгі кез келген санға қарағанда көп. Ал 19 санына 20 қадам керек, 18 санына да сондай. Он мыңнан кем, тек отыз бір басқа санға 1-ге оралу үшін он тоғыз қадам қажет: {56, 58, 60, 61, 352, 360, 362, 368, 369, 372, 373, 401, 402, 403, 2176 және 2421}.
{56, 58, 60, 61, 352, 360, 362, 368, 369, 372, 373, 401, 402, 403, 2176, , and 2421}.
Басты қасиеттері
Алғашқы 19 жай санның квадраттарының қосындысы 19-ға бөлінеді. 19 – ондық жүйеде өрнектеліп жазылғанда цифрларын теріс ретпен жазғанда жай сан болып табылмайтын алғашқы жай сан, себебі оның кері саны (91) – құрама сан; ал 91 – орталық орналасқан төртінші тоғызбұрышты сан. 1729 – сонымен қатар он тоғызыншы он екібұрышты сан. 19, 109, 1009 және 10009 – барлығы да жай сандар (109 толық қайталамалы сан), және бұл сандар тізбегінің бір бөлігін құрайды, онда алдыңғы сандағы цифрдың арасына цифр қосу арқылы келесі ең кішкентай жай сан табуға болады, масштабқа дейін, ал құрама сан 9 – түбір ретінде алынады. 100019 – 1 цифрын қосу арқылы алынған келесі ең кішкентай жай сан. 10n9 түріндегі сандар 10x + 9 теңдеуіне сәйкес келеді, мұнда x = n + 1, ал n – мүшедегі нөлдердің саны. n = {0, 1, 2, 3, 8, 17, 21, 44, 48, 55, 68, 145, 201, 271, 2731, 4563} үшін бұл сандар жай, ал n = {31811, 43187, 48109, 92691} үшін жай болуы мүмкін. R19 – ондық жүйедегі екінші репунит жай саны, яғни 1111111111111111111 санының қысқаша белгісі.
Фигуралы сандар мен сиқырлы сандар
19 – үшінші орталық үшбұрышты сан, сондай-ақ үшінші орталық алтыбұрышты сан. 19-шы үшбұрышты сан – 190, яғни нөлдік емес алғашқы 19 бүтін санның қосындысы, ол сонымен қатар орталық алтыншы тоғызбұрышты сан. 19 – ондық санау жүйесіндегі сандардың шексіз тізбегіндегі бірінші сан, оның цифрлары 1-ден басталады және соңында 9-дар болады, бұл бастапқы сандағы 9-дар санына пропорционалды нөлдері бар үшбұрышты сандарды құрайды; яғни 19900 – 199-шы үшбұрышты сан, ал 1999000 – 1999-шы. 19, 199 және 1999 сияқты, 199999 және 19999999-да қарапайым сандар. Шындығында, саны 19n түріндегі сан, мұнда n – санның соңындағы тоғыздардың саны, мына мәндер үшін қарапайым: n = {1, 2, 3, 5, 7, 26, 27, 53, 147, 236, 248, 386, 401}. Барлық диагональдары салынған дұрыс алтыбұрыштағы түйіндердің саны он тоғыз. Ерекшелігі, жалғыз тривиальды емес қалыпты сиқырлы алтыбұрыш он тоғыз ұяшықтан тұрады, онда ішкі алтыбұрыштардың әр диагоналінің қосындысы 38-ге тең, яки 19-дың екі есесіне. Гексафлексагон – он тоғыз ауыспалы үшбұрышты жақтары бар жолақ, оны дұрыс алтыбұрыш түрінде бүктеуге болады, сондықтан үшбұрыштардағы алты түстің кез келген екеуін бүктелген фигураның қарама-қарсы жақтарына сәйкестендіруге болады. Он тоғыз – бір жақты гексиамондтардың саны, яғни алты теңбұрышты үшбұрышты полиформаны жазықтықта бұрылусыз (және тесіктерге рұқсат етілгенде) шетінен шетке орналастырудың он тоғыз тәсілі бар. Оны ондық санау жүйесіндегі алғашқы толық, қалыпты емес өзара сиқырлы квадратты құру үшін пайдалануға болады, оның қатарлары, бағандары және диагональдары – 18x18 массивте – барлығы 81 = 92 сиқырлы тұрақтысын тудырады. Ондық негізде осындай сиқырлы квадратты құратын келесі қарапайым сан – 383, жетпіс алтыншы қарапайым сан (19 × 4 = 76). Ал 19x19 сиқырлы квадраттың сиқырлы тұрақтысы 3439 = 19 × 181-ге тең.
n = {1, 2, 3, 5, 7, 26, 27, 53, 147, 236, 248, 386, 401}. The number of nodes in regular hexagon with all diagonals drawn is nineteen. Distinguishably, the only nontrivial normal magic hexagon is composed of nineteen cells, where every diagonal of consecutive hexagons has sums equal to 38, or twice 19. A hexaflexagon is a strip of nineteen alternating triangular faces that can flex into a regular hexagon, such that any two of six colorings on triangles can be oriented to align on opposite sides of the folded figure. Nineteen is also the number of one sided hexiamonds, meaning there are nineteen ways of arranging six equiangular triangular polyforms edge to edge on the plane without turn overs (and where holes are allowed). can be used to generate the first full, non normal prime reciprocal magic square in decimal whose rows, columns and diagonals — in a 18 x 18 array — all generate a magic constant of 81 = 92. The next prime number to generate a like magic square in base ten is 383, the seventy sixth prime number (where 19 × 4 = 76). A regular 19 x 19 magic square, on the other hand, has a magic constant of 3439 = 19 × 181.
Абстрактілік алгебрада
Проективті арнайы сызықтық топ 57 ұяшықтың абстрактілік құрылымын көрсетеді: жалпы саны бір жүз жетпіс бір (171 = 9 × 19) қабырғасы мен төбесі бар әмбебап 4-политоп, және өз-өзіне жуп болатын елу жеті (57 = 3 × 19) геми-икосаэдрлік ұяшық. Барлығы, төртінші өлшемде призма емес біртекті бал ұяларының он тоғыз Коксетер тобы бар: Евклид кеңістігінде бес Коксетер бал ұясы тобы бар, ал қалған он төрт Коксетер тобы ықшам және паракомпакт гиперболалық бал ұясы тобы болып табылады. 4 кеңістікте Евклидтік тессерактік бал ұясы тобының ішінде он тоғыз біртекті бал ұясы бар. 5 кеңістікте симплекстік симметриясы бар он тоғыз біртекті политоп бар. Он тоғыз өлшемге дейін шексіз көп шекті көлемді Винберг политоптары бар, олар дегенеративті симплексті төртбұрышты пирамидалық домендермен гиперболалық мозаикаларды, сондай-ақ призмалық домендерді және басқаларын жасайды. Ең төменгі рангтағы n + 2 көздерге ие Винберг политоптары он жетінші өлшемге дейін бар, онда он тоғыз жағы бар бірегей фигура бар. Ол қарапайым Динкин диаграммасымен бейнеленеді. Екінші жағынан, кубтық бет – төрт айнымалыдағы біртекті кубтық полиномның нөлдік жиыны, жалпы жиырма коэффициенті бар полином, ол кубтық беттер кеңістігін 19 өлшемді анықтайды.
Түпкілікті қарапайым топтар
19 – қатарынан келе жатқан сегізінші суперсингулярлық сан. Бұл – «Достық алыптың» (Friendly Giant), ең ірі спорадикалық топтың ретін бөлетін он бес мүшелі осындай алғашқы сандар тізбегінің ортаңғы мүшесі: {2, 3, 5, 7, 11, 13, 17, 19, 23, 29, 31, 41, 47, 59, 71}. Янко топтары және – олардың ретін бөлетін ең үлкен алғашқы сан 19 болатын, бірақ топтың субкотиенті емес алты «пария» тобының ең кішілері. тобы үшін 1=(2,3,7) стандартты генераторлар, ал тобы үшін 1=(a,b,ab) стандартты генераторлар, мұнда 1=o(abab^(2)) = 19, ал тобы үшін 1=(2A, 3A, 19) стандартты генераторлар, мұнда 1=o([a, b]) = 9. О’Нан тобының ең кіші адал кешендік бейнесінің өлшемділігі – осындай бейнелер арасында екінші және алты «пария» тобы арасында ең үлкені. Оның мәні (10939, 10949) алғашқы сандарының арасында орналасқан, соңғысының алғашқы индексі – он тоғызыншы тетраэдрлік сан. Екінші жағынан, Ли типіндегі жалғыз қатаң емес топ ретінде жіктелетін Титс тобының топтық реті 1=2^(11) · 3^(3) · 5^(2) · 13 құрайды, оның алғашқы көбейткіштерінің (дәрежелерімен қоса) қосындысы 54-ке тең, бұл ең кішкентай тривиальды емес 19-бұрышты сан. «Бақытты отбасыдағы» спорадикалық топтардың жиырма алты тобының он тоғызы «Достық алыптың» субкотиенттері болып табылады, ол өзі де өзінің субкотиенті. Егер Титс тобы Ли типіндегі топ ретінде есептелсе, онда спорадикалық емес шекті қарапайым топтардың он тоғыз класы бар. Айта кетерлігі, 26 – толық квадрат (52) мен куб (33) арасында орналасқан жалғыз сан; егер 25 және 27 сандарының алғашқы көбейткіштерінің барлық алғашқы сандарын қоссақ, 19 сомасын аламыз.
is the dimensionality of the minimal faithful complex representation of O'Nan group — the second largest after of like representation in and largest amongst the six pariahs — whose value lies midway between primes (10939, 10949), the latter with a prime index of , which is the nineteenth tetrahedral number. On the other hand, the Tits group , as the only non strict group of Lie type that can loosely categorize as sporadic, has group order 1=2^(11) · 3^(3) · 5^(2) · 13 , whose prime factors (inclusive of powers) generate a sum equal to 54, which is the smallest non trivial 19 gonal number. In the Happy Family of sporadic groups, nineteen of twenty six such groups are subquotients of the Friendly Giant, which is also its own subquotient. If the Tits group is indeed included as a group of Lie type, then there are nineteen classes of finite simple groups that are not sporadic groups. Worth noting, 26 is the only number to lie between a perfect square (52) and a cube (33); if all primes in the prime factorizations of 25 and 27 are added together, a sum of 19 is obtained.
Хигнер саны
19 – алтыншы Хейгнер саны. 67 және 163 – тиісінше 19-шы және 38-ші жай сандар, барлығы тоғыз Хейгнер сандарының ең үлкені. Бірінші алты Хейгнер сандары – 1, 2, 3, 7, 11 және 19 – қосылғанда жетінші мүше, яғни он төртінші жай сан – 43 шығады. Бұл сандардың бәрі, бірлік санын қоспағанда, жай сандар болып табылады. Атап айтқанда, 163 саны ай шарап теориясында маңызды рөл атқарады.
Ғылым
19 - калийдің атомдық нөмірі. 19 жыл 235 лунацияға өте жақын. Метоникалық циклге қараңыз. COVID-19 – 2019 жылы басталған жаһандық пандемияның себебі болған 2019 жылғы коронавирус ауруының қысқартылған атауы. Джеймс Уэбб ғарыш телескобының оптикалық элементтері 19 алтыбұрыштан тұратын массивте орналасқан, онда 18 бөлікті негізгі айналар жарықты жинақтайтын айналардың үстінде орналасқан орталық екінші айнаға шоғырландырады, ал ол өз кезегінде телескоптың орталық бейнелеу құрылғыларына шағылыстырады. Бұл пішін 3-ретті сиқырлы алтыбұрышқа ұқсас.
Ислам діні
Құранға сәйкес, тозақты ("тозақ отын") ("Сақар") қорғайтын періштелердің саны: "Оның үстінде он тоғыз" (74:30), содан кейін Құран бұл санды "сенімсіздерге сынақ" (74:31), кітап иелері үшін "нанымға келу" (74:31) белгісі және осы арқылы "сенушілердің имандылығы артады" (74:31) деп сипаттайды. Құранда Иса Мәриям ұлының (Мариямның) дүниеге келуін жариялайтын аяттар мен сүренің саны (Құран 19:19). "United Submitter International" деп аталатын ұйым Құранның математикалық құрылымы 19 санына негізделгенін алға тартады. WAHD сөзінің гематрикалық мәні = 6+1+8+4=19, "Вахд" сөзі "Бір" (Құдай) деген мағынаны білдіреді, ал Бас махал аталған бірінші аят (1:1) 19 араб әрпінен тұрады, немесе Құран 114 (19x6) сүреден құралған.
Бахаи діні
Баби және Бахаи діндерінде 19 адамнан тұратын топ Вахид, Біртұтас (واحد) деп аталады. Бұл сөздің абджад сан жүйесіндегі сандық мәні 19-ға тең. Бахаи күнтізбесі бір жылда 19 күндік 19 айдан (Айям-и Ха аралық кезеңімен бірге), сондай-ақ 19 жылдық цикл және 361 жылдық (19x19) суперциклден тұрады. Баб және оның шәкірттері 19 адамнан тұратын топ құрды. Бахаулланың 19 елшісі болған.
Кельттердің пұтқа табынушылық
19 – Бригид қадірлі құдайының қасиетті саны, себебі ол Ұлы кельт жылының 19 жылдық айналымын және Айдың қысқы күннің тоқырауымен (күн тұруымен) сәйкес келу кезеңін көрсетеді делінеді.
Музыка
"19" – Пол Хардкастлдың 1985 жылғы әні, оған Вьетнам соғысы туралы деректі фильмнен алынған үлгілер енгізілген. Соғыста қаза тапқан АҚШ сарбаздарының орташа жасы 19 болған деген мәлімдеме осы фильмде айтылған. Бұл әнді британдық сатирик Рори Бремнер «The Commentators» псевдонимімен «N n nineteen, Not Out» деп пародиялады. Бұл атау Англия крикет капитаны Дэвид Гоуэрдің 1984 жылы Вест-Индияға қарсы өткен ойындағы нашар көрсеткішіне сілтеме жасайды, онда команда 5:0 есебімен жеңіліске ұшырады. Австралиялық Redgum тобының «I Was Only Nineteen» әні 1983 жылы Австралия хит-парадтарында бірінші орынды иеленді. 2005 жылы The Herd тобы әннің хип-хоп нұсқасын жариялады. «19» – Адельдің 2008 жылғы тұңғыш альбомының атауы, ол осы атауды 19 жасында болғандықтан таңдады. «Hey Nineteen» – американдық Steely Dan джаз-рок тобының 1980 жылғы «Gaucho» альбомындағы ән. Он тоғыз саны октаваны тең бөліктерге бөлу үшін он екіге балама ретінде қолданылған. Бұл идея 16 ғасырдағы Салинасқа дейін жетеді және қызықты, себебі ол 1/3 комалық настройка жүйесіне жақын. 19 тең темпераментке қараңыз. Кейбір аспаптарда кіші үштік дыбысын шамалау үшін 19-шы гармониялық қолданылады.
Ойындар
Го ойыны 19×19 сызықты торда ойналады (бірақ басқа өлшемдегі торларда да ойналатын түрлері бар). Криббедждегі ең жоғары ұпай 29 болғанымен, 19 ұпайға тең болатын ешқандай карталар комбинациясы жоқ. Сондықтан көптеген криббедж ойыншылары нөл ұпайлы қолды әзілде "19 қол" деп атайды. "Катан отаршылары" ойынының бастапқы нұсқасында 19 алтыбұрышты элемент бар, оларды тақтаны құру үшін кездейсоқ немесе мақсатты түрде орналастыруға болады.
Жасы 19
Төрт елде толыққандық жасы 19-ға тең. Екі елде 19 жас – алкогольдік сусындар ішуге рұқсат етілген ең төменгі жас. Үш елде 19 жас – темекі шегуге рұқсат етілген ең төменгі жас.
Спортта
Гольфте "19-шы саңылау" клубтың бары болып табылады, ал матч ойынында 18 саңылаудан кейін тең түскен жағдайда, қосымша саңылаулар ойнатылады. Мини-гольфте бұл жеңімпаз дереу сыйлыққа ие болатын қосымша ойын алаңы.
Басқа салаларда
Америка Құрама Штаттарының Конституциясына 19-шы түзету американдық әйелдерге дауыс беру құқығын берді. Вьетнам соғысы 19 жылдан астам, 1955 жылдың қарашасынан 1975 жылдың сәуіріне дейін созылды.