Кіріспе

Британдық ақын және сыншы (1840–1901)

Уильям Космо Монкхаус (18 наурыз 1840 – 20 шілде 1901) – британдық ақын және сыншы.

Өмірбаян

Монкхаус Лондонда туып өскен. Оның әкесі, Сирил Джон Монкхаус, заңгер болса, анасының қыздық аты Делафоссе еді. Монкхаус Сент-Полс мектебінде білім алған. Он жеті жасында оқуын тоқтатып, сауда кеңесіне кіші қосымша клерк болып орналасты, кейін кеңсе қаржы бөлімінің көмекші хатшысы болды. 1870-1871 жылдары Чилидің Вальпараисо порты және басқа порттардағы теңізшілерге арналған ауруханалармен байланысты Оңтүстік Америкаға сапар шекті. Ол түрлі ведомстволық комиссияларда жұмыс істеді, әсіресе 1894-1896 жылдарғы Меркантильдік теңіз қоры комиссиясында. Монкхаус екі рет үйленді: алғашқысы Дартфордтағы Джеймс Кеймердің қызы Лорамен, екіншісі – Командир Блоунттың қызы Леонора Элизамен (R.N.). Космо Монкхаус тек кәсібі ғана емес, хоббисі де бар адамдардың бірі еді. Космоның поэзияға деген ынтасы алғашқыдан болды, 1865 жылы Вордсворт пен Теннисонға деген құрметімен сипатталатын «Босқылық арманы және басқа өлеңдер» жинағын шығарды. Ол ерекше жарамдылығымен ерекшеленді, бірақ лайықты құрметке ие болмады. Бұл жағдайға байланысты, ол 1890 жылға дейін «Бидай мен мак» жинағын шығармады, онда белгілі «Өлім маршы» атты есте қаларлық туынды бар. Бес жылдан кейін «Төбедегі Мәсіх» атты әсерлі балладаның шектеулі таралымы жарық көрді, оны Уильям Стрэнг жасаған гравюралар көркейтті. Космоның қайтысынан кейін оның поэзиялық шығармалары «Пасителес Ескісі және басқа өлеңдер» (соның ішінде «Төбедегі Мәсіх») жинағымен толықтырылды. 1868 жылы Монкхаус «Құрмет мәселесі» атты роман жазды. Содан кейін «Ұлы суретшілер сериясы» (1879) аясында Тернердің өмірбаянымен кіріспе жасап, өнер сынға толыққандай берілді. «Академия», «Saturday Review», «Magazine of Art» және басқа да мерзімді басылымдарға көптеген мақалаларынан басқа, ол «Итальяндық Рафаэльге дейінгі суретшілер» (1887), «Ерте ағылшын су бояуларының суретшілері» (1890 және 1897), «Ұлттық галереяда» (1895) және «Британдық заманауи суретшілер» (1899) атты кітаптар жариялады. Ол «Алисаның ғажайып еліндегі оқиғалары» суретшісінің өмірі мен шығармашылығына арналған монография жазды. (Лондон: 1901). Ол «Ұлттық биография сөздігіне» бастапқыда үлес қосты. Монкхаус сондай-ақ «Ұлы жазушылар сериясында» (1887) Ли Ханттың өмірбаянын жазды. Ол қытай керамикасына арналған «Қытай фарфорының тарихы мен сипаттамасы» атты монография жазды (Лондон; Чапман, 1901). «Британ энциклопедиясының» он бірінші басылымында былай делінген: «Өнер сыншысы ретінде Монкхаустың бағалары жоғары бағаланды. Ол ерекше қабілетке ие болды, ол ренжітпей пікір білдіретін, сонымен қатар оның адалдығы мен қабілетіне құрмет көрсетті. Ақын ретінде оның амбициясы кең, ал өнерге деген берілімі терең еді». Монкхаус 1901 жылдың 2 шілдесінде Скегнессте қайтыс болды.

Отбасы

Ол екі рет үйленді: алғаш 1865 жылы Кенттегі Дартфорд қаласының Джеймс Кеймердің қызы Лораға; екінші рет 1873 жылы Командир Блоунттың қызы Леонора Элизаға, одан екі ұлы мен алты қызы дүниеге келді.