Азов қаласы – Ростов облысындағы Дон өзені бойында орналасқан тарихи орталық. Гректердің ежелгі Танаис колониясының орны, теңіз саудасының маңызды торабы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Азов (Азов), бұрын Азак (түрік/қыпшақ: Азак) – Ресейдің Ростов облысындағы қала. Қала Азов теңізінің жанында, одан біршама қашықтықта орналасқан, және теңіз осы қаланың атымен аталған. Халық саны:
Town in Rostov Oblast, Russia
Azov (Азов, ), previously known as Azak (Turki/Kypchak: ),
is a town in Rostov Oblast, Russia, situated on the Don River just from the Sea of Azov, which derives its name from the town. Population:
Алдыңғы қоныстар
Дон өзенінің сағасы әрқашан маңызды сауда орталығы болған. Б.з.д. 3 ғасырдың басында Босфор Мемлекетінен гректер мұнда колония құрды, оны Танаис деп атады (өзеннің грекше атауымен). Бірнеше ғасырдан кейін, б.з.д. 1 ғасырының соңындағы үшінші бөлігінде, бұл елді мекенді Понт патшасы Полемон I өртеп тастады. Грек отаршыларының оралуы оның гүлденуін қайта жаңғыртты, бірақ готтар оны 3 ғасырда дерлік толығымен жойды. Қазіргі Недвиговка поселкесі орналасқан ежелгі Танаис қазбалары 19 ғасырдың ортасынан бері жүргізіліп келеді. 5 ғасырда бұл аймақты Карадх және оның Акатзирой тайпасы мекендеген. Оларды гунн батыры Денгизих басқарды. 460 жылдары Византия осы жерді хунугурларға берді; оның інісі Ернах тұсында ол Патрия Оногурия деп аталды. Оның гунн халқы Сандильш басқаратын Батыс Түркі қағанатының құрамына кіргеннен кейін Утигур болғарлары деп аталды. 7 ғасырда Уногундрлардың ханы Кубрат өзінің мұрагері Батбаян хазарларға тапсырғанға дейін сонда Ежелгі Ұлы Болғарияны құрды. 10 ғасырда Хазар мемлекеті ыдырағаннан кейін бұл аймақ Славян княздігі Тмутараканның бақылауына өтті. 1067 жылы аймақты басып алған қыпшақтар оны Азақ (яғни, жазық дала) деп атады, осы атаудан қазіргі атауы шыққан. Алтын Орда 13 және 14 ғасырларда жағалаудың көп бөлігін бақылады, бірақ венециялық және генуэздік саудагерлерге қазіргі Азов қаласының орнында қоныстануға рұқсат берілді, олар сол жерде Танаис деп аталатын колония құрды.
The mouth of the Don River has always been an important commercial center. At the start of the 3rd century BCE, the Greeks from the Bosporan Kingdom founded a colony here, which they called Tanais (after the Greek name of the river). Several centuries later, in the last third of 1st century BCE, the settlement was burned down by king Polemon I of Pontus. The introduction of Greek colonists restored its prosperity, but the Goths practically annihilated it in the 3rd century. The site of ancient Tanais, now occupied by the khutor of Nedvigovka, has been excavated since the mid 19th century. In the 5th century, the area was populated by Karadach and his Akatziroi. They were ruled by Dengizich the Hun. Byzantium gave the land to the Hunugurs in the 460s; it became known as Patria Onoguria under his brother, Ernakh. Its Hun inhabitants became known as the Utigur Bulgars when it became part of the Western Turkic Kaghanate under Sandilch. Then in the 7th century Khan Kubrat, ruler of the Unogundurs established Old Great Bolgary there before his heir Batbayan surrendered it to the Khazars. In the 10th century, as the Khazar state disintegrated, the area came under the control of the Slavic princedom of Tmutarakan. The Kipchaks, seizing the area in 1067, renamed it Azaq (i. e., lowlands), from which appellation the modern name is derived. The Golden Horde claimed most of the coast in the 13th and 14th centuries, but the Venetian and Genoese merchants were granted permission to settle on the site of modern day Azov and founded there a colony which they called Tanais [ru].
Археологиялық қазбалар
2000 жылдың күзінде Тор Хейердал скандинавтардың оңтүстіктен су жолдары арқылы көшіп келген болуы мүмкін деген ойын одан әрі зерттеуді қалаған. Ол ерте норвегиялық Эддалар мен Сагалардағы герман және скандинав құдайы Одиннің (Вотан) іздерін қуды. 13 ғасырда жазған Эдда мен кем дегенде бір Саганың авторы, исландиялық Снорри Стурлусонның айтуынша, Один біздің заманымыздың 1 ғасырының басында Кавказ аймағынан немесе Қара теңіздің шығысына қарай орналасқан жерлерден көшіп келген делінеді. Хейердал Эсир халқының туған жері туралы Снорридің айтқан сөздеріне ерекше қызығушылық танытты. Хейердал Снорридің сөздерінің рас екенін тексергісі келді де, осының нәтижесінде 2001 жылы Азовда бірлескен археологиялық қазба ұйымдастырды. Ол келесі жылы тағы бір қазба жүргізуді жоспарлаған, бірақ 2002 жылдың сәуірінде дүниеден озғандықтан, ол жоспар іске аспады.
In autumn 2000, Thor Heyerdahl wanted to further investigate his idea that Scandinavians may have migrated from the south via waterways. He was on the trail of Odin (Wotan), the Germanic and Nordic god of the mythologies of the early Norse Eddas and Sagas. According to Snorri Sturluson, the Icelandic author of an Edda and at least one Saga, who wrote in the 13th century, Odin was supposed to have migrated from the region of the Caucasus or the area just east of the Black Sea near the turn of the 1st century CE. Heyerdahl was particularly interested in Snorri's reference to the land of origin of the Æsir people. Heyerdahl wanted to test the veracity of Snorri's claims and as a result, organized the Joint Archaeological Excavation in Azov in 2001. He had wanted to undertake a second excavation the following year, but it never happened due to his death in April 2002.
Қалқа
1471 жылы Осман империясы бұл аймақты басып алып, Азов (Азов) бекінісін салды. Бұл бекініс Дон казактарының Қара теңізде шабуыл жасауына және сауда-саттық жүргізуіне кедергі келтірді. Казақтар Азовты 1574, 1593, 1620 және 1626 жылдары шабуылдады. 1637 жылдың сәуір айында үш мың дондық және төрт мың запорожье казагы Азовты қоршады. Түріктердің төрт мың әскері мен екі жүз зеңбірегі болды. 21 маусымда бекініс түсті, ал казақтар патшадан күш-қуат пен қолдау сұрады. Бір комиссия Түркиямен соғыс қаупі мен бекіністердің нашар күйде болуына байланысты бұған қарсы пікір білдірді. 1641 жылдың маусым айында Силистрия пашасы Хусейн Дели 70 000 – 80 000 әскермен бекініс қоршады. Қыркүйекте ауру мен азық-түлік жетіспеушілігінен олар кері шегінуге мәжбүр болды. Екінші ресейлік комиссия қоршаудан кейін қабырғалардың көбісі қирап қалғанын хабарлады. 1642 жылдың наурыз айында сұлтан Ибрагим үлтіматум берді, ал патша Михаил казақтарға эвакуациялануға бұйрық берді. Түріктер 1642 жылдың қыркүйегінде Азовты қайта басып алды. 1693 жылы бекініс гарнизоны 3656 адамнан тұрды, оның ішінде 2272 янычар болды. Дегенмен, бекініс тағы да көптеген сынақтардан өтуге тиіс болды. 1696 жылғы Азов жорықтары кезінде Қара теңізге теңіз жолын ашуды қалаған Петр I бекіністі қайтадан иеленді. Азов 1708 жылы қала мәртебесін алды, бірақ Прут өзеніндегі сәтсіз жорық оны 1711 жылы түріктерге қайтаруға мәжбүр етті. Осы оқиғалар Вольтердің «Кандид» шығармасында әзіл-қалжыңмен суреттелген. Ұлы орыс-түрік соғысы кезінде граф Румянцев басқарған әскер бекіністі басып алды және ақыры Кучук-Кайнарджи шарты (1774) бойынша Ресейге берілді. Жеті жыл бойы Азов өз өкіметінің орталығы болды, бірақ көршілес Дондағы Ростовтың өсуімен маңызы біртіндеп төмендеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1917-1918 жылдары немістер мен австриялықтар Азовты басып алды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 1942 жылдың шілдесінен 1943 жылдың ақпанына дейін неміс әскері оны басып ұстады.
In 1471, the Ottoman Empire gained control of the area and built the strong fortress of Azak (Azov). The fort blocked the Don Cossacks from raiding and trading in the Black Sea. The Cossacks attacked Azov in 1574, 1593, 1620, and 1626. In April 1637, three thousand Don Cossacks and four thousand Zaporozhian Cossacks besieged Azov. The Turks had four thousand soldiers and two hundred cannons. The fort fell on June 21 and the Cossacks sent a request to the Tsar for re enforcements and support. A commission recommended against this because of the danger of war with Turkey and the poor state of the fortifications. In June 1641, Hussein Deli, Pasha of Silistria, invested the fort with 70,000–80,000 men. In September, they had to withdraw because of disease and provisioning shortfalls. A second Russian commission reported that the siege had left very little of the walls. In March 1642, Sultan Ibrahim issued an ultimatum and Tsar Mikhail ordered the Cossacks to evacuate. The Turks reoccupied Azov in September 1642. In 1693, the garrison of the fortress was 3,656 of whom 2,272 were Janissaries. The fortress, however, had yet to pass through many vicissitudes. During the Azov campaigns of 1696, Peter the Great, who desired naval access to the Black Sea, managed to recover the fortress. Azov was granted town status in 1708, but the disastrous Pruth River Campaign constrained him to hand it back to the Turks in 1711. A humorous description of the events is featured in Voltaire's Candide. During the Great Russo Turkish War, it was taken by the army under Count Rumyantsev and finally ceded to Russia under the terms of Treaty of Kuchuk Kainarji (1774). For seven years Azov was a seat of its own governorate, but with the growth of neighboring Rostov on the Don it gradually declined in importance. The Germans and Austrians occupied Azov in 1917–1918, during World War I. It was occupied by the Germans between July 1942 and February 1943 during World War II.
Әкімшілік және муниципалдық мәртебе
Әкімшілік-аумақтық бөлініс жүйесінде Азов қаласы Азов ауданының әкімшілік орталығы болып табылады, бірақ оның құрамына кірмейді. Әкімшілік бөлім ретінде ол жеке Азов қалалық округі ретінде енгізілген – аудандармен тең статусқа ие әкімшілік бірлік.
Within the framework of administrative divisions, Azov serves as the administrative center of Azovsky District, even though it is not a part of it. As an administrative division, it is incorporated separately as Azov Urban Okrug—an administrative unit with the status equal to that of the districts.
Үкімет
2005 жылы 3 сәуірде «Бірыңғай Ресей» партиясының Сергей Бездольный Азов қаласының мэрі болып сайланды және 2009 жылы 11 қазанда сайлаушылардың 72,9% дауысымен қайта сайланды. Қазіргі әкімшілік басшысы (қала басшысы) Владимир Ращупкин 2015 жылдың желтоқсанынан бері қызмет етеді.
Sergey Bezdolny of the United Russia party was elected Mayor of Azov on April 3, 2005 and re elected on October 11, 2009 by 72.9% of the voters. The current head of administration (city manager) Vladimir Rashchupkin holds office from December 2015.
Климат
Азовтың климаты ылғалды континенттік (Кёппен климаттық жіктелуі Dfa), ыстық жаздары, суық қыстары (Ресей үшін салыстырмалы түрде жұмсақ болғанымен) және жауын-шашын мөлшері шамалы.
Azov's climate is humid continental (Köppen climate classification Dfa), featuring hot summers, cold winters (though quite mild for Russia), and fairly low precipitation.