Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Осман империясының 24-ші сұлтаны (1730–1754)
24th Sultan of the Ottoman Empire (1730–1754)
Махмуд I (I. Махмуд; 2 тамыз 1696 – 13 желтоқсан 1754), Махмуд Құмтемір деп белгілі, 1730 жылдан 1754 жылға дейін Осман империясының сұлтаны болды. Ол Патрона Халил көтерілісін басудан кейін таққа отырды. Оның билеу кезеңі Парсыдағы соғыстармен және Еуропадағы қақтығыстармен ерекшеленді. Ол мемлекеттік істерді уәзірлеріне жүктеді және уақытын поэзия жазуға арнады. Надир шаһтың қиратушы жорығы Моғол империясын әлсіретіп, Махмуд I-ге Мұхаммед шаһтың көмегімен соғыс бастауға мүмкіндік берді. Бұл одақ соңғысының өлімімен аяқталды, бұл Афшаридтер мен Осман империясы арасындағы шиеленіске алып келді.
Mahmud I (, I. Mahmud; 2 August 1696 13 December 1754), known as Mahmud the Hunchback, was the sultan of the Ottoman Empire from 1730 to 1754. He took over the throne after the quelling of the Patrona Halil rebellion. His reign was marked by wars in Persia and conflicts in Europe. He delegated government affairs to his viziers and devoted time to writing poetry. Nader Shah's devastating campaign weakened the Mughal Empire and created the opportunity for Mahmud I to initiate war with cooperation from Muhammad Shah. The alliance ended with the latter's death, leading to tensions between the Afsharids and the Ottomans.
Ерте өмір
Ол 1696 жылдың 2 тамызында Эдирне сарайында дүниеге келді, Мұстафа II-нің (1664–1703) ұлы; анасы – Салиха Валиде сұлтаны. Махмуд I, Осман III-нің (1754–57) туысқан ағасы болды. Оның арқасы дөңгелек болды. Әкесі Мұстафа II көбінесе Эдирнеде тұрды. Махмуд балалық шағын Эдирнеде өткізді. 1702 жылдың 18 мамырында ол Эдирнеде білімін бастады. Әкесі тақтан бас тарғаннан кейін оны Стамбулға әкеліп, Кафеге қамады, онда өмірінің 27 жылын өткізді. Осы уақытта ол қандай мәдениетке ие болғаны белгісіз, себебі ол шахмат ойнауды, өлең жазуды және музыкамен шұғылдануды жалғастырды. Балалық және жастық шақтағы қауіп-қатерлерден өзге, әсіресе Кафедегі өмір қауіпті болды.
He was born at Edirne Palace on 2 August 1696, the son of Mustafa II (1664–1703); his mother was Saliha Valide sultan. Mahmud I was the older half brother of Osman III (1754–57). He developed a humped back. His father Mustafa II mostly lived in Edirne. Mahmud passed his childhood in Edirne. On 18 May 1702 he started his education in Edirne. When his father deposed himself from the throne he was brought to Istanbul and locked up in Kafes where he spent 27 years of his life. It is not known what kind of culture he acquired during this time, since he continued to play chess, write poetry, and deal with music. In addition for childhood and youth, there were dangers, especially for the Kafes life.
Кiру
1730 жылы 28 қыркүйекте Патрона Халил шағын топ жауынгерлерімен бірге Константинополь тұрғындарының бір бөлігін Ахмет III жүргізіп жатқан реформаларға қарсы көтерілді. Көбірек әскер жинап, Халил Топкапы сарайына шабуыл жасап, ұлы визир Невшехирли Дамат Ибрагим Пашаның өлімін және Ахмет III-нің тақтан басқаруын талап етті. Ахмет III талаптарды қабылдап, Ибрагим Пашаны дарға асты, ал оның жүйесі Махмудтың сұлтан атанғанына келісті.
On 28 September 1730, Patrona Halil with a small group of fellow Janissaries aroused some of the citizens of Constantinople who opposed the reforms of Ahmed III. Sweeping up more soldiers Halil led the riot to the Topkapı Palace and demanded the death of the grand vizer, Nevşehirli Damat İbrahim Pasha and the abdication of Ahmed III. Ahmed III acceded to the demands, had İbrahim Pasha strangled, and agreed to his nephew, Mahmud, becoming sultan.
Сафавидтер империясымен қарым-қатынасы
1741 жылы наурыз айында Иран мемлекетінен Надир шаһтың елшісі Хажы Хан 3000 адам және оның күзетшілерімен Стамбулға келді, екі ел арасындағы бейбітшілікті ұзарту үшін. Оның сыйлықтарының ішінде қымбат тастармен тігілген маталар, он пил және құнды қару-жарақтар болды. Хажы Ханға Фенер Бахчесінде той ұйымдастырылды. Пилдерді қолмен Стамбулға жеткізу де қиындық тудырды, сондықтан баржаларға кең деңгелектер орнатылды және пилдерді қорқытпау үшін олардың айналысына ағаштан қоршаулар жасалды. Афшарид империясы мен Осман империясы арасындағы қарым-қатынас күрт шиеленісіп, 1743 жылдың ақпанында жаңа деңгейге жетті. Шах Хусейннің ұлдарының бірі, Хиос аралында тұтқын ретінде ұсталған Шах Сафи сотталып, Надир шаһтың оны аяқтауына мүмкіндік болмады. Ол өзімен бірге келген әскерлерімен Афшарид шекарасына жіберілді.
In March 1741, the ambassador of Nadir Shah from Iran government, Hacı Han, came to Istanbul with 3,000 people and his guards unit to prolong the peace between them. Among his gifts were fabrics embroidered with jewels, ten elephants, and valuable weapons. Hacı Han was given a banquet in Fener Bahçesin. It was also a problem to pass the elephants brought by hand to Istanbul, and wide shakes were laid on the barges, so wooden curtains were laid around them so that elephants could not be scared. The relations between the Afsharid Empire and Ottoman Empire became increasingly tense, reached a new dimension in February 1743, and Shah Safi, who was one of Shah Hussein's princes and held hostage on Chios Island, was condemned and led to Nader Shah's inability to complete. He was sent to the Afsharid border with the troops that joined him.
Өлім
Махмуд I фистула ауруынан мазасыз болды, қатал қыс кезінде денсаулығы күннен-күнге нашарлап бара жатты. 1754 жылдың 13 желтоқсанында жұма намазына барды. Намаз оқып болған соң сарайға қайтқанда жолда атынан құлап, сол күні көз жұмды. Ол Түркияның Стамбул қаласындағы Жаңа мешіттегі әжесі Турхан Сұлтан мазарында жерленді.
Mahmud I who was disturbed by fistula and during the harsh winter his health declined day by day. On Friday, 13 December 1754 he went for attending the Friday prayer. After attending the prayer he went back to his palace but in the journey he collapsed on his horse and died on the same day and was buried in his great grandmother Turhan Sultan Mausoleum in New Mosque, at Eminönü, in Istanbul, Turkey.