Кіріспе

Шотланд суретшісі Питер Дойг (17 сәуір 1959 жылы туған) – шотланд суретшісі. Ол 2002 жылдан бері Тринидадта тұрып келеді. 2007 жылы оның «Ақ каноэ» картинасы Sotheby’s аукционында 11,3 миллион долларға сатылды, ол кезде бұл тірі еуропалық суретшінің картинасы үшін аукциондағы рекордтық баға болды. 2013 жылдың ақпан айында оның «Архитектордың шағылысуындағы үйі» картинасы Лондон аукционында 12 миллион долларға сатылды. Көркемөнер сыншысы Джонатан Джонс оның туралы: «21-ғасырда өнер деп аталатын барлық ақымақтықтардың, жалғандардың, сөздердің бос әңгімелерінің және жай ғана қоқыстардың арасында Дойг – нағыз қиялдың, адал еңбектің және қарапайым шығармашылықтың бағалы мүсіні» деді.

Ерте өмір

Питер Доиг Шотландияның Эдинбург қаласында дүниеге келген. 1962 жылы ол отбасымен бірге Тринидадқа көшіп барды, онда оның әкесі кеме және сауда компаниясында жұмыс істеді, ал 1966 жылы Канадаға көшті. Шотландиядағы интернатта оқып, газ өңдеу қондырғысында жұмыс істегеннен кейін, 1979–1980 жылдары Уимблдон өнер мектебінде, 1980–1983 жылдары Сент-Мартин өнер мектебінде және 1989–1990 жылдары Челси өнер мектебінде оқу үшін Лондонға келді, онда ол магистр дәрежесін алды. 1989 жылы суретші досы Хайдн Коттаммен бірге Англия Ұлттық операсында костюмер болып жұмыс істеді. 2000 жылы Доиг Тринидадқа қайта оралып, досы және әріптесі Крис Офилимен бірге суретші резидентурасын бастауға шақырылды. 2002 жылы Доиг аралға қайтып оралып, Порт-оф-Испанияның жанындағы Кариб теңдес заманауи өнер орталығында студия ашты. Сонымен қатар, ол Германияның Дюссельдорф қаласындағы Көркемсурет академиясында профессор болды.

Өнерге арналған практика

Доигтің көптеген суреттері пейзаждар болып табылады, олардың кейбіреулері оның балалық шағындағы Канададағы қарлы көріністерге оралады. Ол өзінің бейнелі туындыларына суреттерден, газет кесінділерінен, кино сахналарынан, альбом мұқабаларынан және Эдвард Мунк сияқты бұрынғы суретшілердің жұмысынан шабыт алады. Оның пейзаждары формальды және концептуалды тұрғыдан қабатталған, сонымен қатар Мунк, Х.С. Вестерман, Фридрих, Моне және Климт сияқты тарихи суретшілердің әртүрлі еңбектеріне негізделген. Оның туындылары көбінесе табылған фотосуреттерге (кейде өзінің суреттеріне) негізделгенімен, фотореалистік стильде орындалмайды. Доиг фотосуреттерді жай ғана анықтама ретінде пайдаланады. 2008 жылғы сұхбатында Доиг фотосуреттер мен открыткаларды сурет салудың "орнына қоюшысы" ретінде пайдалануын айтып, оның суреттері "орналасуын көрсетуге тырыспайтынын" атап өтті. Доиг Челси өнер колледжін бітіргеннен кейін көп ұзамай, беделді Уайтчепел суретші сыйлығымен марапатталды, нәтижесінде 1991 жылы Уайтчепел өнер галереясында жеке көрме өтті. Уайтчепел көрмесіне Swamped (1990), Iron Hill (1991) және The Architect's Home in the Ravine (1991) сияқты маңызды туындылар кірді. The Architect's Home in the Ravine (1991) Розедейл шатқалындағы Эберхард Зейдлердің Торонтодағы орталық үйінің модернистік стилін көрсетеді. Доиг Франциядағы Брий-ан-Форетте орналасқан Льо Корбюзьедің "L’Unité d’Habitation" деп аталатын модернистік коммуналдық тұрғын үйлер сериясын жасады. 1990 жылдардың басында Доиг ғимараттан жұмыс істейтін сәулетшілер мен суретшілер тобымен бірге жұмыс істеді. Қазіргі заманғы қала құрылыстары оларды қоршап тұрған орманмен ішінара ашылады және жасырылады. Доиг былай түсіндіреді: "Қала ортасымен жүргенде, сәулет өнерінің ерекшелігін қадірлемейсің". 1990 жылдардың соңында жасалған суреттер сериясы, соның ішінде Country Rock (Wing Mirror) (1999) сияқты туындылар, 1972 жылдан бері Торонто тұрғындары үшін таныс белгілі орын – түнгі Don Valley Parkway-дегі туннельді бейнелейді, оның үстіне анонимді суретші сурет салған. Билік оны алып тастауға тырысқанына қарамастан, бұл жаңбырлы сақина екі онжылдық ішінде 40-тан астам рет қайта боялды. 1997 жылы салған "Canoe Lake" картинасы 1980 жылы түсірілген "13-ші жұма" фильмінен шабыт алды. 2003 жылы Доиг Тринидад суретшісі Че Лавлейспен бірге өзінің студиясында StudioFilmClub деп аталатын апталық киноклубты ашты. Доиг фильмдерді таңдап, көрсетіп қана қоймай, аптаның фильмін жарнамалайтын плакатты да салады. Ол сұхбат берушісіне осы жобаны бостандыққа жеткізетінін айтты, өйткені ол оның әдеттегі жұмысына қарағанда "көбірек әсерлі". Даллас өнер мұражайы (2005), Мюнхендегі Pinakothek der Moderne (2004), Маастрихттегі Боннефантен мұражайы (2003) және Лондондағы Уайтчепел өнер галереясы (1998). Доигтің туған еліндегі алғашқы ірі көрмесі No Foreign Lands деп аталды, ол 2013 жылдың 3 тамызынан 3 қарашасына дейін Эдинбургтегі Шотландия ұлттық галереясында өтті. Көрме сыншылардың мақтауына ие болды және оның соңғы он жылда жасаған туындыларын, негізінен Тринидадта тұрған кезіндегі жұмыстарын көрсетті. Монреаль көркемсурет мұражайы Шотландияның Ұлттық заманауи өнер галереясымен бірлесіп, 25 қаңтардан 4 мамырға дейін Солтүстік Америкада өткізілген алғашқы ірі көрмесін ұсынды. 2014 жылы Базельдегі Бейлер қорында ретроспектива ашылды, ол 2015 жылы Данияның Хумлебек қаласындағы Луизиана заманауи өнер мұражайына барды. Сондай-ақ 2015 жылы Италияның Венеция қаласындағы Fondazione Bevilacqua La Masa-да 56-шы Венеция биенналесіне сәйкес жаңа туындыларының көрмесі ашылды. Соңғы кезде оның жұмысы "Cooperations" атты топтық көрмеге "Fondation Beyeler" (2017 ж.) кірді. 2019 жылдың 6 қыркүйегінен 16 қарашасына дейін Майкл Вернер галереясында Доигтің жаңа суреттерінің көрмесі өтті. 2023 жылдың ақпан айында Лондонның Куртольд галереясында Питер Дойгтың жаңа және соңғы туындыларының төрт айлық көрмесі ашылды. Бұл суреттердің көпшілігі оның Тринидадтан 2021 жылы оралғаннан кейін аяқталды, соның ішінде Альпинист, Канал, Ванна, Музыка дүкені, Музыка үйі (Сока қайығы), Өзін-өзі суреттеу (Фернандес кешені) және Боскоодағы Алиса. Ол - Куртольдта қайта жаңғыртылғаннан бері көрмеге шыққан алғашқы заманауи суретші, және оның суретшілік шеберлігі сыншылар тарапынан кеңінен бағаланды.

Тану

1993 жылы Доиг "Блоттер" картинасымен Джон Мурс көрмесінде бірінші жүлдеді жеңіп алды. Бұл оған 1994 жылы Тернер сыйлығына ұсынылғаннан кейін көпшілікке танымал болды. 1995 жылдан 2000 жылға дейін ол Тейт галереясының қамқорлық кеңесінің мүшесі болды. 2009 жылы ол "AmfAR" ұйымының АИДСқа қарсы күреске көркемдік үлес қосқаны үшін "Тамашалық" сыйлығымен марапатталды. 2017 жылы ол Уайтчепель галереясының өнер иконасы деп жарияланды.

Өнер нарығы

2007 жылы Доигтің «Ақ каноэ» атты суреті Sotheby’s аукционында 11,3 миллион долларға сатылды, ол кезде еуропалық суретшінің туындысы үшін аукциондық рекордты көрсетті. Лос-Анджелестегі қазіргі заманғы өнер мұражайының бас кураторы Пол Шиммель сұхбатында бұл сатудың Доигті «басқа суретшілерге үлгі-өнеге болған батырдан, нарықтың артықшылықтарының символына» айналдырғанын айтты. Сондай-ақ, Christie’s London-да «The Architect’s Home in the Ravine» (1991) картинасы 2013 жылдың басында 7,66 миллион фунт стерлингке сатылды. Сол жылы Пуэрто-Рикода тұратын және суретшінің ең ірі коллекционерлерінің бірі, психиатр Сесар Рейес, күн батқанда кемежайда жалғыз адам бейнеленген 1994 жылғы «Жетти» картинасын 11,3 миллион долларға сатты. Оның «Gasthof zur Muldentalsperre» картинасы 2014 жылы Christie’s аукционында 17 038 276 долларға сатылды. Бұл көрсеткіш 2015 жылы Christie’s аукционында 25,950,000 долларға және 2021 жылы 39,000,000 долларға сатылған «Swamped» картинасымен басып өтті. Phillips аукционында Питер Доигтің 1991 жылғы «Rosedale» картинасы, онда Торонтодағы қар жауған көрініс бейнеленген, 25 миллион долларлық кепілдікпен 28,8 миллион долларға телефон арқылы сатылды, бұл суретші үшін аукциондық рекорд болды. 2016 жылы Канаданың бұрынғы түзеу мекемесінің қызметкері Доигке қарсы 5 миллион долларлық сот процесі бастады, ол суреттің Доигтікі екенін мәлімдеді, бірақ суретші бұл туынды емес екенін жоққа шығарды. Чикаго соты сол жылдың соңында Доигтің пайдасына шешім шығарып, картинаның іс жүзінде сол аттас адам, Питер Доидждің туындысы екенін анықтады. 2023 жылы Доиг картинаның иесіне, оны ұсынатын өнер галереясына және олардың адвокатына қарсы 2,5 миллион долларлық санкция тағайындалды.

Жинақтар

Доигтің туындылары көптеген халықаралық мұражай коллекцияларында сақталған, оның ішінде Тель-Авив өнер мұражайындағы «Жак салған үй» (1992), Сан-Франциско қазіргі заманғы өнер мұражайындағы «Қазандық үйі» (1994) және Лондонның Тейт Модерн мұражайындағы «Шаңғы күртесі» (1994) сияқты әйгілі картиналары бар.