Хьюэл Морган: Уэльс саяхаты және саяси өмір

Кіріспе

Уэльс лейбористік саясаткері, Уэльстің бұрынғы бірінші министрі Хайвел Родри Морган (29 қыркүйек 1939 – 17 мамыр 2017) – Уэльстің бірінші министрі және 2000 жылдан 2009 жылға дейін Уэльс лейбористік партиясының жетекшісі болды. Ол сондай-ақ 1999 жылдан 2011 жылға дейін Кардифф-Вест сайлау округінен Ассамблея депутаты, ал 1987 жылдан 2001 жылға дейін Кардифф-Вест сайлау округінен Парламент депутаты болды. Ол 9 жыл 304 күн қызмет еткен Уэльстің ең ұзақ қызмет еткен бірінші министрі болып табылады. 2011 жылдан 2017 жылы қайтыс болғанға дейін Суонси университетінің канцлері қызметін атқарды.

Ерте өмір және білім

Хьюэл Родри Морган Роаттағы миссис Гиллдің еміру үйінде дүниеге келді. 2017 жылы Морган қайтыс болғаннан кейін, Радир және Морганстаун қауымдастығының веб-сайты ол Радирде туылған деп мәлімдеді. 1994 жылы жарық көрген «Кардифф: жартылай капитал» кітабында Морган Роатта туылғанын және Радирде өскенін айтады. 2017 жылғы автобиографиясында «Родри: Уэльстегі және Вестминстердегі саяси өмір» Морган өзінің Роаттағы 88 Конахт жолындағы миссис Гиллдің еміру үйінде туғанын айтады. Ол Уэльстің жазушысы және академигі Томас Джон (Т. Дж.) Морган мен оның әйелі Хуана Морганның (туған есімі Рис), жазушы және мектеп мұғалімі, отбасында дүниеге келді. Морган Уэльстегі академиялық отбасында өсті. Оның ана тілі – валлий тілі, бірақ кейіннен ағылшын, француз және неміс тілдерін де жетік меңгерді. Ол өскенде Суонси университетінің тарих профессоры болды. 21 жасқа дейін 32-ші Хеол Исафта отбасымен бірге өмір сүрді. Ол сондай-ақ, бау-бақшаға деген өмір бойына ғашықтық сезімін қалыптастырды, ол әкесінің соғыс жылдарында «жеңіске жету үшін» көкөніс өсіргенін көрген кезде басталды. Дегенмен, Радир қақтығыстың ең ауыр қиындықтарынан құтылды. 1944 жылы Морган Радир бастауыш мектебінде оқуға түсті. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталар алдында білім алуды бастаған Морган бастауыш мектептің бірінші сыныбының көп бөлігін эвакуацияланғандар құрағанын анықтады. Ол Уитчерч грамматикалық мектебінде оқыды, сол кезде Уитчерч мектебінде оқыған Радирдің бірнеше баласының бірі болды. Грамматикалық мектепте Морган ғылымнан басқа барлық пәндерден жоғары нәтижелерге қол жеткізді. Ол Оксфордтың Сент-Джонс колледжінде қазіргі заманғы тілдерді зерттеу бойынша ашық көрмеге қатысып, жүлделі орынға ие болды. Оның екінші сыныптық марапаттары оған Гарвардта мемлекеттік басқару саласында магистрлік дәреже алу үшін орын алуына жеткілікті болды. Ол 1963 жылы Гарвардтың өнер және ғылым аспирантурасын тәмамдап, сол жылдың жазында Ұлыбританияға оралғанға дейін үкімет саласында магистр дәрежесін алды. Ол Оксфордтағы басқа студенттерді Plaid Cymru партиясына қосылудан бас тартқан. Морган Гарвардта оқуын аяқтаған кезде академиялық емес, саяси мүдделерін іс жүзінде жүзеге асыруға шешім қабылдады. 1964 жылғы жалпы сайлауда Морган Эдвардс, Киннок және Кинноктың серіктесі Гленниспен бірге Джеймс Каллаганды қолдап, кейін премьер-министр болған Кардиффтің оңтүстік-шығысындағы лейбористік депутатты қолдады. 1966 жылы Морган Лейбористік партияның Кардифф Солтүстік депутаттығына үміткер ретінде қарастырылды, бірақ ол таңдалмады. Ол сондай-ақ Уэльстегі жүргізуші және көлік құралдарын лицензиялау орталығын құруға, сондай-ақ Корольдік монета шашу және ішкі кірістің бір бөлігін Уэльске көшіруге ықпал етті. Кардифф қалалық кеңесінде ғылыми қызметкер болып жұмыс істегеннен басқа, Морган кіші қала жоспарлаушысы болды. Ол жерде Кристофер Чатауэйдің экономикалық кеңесшісі болып жұмыс істеді. Морганның жұмысы оған Кардиффте өмір сүруге мүмкіндік берді, сонымен бірге бейтарап мемлекеттік қызметші ретінде саяси белсенді болды. Морган бұл орынды 4,045 дауыс (9,1%) көпшілігімен жеңді. Ол 1992 жылғы жалпы сайлауда көпшілігін 9 291 (20,3%) және 1997 жылғы жалпы сайлауда 15 628 (38,8%) құрады. Ол Транспорт және Жалпы жұмысшылар одағының демеушілігімен 1987 жылы парламенттегі сайлаудан кейін Кардифф Оңтүстік және Пенарттан жұмысшы партиясының депутаты Алун Майклмен Транспорт үйінде кеңседе болды. 1997 жылғы жалпы сайлаудан кейін оған парламентте әйелі Джули қосылды, ол Кардифф Солтүстікке лейборист депутаты болып сайланды. Морган өзінің алғашқы сөзін 1987 жылы 8 шілдеде Қаржы туралы заң жобасы талқыланып жатқанда, Төменгі палатада айтты. Бұқаралық ақпарат құралдары Морганды жақсы көреді; The Times 1987 жылғы парламенттік қабылдаудың алғашқы сөйлеулерін қарап шығып, Морганның алғашқы сөйлеуін бірінші орынға орналастырды. Уэльстің көпшілік депутаттарымен қатар Морган да лейбористік партияның жұмсақ сол жағына қосылды. Сонымен қатар ол ақпарат еркіндігіне де қызығушылық танытты. Партияның басшысы Нил Киннок пен Кардифф Оңтүстік және Пенарт Алун Майкл депутаттары жобаны қолдады. Алайда, Кардифф Вест сайлау округінің лейбористік партиясы, Морганның өзінің сайлау округі, бөгетке қарсы дауыс берді, ал Риверсайд пен Кантонның жергілікті лейбористік партия бөлімдері де оған қарсы болды. Морган геологтардың бөгеттің мүмкін әсерлеріне қатысты әртүрлі пікірлеріне алаңдаушылық білдірді.

Hywel Rhodri Morgan was born at Mrs Gill's Nursing Home in Roath,Efn|In 2017, following Morgan's death, the website for the community of Radyr and Morganstown claimed that he was born in Radyr. In his 1994 book Cardiff: Half and half a Capital, Morgan states that he was in fact born in Roath and that Radyr was where he was raised. In his 2017 autobiography Rhodri: A Political Life in Wales and Westminster, Morgan specifies that he was born at Mrs Gill's Nursing Home, which was located at 88 Connaught Road, Roath. He was the youngest of two children born to the Welsh writer and academic Thomas John (T. J.) Morgan and his wife Huana Morgan (née Rees), a writer and schoolteacher. Morgan was born into a Welsh speaking academic family. His native language was Welsh, though he later became fluent in English, French and German as well. He would grow up to become a history professor at Swansea University. Until the age of 21, he lived with his family at 32 Heol Isaf, He also had a lifelong love for gardening which began when he watched his father grow vegetables for the wartime dig for victory campaign. Radyr did, however, avoid the conflict's worst hardships. In 1944, Morgan started attending Radyr Primary School. Having begun his education near the end of World War II, Morgan found his class in the first year of primary school was mostly populated by evacuees. He attended Whitchurch Grammar School, becoming one of the few children from Radyr to attend a school in Whitchurch at the time. At the grammar school, Morgan achieved high results in most subjects but science. after winning a place at St John's College, Oxford on an open exhibition for the study of modern languages. His second class honours was enough to secure him a place at Harvard to read a Master of Arts degree in government. He graduated from the Harvard Graduate School of Arts and Sciences with a Master of Arts degree in government in 1963, before coming back to the United Kingdom in that year's summer. and is said to have discouraged other students at Oxford from joining Plaid Cymru. By the time Morgan finished his studies at Harvard, he had decided to pursue his political interests practically rather than academically. In the 1964 general election, Morgan campaigned with Edwards, Kinnock and Kinnock's partner Glenys in support of James Callaghan, the Labour MP for Cardiff South East who later became Prime Minister. In 1966, Morgan was considered for selection as the Labour Party's prospective parliamentary candidate for Cardiff North, though he was ultimately not selected. He also contributed to the creation of the Driver and Vehicle Licensing Centre in Wales, as well as the relocation of the Royal Mint and a part of the Inland Revenue to Wales. In addition to his work as a research officer at Cardiff City Council, Morgan was also a junior town planner. where he worked for Christopher Chataway as an economic adviser. Morgan's work had permitted him to keep living in Cardiff while staying politically active as a neutral civil servant. Morgan won the seat with a majority of 4,045 votes (9.1%). He increased his majority to 9,291 (20.3%) in the 1992 general election and 15,628 (38.8%) in the 1997 general election. He was sponsored by the Transport and General Workers' Union and shared an office at Transport House with Alun Michael, the Labour MP for Cardiff South and Penarth, following their election to parliament in 1987. He was joined in parliament by his wife Julie following the 1997 general election, when she was elected as the Labour MP for Cardiff North. Morgan made his maiden speech in the House of Commons on 8 July 1987, during a debate on a Finance Bill. The media developed a liking for Morgan; The Times reviewed the maiden speeches of the 1987 parliamentary intake and placed Morgan's maiden speech into joint first place. In line with the majority of backbench MPs from Wales, Morgan aligned himself with the soft left of the Labour Party. He also had an interest in freedom of information. Labour Party leader Neil Kinnock and Labour MP for Cardiff South and Penarth Alun Michael, whose constituency included the site where the new bay would be formed, both supported the project. However, the constituency Labour Party for Cardiff West, Morgan's own constituency, had voted to oppose the barrage, and the local Labour Party branches for Riverside and Canton were also against it. Morgan was concerned about the differing opinions from geologists on the barrage's possible effects.

Көлеңкелік қызметтік мансап

Парламенттегі алғашқы жылында Морган Қаржы заң жобасы, Тұрғын үй заң жобасы және Болат жекешелендіру заң жобасы бойынша тұрақты комитеттерде жұмыс істеді. Ол энергетика саласының көлеңкелік министрі болды, онда оған Лейбористердің үкіметтің электр энергиясын жекешелендіру саясатына берген жауабы үшін жауапкершілік жүктелді. Лауазымға кіріскен кезде Морган электр энергиясын жекешелендіру бойынша үкіметтің жоспарларын мұқият қарастыратынын айтты, себебі ол "мемлекеттік монополияны жеке сектор монополиясына айналдырудың ешқандай артықшылығы жоқ" деп есептеді және "тұтынушылар үшін тиімді шарттар" табуды көздеді. Морганның өкілеттігі кезінде көлеңкелік энергетика тобы электр энергиясын жекешелендіруге қарсы болды. Ол өзінің тақырыбынан тыс сұрақтар қойып, Уэльске Корнуолл мен Девонға қарағанда инвестициялар аз түсуіне себептерді сұрады және Спандау тұтқынының нацистік Германияның фюрері Рудольф Гесс екені туралы, қазіргі кезде нақтыланбаған бір теорияны зерттеді. Көлеңкелік энергетика тобында Морган бастапқыда 1988-1989 жылдары энергетика жөніндегі көлеңкелік мемлекеттік хатшы Тони Блэрдің басшылығында жұмыс істеді. Содан кейін ол 1989-1992 жылдары энергетиканың көлеңкелік хатшысы Франк Добсонның қарамағында жұмыс істеді. "The Independent" басылымының хабарлауынша, Морган мен Блэр "үйлесімді" жұмыс істеген. Морган өзі Блэрдің оны "жоғары бағалағанын" айтты. Ол 1994 жылы Тони Блэр Лейбористер партиясының басшысы болғаннан кейін де осы лауазымда қалды. Бастапқыда Морган 1992 жылдың шілдесінен 1992 жылдың қарашасына дейін Уэльс үшін мемлекеттік көлеңкелік хатшы Энн Клэйдтің қарамағында жұмыс істеді. Содан кейін ол 1992 жылдың қарашасынан бастап Уэльстің көлеңкелік хатшысы Рон Дэвистің орынбасары болып жұмыс істеді. Уэльс істері жөніндегі баяндамасында Морган Уэльстегі квангoларды олардың жақын туыстық байланыстары, жауапкершіліктен жалтарғандары және демократияның жоқтығы үшін сынады. Квангoлар Уэльсте үлкен ықпалға ие болды. Уильям Хейг Уэльс хатшысы болған кезде Морган 1996 жылы Консервативтік партияның конференциясының сыртында басқа Уэльс Лейбористік депутаттарымен бірге наразылық акциясын ұйымдастырды, онда ол Уэльстегі квангoлардың жалпы құны 51,5 миллион фунт стерлингке жеткенін мәлімдеді. Уэльстік квангoлардың шығындарын азайту үшін Морган 1996 жылы Лейбористік үкімет құрған Уэльс Ассамблеясы төрт квангoны – Уэльс даму агенттігін, Кардифф шығанағының даму корпорациясын, Ауылдық Уэльс даму кеңесін және Уэльс жер билігін біріктіріп, "экономикалық қуатты" құратынын мәлімдеді. Уэльстің децентрализацияланған Ассамблеясын құру идеясын Морган қолдады, ол оның жетекші жақтаушыларының бірі болды. Ол Лейбористік партияның жоғары лауазымдарымен децентрализация мәселелері бойынша келіссөздер жүргізді және Уэльс Ассамблеясы үшін науқанда мүше болды. Морганның Уэльс квангoларына қарсылығы, сондай-ақ Кардифф шығанағындағы бөгеттің құрылысын тоқтатуға жасаған әрекеттері Уэльстегі Лейбористік партияның консервативтік топтарын алаңдатты. Бұл әрекеттер оны Уэльс саяси элитасына қарсы белгілі бір бұзықшыл ретінде көрсетті. Кардиффте Морган жергілікті саяси элитадан қарсылыққа тап болды. Морган кем дегенде 1994 жылдан бері үкімет министрі болуға ұмтылып келді, ал Лейбористер үкіметке оралған кезде оған Уэльс кеңсесінде кіші министр ретінде лауазым беріледі деп күтілді. Жаңа үкіметтегі Уэльс хатшысы Рон Дэвис Морганды өзінің командасында кіші министр ретінде ұстағысы келді, бірақ Блэр оны осындай лауазымға тағайындаудан бас тартты. Сол кезде Блэрдің ресми түсіндірмесі Морганның 57 жасқа толғандықтан министрлік мансабына тым ереуіл болғаны болды. Алайда, 2017 жылы BBC News-ке берген сұхбатында Блэр Морганды үкіметке тағайындамағанын, олардың саяси көзқарастары келіспегендігіне байланысты екенін, өзін прогрессивті саясатшы ретінде өзгерістер енгізуші деп есептегенін, ал Морганды консерватор ретінде қарағанын айтты. Кейінгі парламенттік мансабында Морган Лейбористік үкіметті темекі жарнамасына тыйым салуға асықпағаны, ақпаратты ашық етуге деген ынтасының жетіспеуі және партияның парламенттік іріктеу процесі үшін сынға алды. 1997 жылғы Уэльстегі референдумда Морган "Иә" дауысына қолдау көрсету үшін науқан жүргізді. Егер референдум сәтті аяқталса, ол ассамблеяға сайлануды да қарастырып отырды. 1997 жылғы референдумның нәтижесінен кейін Морган дереу Уэльстегі Лейбористік партияның басшылығына үміткер болуға шешім қабылдады. Ассамблеяны басқару Морганның ұзақ жылдар бойы армандаған мақсаты болды. 1998 жылдың наурыз айында Дэвис Ассамблеядағы орынға үміткер болып, бірінші хатшы лауазымына таласатынын жариялады. Морган содан кейін партияның бірінші хатшыға үміткерін анықтау үшін басшылық сайлауын өткізуге шақырды. Уэльстегі Лейбористік партияның жетекші тұлғалары басшылық сайлауы партияны бөліп тастауы мүмкін деп қорқып, сайлаудан қашып, Дэвистің бірінші хатшы лауазымына қарсылығызсыз үміткер болуын қалады. Алайда Морган басшылық сайлауын өткізуге талап етуін жалғастырды, өйткені ол Дэвистен бұрын бірінші хатшы болуға ниетті екенін жариялаған еді. Басшылыққа үміткерлік сөйлесінде Морган Лондон, Еуропа, жергілікті басқару және Уэльс кеңсесіндегі әкімшілік тәжірибесін атап өтті. Морган өзін "демократиялық" үміткер ретінде де көрсетті, өйткені ол сайлаудың бір мүше, бір дауыс сайлау жүйесі бойынша өткізілуі үшін науқан жүргізген. Дэвиске Unison және Transport and General Workers' Union сияқты ірі кәсіби одақтар, сондай-ақ Лейбористік депутаттардың, Еуропарламент депутаттарының және Уэльс Ассамблеясының үміткерлерінің көпшілігі қолдау көрсетті. Морганға кіші кәсіби одақтар, округтік мүшелер және партияның қарапайым қатысушылары қолдау көрсетті. Морган округтік Лейбористік партияларынан ең көп дауыс жинады.

In his first year in parliament, Morgan worked on standing committees for the Finance Bill, the Housing Bill and the Steel Privatisation Bill. He became a junior shadow minister for energy, where he was given responsibility for Labour's response to the government's electricity privatisation policy. When taking the role, Morgan said he intended to scrutinise the government's plans for electricity privatisation as he found "no virtues in converting a public monopoly into a private sector monopoly" and wanted to find "a better deal for consumers". During Morgan's tenure, the shadow energy team opposed electricity privatisation. He spoke beyond his brief, asking why Wales received less investment than Cornwall and Devon and exploring a now disproven conspiracy theory that the Spandau prisoner believed to be Nazi German deputy Führer Rudolf Hess was an imposter. In the shadow energy team, Morgan initially worked under Tony Blair, the shadow secretary of state for energy from 1988 to 1989. He then worked under Frank Dobson, the shadow energy secretary from 1989 to 1992. According to The Independent, Morgan and Blair worked "harmoniously" together. Morgan himself believed that he was "highly regarded" by Blair. He remained in this post after Tony Blair became Labour leader in 1994. At first, Morgan worked under Ann Clwyd, the shadow secretary of state for Wales from July 1992 to November 1992. He then worked under Ron Davies, the shadow welsh secretary from November 1992, serving as his deputy. In the Welsh affairs brief, Morgan targeted quangos in Wales for their alleged cronyism, unaccountability and lack of democracy. Quangos came to dominate Wales. When William Hague was Welsh secretary, Morgan staged a protest with other Welsh Labour MPs outside the 1996 Conservative Party Conference, where he claimed that the total cost of the quangos in Wales had reached £51.5 million. To tackle the cost of the Welsh quangos, Morgan stated in 1996 that a devolved Welsh Assembly established by a Labour government would combine four quangos, the Welsh Development Agency, the Cardiff Bay Development Corporation, the Development Board for Rural Wales and the Land Authority for Wales to create an "economic powerhouse". The idea of establishing a devolved Welsh Assembly had been supported by Morgan, who was one of its leading proponents. He was involved in talks with the upper ranks of the Labour Party on devolution, He was a member of the Campaign for the Welsh Assembly

Morgan's opposition to the Welsh quangos, as well as his attempts to stop the construction of the Cardiff Bay Barrage, alienated the traditionalists within the Labour Party in Wales. These actions also made him a known troublemaker towards the Welsh political establishment. In Cardiff, Morgan faced hostility from the local political establishment in the Labour Party. Morgan had been aspiring to become a government minister since at least 1994, and when Labour returned to government he was expected to be given a role in the Welsh Office as a junior minister. Ron Davies, the Welsh secretary in the new government, had wanted to keep Morgan in his team as a junior minister, but Blair refused to appoint him to such a role. At the time, Blair's official explanation was that Morgan, aged 57, was too old for a ministerial career. However, in a 2017 interview with BBC News, Blair revealed that he did not appoint Morgan to the government because they disagreed on policy, adding that he viewed himself as a progressive politician bringing change while he viewed Morgan as a traditionalist. In his later parliamentary career as a backbencher, Morgan provoked the Labour government for its hesitance to ban the advertising of cigarettes, its unenthusiastic approach to freedom of information and for the party's parliamentary selection process. In the 1997 Welsh devolution referendum, Morgan campaigned for the Yes vote. He was also considering standing for election to the assembly if the referendum passed. Following the result of the 1997 devolution referendum, Morgan immediately decided to run for the leadership of the Labour Party in Wales. Leading the assembly had been a long held ambition of Morgan's. In March 1998, Davies announced his intention to stand for a seat in the assembly and run for the post of first secretary. Morgan then called for a leadership election to determine who the party's candidate for first secretary would be. Senior figures in the Labour Party in Wales feared that a leadership election could split the party and instead preferred to avoid an election, with Davies running for the post of first secretary unopposed. However, Morgan continued to insist on a leadership election, stating that he had already announced his intention to become first secretary before Davies did. In his leadership pitch, Morgan cited his administrative experience in London, Europe, local government and the Welsh Office. Morgan also presented himself as the "democratic" candidate, as he had campaigned for the election to be held under the one member, one vote electoral system. Support for Davies came from the large trade unions such as Unison and the Transport and General Workers' Union and from the majority of Labour MPs, MEPs and Welsh assembly candidates. Support for Morgan came from the smaller trade unions, the constituency membership and the party grassroots. Morgan had won the most nominations from the constituency Labour parties,

Michael was duly elected to the leadership but resigned a little more than a year later, amid threats of an imminent no confidence vote and alleged plotting against him by members of not only his own party, but also Assembly groups and Cabinet members. Morgan, who had served as Minister for Economic Development under Michael, became Labour's new nominee for First Secretary, and was elected in February 2000, later becoming First Minister on 16 October 2000 when the position was retitled. He was also appointed to the Privy Council in July 2000. Morgan stepped down from the House of Commons at the 2001 General Election. Morgan's leadership was characterised by a willingness to distance himself from a number of aspects of UK Labour Party policy, particularly in relation to plans to introduce choice and competition into public services, which he has argued do not fit Welsh attitudes and values, and would not work effectively in a smaller and more rural country. In a speech given in Swansea to the National Centre for Public Policy in November 2002, Morgan stated his opposition to foundation hospitals (a UK Labour proposal), and referred to the "Clear Red Water" separating policies in Wales and in Westminster.

Морган басшылыққа сайланғанмен, бір жылдан сәл кейін, жақын арадағы сенімсіздік дауысы және оның партия мүшелерінен ғана емес, сонымен қатар Ассамблея топтары мен Кабинет мүшелерінен қарсы саяси айла-шаруалар туралы хабарларға байланысты лауазымынан кетті. Морган, ол Майклдың басшылығымен Экономикалық даму министрі болған, Лейбористік партияның бірінші хатшылығына жаңа үміткер атанды және 2000 жылдың ақпанында сайланды, кейіннен 2000 жылдың 16 қазанында лауазымның атауы өзгертілген кезде Бірінші министр болды. Ол сондай-ақ 2000 жылдың шілдесінде Корольдік кеңеске тағайындалды. Морган 2001 жылғы жалпы сайлауда Парламенттен кетті. Морганның басшылығының ерекшелігі – Ұлыбританияның Лейбористік партиясының саясатының, әсіресе мемлекеттік қызметтерге таңдау және бәсекелестікті енгізу жоспарларының бірқатар аспектілерінен өзін алыс ұстауға дайындығы болды, ол Уэльстің көзқарасына және құндылықтарына сәйкес келмейтінін және кішкентай және ауылдық елде тиімді жұмыс істемейтінін айтты. 2002 жылдың қарашасында Суонсидегі Ұлттық саясат орталығына жасаған сөйлесінде Морган (Ұлыбританияның Лейбористік партиясының ұсынысы) негіздік ауруханаларға қарсылығын білдірді және Уэльс пен Вестминстер арасындағы "Айқын қызыл су" туралы айтты.

Екінші ассамблея (2003)

2003 жылдың 1 мамырында Морганның басшылығымен Лейбористер партиясы Ассамблея сайлауында қайта сайланды. Морган, Лейбористер партиясының ғана әкімшілігін құру үшін жеткілікті мандаттарды жеңіп алды (сайлау пропорционалдық өкілдік жүйесі бойынша өтті, Лейбористер партиясы Ассамблеядағы 60 орынның 30-ын жеңіп алды, ал Дәффид Элис Томас АМ Ассамблеяның төрағасы болып сайланғанда, жалпы көпшілік қамтамасыз етілді) және 9 мамырда өзінің кабинетін жариялады. Бұл сайлауда Лейбористер партиясы 1999 жылы Алун Майклдың беделі төмен болған кезінде Plaid Cymru партиясына жоғалтқан бұрынғы бекіністерін оңай қайтарып алды. Екінші мерзімінде Морганның үкіметі «Уэльстің мәселелеріне уэльстік шешімдер» атты саясатын жалғастырды, бұл Блэрдің мемлекеттік қызметтерді реформалау бағдарламасынан ерекшеленді. Бәсекелестікке қарағанда, Уэльс Лейбористер партиясы мемлекеттік қызметтер ұйымдары арасындағы ынтымақтастықтың маңыздылығын баса көрсетті.

Үшінші Ассамблея (2007)

Еңбек партиясы 60 орынның 26-сын алып, ең ірі партия болды, бірақ абсолютті көпшілікке жете алмай, 5 орын кем болды. Бір айлық азшылық үкіметінен кейін Морган 2007 жылдың 27 маусымында Plaid Cymru жетекшісі Иуан Уин Джонспен «Бір Уэльс» коалициялық келісіміне қол қойды. Морган Уэльстің қазіргі заманғы саяси көшбасшысы болып, бірінші рет негізгі заңдарды қабылдау құқығы бар Ассамблеяны басқарды (Вестминстердің келісіміне байланысты).

Зейнеткерлік

2005 жылдың шілдесінде Морган 2007 жылғы жалпы сайлауда Уэльс Лейборист партиясын жетекшелеу ниетін жариялады, бірақ 70 жасқа толғанда, 2009 жылы Уэльс Лейборист партиясының басшысы және Бірінші министр қызметінен зейнетке шығуды жоспарлады. Өзінің 70 жылдығында (29 қыркүйекте) ол нақты күнді 2009 жылдың 8 желтоқсанында Ассамблеяның бюджеттік сессиясынан кейін деп белгіледі. Бас кеңесші Карвин Джонс, Денсаулық сақтау министрі Эдвина Харт және Мертир Тидфил және Римни округінің депутаты Хью Льюис Уэльстегі жаңа Лейборист партиясының басшысын сайлау үшін басшылыққа үміткерлікке түсті. 2009 жылдың 1 желтоқсанында Карвин Джонс жеңімпаз деп жарияланды, ол 2009 жылдың 10 желтоқсанында Бірінші министр лауазымына кірісті. Морган 2011 жылдың сәуіріне дейін, үшінші Ассамблея 2011 жылдың 5 мамырында өткен жалпы сайлауға дейін таратылғанға дейін, депутат қызметін атқарды.

Жеке өмір

1967 жылы Морган Джули Морганға (қызметтес аты Эдвардс) үйленді. Кейін Джулидің өзінің саяси мансабы болды, ол 1997 жылы Морганмен бірге Парламентке (Аймақ палатасы) сайланды және Уильям Телл есімді лабрадор ие болды. Оның үлкен ағасы Прайс Морган Суонси университетінде тарих профессоры болды. Отбасы кем дегенде 40 жыл бойы әр жазда Середигон жағалауындағы Мунттағы жылжымалы үйлерінде демалыспен болды. Морган 1983-1992 жылдар аралығында Еңбек партиясының басшысы Нил Кинноктың жақын досы болды. Олар 1963-1965 жылдар аралығында Кардиффте бірлесіп пәтерде тұрды. 2007 жылдың шілдесінде Морганның екі артериясында ішінара бітелуге және жүрек шабуылына себеп болған тұрақсыз стенокардиясы болды. Ол бір апта ішінде ауруханадан шықса да, дәрігерлер оның толыққан толық сауығуына бірнеше апта уақыт керек екенін айтты.

Өлім

Морган 2017 жылдың 17 мамырында кешке үйінің жанында, Венвое қаласындағы Кврт-йр-Ала жолында велосипед тебу кезінде құлдырап кетті. Полиция және жедел жәрдем қызметкерлері оқиға орнына шақырылды, ол сол жерде қайтыс болды. Ол 77 жаста еді. Морганның отбасы оның гуманистік нанымдарына сай, 31 мамырда Уэльс Ассамблеясында гуманистік жобалау рәсімін өткізді. Рәсім көпшілікке бірінші келгенге қызмет ететін принцип бойынша ашық болды, сондай-ақ Сенаттың сыртындағы экрандарда және онлайн режимінде көрсетілді. Жобалау рәсімі телеарналарда көрсетіліп, маңызды ұлттық оқиға ретінде жарияланды. Салтанатты шараны Морганның досы және бұрынғы Уэльс Лейбористік партиясының әріптесі Лоррейн Барретт жүргізді. Келесі күні Кардиффтегі Торнхилл крематорийінің Веналт шіркеуінде жеке қызмет өтті.

Құрметті дәрежелері

Морган Ұлыбританияға қызмет еткені үшін бірнеше құрметті дәрежелерге ие болды, оның ішінде:

Ел Күні Оқу орны Дәрежесі
26 қараша 2007 Уэльс университеті Құрметті заң докторы (LL. D)
2009 жылдың маусымы Бангор университеті Құрметті докторлық дәрежесі
2009 жыл Аберистуит университеті Құрметті мүше
2010 жыл Кардифф университеті Құрметті докторлық дәрежесі
2010 жыл Суонси университеті Құрметті докторлық дәрежесі
2011 жылдың шілдесі Гламорган университеті Құрметті докторлық дәрежесі

Сонымен қатар, ол 2011 жылы Суонси университетінің канцлері болып тағайындалды және өмірінің соңына дейін осы қызметін атқарды. Оның ата-анасы екеуі де 1920 жылдары осы университетті бітірген, сондай-ақ оның әкесі мен ағасы да онда оқытушы болып жұмыс істегендіктен, ол университетпен тығыз байланыста болды.