Кіріспе

Ұлыбританияның Министрлер кабинетінің мүшесі

Уэльс мемлекеттік хатшысы (ysgrifennydd gwladol Cymru), сондай-ақ Уэльс хатшысы деп те аталады, Ұлыбритания Үкіметіндегі мемлекеттік хатшы, Уэльс кеңсесінің жұмысына жауапты. Аталған лауазымда қазіргі кезде Ұлыбританияның Министрлер кабинетінің мүшесі қызмет етеді. Лауазым иесі басқа Уэльс кеңсесі министрлерімен бірлесіп жұмыс істейді. Оған сәйкес оппозициялық министр – Уэльс мемлекеттік хатшысының оппозициялық өкілі. Қазіргі тағайындалған лауазым иесі – Дэвид Дэвис, ол 2022 жылдың қазан айында Риши Сунак тарапынан тағайындалды.

Жасау

ХХ ғасырдың бірінші жартысында бірқатар саясаткерлер Уэльс үшін мемлекеттік хатшы лауазымын құруды, оны Уэльстің өзін-өзі басқаруына жасалған қадам ретінде қолдады. 1951 жылы ішкі істер министрінің құрамында Уэльс істері министрі лауазымы құрылды және 1954 жылы мемлекеттік министр деңгейіне көтерілді. Еңбек партиясы 1959 жылғы жалпы сайлау науқанында Уэльс мемлекеттік хатшысы басқаратын Уэльс кеңсесін құруды ұсынды. 1964 жылы билікке келгеннен кейін бұл ұсыныс орындалды. Уэльс мемлекеттік хатшысы лауазымы 1964 жылдың 17 қазанында құрылды; алғашқы иесі – Ланнелли округінен сайланған Джим Гриффитс. Бұл лауазым Уэльс істеріне жауапты болды, ал кейбір мемлекеттік қызметтерге жұмсалатын қаражат Вестминстерден Уэльске берілді. 1965 жылдың сәуірінде бұрын бірнеше үкіметтік ведомстволардың арасында бөлінген Уэльс істерін басқару, жаңадан құрылған Уэльс кеңсесінде біріктірілді, оның төрағасы – Уэльс мемлекеттік хатшысы. Уэльс хатшысы Уэльс аумағындағы білім беру және оқыту, денсаулық сақтау, сауда және өнеркәсіп, қоршаған орта, көлік және ауыл шаруашылығы салаларына жауапты болды.

Тарих

1980 және 1990 жылдары Уэльс сайлау округтері үшін консервативті депутаттардың саны дерлік нөлге дейін азайды, нәтижесінде кеңсе беделін жоғалтты. Пемброкширдің депутаты Николас Эдвардс сегіз жыл бойы осы лауазымды атқарды. Ол кеткеннен кейін үкімет Уэльс ішінде мемлекеттік хатшы іздеуді тоқтатты, ал лауазым көбінесе жас және перспективті саясаткерлерді Кабинетке жоғарылатудың құралы ретінде пайдаланыла бастады. Әсіресе Джон Редвуд конференцияда Уэльстің ұлттық әнұраны "Hen Wlad Fy Nhadau" әнін орындай алмайтынын жариялағанда ұятты жағдай туды. 1997 жылғы референдумнан кейін Уэльс Ұлттық Ассамблеясы мен Уэльс Үкіметінің құрылуы жаңа дәуірдің бастауы болды. 1999 жылдың 1 шілдесінде Уэльс кеңсесінің көп бөлігі жаңа ассамблеяға берілді. Уэльс кеңсесі таратылды, бірақ Уэльс мемлекеттік хатшысы лауазымы сақталды, ол жаңа құрылған Уэльс кеңсесінің басшысы болды. 1999 жылдан бері Уэльс хатшысы лауазымын жою немесе Шотландия және Солтүстік Ирландия мемлекеттік хатшыларының лауазымдарымен біріктіру туралы ұсыныстар айтылып келеді, бұл децентрализациядан кейін рөлдің азайтқан өкілеттіктерін көрсетеді. Біріккен мемлекет үшін мемлекеттік хатшыны жақтаушылардың арасында Роберт Хейзел бар, ал Родни Брейзер Англияның жергілікті басқаруына жауапты Англияның Мемлекеттік министрін қосуды ұсынған департаментте.