Кіріспе
Лан Шанның патшасы, 1637-1694 жылдары. Сулигна Вонгса (ສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກຣາດ) – Лаос елінің алтын ғасыры деп есептелетін кезеңде патшалық құрған патша. Ол 1637 жылы таққа отырды.
Souligna Vongsa (ສຸຣິຍະວົງສາທັມມິກຣາດ ) was the king of Lan Xang whose reign is considered the golden age of Laos. He ascended to the throne in 1637.
Ланшан патшасы
1637 жылы Соринья Вонгса абыройлы адамдар оны екі үлкен бауырынан жоғары қойғаннан кейін таққа отырды. Патша Соринья Вонгса 57 жыл патшалық құрды, осы жылдарда Лаос территориясы, беделі және билігі жағынан «Алтын ғасырды» бастан кешірді. Ол бірден кез келген қарсыластарын қуғынға салыстырып, тұрақтылықты қамтамасыз етті – біреуін Вьетнамға, екіншісін усақтап, дінге берді, ал туыстарын батысқа, Сиамға жіберді. Ол қатаң және аскетикалық монарх болды және елді қатаң заңдармен басқарды. Ол билеуші ретінде зор құрметке ие болды және таққа отырғаннан кейін бес жыл ішінде оның беделі Пномпеньдегі Голланд Ост-Индія компаниясының өкілдеріне жетті. Иезуит Джованни Мария Лерия 1641 жылы голланд саудагерлерімен бірге Вьентьянға келді және Лаосқа алғашқы еуропалық елшілерді қабылдады. XVII ғасырдағы Лаос туралы біздің көптеген біліміміз осы келушілердің сипаттамаларынан алынған. Сеттхатхираттың қайтысынан Соринья Вонгсаның таққа отыруына дейінгі кезеңдегі қиындықтарға қарамастан, Лаос деп аталған Лан-Шан, айқын түрде тез жаңарып келді. Лаоста алты жыл болған голланд Ван Вюйстофф пен Лерия елдің гүлденуіне таң қалды. Ван Вюйстофф монастырлар мен монахтардың көптігін атап өтті, «Пруссия патшасының әскерінен де көп». Джон Филип де Марини Лерьяның сапары туралы жазып, жариялаған, монахтар Сиамнан Лаосқа «Университетке» барған. Лаос халқының экономикалық дамуына зиян келтірген, көптеген бос жүрген монахтардың қолдауы екеуіне де әсер етті. Маринидің алғашқы тарауы «Лаос ұлылығы, байлығы және күші» деп аталады. Екеуі де еркін нарық пен дамыған сауданы сипаттады, ол Еуропаны бензоин, лак, мускуспен (de Marini: «осы аймақтан Еуропаға келген алғашқы мускус») және басқа да өнімдермен қамтамасыз етті. Патша сарайының құрылысы мен симметриясы алыстан да көрінеді. Ол шынымен де кең және оны қала деп санауға болады. Патшаның бөлмелері өте әдемі және сәндік қасбетке ие, ішкі және сыртқы жағы алтынмен жалатылған, сондықтан олар алтынмен жабылғандай көрінеді. Патша сарайының барлық бөліктерін егжей-тегжейлі сипаттау үшін маған бір кітап жазуға тура келер еді, олардың байлығы, бөлмелері, бақтары».
"the structure and symmetry of which are remarkable can be seen from afar. It is truly vast and is so extensive that one would take it for a city The King's quarters have a very beautiful and magnificent façade embellished inside and out with splendid bas relief gilded so finely that they appear to be covered with gold laminations I would have to fill an entire book to describe all the other parts of the palace in detail, their richness, their apartments, their gardens "
The king claimed to recognize no other as his equal, though he concluded friendly treaties with neighboring countries. With King Narai of Ayutthaya, he built the Phra That Si Song Rak (Stupa of the Affectionate Two) at Dan Sai (now in Loei province of Thailand) to commemorate their friendship and set the boundary of their kingdoms. In contrast to his friend Narai, however, who received ambassadors with great pomp, wore splendid and elaborate vestments and enjoyed the use of the finest foreign luxuries—velvets and rich Persian carpets, Sourigna Vongsa wore no crowns, and preferred sitting on reed mats. Though the mats of Lan Xang, were evidently more beautiful than they are today; de Marini writes of them, for example, that "the weaving is so delicate and the ornamentation with patterns and various leaf works so well done that, in my opinion, there is nothing more beautiful and more pleasing to the eye;" it is apparent from the accounts of the foreign visitors that the great king lived a far from decadent life. Rather, they noted that he distributed his wealth in the service of religion. In the golden age of Lan Xang, wealth was primarily spent on religion, rather than on equipping the army with European weapons. It was one of the crucial reasons why the kingdom declined following his rule.
Аюттая королі Нараймен бірге ол достығын еске алу үшін және екі патшалықтың шекарасын белгілеу үшін Дан Сайда (қазіргі Таиландтың Лой провинциясында) Фра Тхат Си Сонг Ракты (Екі махаббаттың ступасы) салды. Алайда, досы Нарайдан айырмашылығы, ол елшілерді зор салтанатпен қабылдады, сәнді және әсем киімдер киді және ең жақсы шетелдік заттарды – барқыт пен бай парсы кілемдерін пайдаланды, Соринья Вонгса тәж кимеді және қамыс кілемшелерде отыруды ұнатты. Лан Шанның кілемдері қазіргідей әдемі болмаса да, де Марини олар туралы былай деп жазады: «Тігісі өте нәзік, әр түрлі үлгілермен және жапырақтармен әшекейленген, менің ойымша, одан әдемі және көзге жағымды зат жоқ»; шетелдік келушілердің есептерінен ұлы патшаның аса зәулім өмір сүрмегені көрінеді. Керісінше, олар оның байлығын дінге жұмсағанын байқады. Лан Шанның алтын ғасырында байлық негізінен дінге жұмсалды, еуропалық қару-жарақпен әскерді жарақтандыруға емес. Бұл оның билігінен кейін патшалықтың құлдырауының маңызды себебі болды.
"the structure and symmetry of which are remarkable can be seen from afar. It is truly vast and is so extensive that one would take it for a city The King's quarters have a very beautiful and magnificent façade embellished inside and out with splendid bas relief gilded so finely that they appear to be covered with gold laminations I would have to fill an entire book to describe all the other parts of the palace in detail, their richness, their apartments, their gardens "
The king claimed to recognize no other as his equal, though he concluded friendly treaties with neighboring countries. With King Narai of Ayutthaya, he built the Phra That Si Song Rak (Stupa of the Affectionate Two) at Dan Sai (now in Loei province of Thailand) to commemorate their friendship and set the boundary of their kingdoms. In contrast to his friend Narai, however, who received ambassadors with great pomp, wore splendid and elaborate vestments and enjoyed the use of the finest foreign luxuries—velvets and rich Persian carpets, Sourigna Vongsa wore no crowns, and preferred sitting on reed mats. Though the mats of Lan Xang, were evidently more beautiful than they are today; de Marini writes of them, for example, that "the weaving is so delicate and the ornamentation with patterns and various leaf works so well done that, in my opinion, there is nothing more beautiful and more pleasing to the eye;" it is apparent from the accounts of the foreign visitors that the great king lived a far from decadent life. Rather, they noted that he distributed his wealth in the service of religion. In the golden age of Lan Xang, wealth was primarily spent on religion, rather than on equipping the army with European weapons. It was one of the crucial reasons why the kingdom declined following his rule.
Өлім
1694 жылы Соринья мұрагерсіз қайтыс болды. Оның 2 ұлы болды, үлкені зина жасағаны үшін өлімге кесілді, ал екіншісі 1686 жылғы ақпан айында анасы, өгей анасы және 600 адамымен Аюттаяға қашып кетті. Себебі, әкесі оның жартылай қарындасымен бірге тұрғанын білген соң, оларды өлім жазасына кесуге бұйырған еді. Бұл Лаос тарихындағы дүрбелеңді кезең болды, нәтижесінде империя толық құлдырап, мемлекет үш жаңа мемлекетке бөлінді: Вьентьян, Луангпхрабанг және Чампасак мемлекеттері.