Кіріспе

Жанрлық көркем әдебиет, сондай-ақ формулалық көркем әдебиет немесе көп оқылатын көркем әдебиет деп те аталады. Бұл термин кітап саудасында нақты бір әдеби жанрға сай жазылған көркем шығармаларды білдіреді, олар сол жанрды жақсы білетін оқылымдар мен жанкүйерлерге ұнату үшін жасалған. Басты жанрлар – қылмыс, фантастика, махаббат, ғылыми фантастика және қорқыныш, сондай-ақ батыс, рухани және тарихи көркем әдебиет. Слипстрим жанры кейде жанрлық және жанрсыз көркем әдебиеттің арасында саналады.

Жанр және көркем әдебиеттің сатылуы

Баспа саласында "санаттық көркем әдебиет" термині көбінесе жанрлық көркем әдебиетпен мағынасы бірдей қолданылады, санаттар кітап дүкенінің көркем әдебиет бөліміндегі сөрелердің атауларын көрсетеді, мысалы, вестерн немесе детектив. Әдебиетпен танымал кейбір авторлар псевдонимдермен жанрлық роман жазса, ал басқалары әдебиетте жанрлық элементтерді пайдаланған. 2007 жылы АҚШ кітап нарығында романтикалық жанрдағы әдебиеттердің үлесі шамамен 1,375 миллиард долларды құрады. Содан кейін діни/рухани әдебиеттер 819 миллион доллармен, ғылыми фантастика/фэнтези 700 миллион доллармен, детектив 650 миллион доллармен және классикалық әдебиет 466 миллион доллармен тізімде келді.

Жанрлар тарихы

Жанр ежелгі грек әдебиетінің жіктеу жүйесі ретінде пайда болды. Өлең, проза және драма оқиғаның тақырыбына сәйкес ерекше есептелген стильдермен жазылған. Жанрлардың ішінде поэзиядағы эпос, драмадағы трагедия мен комедия болды. Кейінгі кезеңдерде рыцарлық роман, опера және прозалық көркем әдебиет сияқты басқа жанрлар да дамыды. Роман көбінесе қазіргі заманғы жанр ретінде қарастырылса да, Йен Уотт «Романның қалыптасуы» (1957) еңбегінде романның алғаш рет 18 ғасырдың басында пайда болғанын айтады, бірақ оның «шамамен екі мың жылдық үздіксіз және толыққанды тарихы» бар екендігі де көрсетілген, бұл тарих ежелгі Грек және Рим дәуірлеріне дейін жетеді. «Романс» – бұл тығыз байланысты, ұзақ прозалық повесть. Уолтер Скотт оны «проза немесе өлеңдегі ойдан туған, таңғажайып және ерекше оқиғаларға толы повесть» деп анықтады, ал романды «оқиғалардың адам баласының кездік оқиғаларына және қазіргі қоғамның жағдайына бейімделуі» ретінде сипаттады. Эмили Бронтенің «Боранды биіктер» және Герман Мелвиллдің «Моби Дик» шығармалары да жиі роман деп аталады, ал Скотт романсты «туысқан» жанр деп сипаттайды. Мұнда берілген анықтама бойынша романтиканы, жанрлық көркем әдебиеттегі махаббат романдарымен немесе романстық романмен шатастыруға болмайды. Басқа еуропалық тілдерде роман мен романс арасында ешқандай айырмашылық жоқ: «роман – le roman, der Roman, il romanzo». Жанрлық көркем әдебиет 19 ғасырда романның әртүрлі қосалқы түрлерінен (және оның «романстық» нұсқасынан) және 20 ғасырда көркем әдебиеттің жаппай саудасының өсуімен бірге дамыды: оған готикалық роман, фэнтези, ғылыми фантастика, оқиғалы роман, тарихи роман және детективтік роман кіреді. Кейбір ғалымдар 18-ші және 19-шы ғасырлардағы әдеби шығармаларда жанрлық романстық романның алғыкөздерін көреді, соның ішінде Сэмюэл Ричардсонның «Памела, немесе ізгіліктің сыйақысы» (1740) және Джейн Остіннің «Гордость и предубеждение» (1813) романдары. Сынаушылар жанрлық көркем әдебиетті әдеби көркем әдебиеттен кем көркемдік құндылығы бар деп санаған, бірақ бұл пікір осы шекараларды бұзатын туындылардың пайда болуынан және университеттерде жанрлық көркем әдебиеттің қатаң зерттелуінен кейін күмәндандырылды.

Қылмыс

Қылмыстық әдебиет – қылмыстарды, оларды ашу жолдарын, қылмыскерлерді және олардың себептерін көркемдеп суреттейтін әдеби жанр. Ол көбінесе классикалық әдебиеттен және тарихи немесе ғылыми-фантастикалық сияқты басқа жанрлардан ерекшеленеді, бірақ олардың арасындағы шекаралар шартты. Қылмыстық әдебиеттің детективтік әдебиет (мысалы, «кім жасады?»), сот драмасы, «қатаң қайнатылған» әдебиет, құпия әдебиет және құқықтық триллерлер сияқты көптеген қосалқы түрлері бар. Күдіс пен құпия – осы жанрдың маңызды элементтері.

Қиял

Фантастика – сиқыр немесе басқа да табиғаттан тыс элементтерді негізгі сюжеттік желі, тақырып немесе оқиға орны ретінде пайдаланатын көркем әдебиет жанры. Бұл жанрдағы көптеген туындылар сиқыр мен мистикалық жаратылыстардың кең таралған қиял әлемінде өрбиді. Фантастика, әдетте ғылыми фантастика мен қорқыныш жанрларынан ғылыми және қараңғы тақырыптардан сақтану арқылы ерекшеленеді, алайда олардың арасында үлкен байланыс бар, және олардың барлығы болжамды әдебиеттің кіші жанрлары болып табылады. Фантастикалық туындыларда көбінесе орта ғасырлық орта пайда болады.

Романтика

Романтикалық роман немесе "романтикалық әңгіме" ең алдымен екі адам арасындағы қарым-қатынас пен романтикалық махаббатқа баса назар аударады және "эмоционалдық тұрғыдан қанағаттандыратын және оңтайлы аяқталуы" тиіс. Романтикалық романның фантастика, тарихи, ғылыми-фантастикалық, бір жынысты романтикалық және мистикалық сияқты көптеген қосалқы түрлері бар. Романтиканың прозалық көркем түрі де бар, оны Уолтер Скотт "проза немесе өлеңдегі ойдан туған баяндама; мұнда қызығушылық керемет және ерекше оқиғаларға тоқталады" деп анықтаған. Америка Роман Жазушыларының мәліметтеріне сәйкес, ең танымал қосалқы түрлер – романтикалық детектив, заманауи романтика, тарихи романтика, эротикалық романтика, мистикалық романтика және жасөсперімдерге арналған романтика. Басқалары: Рухани романтика, қыздарға арналған әдебиет, топтық романтика, әйелдер романы.

Ғылыми фантастика

Ғылыми фантастика – болашақ ғылым мен технология, ғарыш саяхаты, уақыт саяхаты, жарық жылдамдығынан артық саяхат, параллель әлемдер және басқа планетадағы өмір сияқты ойшау ойлармен айналысатын әдеби жанр. Ғылыми фантастика көбінесе ғылыми және өзге де жаңалықтардың болуы мүмкін салдарына тереңдей зерттеу жүргізеді және оны "идеялар әдебиеті" деп атайды. Ол әдетте мистикалық құбылыстардан қашық болады, және фантастика жанрымен салыстырғанда, тарихи тұрғыдан ғылыми фантастика туындылары жаратылған кезде ғылыми фактілерге немесе теорияларға негізделген болуға тырысқан, бірақ көптеген ғылыми фантастика туындыларында бұл байланыс әлсіреп кеткен немесе мүлдем жойылған.

Үрейлі

Қорқыныш жанры оқырмандарды қорқытуға немесе жирендіруге арналған. Көптеген қорқыныш романдары үстіңгі табиғатты құбылыстарды немесе монстрларды бейнелейді, бірақ бұл қажетті шарт емес. Ертедегі қорқыныш романтизм мен готикалық әдебиеттен үлкен шабыт алды. Қазіргі заманғы қорқыныш, мысалы, ғарыштық қорқыныш және сплэтерпанк, көбінесе аз мелодрамалық және нақтырақ болады. Қорқыныш көбінесе басқа жанрлармен үйлестіріледі.

Сын-пикірлер мен даулар

Қорқыныш романдарының авторы Стивен Кинг 2003 жылы американ әдебиетіне еңбегі үшін марапатталды, бұл пікірлерді қарама-қарсылыққа түсіріп, жанрлық әдебиеттің көркемдік құндылығы туралы пікірталас тудырды. Жанрлық әдебиет туралы теріс пікірлерге Time, Salon, The Atlantic және Los Angeles Review of Books жауап берді. Нобель сыйлығының лауреаты Дорис Лессинг ғылыми фантастиканы "қазіргі заманның ең жақсы әлеуметтік әдебиеті" деп сипаттап, "Қан музыкасы" авторы Грег Бэрді "үлкен жазушы" деп атады. 2000 жылдары BBC жанрлық әдебиетті "құтпандығымен қорлайтын тонмен" талқылады деген айыптауларға қарсы қорғаныс жасады. Man Booker Prize және British Book Awards сыйлықтары таңдау процесінде жанрлық әдебиетті назардан тыс қалдырғаны үшін сынға ұшырады. Кейбір сыншылар романтикалық және ширақ триллерлерді оқу оқырмандарды сезімтал етеді деп санайды, себебі бұл романдар адамдар арасындағы қарым-қатынастарға баса назар аударады.

XIX ғасырдағы британдық және ирландтық жанрлық көркем әдебиет

Сэр Джон Барроудың 1831 жылғы «Баунтидегі бүлік» туралы егжей-тегжейлі баяндамасы Корольдік теңіз күштерінің кемесі мен оның экипажын мәңгілікке сақтап қалды. Дик Турпин туралы аңыз 1834 жылы жарық көрген «Роуквуд» романында 18 ғасырдағы ағылшын қарақшысының ерліктері суреттелгеннен кейін кеңінен танымал болды. Джон Раскиннің 1841 жылғы «Алтын өзеннің патшасы» романынан бұрын жазылған болса да, қазіргі заманғы фантастика жанрының тарихы, әдетте, «Принцесса мен гоблин» және «Фантасттар» (1858) романдарының авторы, ықпалды Джордж Макдональдтан басталады деп есептеледі. Уильям Моррис – 19 ғасырдың соңында бірнеше фантастикалық романдар жазған танымал ағылшын ақыны. Уилки Коллинстің 1868 жылғы «Ай тасы» атты эпистолярлық романы ағылшын тіліндегі алғашқы детективтік роман деп саналады, ал «Ақ киімдегі әйел» – ең керемет сенсациялық романдардың бірі. Г. Уэллс (1866–1946) өзінің шығармашылық жолын 1890 жылдары «Уақыт машинасы» (1895) және «Әлемдер соғысы» (1898) сияқты ғылыми-фантастикалық романдармен бастады. Бұл романда викториялық Англияға марсиандардың шапқыншылығы суреттелген. Уэллс, француз Жюль Вернмен (1828–1905) бірге, ғылыми-фантастика жанрының дамуындағы маңызды тұлға ретінде қарастырылады. «Penny dreadful» басылымдары кең таралған туындыларға балама ретінде пайда болды және жұмысшы табының жасөспірімдеріне арналған, атақты Свини Тоддты таныстырды. 19 ғасырдың ең көрнекті қорқынышты әңгімелер жазушысы – ирланд жазушысы Шеридан Ле Фану. Оның туындыларына 1865 жылғы «Сайлас аға» атты құпиялы роман және 1872 жылғы «Кармилла» атты готикалық повесі кіреді, ол жас әйелдің әйел-вампирдің ықыласына бейімделуі туралы айтады. Вампир жанры Джон Уильям Полидоридің 1819 жылғы «Вампир» әңгімесімен басталды. Бұл әңгіме Лорд Байронның өмірінен және «Гиаур» поэмасынан шабыттанды. Кейінгі маңызды туынды – 1845 жылғы «Варни вампир», онда көптеген стандартты вампирлік қағидалар қалыптасты: Варниде тістер бар, ол құрбандарының мойнында екі тесік қалдырады, сонымен қатар гипноздық күшке және адамнан асып түсетін күшке ие. Варни – өзінің жағдайына қарсы тұратын, бірақ оған құл болған «мейірімді вампирдің» алғашқы мысалы. Брам Стокер, тағы бір ирланд жазушысы, «Дракула» атты қорқынышты туындының авторы, онда граф Дракула – вампир, ал вампир аулаушы Абрахам Ван Хельсинг – оның басты қарсыласы болып бейнеленген. «Дракула» туындысы көптеген әдеби жанрларға жатқызылады, оның ішінде вампир әдебиеті, қорқынышты көркем әдебиет, готикалық роман және шапқыншылық әдебиеті бар. Сэр Артур Конан Дойлдың Шерлок Холмсы – лондондық «консультант детектив», өзінің зиялылық қабілетімен, өткір байқауының шеберлігімен, дедуктивтік ойлауымен және күрделі істерді шешудегі сот-медициналық дағдыларымен танымал. Холмстің басты жауы профессор Мориарти – суперзұлымның алғашқы мысалы деп есептеледі, ал Шерлок Холмс детективтің символына айналды. Конан Дойл 1880 жылдан 1907 жылға дейін Холмстің төрт романы мен елу алты әңгімесін жазды, соңғы ісі 1914 жылы жарық көрді. Конан Дойлдың төрт әңгімесінен басқасының барлығын Холмстің досы, көмекшісі және өмірбаянын жазған доктор Джон Х. Уотсон баяндайды.

ХХ ғасырдың басында

Эрскин Чилдерстің "Жемшік жұмбағы" (1903) тыңшы романының қалыптасуына ықпал етті, ал Фоллетт оны "алғашқы заманауи триллер" деп атады. Эмма Орчидің "Қызыл пернель" (1903) пьесасы 1905 жылы Лондонда қойылғанда үлкен жетістікке ие болды. "Қызыл пернель" романы пьесаның премьерасынан кейін жарық көрді және бірден танымал болды. Орчи Ұлыбританияда және бүкіл әлемде оқырмандар қатарын жинады. Француз революциясы дәуіріндегі ағылшын дворянының баяулымын баяндаған романның сәні, оны келесі 35 жыл бойы "қауіпсіз батыр" туралы бірнеше жалғастар жазуға жетеледі. Пьеса Франция, Италия, Германия және Испанияда үлкен табысқа жетті, ал роман 16 тілге аударылды. Кейіннен бұл оқиға теледидар, кино, мюзикл және басқа да медиа форматтарында бейімделді. Баронесса Орчидің "Көшедегі қарт кісі" (1908) кейіпкері алғашқы кресло детективтерінің бірі болды. Оның "Скотланд-Ярдтың леди Молли" (1910) туралы әңгімелері әйел детективті басты рөлде бейнелеудің ерте мысалы болды. Джон Бьюкен "Престер Джон" (1910) және Ричард Ханнейдің оқиғаларын баяндайтын төрт роман жазды, олардың біріншісі – "Отыз тоғыз баспақыш" (1915) ең танымал болды. Джентльмен-әуесқой детективтер романдары соғыс аралық кезеңде танымал болды, оған Х.К. Макнейлдің "Бульдог Драммонд" (1920) және Лесли Чартеристің, оның көптеген кітаптары Саймон Темплер, яки "Қасиетті" өмірін баяндайтын сериясы мысал бола алады. Ортағасырлық ғалым М.Р. Джеймс қазіргі заманғы оқиғаларға негізделген, жоғары бағаланған қорқыныш әңгімелерін жазды (1904–1928). Бұл детективтік әдебиеттің алтын ғасыры деп аталды. Агата Кристи, қылмыс романдары, әңгімелер мен пьесалардың авторы, 80 детективтік романы және Уэст-Эндтегі сәтті пьесаларымен есімдері сақталды. Кристидің шығармалары, әсіресе Геркуль Пуаро немесе Мисс Марпл детективтерін бейнелейтін туындылары, оны жанрдың дамуындағы ең маңызды және инновациялық жазушылардың біріне айналдырды. Оның ең ықпалды романдары: "Роджер Акройдтың өлтірілуі" (1926) – оның ең даулы романдарының бірі, өте жаңашыл аяқталуы жанрға елеулі әсер етті; "Ориент экспресіндегі кісі өлтіру" (1934), "Нілдегі өлім" (1937) және "Ешкім қалмады" (1939). "Қылмыстың патшайымдары" деп аталған басқа әйел жазушылар қатарында Дороти Л. Сайерс (джентльмен детектив, Лорд Питер Уимси), Марджери Аллингем (Альберт Камптон, Сайерстің Уимсиінің пародиязы ретінде жасалған деп есептеледі) және Жаңа Зеландиялық Нгайо Марш (Родерик Аллен) бар. Жоржетт Хейер 1921 жылдан бастап тарихи романдағы жанрды жаңартып, сонымен қатар детективтік әдебиет жазды (1932–1953). 20 ғасырдың басындағы ғылыми-фантастиканың маңызды туындысы – шотланд жазушысы Дэвид Линдсейдің "Арктурға саяхат" (1920) романы. Ол фантастиканы, философияны және ғылыми фантастиканы жақсылық пен жамандықтың мәнін және олардың өмірмен байланысын зерттеу үшін біріктіреді. Сыншы және философ Колин Уилсон оны "20 ғасырдың ең ұлы романы" деп сипаттады және ол К.С. Льюистің Ғарыш трилогиясына үлкен әсер етті. Сондай-ақ, Дж.Р.Р. Толкин осы кітапты "күшпен" оқығанын және оны философия, дін және моральдық шығарма ретінде жоғары бағалағанын айтты. 1968 жылы Ballantine Adult Fantasy сериясының алғашқы томдарының бірі ретінде жарық көргеннен кейін, ол қағаздан жасалған кітаптарда кеңінен таралды. 1930 жылдардың басынан 1940 жылдардың соңына дейін Оксфорд университетінің ағылшыл тілі факультетімен байланысты бейресми әдеби талқылау тобы "Инклингтер" деп аталды. Оның жетекші мүшелері ірі фантастикалық романдардың авторлары – С.С. Льюис және Дж.Р.Р. Толкин еді. Льюис "Шаптама хаттар" (1942), "Нарния жылнамалары" (1950–1956) және "Ғарыш трилогиясы" (1938–1945) үшін танымал, ал Толкин "Хоббит" (1937), "Сақиналардың иесі" (1954–1955) және "Сильмариллион" (1977) авторлары ретінде белгілі.

ХХ ғасырдың аяғы

Триллер жазуда Иэн Флеминг 1952 жылдың қаңтар айында Ямайкадағы Голденэй имениесінде демалыс кезінде Джеймс Бонд 007 кейіпкерін жасады. Флеминг Бондтың оқиғаларын он екі роман мен тоғыз әңгімеде баяндады, оның ішінде «Казино Рояль» (1953), «Тірі қал және өлімге жібер» (1954), «Доктор Но» (1958), «Алтынсауса» (1959), «Көктемгі оқ» (1961), «Мені сүйген тышқан» (1962) кіретін еді. Бондтың мазмұны зор шпиондық оқиғаларына қарағанда, Джон ле Карре шпиондық және қарсы шпиондық әлемін көлеңкелі түрде бейнелейтін шпиондық роман жазушысы болды. Оның ең танымал романы – «Суықтан келген тышқан» (1963) жанрдағы ең ұлы туындылардың бірі саналады. Фредерик Форсайт «Шакал күні» (1971), «Одесса файлы» (1972), «Соғыс иттері» (1974) және «Төртінші протокол» (1984) сияқты триллерлік романдар жазады. Кен Фоллетт шпиондық триллерлердің авторы, оның алғашқы табысы «Ине көзі» (1978) болды, одан кейін «Ребекканың кілті» (1980) жарық көрді. Ол сонымен қатар «Жердің тіректері» (1989) және оның жалғасы «Ақырсыз әлем» (2007) сияқты тарихи романдар да жазды. Эллестон Тревор 1964 жылғы «Феникстің қанаты» атты оқиғалық шығармасымен есімдері сақталып қалды, ал триллер романы жазушысы Филипп Николсон «Оттағы адам» романымен танымал. Питер Джорджның «Қызыл дабыл» (1958) суық соғыс триллері болып табылады. Соғыс романдарының қатарында Алистер Маклиннің «Наваронның қарулары» (1957), «Бүркіттер биікке көтерілген жерде» (1968) және Джек Хиггинстің «Бүркіт қонды» (1975) триллерлері бар. Патрик О’Брайанның теңіздік тарихи романдары Корольдік теңіз флотындағы Обри-Матурин сериясын қамтиды, алғашқысы – «Мастер және командир» (1969). Рональд Уэлчтің Карнеги медалін жеңіп алған «Крест жорығының рыцары» романы 12 ғасырда өтеді және үшінші крест жорығын көрсетеді, онда христиан басшысы және Англия королі Ричард Арыстанжүректі бейнеленген. Қылмыстық әдебиетте Рут Ренделл мен П.Д. Джеймстің құпия қылмыстары танымал. Найджел Трантер Шотландияның атақты батырлары туралы тарихи романдар жазды: Роберт Брюс «Брюс трилогиясында», ал Уильям Уоллес «Уоллес» (1975) романында.

Ғылыми фантастика

Джон Уиндэм апокалиптикалық ғылыми фантастика жазды, оның ең танымал шығармалары – "Триффидтер күні" (1951) және "Мидвич кукус" (1957). Джордж Лангеланның "Бұшқыр" (1957) – ғылыми фантастикалық әңгіме. Ғылыми фантастика жазушысы Артур Кларктың "2001: ғарыш саяхаты" (1968) романы оның әртүрлі әңгімелеріне, әсіресе "Сентинельге" (1951) негізделген. Оның басқа да маңызды романдары – "Рамамен кездесу" (1972) және "Жәннат бұлақтары" (1979). Брайан Олдис Кларктың замандасы. Майкл Муркок (1939 жылы туған) – негізінен ғылыми фантастика мен фэнтези жанрында жазатын, сонымен қатар бірқатар көркем романдар жариялаған жазушы. Ол ғылыми фантастика жазушыларының "жаңа толқынымен" байланысты болды, "олардың мақсаты жанрды көркемдік құндылықпен байыту болды". Сол сияқты Дж. Г. Баллард (1930 жылы туған) "1960 жылдары "жаңа толқынның" ең белгілі ғылыми фантастика жазушысы ретінде танылды". Кейіннен ғылыми фантастикадағы маңызды тұлға Иэн М. Банкс болды, ол "Мәдениет" деп аталатын анархистік, социалистік және утопиялық қоғамды жасады. Ондағы көрнекті романдар: "Excession" (1996) және "Inversions" (1998). Ол сондай-ақ 1984 жылы өте күрделі "Баспалақ фабрикасы" романын жариялады. Нобель сыйлығының иегері Дорис Лессинг 1979-1983 жылдар аралығында бес ғылыми фантастикалық романнан тұратын циклді жариялады.

Қиял

Терри Пратчет өзінің Диск әлемі комик фантастикалық романдары сериясымен танымал, ол «Солхияның түсі» (1983) романынан басталады, оған «Морт» (1987), «Хогфатер» (1996) және «Түнгі күзет» (2002) кіреді. Пратчетттің басқа да елеулі еңбегі – 1990 жылы шыққан «Жақсы белгілер» романы. Филип Пуллманның фэнтези трилогиясы «Аңқы материалы» – «Солтүстік жарық» (1995), «Жай пышақ» (1997) және «Күміс күзгү» (2000) кіреді. Ол екі баланың қатарлас әлемдер арқылы саяхаттауы мен ересек өмірге қадам басқандағы оқиғаларын, эпикалық оқиғалар фонында көрсетеді. Нил Гайман ғылыми фантастика, фантастикалық әңгімелер мен романдар жазатын жазушы. Оның белгілі еңбектері: «Жұлдызды шаң» (1998), «Кораллина» (2002), «Қабір кітабы» (2009) және «Сандмен» сериясы. Алан Мурдың шығармаларына «Күзетшілер», дистопиялық болашақ Ұлыбританиядағы «V for Vendetta», «Ерекше мырзалар лигасы» және Джек Жемқордың кім екені мен оның ниеттері туралы болжайтын «Жақындар топырағынан» (From Hell) кіреді. Дуглас Адамс бес томдық ғылыми фантастика комедиялық трилогиясын – «Галактикаға жол көрсетуші автостоп» жазды, сондай-ақ «Дирк Гентлидің тұтас детективтік агенттігі» атты юмористикалық фантастикалық детектив романын жазды.

Үрейлі

Клайв Баркердің қорқыныш романдарының ішінде "Тозаққа баратын жүрек" бар.

Оқу тізімі

Америкалық кітапханалар қауымдастығының анықтама және пайдаланушыларға қызмет көрсету бөлімі құрастырған "Оқу тізімі" ересек оқырмандарға арналған ең жақсы жанрлық кітаптардың жылдық тізімі болып табылады. Сегіз жанр марапатталады: адреналинге толы туындылар (шылымкөздік, триллерлер және әрекетке толы шығармалар), фантастика, тарихи романдар, қорқыныш, детектив, махаббат романдары, ғылыми фантастика және қарым-қатынастар туралы шығармалар.