Кіріспе

Der Spiegel (,) – Гамбург қаласында шығатын неміс тілді апталық жаңалықтар журналы. 2022 жылы апта сайын шамамен 724 000 дана таралымымен, ол Еуропадағы осындай ірі басылымдардың бірі болып табылады. Журнал 1947 жылы құрылған.

"Шпигель" неміс тілді елдерде көбінесе зерттеуші журналистикасымен танымал. 1962 жылғы "Шпигель ісі" және 1980 жылдардағы "Флик ісі" сияқты көптеген саяси дауларды ашуда маңызды рөл атқарды. "The Economist" журналының мәліметінше, "Шпигель" континенттік Еуропаның ең беделді журналдарының бірі. Сол атпен жаңалықтар сайты 1994 жылы "Spiegel Online" деген атпен тәуелсіз редакциялық құрамымен іске қосылды. Бүгінде мазмұны ортақ редакциялық топ жасап, веб-сайт баспа журналымен бірдей медиа брендін пайдаланады.

Тарих

"Шпигельдің" алғашқы саны 1947 жылғы 4 қаңтарда Ганноверде жарық көрді. Оның шығарылымын британдық оккупациялық әкімшілік бастамамен демеушілік етті, ал одан бұрын "Diese Woche" (нем. "This Week") атты журнал жарық көрді. 1965 жылы Jahr акциясы Ричард Грунермен бірігіп, Gruner + Jahr баспа компаниясын құрды. 1969 жылы Аугштейн Gruner + Jahr компаниясын 42 миллион немец маркасына сатып алып, "Шпигельдің" жалғыз иесі болды. 1971 жылы Gruner + Jahr журналдың 25% акциясын қайта сатып алды. 1974 жылы Аугштейн компанияны қайта құрылымдап, қызметкерлерді акционерлерге айналдырды. Үш жылдан астам өтілі бар барлық қызметкерлер серіктес болуға және компанияны басқаруға, сондай-ақ пайдаға қатысуға мүмкіндік алды. 1952 жылдан бері "Шпигельдің" бас кеңсесі Гамбургтың ескі қала бөлігіндегі өз ғимаратында орналасқан. "Шпигель" журналының таралымы жылдам өсті. 1947 жылы 15 000 данадан 1948 жылы 65 000 данаға, ал 1961 жылы 437 000 данаға жетті. 1962 жылы оның таралымы 500 000 данаға жуық болды. 1970 жылдарға қарай таралымы шамамен 900 000 данаға жетті. 1990 жылы Германияның бірігуі кезінде бұрынғы Шығыс Германиядағы жаңа оқырмандарға қолжетімді болғаннан кейін таралымы бір миллионнан асты. Журналдың ықпалы екі негізгі факторға байланысты: біріншіден, алғашқы жылдары зерттеуші журналистика арқылы қалыптасқан және 1980 жылдардағы бірнеше сенсациялық жаңалықтармен дәлелденген моральдық беделі; екіншіден, өнімді "Шпигель" баспа үйінің экономикалық күші. 1988 жылдан бастап "Spiegel TV" телебағдарламасын шығарады және 1990 жылдары одан әрі кеңейді. 1992 жылдың екінші тоқсанында "Шпигельдің" таралымы 1,1 миллион дананы құрады. 1994 жылы "Шпигель Онлайн" іске қосылды, оның редакциялық құрамы "Шпигельден" тәуелсіз болды. 1999 жылы "Шпигельдің" таралымы 1 061 000 дананы құрады. 2003 жылы "Шпигельдің" орташа таралымы 1 076 000 дананы құрады. 2007 жылы журнал Швейцарияда жаңа аймақтық қосымшасын шығарды. Швейцарияға арналған 50 беттік бұл қосымша журналдың алғашқы аймақтық қосымшасы болды. Сол жылы ол Еуропадағы жалпы қызығушылық тудыратын журналдардың арасында үшінші орынды иеленді, таралымы 1 016 373 дананы құрады. 2018 жылы "Шпигель" журналистік дауға қатысты, өйткені оның жетекші тілшісі Клаас Релотиус мақалаларын кең ауқымда жалғандағаны анықталды және жарияланды.

Қабылдау

1994 жылы Стефан Ост бас редакцияны қабылдағанда, журнал оқырмандары оның тұлғасының алдыңғы бас редактордан ерекше екенін байқады. 2005 жылы Степан Лэмби түсірген деректі фильмде ол былай деді: "Біз үлкен зеңбірек алдында тұрмыз!" Журналдың назарына іліккен саясаткерлердің барлығы дерлік оған наразылық білдірді. Ашық консерватор Франц Йозеф Штраус Der Spiegel журналын "біздің заманымыздың гестапосы" деп атады және журналистерді жалпы "егеуқырлар" деп сипаттады. Социал-демократ Вилли Брандт канцлерлік қызметінде оны "Scheißblatt" (яғни, "қоқыс қағаз") деп атады. Der Spiegel Германияны толғандыратын мәселелер (демографиялық өзгерістер, федералды жүйенің келіспеушілігі немесе білім беру жүйесінің мәселелері) бойынша терең зерттеулер жасайды және мүмкін болатын шешімдер мен олардың тәуекелдерін жан-жақты талдайды. Журнал неміс баспасөзінде пікір көшбасшысы рөлін атқарады.

Зерттеуші журналистика

"Шпигель" журналы саяси бұзақылықтар мен жанжалды жариялаумен ерекше көзге түседі. Онлайн "Британ энциклопедиясы" журналдың осы ерекшелігін былай сипаттайды: "Журнал үкіметтегі заңбұзушылықтар мен жанжалды жағдайларды агрессивті, күшті және жақсы жазылған материалдары арқылы танымал". 2013 жылдың қазанында бұрынғы NSA қызметкері Эдвард Сноуденнің көмегімен АҚШ Ұлттық қауіпсіздік агенттігінің арнайы жинақтау қызметі (SCS) Германия канцлері Ангела Меркельдің жеке ұялы телефонын 10 жылдан астам уақыт бойы жүйелі түрде тыңдағанын ашты. Журналдың зерттеуші журналистикадағы басты рөлі мен монополиясы 2013 жылы аяқталды, себебі басқа неміс БАҚ-тары, оның ішінде Süddeutsche Zeitung, Bild, ARD және ZDF саяси жанжалдарды тиімді жариялай бастады. "Кипр құпиясы" деп аталған Владимир Путин режимін қолдайтын қаржылық желі туралы баяндама жасалды, оның көп бөлігі Кипр арқылы байланысты, және Кипрдің Кремльдегі жоғары лауазымды тұлғалармен тығыз байланысы бар екені анықталды, олардың кейбіреулері санкцияларға ілінген. Кипр президенті Никос Христодулидис және еуропалық заң шығарушылар сияқты үкімет өкілдері тергеу нәтижелеріне 24 сағаттан аз уақыт ішінде жауап беріп, реформалар мен тергеу жүргізуді талап етті.

2018 жылғы фабрикация туралы аңыз

2018 жылдың 19 желтоқсанында Der Spiegel журналы журналист Клас Релотиус өзінің мақалаларын "ірі көлемде жалған" деп мойындағанын жариялады, кем дегенде 14 мақаласында фактілерді, тұлғаларды және цитаталарды ойлап тапқан. Der Spiegel Трампқа дауыс берген қаланың стереотипін іздегені үшін, оны таба алмағаны үшін кешірім сұрады. "Die Tageszeitung" газетінің бұрынғы редакторы Матиас Броккерс: "Шығармашыл автор жай ғана жоғары тұрғандарының талаптарын орындады және олардың ұстанымдарына сай келді" деп жазды. Америкалық журналист Джеймс Кирчик "The Atlantic" журналында "Der Spiegel ұзақ жылдар бойы америкаға қарсы дөңгелек және сенсациялық көзқарастарды таратып келді" деп мәлімдеді.

2022 жылы Грекия мен Түркия шекарасында босқындар қаза тапқаны туралы жалған ақпарат таралады

2022 жылдың жазында Der Spiegel Грекия мен Түркия шекарасындағы Эврос өзеніндегі кішкентай аралда босқын қыздың қазасына байланысты үш мақала мен подкаст жариялады, Грекияны босқындарға көмектеспегендіктен қыздың өліміне кінәлі деп айыптады. Бірақ 2022 жылдың желтоқсанының соңында журнал бұл мақалалар мен подкасты қайтарып алды. 2023 жылы швейцариялық Neue Zürcher Zeitung (NZZ) газеті бұл оқиғаны "Клас Релотиустан кейінгі ең ірі жалған ақпараттардың бірі" деп мәлімдеді.

Тыйым салу

1978 жылдың қаңтар айында Шығыс Германия үкіметі елдегі жағдайға сын тұрғысынан қараған мақалалар жарияланғаннан кейін "Шпигель" журналының Шығыс Берлиндегі кеңсесін жапты. 2008 жылдың сәуір айында Египет билігі Ислам мен Мұхаммед пайғамбарды қорлайтын материалдарды жариялағандықтан, журналдың 2008 жылғы 25 наурыздағы Исламға арналған арнайы санына тыйым салды.

Бас кеңсесі

2011 жылдың қыркүйегінде Der Spiegel өзінің қазіргі бас кеңсесіне көшіп келді. Бұл ғимаратты Данияның Henning Larsen Architects компаниясы жобалаған. Журналдың кеңсесі бұрын кеңселік кеңістігі бар биік ғимаратта орналасқан.