Кіріспе

Анатомияда сезамоидтық сүйек (/'s/ɛ/s/əm/ɔɪ/d/) – бұл tendon немесе muscle ішінде орналасқан сүйек. Оның атауы грек тіліндегі «күнжіт тұқымы» деген сөзден алынған, бұл көбінесе сезамоидтардың кішкентай өлшемін көрсетеді. Көбінесе бұл сүйектер күш түскенде пайда болады немесе қалыпты нұсқа ретінде кездесуі мүмкін. Пателла – адам денесіндегі ең үлкен сезамоидтық сүйек. Сезамоидтар шкивтер сияқты жұмыс істейді, tendonдарға жылдам қозғалуға қолайлы тегіс бетін қамтамасыз етеді, соның арқасында tendon бұлшықет күштерін жеткізу қабілетін арттырады. Сезамоидтық сүйектер адам денесінің буындарының барлығында кездеседі, мысалы:

Тізеде – пателла (квадрицепс tendon ішінде). Бұл ең үлкен сезамоидтық сүйек. Білекте – білек сүйегінің бірі (карпиульнар иілгіш tendon ішінде) сезамоидтық сүйек болып табылады. Ол 9-12 жастағы балаларда сүйектесе бастайды. Аяқта – әдетте бірінші метатарсаль сүйекте бас бармаққа қосылған жерде екі сезамоидтық сүйек болады (екеуі де флексор галлюцис бревис tendon ішінде). Бірі бірінші метатарсальдың латеральді жағында, ал екіншісі медиальді жағында орналасқан. Кейбір адамдарда бірінші метатарсаль сүйекте тек бір ғана сезамоид болады.

Басқа жануарлар

Жылқы анатомиясында сезамоидтық сүйек термині көбінесе екі сезамоидтық сүйекті білдіреді, олардың екеуі де артқы және алдыңғы аяқтардың білезік буынының (метакарпофалангеялық және метатарсофалангеялық буындардың) артқы жағында орналасқан. Бұлардың дұрысы – проксималды сезамоидтық сүйектер деп атау, ал navicular сүйегін – дистальды сезамоидтық сүйек деп атау керек. Пателла да жылқыда сезамоидтық сүйектің бір түрі болып табылады. Көптеген етті жейтін жануарларда радиалдық сезамоидтық сүйектер болғанымен, алып панда мен қызыл пандада радиалдық сезамоидтық сүйек дербес түрде үлкейіп дамыды. Бұл эволюция нәтижесінде екі түрдің де басқа етті жейтін жануарлардан айырмашылығы артты. Осы екі панда түрінде DYNC2H1 және PCNT гендері жалған бас бармақ дамуының ықтимал себептері ретінде анықталды. Соңғы кезде мақта тышқанының кеңейген радиалдық сезамоидтық сүйегі зерттелді. Олардың кеңейген радиалдық сезамоидтық сүйегінің морфологиясы мен мөлшері алып панданың сүйегіне ұқсас, және олардың екеуі де қолдың қалған бөлігіне шаққанда салыстырмалы түрде бірдей. Сонымен қатар, құрлы қазбалардың алдыңғы аяқтарында іріленген, қисық пішіндес сезамоидтан тұратын преполлекс бар.