Кіріспе
Швед-американдық еңбек белсендісі, әнші-күйші және Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың мүшесі Джо Хилл (7 қазан 1879 – 19 қараша 1915), туған аты Джоэл Эммануэль Хэгглунд, сондай-ақ Джозеф Хиллстрем деп те белгілі, швед-американдық еңбек белсендісі, әнші-күйші және Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың мүшесі (IWW, көбінесе "Wobblies" деп аталады). Ана тілі швед тілі болған ол, 1900 жылдардың басында Нью-Йорк пен Сан-Франциско арасында түрлі жұмыстар істеген кезде ағылшын тілін үйренген. Жұмыссыздық пен толық емес жұмыспен жиі күрескен иммигрант жұмысшы Хилл, кәсіподақтың танымал әнші-күйшісі мен карикатурисі болды. Оның әндеріне "Преподатель және құл" (онда "аспандағы пирог" фразасын ойлап тапты), "Трамп", "Одақта күш бар", "Тәуелсіз қыз" және "Кейси Джонс – Одақтың адал емесі" кіреді. Бұл әндер көшпелі жұмысшылардың ауыр және күреспен толы өмірін көрсетеді және жұмысшыларды еңбек жағдайларын жақсарту үшін күштерін біріктіруге шақырады. 1914 жылы Джон Г. Моррисон, Солт-Лейк-Ситидегі азық-түлік дүкенінің иесі және бұрынғы полиция қызметкері, және оның ұлы екі адамның қолынан қаза тапты. Сол күні кешке Хилл дәрігерге оқтан жарақат алған күйі келіп, әйел үшін туған дау туралы айтты. Ол одан әрі түсіндіруден бас тартты, тіпті жарақатының негізінде дүкендегі кісі өлтіруге айыпталғаннан кейін де. Хилл даулы сот процесінде қылмыстық әрекеттерге кінәлі деп танылды. Апелляцияға шағымданудан кейін, саяси пікірталастар мен жоғары лауазымды тұлғалар мен жұмысшылар ұйымдарынан кешірім сұраулар жасалды. 1915 жылдың қараша айында Хилл өлім жазасына кесілді. Оның өлімінен кейін ол көптеген халық әндерінде бейнеленді. Оның өмірі мен өлімі кітаптар мен поэзияға шабыт берді. Әйелдің және Хиллдің жарақаттануына себеп болған қарсыласының кім екендігі туралы көп болжам жасалса да, шамамен бір ғасыр бойы бұл мәселе нақты шешімін таппады. Уильям М. Адлердің 2011 жылғы Хиллдің өмірбаянында сотта ешқашан ұсынылмаған мүмкін алиби туралы ақпарат келтірілген. Адлердің сөзіне сүйенсек, Хилл мен оның досы және отандасы Отто Аппелквист 20 жасар Хилда Эриксонның назарына таласып, екеуі де бірге тұрған отбасының мүшесі болған. Жақында табылған хатта Эриксон екі адаммен арақатынасын және олардың арасындағы бәсекелестікті растады. Хатта көрсетілгендей, ол Хиллдің жарақат алғанын білген кезде, Аппелквист оны қызғаныштан атып жібергенін айтқан.
Joe Hill (October 7, 1879 – November 19, 1915), born Joel Emmanuel Hägglund and also known as Joseph Hillström, was a Swedish American labor activist, songwriter, and member of the Industrial Workers of the World (IWW, familiarly called the "Wobblies"). A native Swedish speaker, he learned English during the early 1900s, while working various jobs from New York to San Francisco. Hill, an immigrant worker frequently facing unemployment and underemployment, became a popular songwriter and cartoonist for the union. His songs include "The Preacher and the Slave" (in which he coined the phrase "pie in the sky"), "The Tramp", "There Is Power in a Union", "The Rebel Girl", and "Casey Jones—the Union Scab", which express the harsh and combative life of itinerant workers, and call for workers to organize their efforts to improve working conditions. In 1914, John G. Morrison, a Salt Lake City area grocer and former policeman, and his son were shot and killed by two men. The same evening, Hill arrived at a doctor's office with a gunshot wound, and briefly mentioned a fight over a woman. He refused to explain further, even after he was accused of the grocery store murders on the basis of his injury. Hill was convicted of the murders in a controversial trial. Following an unsuccessful appeal, political debates, and international calls for clemency from high profile figures and workers' organizations, Hill was executed in November 1915. After his death, he was memorialized by several folk songs. His life and death have inspired books and poetry. The identity of the woman and the rival who supposedly caused Hill's injury, though frequently speculated upon, remained mostly conjecture for nearly a century. William M. Adler's 2011 biography of Hill presents information about a possible alibi, which was never introduced at the trial. According to Adler, Hill and his friend and countryman Otto Appelquist were rivals for the attention of 20 year old Hilda Erickson, a member of the family with whom the two men were lodging. In a recently discovered letter, Erickson confirmed her relationship with the two men and the rivalry between them. The letter indicates that when she first discovered Hill was injured, he explained to her that Appelquist had shot him, apparently out of jealousy.
Ерте өмір
Жоел Эммануэль Хагглунд 1879 жылы Швецияның Гастрикланд провинциясындағы Гевле қаласында (сол кезде Гефле деп жазылатын) дүниеге келді. Ол тоғыз баланың үшіншісі болды, олардың үшеуі ерте жасында қайтыс болды. Оның әкесі Олоф Гефле-Дала теміржолында кондуктор болып жұмыс істеді. Олоф (1846–1887) 41 жасында қайтыс болды, оның өлімі отбасы үшін үлкен экономикалық қиындық тудырды. Джоның анасы Маргарета Катарина (1844–1902) Джоел жиырма жасқа толғанға дейін отбасын біріктіріп ұстауға тырысты. Хагглундтар отбасының үйі әлі күнге дейін Гевледе, Недре Бергсгатан 28 мекенжайында, Гамла Стан, Ескі қалашықта сақталған. Онда мұражай және мәдени шаралар өткізілетін Джо Хилл Гардені орналасқан. Жасөспірім шағында, жиырма жасқа дейін Жоел тері және безді туберкулезбен ауыр сырқатқа шалдықты және Стокгольмде ұзақ емделді. 1902 жылдың қазан айында, 23 жасқа жуық болғанда, Жоел мен оның ағасы Пол Элиас Хагглунд (1877–1955) Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. Хилл көшпелі жұмысшы болып, Нью-Йорк қаласынан Кливлендке, содан кейін батыс жағалауға көшіп жүрді. 1906 жылғы жер сілкінісі кезінде ол Сан-Францискода болды.
IWW
Осы уақытқа дейін Джо немесе Джозеф Хиллстром деген есімді пайдаланып (мүмкін, кәсіподақтарға қарсы қара тізімге енгізілгендіктен), ол 1910 жылы Калифорния штатының Сан-Педро қаласындағы доктарда жұмыс істеген кезде Дүниежүзілік өнеркәсіп жұмысшыларының (IWW) немесе Wobblies ұйымына қосылды. 1910 жылдың соңында ол IWW газеті Industrial Worker-ге хат жазып, өзін Орегон штатының Портленд қаласындағы IWW жергілікті бөлімінің мүшесі ретінде таныстырды. Хилл IWW ұйымында өсіп, көп саяхаттап, IWW туы астында жұмысшыларды ұйымдастырды, саяси әндер мен сатирикалық өлеңдер жазды және сөз сөйледі. Ол және Гарри МакКлинток IWW-дің шешен сөздерімен әсер ететін мүшелері (Spellbinders) болды және 1913 жылдың 14 маусымында Юта штатының Тукер қаласындағы ереуілге келді (Salt Lake Tribune). Ол псевдонимін "Джо Хилл" деп қысқартты, осы атпен оның әндері, карикатуралары және басқа жазбалары жарияланды. Оның әндері жиі сол кездегі танымал әндер мен гимндердің әуендерін пайдаланды. Ол "көкте піскен нан" (pie in the sky) деген фразаны ойлап тапты, ол "Преподатель және құл" ("In the Sweet By and By") әнінде пайда болды. Хилл жазған басқа әндерге "The Tramp", "There Is Power in a Union", "The Rebel Girl" және "Casey Jones – кәсіподаққа қарсы саботаж жасаған" (Casey Jones—the Union Scab) кіреді.
Салдары
Хиллдің денесі Чикагоға жіберіліп, кремацияланды; оның тілегіне сәйкес, күлі 600 кішкентай конвертке салынып, әлемді шарлап, желге шашылды. Чикагодағы IWW-нің оншы конвенциясына қатысқан делегаттар Хиллдің өлім жазасына кесілген күніне бір жыл өткен соң, 1916 жылғы 19 қарашада (Wobbly аңыздары бойынша 1 мамырда емес) конверттерді алды. Қалған 600 конверт 1917 жылғы 3 қаңтарда IWW жергілікті ұйымдарына, Wobblies және оларға жандашушыларға жіберілді. 1988 жылы АҚШ пошта қызметі 1917 жылы "қауіпті идеологиялық әсерге" ұшырауы мүмкін деген себеппен бір конвертті алып тастағаны анықталды. Конвертте "Джо Хиллді капиталистер өлтірді, 19 қараша 1915 жыл" деген жазуы бар суреті және ішіндегі мазмұны Ұлттық мұрағатқа тапсырылды. "Автомобиль жұмыскерлерінің біріккен ұйымы" журналында "Солидарность" деген мақала жарияланды, содан кейін "Нью-Йоркер" журналында шағын хабарлама жарық көрді. Чикагодағы IWW мүшелері конверттің мазмұнына бірден талап етті. Бірқатар келіссөздерден кейін Хиллдің күлінің соңғы бөлігі (бірақ оны сақтаған конверт емес) 1988 жылы IWW-ге қайтарылды. "In These Times" апталығы күлдің табылуын хабарлап, оқырмандарға оны қалай пайдалану керектігі туралы ұсыныс беруге шақырды. Ұсыныстар Вашингтондағы AFL–CIO штаб-пәтерінде сақтаудан бастап, Эбби Хоффманның бүгінгі "Джо Хиллдер" – Билли Брэгг пен Мишель Шокк сияқты күлді жеуге болатыны туралы ұсынысына дейін әртүрлі болды. Брэгг шын мәнінде күлдің бір бөлігін жұтып, оны жуу үшін бірнеше сыра ішіп, Хоффманның соңғы әзілін аяқтау үшін Шоктың үлесін бір уақытқа алып жүрді. Кейін Брэгг Шоктың үлесін Отис Гиббске берді. Күлдің көп бөлігі АҚШ, Канада, Швеция, Австралия және Никарагуада желге шашылды. Швецияға жіберілген күлдің тек бір бөлігі ғана желге шашылды. Басым бөлігі елдің оңтүстігіндегі шағын қала Ландскронадағы кәсіби одақ кеңсесінің қабырғасына орналастырылды, ал Хиллді еске алу тақтасы орнатылды. Бұл бөлме қазір жергілікті қалалық кітапхананың оқу залы болып табылады. 1989 жылы Колорадо штатының Лафайетте қаласындағы қарусыз IWW көмір шахтерлерінің алты адамның ескерткіші ашылған кезде күлдің кішкентай бөлігі шашылды. 1927 жылы Колорадо штатының полициясы Колумбин кенішінде осы шахтерлерді автоматты түрде атқан. 1989 жылға дейін бес адамның қабірі белгісіз болды. Тағы бір Wobblies, Карлос Кортес, еске алу рәсімі кезінде қабірлерге Хиллдің күлін шашырады. 1990 жылғы 18 қарашада түнде Оңтүстік-Шығыс Мичиган IWW бас жиналысы шалғай орманды аймақта "wobs" жиналысын өткізді, онда кешкі ас берілді, содан кейін от жағылды, Хиллдің соңғы өсиеті оқылды, "содан кейін оның күлі отқа тасталды және ағаштардың үстінен көтерілді. Келесі күні бір адам жанған оттан күлге толы ыдыс жинады". Бұл оқиға кезінде бірнеше IWW мүшелері Хиллдің күлінің бір бөлігін ішіп, қалғанын отқа берді. Хиллдің өлім жазасына кесілуінің 50 жылдығына орай Филип С. Фоннер сот процесі мен одан кейінгі оқиғалар туралы "Джо Хилл ісі" атты кітап жариялады, онда бұл іс әділетсіздікке ұшырағаны айтылады.
Мұрағаттық материалдар мен мұра
Хиллдің қолжазба соңғы өсиеті мен тапсырмасы 21-ші ғасырдың басында Тамимент кітапханасының архившісі Майкл Нэш және Нью-Йорк университетінің Роберт Ф. Вагнер мұрағатында табылды. АҚШ Коммунистік партиясының Нью-Йорк штаб-пәтеріндегі үстелдің астындағы қорапта, CPUSA мұрағаттық материалдары Нью-Йорк университетіне беріліп жатқанда осы құжат табылған. Құжат екі жолдан тұратын өлеңмен басталды: "Менің өсиетімді шешу оңай / Өйткені менде бөлісерлік ештеңе жоқ".
ықпал етуі және құрмет көрсетуі
Хиллдің: "Аза болу үшін уақытты текке жұмсамаңдар. Ұйымдастырыңыз!" деген сөзі саяси солшылдардың, әсіресе жеңіліске ұшырағанда немесе қайтыс болғанда, кеңінен қолданылатын ұранына айналды. Хилл 1930 жылдары Альфред Хейс жазған "Мен Джо Хиллді соңғы түнде көргенімді армандадым" (кейде жай ғана "Джо Хилл" деп аталады) атты құрмет өлеңінде еске алынды. Хейстің сөздері 1936 жылы Эрл Робинсон әнге айналдырды, ол 1986 жылы: ""Джо Хилл" 1936 жылы Нью-Йорк штатындағы лагерьде жазылды" деді. Пол Робсон мен Пит Сигер, сондай-ақ ирландиялық The Dubliners фольклорлық тобы Эрл Робинсонның осы әнін жиі орындады. Джоан Баездің 1969 жылы Вудсток қаласында орындаған "Джо Хилл" әні (1970 жылғы "Вудсток" фильмінде және сол кездегі саундтрек альбомында жазылған) ең танымал жазбалардың бірі. Ол әнді көптеген рет жазды, оның ішінде 2005 жылғы Bowery Songs альбомындағы тікелей нұсқасы бар. Скотт Уокер өзінің The Moviegoer альбомы үшін осы нұсқаны жазды. 2014 жылдың мамыр айында Брюс Спрингстин және E Street Band Флорида штатының Тампа қаласындағы концертін осы әнмен ашты. Алан Буштың осы атпен аталатын операсының премьерасы 1970 жылы Берлинде өтті, кейіннен BBC Radio 3 радиостанциясы таратып берді. Швед социалистік көшбасшысы Туре Нерман (1886–1969) Джо Хиллдің өмірбаянын жазды. Жоба үшін Нерман Хиллдің өмірбаянын алғаш рет зерттеп, оның ішінде Швецияда Хиллдің отбасы мүшелерін тауып, сұхбат алды. Ол өзінің ақындық талантына қатар, Хиллдің көптеген әндерін швед тіліне аударды. Ральф Чаплин "Джо Хилл" деп аталатын өлең/ән жазды және оны "Қызыл қараша, қара қараша" әнінде еске алды. Фил Окс "Джон Харди" әнінде кездесетін дәстүрлі әуенді пайдаланып, "Джо Хилл" деп аталатын басқа, түпнұсқа ән жазды және орындады, ол Джо Хиллдің өмірі мен өлімі туралы толыққанды әңгімелейді. Әнші-сазгер Джош Джоплин Джо Хиллге арналған "Оук пен Эш" атты тұңғыш альбомы үшін "Джозеф Хиллстром 1879–1915" атты ән жазды. 1990 жылы Smithsonian Folkways "Азаламаңдар – Ұйымдастырыңыздар! : Еңбек әндерінің авторы Джо Хилл" атты жинағын шығарды. Жинақ альбомында Гарри "Хейвайр Мак" МакКлинток, Сиско Хьюстон, Пол Робсон, ойын-сауық қызметкерлері IU630 I. W. W., Билли Брэгг және Си Кан, сондай-ақ Юта Филлипс пен Элизабет Гурли Флинннің әңгімелерінен үзінділер бар. 1990 жылы Билли Брэгг өзінің The Internationale EP-інде "Мен Фил Окссты соңғы түнде армандадым" әнін шығарды, ол "Мен Джо Хиллді соңғы түнде армандадым" әнінің мелодиясына жазылған. Уоллес Стегнер 1950 жылы Джо Хилл атты көркем өмірбаянын жариялады. Авторлар Стивен және Табита Кинг екінші балаларына Джо Хиллдің құрметіне Джозеф Хиллстром Кинг деп ат қойды. Гиббс М. Смит Джо Хилл атты өмірбаянын жазды, кейіннен ол 1971 жылы Бо Видерберг түсірген Джо Хилл (Джо Хиллдің балладасы деп те белгілі) фильміне бейімделді. Фильммен бірге Tempo Books баспасында Джон Макдермот сценарийдің романдық нұсқасын жазды, бірақ ол бұрын тек өзінің қалам атымен ғана белгілі болған. Джон Дос Пассостың 1919 романының бір тарауы Джо Хиллдің стильді өмірбаяны болып табылады. Томас Бейбтің 1980 жылы шыққан Salt Lake City Skyline пьесасы Джо Хиллдің сотының тарихын қайта баяндайды. Рей Хернның "Calling Joe Hill" әнін британдық социалистік халық әншісі Рой Бейли жиі орындайды. 1995 жылы Джо Хиллдің өлімінің 80 жылдығына орай Шеффилдте "Raise Your Banners" атты саяси ән фестивалі өтті. 1988 жылы құрылған Шеффилд Социалистік хоры бұл іс-шараны ұйымдастырды және Найджел Райт Джо Хилл туралы Эрл Робинсон әнінің аранжировкасын орындады. Содан бері бұл фестиваль екі жылда бір рет өткізіледі. 1980 жылы Postverket швед пошта қызметі Джо Хилл пошта маркасын шығарды. Ақ фонға қызыл түспен "Бізде еркіндік, махаббат және денсаулық болады / Ұлы қызыл ту желбірегенде, Жұмысшылар одақтастығында" деген сөздер жазылған. Марканың құны 1,70 SKR, бұл АҚШ-қа әуе поштасының бағасы. 2003 жылы Blackout альбомында Dropkick Murphys Джо Хиллдің сенімдерін келтіріп, "аспандағы пирог" деген сөз тіркесін қолданған "Жұмысшы әні" әнін орындады. Әннің авторы - Эд Пикфорд. Оны шотландтық халық әншісі және социалист Дик Гоган да орындады. Чумбавамбаның Джо Хилл туралы "By and By" әні 2005 жылғы "A Singsong and a Scrap" альбомында кездеседі. Ол Альфред Хейз өлеңінің бірінші шумағын қамтиды және "Проповедник и раб" әнімен бірдей мелодияға орнатылған. Микки Харттың Mystery Box CD (2008) CD-нің үшінші трегі "Down The Road" деп аталады, ол Джо Хиллге сілтеме жасайды. Сиэтл композиторы және оркестр жетекшісі Уэйн Хорвиц 2008 жылы Джо Хиллге музыкалық құрмет көрсетті. "Джо Хилл: оркестр, дауыс және солист үшін 16 іс-әрекет" атты туындысы Сиэтлдегі Meany Hall-да өткізілді, онда Northwest Sinfonia және Bill Frisell, Robin Holcomb, Danny Barnes және Rinde Eckert сияқты қонақ солистер қатысты. Әнші-сазгер Джастин Таунс Эрлдің 2009 жылғы "They Killed John Henry" әнінде Джон Генри сияқты халық батырлары туралы айтылады және Джо Хилл туралы шумақ бар. Отис Гиббс 2010 жылы "Joe Hill's Ashes" альбомын жасады. Folk Punk тобы Mischief Brew-дің 2011 жылғы The Stone Operation альбомындағы "Nevada City Serenade" әнінде Джо Хилл туралы сөздер кездеседі. 2011 жылдың қазан айында белсенді/әндер авторы Си Канның "Joe Hill's Last Will" атты бір адамдық пьесасы, Хиллдің әндерін қамтитын және әнші Джон МакКатчонның қатысуымен Main Stage West театрында (Калифорния штаты, Себастополь қаласы) қойылды. МакКатчон бұл музыкалық қойылымды бірнеше рет орындады, оның ішінде 2015 жылдың 19 қарашасында Солтүстік Солтүстік Сітідегі (Юта штаты) Джо Хиллдің қайтыс болғанына 100 жыл толуына арналған шарада. Бұл мерекелік шара бейне және аудио жазбаларына енгізілді. 2012 жылы Anti Flag The General Strike альбомын шығарды, онда Джо Хиллдің тарихын баяндайтын "1915" әні бар. 2013 жылы тромбонист Росуэлл Радд NYC Labor Chorus және басқалармен бірге Джо Хиллге арналған төрт бөлімнен тұратын туындысын Trombone for Lovers альбомының бөлігі ретінде жазды. 2014 жылы фин рэп әртісі Paleface өзінің "Mull' on lupa" (Маған рұқсат бар/Маған рұқсат етілген) әнінде "Joel Hägglund's ashes" (Джоэл Хэгглундтың күлі) туралы айтты. 2016 жылы Shelby Bottom Duo Джо Хиллдің өмірі мен ерте еңбек қозғалысының тарихын көрсететін мультимедиалық презентациясына қосымша ретінде "Joe Hill Roadshow" CD-сын шығарды. 2019 жылы Карл Марлантестің Deep River романында Джо Хилл екінші дәрежелі кейіпкер болып көрінеді.