Кіріспе

Уильям Эрнст Траутманн (1 шілде 1869 - 18 қараша 1940) – американдық кәсіподақ жетекшісі, Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар ұйымының (IWW) құрылтайшы бас хатшысы және 1904 жылы ұйымды құру жоспарлаған алты адамның бірі. Ол 1869 жылы Жаңа Зеландияда неміс ата-аналарының отбасында дүниеге келіп, Еуропада өсті. Польшада сыра қайнату оқуын аяқтағаннан кейін, Германияда шебер сырашы болып жұмыс істеді, бірақ Бисмарктің социалистік емес заңдары бойынша еңбек қызметі үшін елден қуылды. 1890 жылы ол Америка Құрама Штаттарына көшіп, Сыра қайнатушылар одағына (Beer Brewers Union) қосылды. Траутман Милуокидегі Біріккен сырахана жұмысшыларының одағындағы маңызды тұлға және Біріккен сырахана жұмысшыларының неміс тіліндегі газеті – Brauer Zeitung-тің редакторы болды. IWW құрылтайшылық съезіне қатысқаны үшін ол осы одақтан шығарылды. 1905 жылы ол басқа өнеркәсіптік одақтастармен бірге Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар ұйымын құрды. 1905-1912 жылдары ол көбінесе ұйымдастырушы ретінде далада жұмыс істеді. 1912 жылы ол IWW басшылығымен ереуіл тактикасы және Массачусетс штатының Лоренс қаласындағы «Нан мен Гүлдер» ереуілі үшін жиналған қаражаттың дұрыс пайдаланылмауы туралы келіспеушілікке байланысты жол айырды. 1913 жылы Траутман Социалистік Еңбек партиясы құрған, кейін Халықаралық жұмысшылар индустриялық одағы (WIIU) аталған «сары» IWW-ге «толық уақытты насильші» ретінде қосылды. 1922 жылы Траутман 1909 жылы Маккис Рокста (Питтсбург, Пенсильвания) өткен Пресс-Сталь Автомобильдерінің ереуілі кезіндегі IWW белсендісі ретіндегі тәжірибесіне негізделген «Қырқыс» (Riot) атты роман жариялады.

Ерте өмір

1869 жылы Жаңа Зеландияда неміс-американдық кенші отбасында дүниеге келген. Траутманның әкесі оның төрт жасында қайтыс болды. 14 жасында ол анасымен бірге Еуропаға оралып, Польшада сыра қайнатушының шәкірті болып жұмыс істеді. Ол сыра қайнату шеберінің бұйырған уақытының бәрін жұмыс істеуге мәжбүр болды. Осы кезеңде Траутман өмір бойына арналған радикалды еңбек идеяларымен танысты. Германияға қоныстанғанға дейін Траутман Шығыс Еуропа бойынша жұмыс істеді. Германияда ол сыра индустриясында осыған ұқсас зорлық-зомбылыққа ұшыраған жұмысшыларды жақтады. 1890 жылы жаңа антисоциалистік заңдарға байланысты Германиядан кетуге мәжбүр болды, осылайша ол қауіпті радикал деп танылды. Оның Америка Құрама Штаттарында туыстары болғандықтан, сол жаққа көшуді шешті. Ол Массачусетс штатына көшіп, еңбек ұйымдастыру ісін жалғастырды. Біріккен сыра өндірушілер кәсіподағында өте белсенді болды. Сонымен қатар, ол Американың Еңбек Федерациясына қарсы болды, оны тым консервативті және жұмысшылардың мүддесін қорғамайтын деп есептеді.

IWW-дегі уақыт

Траутман – Дүниежүзілік өнеркәсіп жұмысшыларының негізін қалаушылардың бірі. Ол IWW-нің құрылтай құжаттарының бірі – Индустриалдық одақ манифестін жазуға көмектесті. Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшыларда Траутман ұйымдастырушы, пропагандист және біраз уақыт қазынашы-хатшы болып жұмыс істеді. Ол әкімшілік дағдыларымен емес, мақалаларымен танымал болды. Оның еңбектері: «Бір үлкен одақ», «Неге ереуілдер жеңіледі және қалай жеңуге болады» және «Өнеркәсіптік одақтастық: жұмысшылардың үміті». Юджин Дебс одақтан кеткеннен кейін ол басшылыққа тағайындалды, бірақ шебер жазушы болғанымен, әкімшілік қабілеті жетіспеді. Ол одақ мүшелерінің тізімін (жеке тұлғалардың да, IWW-нің түрлі жергілікті бөлімшелерінің де) жүргізе алмады, ал 1906 жылғы IWW құрылтайында Траутманның бүкіл жыл бойы қаржылық есепті сақтамағаны анықталды. Оның IWW-ге қатысуы да қиын жағдайлармен байланысты болды. Ол ереуілдерді ұйымдастырудың алғашқы әрекеттерінің көптегенін сәтсіз аяқтады. Өзі де Шығыс Еуропадан келген иммигрант болғандықтан, тактикасын негізінен осы топқа бағыттады. Бұл оны Пенсильвания штатындағы болат өндіретін Маккис-Рокс қаласындағы ереуілге жеткізді. Траутман наразылықтарды бейбіт жолмен өткізуге тырысты, бірақ жақын арада зорлық-зомбылық орын алды. Бес штаттық полицей қаза тауып, Траутман тұтқындалды. Мыңдаған жұмысшы оны босатпаса, бүлік көтерілетінін мәлімдеді, ал олардың талаптары орындалды. Ақырында зауыт басшылары жұмысшылардың талаптарын қабылдады және Траутман өзінің алғашқы еңбек жеңісіне қол жеткізді. Траутман 1910 жылдардағы IWW-дегі жарысқақтардың да бір бөлігі болды. 1906 жылы Траутман мен оның одақтастары Винсент Сент-Джон және Дэниел ДеЛеон IWW президенті Чарльз Шерманмен келіспеушілікке түсті. Шерманның көзқарасы консервативті болды (одақтар үшін), және IWW-дегі көптеген адамдар оның одақты AFL сияқты етуіне қаулы болды. Кейбір мүшелер Шерманның капиталистік жүйеде жұмыс істеуге тырысатынын, ал IWW-дегі көптеген адамдар сияқты, жүйені өзгертуге емес екенін ойлады. Траутман мен оның одақтастары «тікелей әрекеттерді» қолдады, яғни одақтың мақсаттарына жету үшін ереуілдер мен саботаждарды пайдалануды жақтады. Траутман фракциясы Шерман мен оның жақтастарын жеңіп, IWW-ді бақылауға алу үшін жеткілікті қолдау жинай алды. Одақтағы басшылық рөлі күшейген Траутманның өзінің күшіне жетпегені көрінді. Оның орнына Сент-Джон әкімші болып тағайындалды. Бұл Траутманға өріс ұйымдастырушысы болуға мүмкіндік берді, бұл оған көбірек қолайлы болды. Ол 1912 жылғы Лоуренс ереуіліне қатысты. Сәттілігіне қарамастан, Траутман IWW-нің тікелей әрекеттерге бағытталған тәсілінің дұрыс емес екеніне көз жеткізді және 1913 жылы, ДеЛеонның «сары» IWW-дегі қысқа уақыттық қатысудан кейін, одақтан мүлдем кетіп қалды.

IWW өмірінен кейінгі

Траутман "Қырқыс" атты тарихи роман жазды, ол Маккис Рокстағы ереуілді ұйымдастыру тәжірибесіне негізделген. Ол радикалды саясаттан бас тартып, "Американың қиын таңдауы" деген кітап жазды, онда ол былай деді: "Миллиондаған еңбекшілер бүгін капитализмнің, не жұмыс берушілердің жау емес екеніне келіседі, керісінше, пролетариат қатарынан шыққандарын айтқан, жемқорлықтың жақтаушылары, қылмыстың көтермешілері, хаос пен құрып жоюдың қоздырғыштары – олар жұмысшылардың жауы". Оның орнына ол бейбіт еңбек реформасын қолдады, соңында Лос-Анджелеске көшіп, 1940 жылы қайтыс болғанға дейін өмірбаянын және "Жаңа мәміле" бағдарламасы бойынша жол құрылысы жобасын аяқтады.