Кіріспе
Кербала немесе Кербала (كَرْبَلَاء) – Бағдадтан оңтүстік-батысқа қарай, Разаза көлі деп те аталатын Милх көліне шығысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан, Ирактың орталық бөлігіндегі қала. Кербала – Кербала облысының орталығы. 2018 жылғы мәлімет бойынша, қаланың халқы шамамен 711 530 адамды құрайды. Шиа мұсылмандары үшін қасиетті қала саналады. Жыл сайын ондаған миллион шиит мұсылманы жылына екі рет зиярат етеді. Хусейн ибн Әли мен Аббас ибн Әлидің шейіт болуы миллиондаған шииттер тарапынан жыл сайын еске алынады. 34 миллионға жуық паломник Хұсайнның қазасын еске алатын ʿĀshūrāʾ (мухаррам айының оныншы күні) мерекесіне қалаға келеді, бірақ ең маңызды оқиға – Арбаʿин (Ашурадан кейінгі 40-шы күн), онда 40 миллионға дейін адам қабірлерді зиярат етеді. Паломниктердің көп бөлігі Ирактың түкпір-түкпірінен және 56-дан астам елден жаяу келеді.
Karbala or Kerbala ('/k//ɑːr//b//ə//l//ə/ KARbələ, /USalso/,/k//ɑːr//b//ə/'/l//ɑː/ KARbəLAH; كَرْبَلَاء, ) is a city in central Iraq, located about southwest of Baghdad, and a few miles east of Lake Milh, also known as Razzaza Lake. Karbala is the capital of Karbala Governorate, and has an estimated population of 711,530 people (2018). is considered a holy city for Shia Muslims. Tens of millions of Shi'ite Muslims visit the site twice a year. The martyrdom of Husayn ibn Ali and Abbas ibn Ali
is commemorated annually by millions of Shi'ites. Up to 34 million pilgrims visit the city to observe ʿĀshūrāʾ (the tenth day of the month of Muharram), which marks the anniversary of Husayn's death, but the main event is the Arbaʿīn (the 40th day after 'Ashura'), where up to 40 million visit the graves. Most of the pilgrims travel on foot from all around Iraq and more than 56 countries.
Этимология
Кербала сөзінің шығу тегі туралы түрлі зерттеушілердің арасында көп пікір бар. Бір топ зерттеушілер Кербаланың "Кербалато" тілімен байланысты екенін айтады, ал енді бірі – сөздің мағынасын оның жазылуы мен тілі арқылы анықтауға тырысады. Олардың қорытындысы бойынша, бұл атау ежелгі Вавилонның Найнава, Аль-Гадирия, Карбелла (немесе Карб-Илу), Аль-Нававесс және Аль-Хер ауылдарын қамтитын "Кар-Бабел" тобынан тараған. Соңғы атау бүгінде Әл-Хайр деп белгілі және осы жерде Хұсайн ибн Әлидің қабірі орналасқан. Зерттеуші Якут әл-Хамави Кербала атауының бірнеше мағынасы болуы мүмкін екенін көрсеткен, олардың бірі – Хұсайн ибн Әли шейіт болған жердің жұмсақ топырақтан тұратыны. Шиа дінінің сенуіне сәйкес, бас періште Жәбірейіл Мұхаммедке Кербала есімінің шынайы мағынасын жеткізген: (كَرْب, "көптеген қайғы-дауыл тудыратын жер") және (بَلَاء, "қиыншылықтар") сөздерінің үйлесімі.
Климат
Кербала ыстық шөлді климатқа (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша BWh) ие, онда өте ыстық, ұзақ, құрғақ жаздар және жұмсақ қыстар болады. Жылдық жауын-шашынның көбі қараша мен сәуір аралығында жауады, бірақ ылғалды ай жоқ.
Құранда Месопотамия
[[File:Meso2mil ағылшын. JPG|thumb|Месопотамияның б.з.д. III мыңжылдық картасы, онда Ниневия (Юнус қалашығы), Наджаф, Карбала, Казимийя және Самарра көрсетілген. Себебі, монотеист уағызшылары Ибраһим (Авраам) және Лұт (Лот), Исламда Пайғамбарлар саналады, олардың ежелгі Ирак қаласы Кута Раббада тұрғандарына және содан кейін "Мүбәрак Жерге" барғандарына сеніледі. Ибраһим мен Лұттың көпқұдайлы Месопотамиядағы оқиғаларынан бөлек, Бабил ("Вавилон") және Қарият Юнус ("Жүніс қаласы") да айтылады.
Спорт
Кербала ФК – Кербала қаласындағы футбол клубы. Ол Ирак футбол жүйесінің ең жоғары дивизионы – Ирак Жұлдыздар Лигасында ойнайды. Кербала қаласының оңтүстігінде орналасқан Кербала спорттық қаласы – 30 000 көрерменге арналған Халықаралық стадион, 2 000 адамдық кішкентай футбол стадионы, жаттығу алаңы, жүзу бассейні және қонақ үйді қамтитын ірі спорт кешені.
Танымал мәдениет
Кітаптар мен фильмдерде Кербелаға көптеген сілтемелер кездеседі, әсіресе Имам Хусейннің Кербела шайқасында шейіт болғаны туралы айтылады. Мұндай мысалдың бірі – ирандық "Хусейн, ол «жоқ» деді" фильмі. Суреттерде Хусейн көбінесе оқтармен тесілген ақ атқа мінген күйінде бейнеленеді. Кербела шайқасының оқиғаларын толық баяндайтын бірнеше деректі фильмдер де түсірілген.
Кербаланың басқа мәдениеттердегі бейнесі
Үндістан субконтинентінде Кербала, Кербала қаласын білдіруден басқа (әдетте ол Кербала әл-Муалла деп аталады, яғни Кербала қадірлі), сонымен қатар Ашура немесе Арбаин күндері еске алу шерулері аяқталатын және/немесе та’зиялар жерленетін жергілікті жерлерді де білдіреді. Мұндай жерлерде әдетте Раузаның шабиі (көшірмесі) немесе басқа да құрылымдар болады. Оңтүстік Азияда та’зия – Мұхаррам айында өткізілетін шерулерде қолданылатын кішкентай мавзолейлерді білдіреді. Бұл Үндістанның Кербаладан алыс болуының салдарынан, Үндістан шииттерінің Хусейннің қабіріне жақын жерленуіне немесе қабірге жиі зиярат етуіне кедергі келтіргенінен басталды. Сондықтан Үндістан шииттері Кербаладан топырақ әкеліп, болашақ зираттар ретінде белгіленген жерлерге шашып, субконтинентте жергілікті карбалалар құрды. Карбалалар орналысқаннан кейін, Хусейннің қабірін Үндістанға әкелу келесі қадам болды. Бұл Мұхаррам шерулерінде та’зия деп аталатын Хусейн мавзолейінің көшірмелерін жасау арқылы іске асырылды. Әр түрлі пішін мен өлшемдегі мыңдаған та’зиялар жыл сайын Мұхаррам және Сафар айларында жасалады, олар шерулерде көтеріледі және Ашура немесе Арбаиннің соңында жерленуі мүмкін.
Университеттер
Түнде Кербала. 2002 жылдың 1 наурызында ашылған Кербала университеті академиялық басқару, адам ресурстары және ғылыми зерттеулер саласында Ирактың үздік университеттерінің бірі болып саналады. Ахл әл-Байт университеті 2003 жылдың қыркүйегінде доктор Мохсен Бакир Мұхаммед Салих әл-Казвини құрған. Университетте алты маңызды колледж бар: Заң колледжі, Өнер, Ислам ғылымдары, Медицина және денсаулық сақтау технологиялары, Фармация және Стоматология. Имам Хусейн қасиетті киелі орындарының қолдауымен 2017 жылы Кербаладағы Уәрит әл-Әнбия университеті құрылды. Онда инженерлік, басқару, экономика, заң және патология факультеттері бар. 2017–2018 оқу жылында алғашқы студенттер қабылданып алынды.
Хауза семинариясы
Хауза – исламдық білім беру мекемелері, олар ұлы аятолланың немесе ғалымдар тобының басшылығымен шиит мұсылмандарын оқытып, оларды алим (діни ғалым) болудың қиын жолымен жетелейді. Бастапқыда Кербала хаузасы көбінесе ирандық және түрік ғалымдарынан тұрған. 1830 жылы Шариф әл-Улама Мазандаранидің қайтысы, сондай-ақ 1843 жылы Осман империясының шиит халқына жасаған репрессиясы көптеген ғалымдардың Нажаф қаласына қоныс аударуына ықпал етті. Осылайша Нажаф шиит исламдық басшылығы мен білім берудің маңызды орталығына айналды. Бүгінде Хауза семинариясы Кербелада әлі де бар (мысалы, Аллама Бин Фахд мектебі), бірақ Нажафқа қарағанда көлемі кішкентай.
Қалааралық жоғары жылдамдықты темір жол жүйесі
2024 жылдың ақпан айында Ирактың Ұлттық инвестициялық комиссиясы (NIC) Кербала және Наджаф қалаларын байланыстыратын қалааралық жоғары жылдамдықты теміржол желісін салу жобасын таныстырды. Аяқталғаннан кейін, оның сағатына 25 000 жолаушыға дейін сыйымдылығы болады деп күтілуде.