Кіріспе
Вашингтондағы собор, АҚШ. Вашингтон қаласы және епархиясындағы Әулие Петр және Әулие Пауыл соборлық шіркеуі, көбінесе Вашингтон ұлттық соборы немесе Ұлттық собор деп аталады, – Епископтық шіркеудің американдық соборы. Собор АҚШ-тың астанасы Вашингтон қаласында орналасқан. Ғимараттың сәулеті неоготикалық стильде салынған, ол 14-шы ғасырдың соңындағы ағылшын готикалық стиліне ұқсас. Бұл АҚШ-тағы екінші үлкен шіркеу ғимараты және Вашингтондағы үшінші биік ғимарат. Собор Епископальдық шіркеудің бас епископы Майкл Брюс Карри мен Вашингтон епархиясының епископы Марианн Эдгар Будденің резиденциясы. Жыл сайын 270 000-нан астам адам бұл ғимаратты тамашалауға келеді. Протестанттық епископтық собор қоры, Вашингтонның алғашқы жеті епископының басшылығымен, 1893 жылғы 6 қаңтарда АҚШ Конгресі бекіткен жарғы бойынша соборды салған. Құрылысы 1907 жылғы 29 қыркүйекте президент Теодор Рузвельт пен 20 000-нан астам адамның қатысуымен іргетас салынуымен басталды және 83 жылдан кейін, 1990 жылы президент Джордж Буш қатысқанда "соңғы финал" орнатылуымен аяқталды. 2011 жылы болған жер сілкінісінен келген зақымды жою және әр түрлі әсемдеу жұмыстары 2024 жылға дейін жалғасуда. Қор – Кафедральдық алаңдағы барлық мекеменің құрамына кіретін заңды тұлға. Оның корпоративтік қызметкерлері мекемелердің миссиясын іске асыруға көмектесетін қызметтер көрсетеді, басқа ұйымдар жасамайтын Қордың жұмысын жүргізеді және қамқорлар кеңесінің қызметкерлері ретінде жұмыс істейді. Собор Вашингтонның солтүстік-батыс бөлігіндегі Массачусетс және Висконсин даңғылдарының қиылысында орналасқан. Ол жақында құрылған Вашингтон теологиялық консорциумының серіктес мүшесі болып табылады. Бұл ғимарат Тарихи орындардың ұлттық тізіліміне енгізілген. 2007 жылы Америка сәулетшілер институтының «Американың сүйікті сәулеті» тізімінде үшінші орынды иеленді.
The Cathedral Church of Saint Peter and Saint Paul in the City and Diocese of Washington, commonly known as Washington National Cathedral or National Cathedral, is an American cathedral of the Episcopal Church. The cathedral is located in Washington, D. C., the capital of the United States. The structure is of Neo Gothic design closely modeled on English Gothic style of the late fourteenth century. It is the second largest church building in the United States, and the third tallest building in Washington, D. C. The cathedral is the seat of both the Presiding Bishop of the Episcopal Church, Michael Bruce Curry, and the bishop of the Diocese of Washington, Mariann Edgar Budde. Over 270,000 people visit the structure annually. The Protestant Episcopal Cathedral Foundation, under the first seven Bishops of Washington, erected the cathedral under a charter passed by the United States Congress on January 6, 1893. Construction began on September 29, 1907, when the foundation stone was laid in the presence of President Theodore Roosevelt and a crowd of more than 20,000, and ended 83 years later when the "final finial" was placed in the presence of President George H. W. Bush in 1990. Decorative and restorative work, particularly of damage from a nearby earthquake in 2011, is ongoing as of 2024. The Foundation is the legal entity of which all institutions on the Cathedral Close are a part; its corporate staff provides services for the institutions to help enable their missions, conducts work of the Foundation itself that is not done by the other entities, and serves as staff for the board of trustees. The cathedral stands at Massachusetts and Wisconsin Avenues in the northwest quadrant of Washington. It is an associate member of the recently organized inter denominational Washington Theological Consortium. It is listed on the National Register of Historic Places. In 2007, it was ranked third on the List of America's Favorite Architecture by the American Institute of Architects.
Құрылыс
1792 жылы Пьер Л’Энфанттың «Федералды қала жоспары» «ұлттық мақсаттарға арналған үлкен шіркеу» үшін орынды белгіледі. Алайда ол оны секталық емес және діни ағымға бөлінбеген деп көрсетті. Александр Гамильтон Л’Энфанттың жоспарын өзгертті, «шіркеуді» және бірнеше басқа ұсынылған ескерткіштерді алып тастады, және бұл жоспар ешқашан қайта жарияланбады. Жаңа қаланың жұмыс жоспарын кейін Эндрю Элликотт жасады, ол Л’Энфанттың жоспарынан көп жағынан өзгеше болды, бірақ мәні сақталды. Қазіргі таңда Ұлттық портреттер галереясы сол орында орналасқан. 1891 жылы Вашингтонда епископтік собор салу жоспарларын бастау үшін жиналыс өтті. 1893 жылдың 6 қаңтарында Колумбия округінің Протестанттық епископтік собор қоры Конгрестен соборды құруға арналған жарғы алды. 52-ші АҚШ Конгресі Колумбия округінің Протестанттық епископтік собор қоры туралы заңында «аталған корпорация Колумбия округінде дін мен білімді және қайырымдылықты дамыту үшін собор мен білім беру мекемелерін құруға және ұстауға толық құқылы» деп жариялады. Бас орынды Сент-Альбан тауынан таңдады. Вашингтон епархиясының алғашқы епископы Генри Йейтс Саттерли, Ұлыбританияның жетекші англикан шіркеуінің сәулетшісі Джордж Фредерик Бодлиді бас сәулетші ретінде таңдады. Генри Воган басқарушы сәулетші болып тағайындалды. Құрылыс 1907 жылдың 29 қыркүйегінде Президент Теодор Рузвельттің салтанатты сөзімен және іргетас қалаумен басталды. 1912 жылы аяқталмаған собордағы Бейтлехем шіркеуі құлшылық ету үшін ашылды, және ол күнделікті жалғасып келеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан собор құрылысы уақытша тоқтатылып, қайта басталғанда Бодли мен Воганның екеуі де қайтыс болған еді. Генерал Джон Дж. Першинг Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін шіркеу үшін қаржы жинауға жетекшілік етті. Америкалық сәулетші Филип Хьюберт Фроман собордың жобасын өз қолына алды және одан әрі бас сәулетші болып тағайындалды. Вашингтон ұлттық соборын салуға барлық қаржы жеке көздерден түсті. Соборды күтіп ұстау және жөндеу жұмыстары толығымен жеке қолдауға тәуелді.
Ұлттық рөл
Алғашқы күндерінен бастап собор тек епископтық собор ғана емес, одан да артық нәрсе ретінде ілгерілетіп келді. Жоспарлаушылар оның Вестминстер аббаттығына ұқсас рөл атқаратынын үміттенеді. Олар оны ұлттық қасиетті орын және маңызды құлшылықтар өткізілетін орын еткісі келді. Собор тарихының көп бөлігінде бұл "барлық адамдарға арналған дұға үйі" деген тұжырымдамамен бейнеленді. Соңғы уақыттарда "ұлттық дұға үйі" және "ұлттың рухани мекені" деген тіркестер қолданылып келеді. Собор осы мәртебеге тек өзін ұсыну арқылы және діни және саяси лидерлердің осы рөлді мойындауымен қол жеткізді. Оның алғашқы жарғысы Америка университетіне, Америка католиктік университетіне және шамамен 1900 жылы Колумбия округінде құрылған басқа да коммерциялық емес ұйымдарға берілген жарғыларға ұқсас болды. Көпшілік пікірдің қателігіне қарамастан, үкімет оны ұлттық дұға үйі деп жарияламады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "төтенше жағдайда біріккен халық атынан" ай сайын құлшылықтар өткізілді. Бұрын да, кейін де бұл құрылыста діни және әлемдік көптеген маңызды шаралар өтті, олар американдықтардың және әлемнің түкпір-түкпірінен келген туристердің назарын аударды.
Қаржылық мәселелер
2003 жылдың қаңтарында кафедральді собордың деканы Нейтан Д. Бакстер 2003 жылдың 30 маусымынан бастап зейнеткерлікке шығатынын жариялады. Бакстер 1991 жылдан бері соборды басқарып келген. 18 айлық іздеуден кейін Сэмюэл Т. Ллойд III декан болып тағайындалды және 2005 жылдың 23 сәуірінде қызметін бастады. 2000 жылы собор алған 15 миллион долларлық мұраны пайдаланып, Ллойд собордың бағдарламаларын жылдам кеңейтті. Осы аралықта собор күтім жұмыстарын кейінге шегеріп, қажетті жөндеулерді жасаудан бас тартты. 2008 жылдың басында шіркеудің қайырымдастық желісі – Ұлттық собор қауымдастығы таратылды, себебі собор басшылары ғимараттың «аяқталғанын» және құрылыс үшін маңызды қаражат жинау қажеттігінің болмауын мәлімдеді. 2008–2009 жылдардағы Ұлы экономикалық дағдарыс соборға ауыр соққы берді. 2010 жылдың маусым айына қарай собордың бюджеті 27 миллион доллардан 13 миллион долларға дейін қысқартылды, сыйлық дүкенінің жұмысы аутсорсингке берілді, жылыжай жабылды, ғибадатханадағы Скиннер аспабын ауыстыру жоспарлары тоқтатылды және бүкіл елдегі епископ дін қызметкерлеріне үздіксіз теологиялық білім берумен айналысқан Уағыздаушылар колледжінің жұмысы тоқтатылды. Собор 170 қызметкерінің 100-ін, оның ішінде өнерді сақтаушысын және литургисін (соборда литургияны зерттеген және қолдануын жақтаған маман) жұмыстан босатты. Бағдарламалар, музыкалық өнерлеулер мен сабақтар да айтарлықтай қысқартылды. Қаржылық жағдайды тұрақтандыру үшін собор 11 миллион долларлық қайырымдастық науқанына кірісіп, 50 миллион долларлық қордан 2,5 миллион долларын бюджеттік тапшылықты жабуға жұмсады. Экономикалық төмендеу кезеңі жалғасқанда, собор қызметкерлерінің есебінде 30 миллион долларлық күтім жұмыстары мен жөндеулер қажеттігі анықталды, сондай-ақ Вирджиния Мей орталығын жаңарту және ашу, үлкен аспапты жаңартуды бастау және жер сілкінісінен келген зардаптарды жою сияқты ірі капиталдық жобалармен жұмыс жалғасты.
Сәулет
Собордың соңғы дизайны орта ғасырдың әртүрлі готикалық сәулет стилінің әсерін көрсетеді, оны тік аркалары, ұшқыш тіректері, әртүрлі төбе күмбездері, боялған шыны терезелері мен тасқа ойылған әшекейлері, сондай-ақ үш ұқсас мұнарасы – екеуі батыс жағында және біреуі кесіліс үстінде орналасқандығы арқылы анықтауға болады. Құрылымы кең бүйірлік дәліздері және бес бөліктік ғибадатханасы бар тоғыз бөліктік нефтен құралған ұзын, тар тіктөртбұрышты массадан тұрады, ол алты бөліктік трансептпен қиылысады. Кесіліс үстінде, жерден 91,74 метр биіктікте, Gloria in Excelsis мұнарасы көтеріледі; оның шаңырағы, теңіз деңгейінен 206,04 метр биіктікте, Вашингтондағы ең биік нүкте болып табылады. Ғимаратты темірден жасалған көптеген әшекейлер безендіреді, олардың көп бөлігі Сэмюэл Йеллиннің еңбегі. 2008 жылы Альберт Пейли жасаған темірден құйылған қақпа крипт деңгейінің солтүстік жағына орнатылды. Сонымен қатар, күрделі ағаш оюлары, қабырғаға салынған кескіндер мен мозаикалар, сондай-ақ қоладан құйылған монументалды қақпалар да бар. Ішкі сәндік элементтердің көпшілігі шіркеудің епископтық тамырына сілтеме жасайтын христиандық символизмге ие, бірақ собор ұлттық маңызы бар тұлғаларға немесе оқиғаларға арналған естеліктермен толы: Вашингтон мен Линкольн мүсіндері, нартекстің мәрмәр еденіне орнатылған штат мөрлері, неф бойында ілінген штат тулары, Льюис және Кларк экспедициясы және Иво Джимадағы американдық тудың көтерілуі сияқты оқиғаларды бейнелейтін боялған шынылар. Собор ортағасырлық дәстүрге сәйкес, тек Құдай ғана мінсіз бола алатынын көрсету үшін бірнеше қасақана «кемшіліктермен» салынған. Көркемдік тұрғыдан алғанда, бұл кемшіліктер (көбінесе қасақана асимметрия түрінде) бақылаушының назарын қасиетті геометрияға аударады, сонымен қатар пирамидалар мен Парфеноннан бері қолданылып келе жатқан көру бұрмалауларын өтеуге көмектеседі. Архитекторлар крипттегі шағын шіркеулерді готикалық стильден бұрынғы нормандық, романдық және өтпелі стильдерде жобалады, бұл собордың бұрынғы шіркеулердің жалғасы ретінде салынғандай сезім тудырады, бұл Еуропалық соборларда жиі кездесетін жағдай. Сыртқы жағын көптеген гротесктер мен гаргульдер безендіреді, олардың көпшілігі оюшылармен жасалған; олардың ең танымалдарының бірі – сол кездегі шебер оюшы Роджер Моригидің солтүстік жақтағы карикатуралық бейнесі. Сонымен қатар, екі конкурс өткізілді, онда мүсіншілер өздерінің жобаларын ұсынып, оюшылардың жұмысын толықтыруға мүмкіндік алды. Екіншісі солтүстік-батыс мұнарасында орналасқан атақты Дарт Вейдер гротескін жасады, оны Джей Холл Карпентер мүсіндеп, Патрик Дж. Планкетт ойып шығарды. Батыс фасады ортағасырлық шіркеулерде дәстүрлі болған Соңғы Сот емес, Жаратылыстың иконографиялық бағдарламасын ұстанады. Барлық мүсіндік жұмыстарды Фредерик Харт жасаған, сыртқы есіктерде Күн мен Айдың жаратылуы және орталық есікте адамның жаратылуы бейнеленген. Харт сонымен қатар Адам мен Петір мен Пауылдың үш мүсінін ойлап шығарды. Батыс есіктері темірден емес, қоладан құйылған. Собордың танылған белгісі ретінде жиі қолданылатын батыс роза тәрізді терезесін Роуэн ЛеКомпт жобалаған және ол жарықтың жаратылуының абстрактілі бейнесі болып табылады. ЛеКомпт сонымен қатар терезелерді және Қайта тірілу шіркеуінің мозаикаларын жобалады, ол фигуралы терезелердің нефтен алыс қашықтықтан жеткілікті түрде көрінбей қалуы мүмкін деп қорқып, бейнелеусіз дизайнды таңдады. Соборда Куба зымырандық дағдарысы кезінде ядролық соғыс жағдайында шұғыл ауыз сумен қамтамасыз ету үшін қасақана су басқан жертөле бар.
Сәулетшілер
Собордың бас жоспарын 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында британдық готикалық қайта жаңғыру архитекторы Джордж Фредерик Бодли (Уоттс & Ко-ның негізін қалаушы) жасаған, және оған Кентербери әсер еткен. Ландшафт сәулетшісі Фредерик Лоу Ольмстед кіші соборлық алаңға ландшафтты жоспарлап берді, ал Нелли Б. Аллен епископ сарына түйінді бақты жобалады. Бодли 1907 жылы қайтыс болғаннан кейін, оның серіктесі Генри Воган бастапқы жоспарды қайта қарады, бірақ Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жұмыс тоқтап, Воган 1917 жылы қайтыс болды. Соғыстан кейін жұмыс жаңадан басталғанда, собор бөлімі Бостон архитектура фирмасы Frohman, Robb and Little-ді құрылысты жүзеге асыру үшін шақырды. 14 жасында өзінің алғашқы толыққанды функционалды үйін жобалаған және 16 жасында архитектуралық диплом алған Филип Хьюберт Фроман және оның серіктестері Бодлидің көзқарасын жетілдіруге тырысты, орталық мұнараға карильон бөлімін қосты, батыс фасадын кеңейтті және көптеген ұсақ өзгерістер енгізді. Ральф Адамс Крам Нью-Йорктегі Әулие Жоханның соборымен тәжірибесі болғандықтан Фроманды бақылауға тағайындалды, бірақ Крам бастапқы жоспарға көптеген маңызды өзгерістер енгізуге талап етті, сондықтан Фроман собор бөлімін оны жұмыстан босатуға көндірді. Фроманның 1972 жылы қайтыс болуымен соңғы жоспарлар аяқталды және ғимарат сол жоспарға сәйкес бітірілді.
Дін
Ғибадат бөлімі, собордың өзі сияқты, Епископальдық шіркеудің доктринасы мен тәжірибесіне және Жалпы дұғалар кітабына негізделген. Әр күн сайын, күнделікті Евхаристияны қоса алғанда, үш қызмет өткізіледі. Жексенбіден бейсенбіге дейін собор хорлары кешкі ән шырқатады. 40 минуттық қызметке шамамен 50-ден 75-ке дейін адам қатысады, жексенбі күні одан да көп болады. Жексенбіде үш Евхаристия қызметімен қатар, Хоральдық кешкі ән де өткізіледі. Собор бірнеше қауымдарға уақытша мекен болған, олардың ішінде яһуди синагогасы және Шығыс православие қауымы бар. Сондай-ақ, ол бірнеше экуменикалық және дінаралық қызметтерге орталық болды. 2005 жылдың қазан айында соборда Рев. Нэнси Уилсон Метрополитен қауымдық шіркеуінің негізін қалаушы модераторы, Рев. Трой Перридің қатысуымен модератор ретінде тағайындалды және орнатылды. Әр Рождествода соборда арнайы қызметтер өткізіледі, олар әлемге таратылады. Сабақтар мен ән-күйлер қызметі Халықаралық қоғамдық радио арқылы таратылады. Вашингтон ұлттық соборындағы Рождество – Рождество күні сағат 9:00-де өтетін Евхаристияның тікелей теледидар трансляциясы. Оны WJLA телеарнасы өндіреді және АҚШ-тың көптеген қалаларындағы ұлттық филиалдарда көрсетіледі. Кейбір филиалдар қызметті түскі уақытта трансляциялайды. Собордағы Рождестволық қызмет 1953 жылдан 2010 жылға дейін теледидарда көрсетілді және қазірге дейін собордың бас бетінен тікелей эфирде трансляцияланады.
Хорлар
1909 жылы құрылған Вашингтон ұлттық соборының ерлер мен ұлдар хоры – ағылшын хор дәстүріндегі АҚШ-тағы сирек кездесетін, мектебі бар кафедралық хорлардың бірі. Требль дауысымен ән салатын 18-22 жас аралығындағы ұлдар 8-14 жаста және St. Albans мектебінде, собордың ұлдарға арналған мектебінде, вокалдық стипендия бойынша оқиды. 1997 жылы Брюс Несвик ерлер мен қыздар хорын құрды, онда ерлер мен ұлдар хорындағыдай ер адамдарды пайдаланды. Хор Ұлттық собор мектебінде вокалдық стипендиямен оқитын орта және жоғары мектеп қыздарынан тұрады. Қазіргі уақытта екі хор да қызмет міндеттерін бөлісіп, кейде бірлесіп жұмыс істейді. Екі хор да жақында бірнеше CD жазды, оның ішінде Рождестволық альбом, Ståle Kleiberg'тің нацилік қудалау құрбандары үшін жазылған реквиемынің АҚШ-тағы тұсаукесері және «America the Beautiful» патриоттық альбомы бар. Хорлар әр аптаның таңертеңі сабақ кестесіне енгізілген сараланған сабақта жеке-жеке репетиция жасайды. Хоршылар аптасына бес күн кешкі ән айтады (ұлдар хоры сейсенбі және бейсенбі күндері, қыздар хоры дүйсенбі және сәрсенбі күндері). Хорлар жексенбі күндері ғибадат ету міндеттерін кезектесіп орындайды, қажет болған жағдайда таңертеңгі Евхаристия мен түстен кейінгі кешкі әнді орындайды. Хорлар көптеген мемлекеттік және ұлттық шараларда әндейді. Хорлар жыл сайын Вашингтон ұлттық соборындағы Рождестволық концертте өнер көрсетеді, ол Рождество күні бүкіл ел бойынша телеарналарда көрсетіледі. Вашингтон ұлттық соборының тұрақты симфониялық хоры – Соборлық хор қоғамы.
Үлкен орган
Ұлы орган 1938 жылы Эрнест М. Скиннер мен Ұлы орган компаниясы орнатқан. Бастапқы құрал шамамен 8400 түтікпен жасалған. 1963 жылы Aeolian Skinner Organ Company компаниясы оны кеңейтті, содан кейін 1970-1975 жылдар аралығында қайтадан кеңейтілді, осы кезеңде бастапқы құралдың жартысынан астамы алынып тасталды. Қазіргі құрал 189 тізімнен және 10 647 түтікшенің құрамында.
Жаңарту
80-ші жылдардың соңы мен 90-шы жылдардың басында аспап механикалық түрде қалпына келтірілсе де, аспаптың үштен бір бөлігі ойнатуға жарамсыз деңгейге жетті, соның ішінде толық Соло бөлімі. Бұдан әрі, органның орналасуы тыңдаушылар үшін шатастыратын дыбыстық эффект тудырды, ал Орган реформасы қозғалысы кезінде танымал болған неоклассикалық орган құрылысы тәсілі ескірген. Органды Добсон Пайп Орган Бульдерс компаниясы салған жаңа аспаппен алмастыру жоспарланған, бірақ бұл жоспар 2009 жылы тоқтатылды. 2023 жылдың қазіргі күніне дейін аспапты қайта жаңарту жоспарлары жасалуда. Органды Фоли Бейкер Inc. компаниясы (Толланд, Коннектикут штаты) 2024 жылдан 2028 жылға дейін 4 жыл ішінде 14 миллион долларға қайта жаңартады, нәтижесінде органның көлемі 172 тізімге және 9 787 құбырға дейін азаяды деп күтілуде. Каррильонда 53 қоңырау бар, олардың салмағы ...-ден ...-ге дейін, және 1963 жылы Англияның Лоуборо қаласындағы Джон Тейлор & Co компаниясымен жасалған. Қоңыраулар қатты бекітілген күйде ілінген (өлі ілу), және пернетақтадан басқарылатын молотоктармен іштен соғылады.
Қазіргі заманғы музыка
2016 жылы сол кездегі ғибадат және музыка жөніндегі қауымдастырылған жетекші, пастор доктор Эндрю К. Барнетт басшылығымен кафедральдық шіркеу сағат 9:00-де өткізілетін жексенбілік құдайшылық рәсімін қазіргі заманғы тіл мен музыкамен, сондай-ақ BAS Қауымның құрметіне айналдырды. Бұл Барнетттің Теодици джаз коллективімен тұрақты түрде ынтымақтастық құруын білдірді. Барнетт 2019 жылы (All Saints, Атланта) кеткеннен кейін, GRAMMY сыйлығына ие болған Дэрил Л. А. Хант қазіргі заманғы ғибадат үшін музыка директорының көмекшісі ретінде кафедральдық шіркеуге қосылды. Ол кафедральдық оркестрді кеңейтіп, шіркеудің қазіргі заманғы музыкалық репертуарын афроамерикандық рухани музыка мен заманауи ансамбльдік музыкаға бағыттады. 2020 жылдың наурызынан бастап сағат 11:15-те өткізілетін кафедральдық шіркеудің негізгі жексенбілік құдайшылығында заманауи және дәстүрлі музыка үйлесімді түрде орындалады.
Танымал мәдениетте
Собор "The West Wing" сериалының 2-ші маусымының финалы "Екі соборда" маңызды рөл атқарды. Бір маңызды кейіпкердің қосылу рәсімінен кейін түсірілген сахнада президент Бартлет Құдаймен бір жақты пікірталасқа түседі, онда ағылшын және латын тілдеріндегі диалог үйлесімді түрде кезеседі. Собор келесі фильмдерде де пайда болады: "The Pelican Brief" (1993), "Lady like" (2017) және собордың құрылысын баяндайтын "The Stone Carvers" (1984) қысқа деректі фильмінде.