Кіріспе
Коммерциялық емес ұйым
United Way – 1800-нен астам жергілікті коммерциялық емес қайырымдылық жинау бөлімшелерінен тұратын халықаралық желі. 2015 жылға дейін United Way АҚШ-та халықтан түскен қайырымдамалар бойынша ең ірі коммерциялық емес ұйым болып саналды.
Дүниежүзілік Біріккен жол
United Way ұйымдары негізінен жұмыс орындарындағы қайырымдылық акциялары арқылы қаржы жинап алады, онда жұмыс берушілер United Way атынан автоматты түрде жалақыдан шегерілетін жарналарды жинауға мүмкіндік алады. Әкімшілік төлемдер алынып тасталғаннан кейін, United Way жергілікті жинаған қаражат сол аймақтардағы түрлі коммерциялық емес ұйымдарға бөлінеді. Басты қаржы алушылардың қатарында Американдық Қарқын қоғамы, Ұлкен ағалар/Ұлкен қарындастар, Католик қайырымдылық қоры, Қыздар скауттары, Ұлдар скауттары және Құтқару армиясы бар. United Way-ге мүшелік және United Way таңбасын пайдалану United Way Worldwide бас ұйымының бақылауында болады. United Way Worldwide жергілікті United Way ұйымдарына тікелей басшылық ететін ұйым емес. Керісінше, әр жергілікті United Way дербес басқарылады және 501(c)(3) ұйымы ретінде жеке тіркеледі. Жергілікті United Way ұйымдары United Way Worldwide таңбасын пайдалану құқығы үшін мүшелік жарналарын төлейді және мүшелік статусын сақтау үшін белгілі бір талаптарға сәйкес келуі керек (оның ішінде тәуелсіз сараптама кеңестері, аудиттер және маркетингтік тактикаға қойылатын шектеулер). United Way Worldwide ұйымына төленетін мүшелік жарналар әрбір жергілікті United Way ұйымы жинаған жалпы қаражаттың бір бөлігін құрайды. АҚШ-тағы филиалдар жинаған қаражатының 1% мөлшерінде United Way Worldwide ұйымына мүшелік төлемі төлейді.
Функциялар
United Ways – түрлі бейкоммерциялық ұйымдарға қаржы жинау үшін бірыңғай қайырымдалық науқанын ұйымдастыратын федерациялық қайырымдалық қорлар. United Ways қаржы жинап, оны ең тиімді қалай бөлу керектігін анықтайды.
Қаражатты жинау
United Way ұйымдары негізінен компаниялардың санкциялаған жұмыс орындарындағы науқандар арқылы қаржы жинайды, онда жұмыс берушілер өз қызметкерлерінен жарна жинайды, олар автоматты түрде жалақысынан шегеріледі (салық ұстап алулар мен сақтандыру төлемдері қызметкердің таза жалақысынан шегерілетіндей). United Way ұйымымен серіктес коммерциялық емес ұйымдар әдетте United Way науқаны жүріп жатқан кезде қаржы жинаудан бас тартуға келіседі.
Ақша бөлу
Жергілікті Біріккен жолдар жинаған қаражат әкімшілік шығындар ескерілгеннен кейін жергілікті коммерциялық емес ұйымдарға таратылады. 2002 жылы әкімшілік төлемнің орташа мөлшері 12,7% болды. United Way қаражатты қалай бөледі, бұл донордың сыйлықты нақты бір ұйымға немесе мақсатқа бағыттаған-бағыттамағана байланысты.
Белгіленген донорлық (донорды таңдау)
United Way-тің барлық дерлік донорларына қай коммерциялық емес ұйымға қаржыларын жөнелтуді (тағайындауды) нақтылауға мүмкіндік береді. Кейбір United Way донорларына қай салаға немесе әлеуметтік мәселеге (мысалы, балаларға немесе қарттарға көмектесу сияқты) қолдау көрсетуді таңдауға мүмкіндік береді, бұл олардың сыйлығын өз желісіндегі тиісті қайырымдылық ұйымдарының тобына бөледі. Кейбір United Way донорларына өз сыйлықтарын кез келген коммерциялық емес ұйымға (United Way-тің басымдық берілген тізімінде болсын, болмасын) беруге мүмкіндік береді, ал кейбіреулері донорларға тек өз аймағындағы немесе елдің кез келген жеріндегі қайырымдылық ұйымдарына ғана беруге рұқсат етеді. Дәстүрлі түрде, United Way қаржылай көмекті алушы ұйымға кез келген мақсатта пайдалануға мүмкіндік беретін қаражаттарды бөледі. Дегенмен, көптеген United Way коммерциялық емес ұйымдарға тек олар жүргізетін нақты бағдарламалар үшін (мысалы, Сент-Винсент-де-Полдың жергілікті бөлімшесіндегі еңбек дағдысын арттыру бағдарламасы) қаражат беруді бастады. Бұл қаражаттар коммерциялық емес ұйымдар бағдарламаларды іске асыруға міндетті келісімшарттар түрінде ұсынылады және United Way-тің еріктілер комитеті оларды қарауға және тексеруге құқылы.
Қоғамдастық қозғалысының басталуы
Ұйымның тамыры Денвер қаласында (Колорадо штаты) орналасқан. 1887 жылы Франсис Уайзбарт Джейкобс, пастор Майрон У. Рид, моңғол Уильям Дж. О’Райан, дин Х. Мартин Харт және раввин Уильям С. Фридман 22 мекемеге қайырымдылық көмек көрсету және қаржы жинау жұмыстарын үйлестіретін «Қайырымдылық ұйымдары қоғамы» құрды. ХХ ғасырдың бірінші жартысында бірлесіп ақша жинау және бөлу мақсатында құрылған көптеген «Қоғамдық қор» ұйымдары 1918 жылы «Қоғамдық ұйымдар үшін американдық қауымдастығына» қосылды. Алғашқы «Қоғамдық қор» 1913 жылы Огайо штатындағы Кливленд қаласында құрылды, ол Кливлендтегі еврей федерациясының үлгісімен жасалды және «бірлескен қайырымдылықтың» көрнекті моделі болды. Кливленд «Қоғамдық қорының» табысы осы идеяның басқа қалаларға таралуына ықпал етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс «Қоғамдық қор» тұжырымдамасының таралуына көмектесті, себебі бірлескен қайырымдылық моделі соғыс кезеңінде қаржы жинау шараларын қолдау үшін қолданылды. Соғыс жылдарындағы 300-400 «Соғыс қорының» көп бөлігі соғыс аяқталғаннан кейін «Қоғамдық қорларға» айналды. Атаудың өзгеруіне сәйкес, 1927 жылы «Америка қауымдастығы» өзінің атын «Community Chests and Councils, Inc.» деп өзгертті.
Біріккен қорларға одан әрі шоғырландыру
Екінші дүниежүзілік соғыс Қоғамдық сандық қозғалысына да әсер етті. Ұлттық денсаулық сақтау зерттеу ұйымдары, мысалы, Американдық Қызыл Крест және Американдық онкологиялық қоғам, соғыс кезінде мемлекеттік қолдау алды. Бұл денсаулық сақтау мекемелері өздерінің орталықтандырылған бас кеңселерін және бүкіл ел бойынша қаржы жинау мүмкіндіктерін пайдаланып, Қоғамдық сандықтармен қатар бөлек және бәсекелестік жергілікті қаржы жинау кампанияларын жүргізді. Бизнес және еңбек көшбасшыларының наразылықтары нәтижесінде 1949 жылы Мичиган штатының Детройт қаласында алғашқы Біріккен қор құрылды. "Бір рет барлығына бер" деген ұранымен, Біріккен қор Қоғамдық сандықтарды, жергілікті қайырымдылық ұйымдарын және кейбір ұлттық қайырымдылық ұйымдарын қамтитын жалғыз кампанияны ұйымдастырды. 1942 жылы федералды үкімет міндетті әлеуметтік қамсыздандыру мен табыс салығын ұстап қалуға рұқсат бергеннен кейін, жалақыдан шегерім жасау технологиясы қызметкерлерге үстеме сыйлықтар беруге мүмкіндік беретін құралға айналды. Соғыстан кейінгі экономикалық өркендеудің күшті экономикасы осы кампаниялардың жыл сайын 5-10% өсуіне көмектесті. Жаңа логотипті 1972 жылы графикалық дизайнер Саул Басс жасады. Арамоний ірі қалаларға сапар шегіп, филиалдарды логотип пен бренд атауын қабылдауға көндірді. 1973 жылы Американың Біріккен жолы Ұлттық футбол лигасымен серіктестік құрды. Бұл баламалы қорлар Біріккен жол моделінің негізгі тезисіне қарсы шықты – бір шатыр ұйымы донорлардың мүдделерін де, қоғамның қажеттіліктерін де қамтамасыз ете алады. Жұмыс орнындағы қайырымдылыққа қол жеткізу үшін бәсекелестік сол кездегі кәсіби қайырымдылық жинаушылар арасында "Қайырымдылық соғысы" деп аталды. Бәсекелестік филантропиялық ортаның салдарынан Біріккен жол нарық үлесін жоғалтты. 1988 жылы АҚШ-та 450 000 коммерциялық емес ұйым болды және АҚШ-тың қайырымдылық жарналарының Біріккен жолының үлесі 3,16% құрады; 1999 жылы 715 000 коммерциялық емес ұйым болды, ал Біріккен жолдың үлесі сыйлықтардың тек 1,98% дейін төмендеді. Баламалы қорлардың тенденциясы бүгінге дейін жалғасуда, компаниялардың тек 25% ғана дәстүрлі Біріккен жол кампаниясын жүргізеді (Консалтинг желісінің 2009 жылғы сауалнамасына сәйкес). Кейіннен Арамоний компанияның қаражатын сән-салтанатқа жұмсағандығы анықталды, оның ішінде Concorde ұшағымен ұшуларға және лимузин қызметіне 90 000 доллар жұмсалған. Арамоний Американың Біріккен жолының қаражатын пайдалана отырып, екі коммерциялық кәсіпорынды құрды: Партнерлік шатыры және Сату қызметі/Америка. Күдікті жағдай жергілікті Біріккен жолдарға көтерме жеңілдіктер мен басқа да шығындарды үнемдеу үшін жасалған компаниялардың шын мәнінде Арамонийдің жеке баюы үшін пайдаланылғандығы туралы сұрақтар тудырды. Партнерлік шатыры Американың Біріккен жолының қаражатын Александрия, Майами және Нью-Йорктегі 1,2 миллион долларлық жылжымайтын мүлікті сатып алу және безендіру үшін пайдаланды, оның ішінде Нью-Йорктегі 459 000 долларлық пәтер Арамонийге тиесілі болды. 1993 жылдың шілдесінде зейнетке шығуға тиіс болған Арамоний 1992 жылдың 27 ақпанында жергілікті Біріккен жолдармен телеконференция кезінде отставкаға кетті. Арамоний "істі дұрыс бағытта қою үшін" зейнеткерлікке шығатынын айтты, өйткені БАҚ-тың назары "Біріккен жол" ұйымының жұмысының маңыздылығына және біз бірге жеткен көптеген жетістіктерге көлеңке түсіріп отыр. Оның екі серіктесі, Томас Мерло мен Стивен Паулачак та айыпты деп танылды және түрмеге кесілді. IBM вице-президенті Кеннет В. Дам 1992 жылы Арамоний кеткеннен кейін уақытша бас директор болып тағайындалды. Элейн Чао Дамнан кейін президент болып сайланды және 1996 жылға дейін қызмет етті.
Биннің орталықтандыру шаралары
1997 жылы Бети Стэнли Бийн басшылықты өз қолына алды. Бийн Американың Біріккен жолының барлық жергілікті Біріккен жолдарға әсер ететін мәселелер бойынша жетекшілік рол атқаруын және барлық Біріккен жолдар үшін ұлттық стандарттарды белгілеуді жақтады. Бұл ұсынысқа сәйкес, әрбір жергілікті Біріккен жолы бірнеше жыл сайын өз тиімділігін толыққанды қоғамдық сараптамадан өткізуі керек еді. Бийн басшылығымен Американың Біріккен жолы Cap Gemini America компаниясына 12 миллион доллар төледі, ол Біріккен жол ақпараттық желісі үшін қайырымдылық уәделерін жинау бағдарламасын жасады – бұл орталықтандырылған ұлттық уәделерді өңдеу орталығы. Ұлттық орталықтың мақсаты – ұлттық деңгейдегі компаниялар үшін донорлық көмекті тиімді әрі тартымды ету болатын. Алайда, бұл жоспарлар төрт ірі аймақтық Біріккен жол басқаратын аймақтық уәделерді өңдеу орталықтарымен бәсекелестікке түсті. Бағдарламалық қамтамасыз етуде көптеген кемшіліктер болды және алғашқы сынақ жүргізілімінде сыйлықтарды өңдеу мүмкін болмады. Deloitte & Touche компаниясы бағдарламалық жасақтаманы тексергенде 400 қателік анықталды. United Way 1999 жылы жобадан бас тартып, 2000 жылы Cap Gemini компаниясымен келісімге келді. Кейбір жергілікті Біріккен жолдар бұл жоспарларды қарсы алып, наразылық ретінде Американың Біріккен жолына төлейтін жарналарын тоқтатты. Рочестердегі United Way тіпті, егер United Way тарап кетсе, балама атауларды алуға заңдық құқық алды. Осы мәселелер Бийннің 2001 жылы қызметтен кетуіне ықпал етті.
Донорды таңдау мүмкіндігін беру
1982 жылы «Бірлескен жол» донорларды тағайындау саясатын ресми түрде қабылдады, бұл донорларға қай коммерциялық емес ұйымға сыйлықтарын жөнелтуді таңдауға мүмкіндік берді. Алайда, «Бірлескен жол» ұйымдары донорлық тағайындауларға қарсылық көрсетті және жаңа саясатты енгізу 2000 жылғы Fortune журналында «өтте баяу» деп сипатталды. Бір жағдайда, донорлардың таңдау мүмкіндігінің артуы Санта-Клара округінің «Бірлескен жолының» жақында банкротқа ұшырауына себеп болды, себебі ұйым жыл сайын жалпы қор азайып бара жатқандықтан, бұрынғыдай соманы бөліп отырды. Элеонора Бриллианттың 1990 жылғы «Бірлескен жол» кітабында жазылған тәжірибе: «Ақша «Бірлескен жол» арқылы бөлінгендердің үдерісінен өтті ме, өтті ме деген мәселе, науқанда жиналған ақша сомасын ең үлкен ұлттық деңгейде санаудан кем маңызды болған сияқты. Әрине, бастапқыда корпорациялар осы есеп беру жүйесіне алаңдамады және қайырымдылық долларының өсуінің шындығы мен сыртқы көрінісін сақтауға бар күштерін жұмсады». Атлантадағы ақпараттық-анықтамалық қызмет адамдарға өздерінің қажеттіліктеріне сәйкес ең жақсы бағдарламаларды табуға көмектесу үшін құрылды (мысалы, баспанасыздарға арналған паналар, салық есептеу, мектептен кейінгі үйірмелер, жалдауға көмектесу және т.б.). Бұл бағдарлама кеңінен таралып, 2005 жылы 32 штаттың барлығы немесе олардың бір бөлігі және Вашингтон, округ Колумбия, 211 нөмірі арқылы қол жеткізе алды, бұл ел халқының шамамен жартысына қызмет көрсетті. Қоғамдық әсер қаражаттың енді кепілдік емес екенін және гранттардың бәсекеге қабілетті екенін, сондай-ақ коммерциялық емес ұйымдардың «Бірлескен жол» мақсаттарына жетуге қабілеттілігіне негізделген нәтижелерге бағытталғанын көрсетті.
Галлахердің отставкасы
2021 жылдың наурызында United Way Worldwide ұйымындағы үш әйел қызметкердің жұмыстан босатылуына қатысты тергеуден кейін Галлахер United Way Worldwide ұйымынан кетті. Бұл әйелдер жұмыс орнындағы сексуалдық қысымға шағымданып келген. Лиза Боуман, сол кездегі бас директор Брайан Галлахердің басқа бір басшының сексуалдық қысымын хабарлағандығы үшін оны жазалап жұмыстан босатқанын айтты, және бұл тергеуді "толыққанды, әділ немесе сенімді тергеу емес" деп сипаттады. Авендано тергеу кезінде оған хабарласқан жоқ екенін, бірақ оның "тергеуге көмектесетін ақпарат бар" екенін мәлімдеді. 2021 жылдың 15 қазанында Анджела Ф. Уильямс Галлахердің орнына United Way Worldwide ұйымының бас директоры болып тағайындалды. Ол United Way Worldwide тарихында осы лауазымды атқаратын алғашқы әйел және африкалық америкалық азамат. Бұған дейін Уильямс Easter Seals ұйымының бас директоры болып жұмыс істеген.
"United Way" серіктестіктері мен ортақ бастамалары
Әр жергілікті United Way-тің өз бағдарламалары мен бастамалары болғанымен, United Way немесе United Way Worldwide ұйымы арасында құрылған бірнеше ұлттық және халықаралық бастамалар бар. NFL серіктестігі: Ұлттық футбол лигасымен (NFL) ағымдағы серіктестік 1973 жылы NFL және Американың Біріккен жолы (United Way of America) ойын көрсету кезінде United Way-ді насихаттау үшін NFL желісінің эфир уақытын пайдалану мүмкіндігін талқылау үшін біріккен кезде басталды. NFL комиссары Пит Розель бұл серіктестікті United Way-дің жақсылықтарын жеткізудің тиімді тәсілі деп мойындады, сонымен қатар шлемдермен жасырылған ойыншыларға есімдер берді. Philanthropy Cloud: Salesforce серіктестігімен құрылған жұмыс орнындағы қайырымдылық платформасы. 2020 жылдың қаңтарына дейін 200-ден астам компания, оның ішінде 25 жергілікті United Way, бұл қызметті пайдаланып келді. Қарызға алынған маман бағдарламасы: Осы бағдарламада қатысушы компаниялар өз штаттарындағы білікті мамандарды жергілікті United Way-лерде уақытша қаржы жинау жұмысына ерікті түрде "қарызға" береді, ал қызметкердің жалақысын жұмыс беруші төлейді. IBM, Texaco, Nestle, Honeywell, UPS және NYNEX компаниялары өз қызметкерлерінің уақытын United Way-ге ерікті түрде ұсыну арқылы бағдарламаға қатысты.
Даулар
United Way тарихында ол бірнеше жергілікті және ұлттық даулардың нысаны болды. 1986 жылы Огайо штатының Кливленд қаласында «Баллон фестивалі-86» атты шара өткізіліп, 1,5 миллион шарды ұшыру арқылы әлемдік рекорд орнатылды. Бұл шара апатты салдарға әкеліп, Бёрк Лейкфронт әуежайы мен Эри көлінде қиындықтар тудырып, жануарларға зиян келтірді және екі балықшының қазасына себеп болды. 1992 жылы ұлттық ұйымның 20 жылдан астам бас директоры болған Уильям Арамони алаяқтық пен қаржылық басқарудағы бұзушылықтар туралы айыптауларға байланысты отставкаға шықты, кейіннен ол сотталды. Ол жеті жылға бас бостандығынан айырылып, 300 мың доллар айып төледі. 2004 жылы Вашингтон қаласындағы Ұлттық астана аймағының United Way бас директоры Орал Сьюер, қайырымдылық қаражатын дұрыс пайдаланбағандығы үшін сотталды. Ол шамамен 500 мың доллар ұрлық жасағанын мойындап, 27 айға түрмеге қамалды. Сьюердің орнына келген Норман О. Тейлорға ешқандай бұзушылық танылған жоқ, бірақ ол отставкаға кетуге мәжбүр болды. 2012 жылы Сэнди-Хук бастауыш мектебіндегі оқиғадан кейін, Батыс Коннектикут штатының United Way ұйымы құрбандардың отбасы мүшелері тарапынан қаржы жинаудағы ашықтық жетіспегендігі үшін сынға ілікті. Агенттікті сынағандардың сөзінше, ақша отбасыларға жұмсалатындай етіп жиналған, бірақ оның көп бөлігі кең ауқымды қоғамдық қажеттіліктерге бағытталған. Ұйымның ұзақ мерзімді қоғамдық жұмыстарға бағытталғандығын ескере отырып, United Way ақшаның көп бөлігі кеңес беру, мектептен кейінгі және жұмыспен қамту бағдарламалары сияқты қоғамдық қолдау көрсету бағдарламаларына жұмсалатынын мәлімдеді; алайда, бұл ақша зардап шеккендердің отбасыларына тікелей берілуі керек деп ойлағандарды ашуландырды. 2021 жылы United Way Worldwide бас директоры Брайан Галлахер, United Way Worldwide кеңсесіндегі сексуалдық қысым көрсету және кемсітушілік туралы шағымдарды дұрыс қарастырмағаны туралы мәлімдемелерге байланысты отставкаға кетті. Үш әйел қызметкер EEOC-ге шағымданып, сексуалдық қысымға ұшырағанын және осы қысым туралы айтқаннан кейін United Way Worldwide тарапынан кек қайтарылғанын мәлімдеді.
Жұмыс орнында донорлық мәжбүрлеу
United Way-тің жұмыс орындарындағы қайырымдылық науқандары әріптестер арасындағы сыйлықтар көлемін арттыруға көмектесе алады, бірақ сонымен қатар қызметкерлерге қатысуға қысым тудыруы мүмкін. Кейбір қызметкерлер әріптестерінің немесе басшылықтың жұмыс орнында үлесімдер жинауының нәтижесінде United Way-ге сыйлық беруге мәжбүрленіп сезінуі мүмкін. United Way өз ұлттық веб-сайтында мәжбүрлеуге жол бермеу үшін ұсынымдар келтіреді, олардың ішінде басшы емес адамдардың үгіттеуді жүргізуі және 100 пайыздық қатысу мақсатын қоятын науқандарды қолдамау сияқты шаралар бар.
Қамқорлық процесіндегі араласшы рөлі
Кейбіреулер "Юнайтед Вэй" ұйымын "аралық буын" деп атаған, себебі ол қаражат жинап, оны коммерциялық емес ұйымдарға жібереді. 2007 жылы Брайан Галлахер осы ұйымды әлі де солай көретін сыншылар ұйымның жаңа өзгерістерін білмейтінін айтты: "Алты жыл бұрын біз көбірек назар аудардық немесе қаржы жинауға бөліндік. "Барлығы үшін бір науқан, бізге ақша беріңіз, біз оны қайда жұмсау керектігін шешеміз" деген үлгінің орнына, біз мәселелерді, стратегияларды және жобаларды анықтап, нарықты бөліп, әйелдер мен жастардың, корпорациялар мен қайырымдылық қорлардың неге қызығуын білдік". Ол тікелей "аралық буын" деген атауға қатысты: "Ешкім ешқандай мәміленің ортасында қосымша құн қоспайтын біреуді немесе бір нәрсені қаламайды. Адамдар "аралық буын" деген сөзді жаман мағынада қолданады. Егер ол құн қосса, онда бұл жаман емес".
Монополиялық іс-әрекеттер
United Way жұмыс орнындағы қайырымдылыққа басымдық бергені және шектеулі қаржыландыру шешімдері қабылдағаны үшін сынға ұшырады. 1978 жылы Ұлттық аудандар жөніндегі комиссия Ұлттық жауапты қайырымдылық комитеті дайындаған есепті жариялады, онда United Way "жұмыс орнындағы қызметкерлерді тартуды монополиялау үшін" әділ де, әділетсіз де тәсілдерді қолданғаны анықталды. Есепте United Way "көптеген аудандық топтар мен шағын қайырымдылық ұйымдарын шығарып тастауға арналған, өзгелерге көмектеспейтін ұйым" деп айтылған. Бұл есепте ұйымның "жұмыс орнындағы қайырымдылықты монополиялауға бағытталған" саясатын жою қажеттігі көрсетілген. 1970 жылдардың ортасына қарай, барлық United Way қаржыландыруының 57% -ден астамын YMCA, Қызыл Крест, Бойскауттар мен Ұл-қыз скауттары, және Құтқару армиясы сияқты 13 коммерциялық емес ұйым құрады. United Way жоспар бойынша консенсус негізінде шешім қабылдау арқылы ірі, жергілікті әлеуметтік қызметтер ұйымдарын қолдауға бағытталған. Нәтижесінде, азаматтық құқықтар мен даулы мәселелерге қарағанда, орташа және дәстүрлі ұйымдарға қаржыландыру басымдық беріледі.