Кіріспе
Британдық археолог және Жаңа Келісім ғалымы (1851-1939) сэр Уильям Митчелл Рамзи (15 наурыз 1851 – 20 сәуір 1939) – британдық археолог және Жаңа Келісім ғалымы. Ол Кіші Азия тарихы бойынша өз заманындағы ең авторитетті маман және Жаңа Келісімді зерттеудегі жетекші ғалым болды. Рамзи Тюбинген мектебінде білім алған (оның негізін қалаушы Ф.С. Баур). Оксфордта классикалық өнер және архитектура профессоры қызметінен кейін, ол Абердиндегі гуманитарлық ғылымдар профессоры болып тағайындалды. 1906 жылы ғылым әлеміне сіңірген еңбегі үшін Рамзи рыцарь дәрежесіне ие болды, Оксфорд колледждерінен үш құрметті стипендия, британдық, еуропалық және Солтүстік Америка университеттерінен тоғыз құрметті докторлық диплом алды және археология мен тарихи зерттеулермен айналысатын дерлік барлық қауымдастықтың құрметті мүшесі атанды. Карьерасының соңында ол христиан апологетикасымен айналысты, бұл оның даулы және өткір мінезімен бірігіп, ақырында ғалымдар арасындағы беделіне нұқсан келтірді.
Sir William Mitchell Ramsay (15 March 185120 April 1939) was a British archaeologist and New Testament scholar. He was the foremost authority of his day on the history of Asia Minor, and a leading scholar in the study of the New Testament. Ramsay was educated in the Tübingen school of thought (founded by F. C. Baur) From the post of Professor of Classical Art and Architecture at Oxford, he was appointed Regius Professor of Humanity at Aberdeen. Knighted in 1906 to mark his distinguished service to the world of scholarship, Ramsay also gained three honorary fellowships from Oxford colleges, nine honorary doctorates from British, Continental and North American universities, and became an honorary member of almost every association devoted to archaeology and historical research. At the end of his career he became involved in Christian apologetics, which combined with his argumentative and caustic tendencies ultimately harmed his reputation among scholars.
Ерте өмір және білім
Рамзи Шотландияның Глазго қаласында үшінші буын заңгер Томас Рамзи мен оның әйелі Джейн Митчеллдің кіші ұлы болып дүниеге келді. Ол алты жасында әкесін жоғалтты, содан кейін отбасы қаладан Алоа маңындағы елді мекенге көшіп кетті. Ағасы мен анасының інісі Эндрю Митчеллдің көмегімен ол Олд-Абердин гимназиясында білім алу мүмкіндігіне ие болды. (Басқа туыстарының ішінде Мэри Рамзи мен Агнес Маргарет Рамзи де бар, олар Рамзидің кейінгі еңбегі "Жеті шіркеуге хаттар" кітабына фотосуреттер мен иллюстрациялар қосты. Грекия мен Түркия Рамзидің ғылыми мансабының соңына дейін зерттеулерінің негізгі бағыты болып қала берді. 1881 жылдың қараша айында ол ең маңызды екі фригиялық ескерткішті – "Асланташ" (Арыстан тасы) және "Йыланташ" (Жылан тасы) тас молаларын, Афьон қаласының орталығына жақын жерде тапты. 1883 жылы ол әлемдегі ең көне толық музыкалық шығарманы – Сеикилос епитафиясын ашты. 1890 жылы ол Анатолия тіліне жататын, бұрын белгісіз Пизидия тіліндегі жазуларды тапты және 1895 жылы оның сипаттамасын жариялады. Ол Кіші Азияның тарихи географиясы мен топографиясы, сондай-ақ оның саяси, әлеуметтік, мәдени және діни тарихы саласындағы сарсенбілігімен танымал болды. 1882 жылы Оксфордтың Эксетер колледжінің мүшесі болғаннан кейін, 1885 жылдан 1886 жылға дейін Рамзи Оксфордта жаңадан құрылған Линкольн классикалық археология және өнер профессоры қызметін атқарды және Линкольн колледжінің мүшесі болды (1898 жылы құрметті мүше). 1886 жылы Рамзи Абердин университетінің гуманитарлық ғылымдар профессоры болып тағайындалды.
Киелі кітаптың тарихилығы туралы көзқарас
Рамсей Кіші Азияға алғаш рет сапар шеккенде, Елшілердің істері кітабында аталған көптеген қалалардың орналасқан жерлері белгісіз болды. Өмірінің кейінгі кезеңінде Рамсей: "Қосымша зерттеулер көрсетті, бұл кітап Эгей әлемінің фактілері бойынша ең ұсақ-түйек тексерулерге төтеп бере алады және тарихи шындықты айтудың үлгісі боларлықтай әділдік, шеберлік, өнер және шындықты түсінумен жазылған", - деп мәлімдеді, сондай-ақ "Лұқаның сөздерін басқа тарихшылардың сөздерінен де асырып бағалауға болады" деді. Пауылдың хаттарының авторлығы туралы Рамсей, Жаңа өсиетте Пауылға жазылған деп есептелетін барлық он үш хаттың шынайы екеніне қорытынды жасады.
Сыйлықтар, марапаттар, басшылық қызметтер
1880 жылдан бастап Рамзи құрметті ғылыми дәрежелерді алуын бастады, олардың ішінде Оксфордтан D. C. L., Санкт-Эндрюс пен Глазгодан LL. D., ал Эдинбургтан D. D. дәрежелері болды. 1906 жылы Рамзи Абердин университетінің құрылған 400 жылдығына орай ғылыми еңбектері үшін рыцарь атағымен марапатталды. Ол Еуропа мен Американың ғылыми қоғамдарының мүшесі болып сайланды және Пенсильвания университетінің медалімен марапатталды.