Кіріспе
Томас Берджесс (1756 жылдың 18 қарашасы – 1837 жылдың 19 ақпаны) – ағылшын жазушысы, философы, Сент-Дэвидс және Солсбери епискобы, Уэльс шіркеуінің дамуына зор үлес қоскан тұлға. Ол Лампетердегі Сент-Дэвид колледжін негіздеді, Одихам ауыл шаруашылығы қоғамының құрылтайшы мүшесі болды, Лондондағы Корольдік ветеринариялық колледжін құруға көмектесті және Корольдік әдебиет қоғамының тұңғыш президенті атанды.
Thomas Burgess (18 November 175619 February 1837) was an English author, philosopher, Bishop of St Davids and Bishop of Salisbury, who was greatly influential in the development of the Church in Wales. He founded St David's College, Lampeter, was a founding member of the Odiham Agricultural Society, helped establish the Royal Veterinary College in London, and was the first president of the Royal Society of Literature.
Өмір
Томас Берджесс Гэмпширдің Одихам қаласында Уильям Берджесс (1720/21–1787) және оның әйелі Элизабет Хардинг (1729/30–1797), азық-түлік саудагерлерінің кіші ұлы болып дүниеге келді. Ол Одихамдағы Роберт Мей мектебінде, Винчестер колледжінде және Оксфордтағы Корпус Кристи колледжінде білім алған (Scholar, 1775; B.A., 1778; M.A., 1782). Ол ерте дамыған ғалым еді. Бітіру алдында Джон Бертонның «Пенталогиясын» қайта басып шығарды, ал 1781 жылы Ричард Доустың «Критикалық Мисцеллания» (қайта басылған, Лейпциг, 1800) атты жазба басылымын шығарды. 1783 жылы ол колледждің мүшесі болды, ал 1784 жылы диакен және священник болып тағайындалды. 1785 жылы Берджесс Солсбери епискобы Шут Баррингтонның тексеруші және үй капелланы болып тағайындалды. Осы қызметте Берджесс бүкіл елдегі жексенбілік мектептерде өте танымал болған оқу мен жазуға үйретудің кіріспелік нұсқаулығы «The Salisbury Spelling Book» атты кітап жазды. Бірінші басылымы (1785) кейіннен тез арада жаңа басылымдары шықты. 1787 жылдан 1803 жылға дейін ол Солсбери соборындағы Уилсфорд пен Вудфордтың пребендісі болды, Сент-Дэвидс епископы болып тағайындалғаннан кейін орнынан кетті (6-шы, 1792–1820 және 2-ші, 1820–1825 орындары). Дархемде ол кедейлер арасында евангелистік жұмыс атқарды. 1831 жылы Дарем пребендерінің суреті Берджессті «компанияда үнсіз, сабақталған және уағыздарда түсінікті; дыбыс пен классикалық тілмен ақылға жүгінетін, надандықты түннің қараңғылығын жоятын күндей хабардар ететін» деп сипаттады. 1803 жылдың маусым айында оның ескі досы Генри Аддингтон, сол кездегі премьер-министр, Берджессті Вельстің ең үлкен епископтық епархиясы – Сент-Дэвидс епископы етіп тағайындады. Ол 20 жылдан астам осы лауазымда болды, Дурхемдегі пребендтік орнын сақтап қалды. Берджесс «өзінің міндеттеріне жан-тәнімен берілген ұрпақтардан кейін алғашқы уэльс епископы болды [Ол] уэльс тілінде уағыздай алатын дін қызметкерлерін ынтамен қолдады [және] уэльс мәдени шараларына шіркеудің демеушілігін де ынтамен қолдады». 1804 жылы Кармартенде Берджесс жазған катехизистің валлий тіліне аудармасы жарық көрді. Ол валлий тілін білмейтін дін қызметкерлерін валлий тілін білетін қауымдарға тағайындаудан бас тартты. Уэльстік дін қызметкерлерін епархия үшін даярлау үшін Берджесс Лампетердегі Сент-Дэвид колледжін (қазіргі Уэльс Тринити Сент-Дэвид университетінің Лампетер кампусы) құрды және қаржыландырды. Жиырма жылға жуық дайындықтан кейін колледждің іргетасы 1822 жылы қаланды; студенттер алғаш рет 1827 жылы Сент-Дэвид күні қабылданды. Берджесс сонымен қатар епархияда Христиандық білімді насихаттау қоғамын құрды және провинциялық эйстеддфодтарды ұйымдастырушылары болған Кембрий қоғамдарын құруға белсенді түрде атсалысты. «Ол өзінің епархиясын реформалауға соншалықты құлшыныспен кірісті, ол Уэльс шіркеуінің тарихында терең із қалдырды». 1825 жылы Берджесс Солсбери епископы болып ауыстырылды, Дурхемдегі орнынан бас тартты. Ол Солсбери епископының Гартер орденінің канцлері болып тағайындалған соңғы епископы болды. Солсбериде де, Сент-Дэвидсте де Берджесс ауру және қиын жағдайдағы дін қызметкерлеріне көмек көрсету үшін Чиркінің Одағы қоғамын құрды. Берджесс унитаризмге де, католиктердің эмансипациясына да қарсы болды. 1807 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1820 жылы ол жаңадан құрылған Корольдік әдебиет қоғамының бірінші президенті болып тағайындалды. 1799 жылдың 1 қазанында Берджесс Йоркширдегі Понтефракттан Джон Брайттың қызы Марджеримен үйленді; некеде бала болмады. Оның жесірі 1842 жылы қайтыс болды.
Шығармалары
Оның өте көп еңбектерінің тізімін Джон Скандрет Харфордтың (1841 ж. 2-басылым) өмірбаянында кездестіруге болады. Бұрын айтылғандарға қоса, оның "Ескіліктерді зерттеу туралы эссесі", "Христиандық білімнің негізгі принциптері", "Доктор Пристлидің пікір таласты жазбаларына қатысты ойлар", "Suidam және Hesychium, сондай-ақ басқа грек сөздік жазушыларына түзетулер" және "Англия шіркеуінің діні – Библия, және тек Библия ғана" атты еңбектерін атауға болады.