Шарль де Кубертен: Олимпиаданың әкесі

Кіріспе

Француз педагогы және тарихшысы (1863–1937)

1912 жылғы жазғы Олимпиада ойындары 1912 Стокгольм

Шарль Пьер де Фреди, Кубертен бароны (ʃaʁl pjɛʁ də fʁedi baʁɔ̃ də kubɛʁtɛ̃; туған Пьер де Фреди; 1 қаңтар 1863 – 2 қыркүйек 1937), сондай-ақ Пьер де Кубертен және Кубертен бароны ретінде белгілі, француз педагогы және тарихшысы, Халықаралық Олимпиада комитетінің құрылушыларының бірі және оның екінші президенті болды. Ол заманауи Олимпиада ойындарының әкесі деп танылады. Ол француз мектептерінде спортты дамытуға белсенді түрде атсалысты. Француз аристократиялық отбасында дүниеге келген ол ғалым болып, білім беру және тарих сияқты көптеген салаларды зерттеді. Париждегі Саяси зерттеулер институтын (Sciences Po) заң және қоғамдық істер мамандығы бойынша бітірді. Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту идеясы осы институтта туды. Пьер де Кубертен медалі (Кубертен медалі немесе Спорттық рух медалі деп те аталады) – Халықаралық Олимпиада комитетінің Олимпиада ойындарында спорттық рух көрсеткен спортшыларға табыс ететін марапаты.

Ерте өмір

Пьер де Фреди 1863 жылдың 1 қаңтарында Парижде аристократиялық отбасында дүниеге келді. Ол барон Шарль Луи де Фреди, барон де Кубертен және Мари-Марселл Гиго де Крисенойдың төртінші баласы еді. Отбасылық дәстүр бойынша, Фреди есімі алғаш рет Францияға 15 ғасырдың басында келген, ал отбасына тағайындалған алғашқы ақсүйек титулы 1477 жылы Луи XI Пьер де Фреди есімді әулеттің бір тармағына берген. Алайда, оның отбасы ағашының басқа тармақтары француз тарихына одан да терең бойлап, оның отбасының екі жағындағы жылнамаларда әртүрлі дәрежедегі ақсүйектер, әскери басшылар және Франция патшалары мен ханзадаларының серіктестері тіркелген. Оның әкесі Шарль – монархияны жақтаған және талантты суретші, оның картиналары Париж салонында көрсетіліп, жүлделер алған, әсіресе Луи Наполеонның билікке келуіне қарсылық білдірген жылдары. Оның суреттері көбінесе Рим-католик шіркеуі, классицизм және ақсүйектерге қатысты тақырыптарды бейнелеген, бұл оның ең маңызды деп санайтын құндылықтарын көрсетеді. Кейінірек жазылған, жартылай фантастикалық автобиографиялық туындысы «Жалғанғанның романы» («Le Roman d'un rallié») Кубертен балалық және жасөспірім шағында анасымен және әкесімен арақатынасының біршама шиеленіскенін сипаттайды. Оның естеліктері бұл тұстарын одан әрі кеңейтеді, граф Анри де Шамбормен кездескендегі көңілінің қалғанын маңызды сәт ретінде баяндайды, өйткені Кубертен ағасының заңды мұрагері осы граф екеніне сенген. Кубертен Франциядағы терең өзгерістер кезеңінде өсті: Франко-прусс соғысындағы жеңіліс, Париж коммунасы және Үшінші республиканың құрылуы. Осы оқиғалар оның балалық шағының аясында болғанымен, мектептегі тәжірибесі де оның қалыптасуына зор әсер етті. 1874 жылдың қазан айында ата-анасы оны құрылысы әлі аяқталмаған Виен көшесіндегі жаңа иезуит мектебіне – Externat de la rue de Vienne-ге берді. Мектепке көптеген оқушылар күндізгі білім алатын болса, Кубертен иезуит діни қызметкерінің қадағалауымен мектепте тұрып оқыды, ата-анасы оған мықты моральдық және діни тәрбие беруді үміттенеді. Ол сыныбындағы үздік үш оқушының біріне кірді және мектептің ең қабілетті оқушыларынан құралған элиталық академиясының мүшесі болды. Бұл Кубертеннің үйдегі наразылығына қарамастан, иезуиттік білімнің қатаң талаптарына оңай бейімделгенін көрсетеді. Аристократ ретінде Кубертеннің таңдауға көптеген мансаптық жолдары болды, оның ішінде әскери немесе саяси салалардағы маңызды лауазымдар да бар еді, бірақ ол интеллектуалдық мансапты таңдады, білім, тарих, әдебиет және социология сияқты кең ауқымды тақырыптарды зерттеді және кейін жазды.

Pierre de Frédy was born in Paris on 1 January 1863, into an aristocratic family. He was the fourth child of Baron Charles Louis de Frédy, Baron de Coubertin and Marie–Marcelle Gigault de Crisenoy. Family tradition held that the Frédy name had first arrived in France in the early 15th century, and the first recorded title of nobility granted to the family was given by Louis XI to an ancestor, also named Pierre de Frédy, in 1477 but other branches of his family tree delved even further into French history, and the annals of both sides of his family included nobles of various stations, military leaders and associates of kings and princes of France. His father Charles was a staunch royalist and accomplished artist whose paintings were displayed and given prizes at the Parisian salon, at least in those years when he was not absent in protest of the rise to power of Louis Napoleon. His paintings often centered on themes related to the Roman Catholic Church, classicism, and nobility, which reflected those things he thought most important. In a later semi fictional autobiographical piece called Le Roman d'un rallié, Coubertin describes his relationship with both his mother and his father as having been somewhat strained during his childhood and adolescence. His memoirs elaborated further, describing as a pivotal moment his disappointment upon meeting Henri, Count of Chambord, whom the elder Coubertin believed to be the rightful king. Coubertin grew up in a time of profound change in France: defeat in the Franco Prussian War, the Paris Commune, and the establishment of the Third Republic but while these events were the setting of his childhood, his school experiences were just as formative. In October 1874, his parents enrolled him in a new Jesuit school called Externat de la rue de Vienne, which was still under construction for his first five years there. While many of the school's attendees were day students, Coubertin boarded at the school under the supervision of a Jesuit priest, which his parents hoped would instill him with a strong moral and religious education. There, he was among the top three students in his class, and was an officer of the school's elite academy made up of its best and brightest. This suggests that despite his rebelliousness at home, Coubertin adapted well to the strict rigors of a Jesuit education. As an aristocrat, Coubertin had a number of career paths from which to choose, including potentially prominent roles in the military or politics but he chose instead to pursue a career as an intellectual, studying and later writing on a broad range of topics, including education, history, literature and sociology.

Білім беру философиясы

Оның ең қызығушылық танытқан тақырыбы білім беру болды, ал зерттеулері дене тәрбиесі мен спорттың мектептегі рөліне бағытталған. 1883 жылы, жиырма жасында ол алғаш рет Англияға сапар шегіп, Томас Арнольдтың Регби мектебінде енгізген дене тәрбиесі бағдарламасын зерттеді. Кубертен бұл әдістерді 19 ғасырдағы британдық биліктің кеңеюіне ықпал еткен деп санайтын және оларды француздық білім беру жүйесінде қолдануды жақтады. Француз мектептерінің оқу жоспарына дене тәрбиесін енгізу Кубертеннің үздіксіз ізденісі мен құштарлығына айналды. Кубертен Томас Арнольдқа спорттың маңыздылығын артық бағалаған деп есептеледі, оны «атлетикалық рухтың негізін қалаушылардың бірі» деп қарастырды. Кубертенді қатты әсер еткен спорттың мінезді өзгертетін күші, көбінесе 1857 жылы жарық көрген «Том Браунның мектеп күндері» романынан шыққан болуы мүмкін, және тек Арнольдтың идеяларында емес. Дегенмен, Кубертенге бір себеп қажет еді, ол оны Англияда және Томас Арнольдта тапты. «Англиялық педагогтардың көшбасшысы және классикалық үлгісі Томас Арнольд, - деп жазды Кубертен, - білім берудегі спорттың рөлін нақты формуламен түсіндірді. Бұл мәселе тез шешілді. Англияның барлық жерінде ойын алаңдары бой көтерді». Ол өзімен-өзі көру үшін басқа ағылшын мектептерін де аралады. Ол өзінің зерттеулерін 1888 жылы Парижде жарық көрген «Англиядағы білім» атты кітабында сипаттады. Оның кітабының басты кейіпкері – Томас Арнольд, ал 1886 жылы екінші рет сапар шеккен кезде Кубертен Арнольдтың Рагби мектебінің шіркеуіндегі әсері туралы ойлармен бөлісті. Кубертен ағылшын мектептерінің ойын алаңдарында көргендері «ұйымдастырылған спорттың моральдық және әлеуметтік күшті қалай қалыптастыратынын» көрсетті. Ұйымдастырылған ойындар дене мен сананың тепе-теңдігін сақтауға көмектескен ғана емес, сонымен қатар уақытты бекер жұмсаудан сақтады. Бұл білім беруге қатысты ежелгі гректердің ойлап тапқан әдісі еді, бірақ ол әлем оны ұмытып кеткенін санады және оны қайта жаңғыртуға өмірін арнады. Тарихшы және білім беру саласындағы ойшыл ретінде Кубертен ежелгі Грекияны романтикалық бейнеледі. Сондықтан дене тәрбиесі теориясын әзірлеуді бастағанда, ол физикалық және зия кезеңін дамытуға бірдей ықпал ететін жаттығулар залы – афиналық гимназияның үлгісіне назар аударды. Ол осы гимназияларда ескі және жас, пәндер және түрлі адамдар арасындағы үш бірлік, яғни теориялық және практикалық жұмыспен айналысатындар арасындағы байланысты көрді. Кубертен осы үш бірлік ұғымдарын мектептерге енгізуді жақтады. Кубертен, әрине, романтик болғандықтан, және оның ежелгі Грекияға деген идеалдық көзқарасы кейіннен оны Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту идеясына жетеледі, бірақ оның дене тәрбиесін қолдауы іс жүзіндегі қажеттіліктерге де негізделген. Ол дене тәрбиесін алған адамдар соғысқа жақсы дайындалатынына және Францияның Франко-пруссия соғысында ұятқа қалған сияқты қақтығыстарда жеңіске жететініне сенді. Ол спортты демократиялық деп санайтын, өйткені спорттық жарыстар әлеуметтік жіктелуді жояды, бірақ ол сыныптардың араласуын қолдамады. Өкінішке орай, Кубертеннің француз мектептеріне дене тәрбиесін енгізуге жасаған тырашалары сәтсіз аяқталды. Алайда, бұл әрекеттің сәтсіздігінен кейін жаңа идея пайда болды – ежелгі Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту, халықаралық спорттық фестиваль құру. Ол 1892 жылдың 20 наурызында «Ресинг-Клуб де-Франс» және «Стад Франсуа» арасындағы регби одағының алғашқы француз чемпионатының финалында төреші болды.

The subject which he seems to have been most deeply interested in was education, and his study focused in particular on physical education and the role of sport in schooling. In 1883, at the age of twenty, he visited England for the first time, and studied the program of physical education instituted under Thomas Arnold at the Rugby School. Coubertin credited these methods with leading to the expansion of British power during the 19th century and advocated their use in French institutions. The inclusion of physical education in the curriculum of French schools would become an ongoing pursuit and passion of Coubertin's. Coubertin is thought to have exaggerated the importance of sport to Thomas Arnold, whom he viewed as "one of the founders of athletic chivalry". The character reforming influence of sport with which Coubertin was so impressed is more likely to have originated in the novel Tom Brown's School Days (published in 1857) rather than exclusively in the ideas of Arnold himself. Nonetheless, Coubertin was an enthusiast in need of a cause and he found it in England and in Thomas Arnold. "Thomas Arnold, the leader and classic model of English educators," wrote Coubertin, "gave the precise formula for the role of athletics in education. The cause was quickly won. Playing fields sprang up all over England". He visited other English schools to see for himself. He described the results in a book, L'Education en Angleterre, which was published in Paris in 1888. The hero of his book is Thomas Arnold, and on his second visit in 1886, Coubertin reflected on Arnold's influence in the chapel at Rugby School. What Coubertin saw on the playing fields of the English schools he visited was how "organised sport can create moral and social strength". Not only did organized games help to set the mind and body in equilibrium, it also prevented the time being wasted in other ways. First developed by the ancient Greeks, it was an approach to education that he felt the rest of the world had forgotten and to whose revival he was to dedicate the rest of his life. As a historian and a thinker on education, Coubertin romanticized ancient Greece. Thus, when he began to develop his theory of physical education, he naturally looked to the example set by the Athenian idea of the gymnasium, a training facility that simultaneously encouraged physical and intellectual development. He saw in these gymnasia what he called a triple unity between old and young, between disciplines, and between different types of people, meaning between those whose work was theoretical and those whose work was practical. Coubertin advocated for these concepts, this triple unity, to be incorporated into schools. While Coubertin was certainly a romantic, and while his idealized vision of ancient Greece would lead him later to the idea of reviving the Olympic Games, his advocacy for physical education was also based on practical concerns. He believed that men who received physical education would be better prepared to fight in wars, and better able to win conflicts like the Franco Prussian War, in which France had been humiliated. He also saw sport as democratic, in that sports competition crossed class lines, although it did so without causing a mingling of classes, which he did not support. Unfortunately for Coubertin, his efforts to incorporate more physical education into French schools failed. The failure of this endeavor, however, was closely followed by the development of a new idea, the revival of the ancient Olympic Games, the creation of a festival of international athleticism. He was the referee of the first ever French championship rugby union final on 20 March 1892, between Racing Club de France and Stade Français.

Олимпиада ойындарын қайта жаңғырту

Ругби мектебінің бас ұстазы Томас Арнольд Кубертеннің білім туралы ойларына маңызды әсер етті, бірақ Уильям Пенни Брукспен кездесуі де оның спорттық жарыстар туралы ойларына белгілі бір дәрежеде әсер етті. Дәрігер болғандықтан, Брукс аурудың алдын алудың ең жақсы жолы – дене шынықтыру екеніне сенді. 1850 жылы ол Шропширдегі Мач Венлок қаласындағы Гаскелл демалыс алаңында «Олимпиялық сыныптың кездесулері» деп атаған жергілікті спорттық жарысты бастады. 1860 жылдары өзінің Олимпиадалық фестивалін өткізе бастаған Ливерпуль спорт клубымен бірге Брукс Ұлыбританияның қалаларында осындай жергілікті жарыстарды ынталандыруды мақсат тұтқан Ұлттық Олимпиадалық қауымдастықты құрды. Бұл күш-жігер британдық спорттық қауымдастықтар тарапынан көбінесе назарсыз қалды. Брукс сондай-ақ Грекиядағы үкімет пен спорттық жақтастармен байланыста болып, грек үкіметінің қолдауымен Олимпиада ойындарын халықаралық деңгейде қайта жандандыруға тырысты. Онда қайырымдылықпен айналысқан ағайын-туыс Евангелос пен Константинос Заппас өзінің байлықтарын Грекиядағы Олимпиада ойындарын қаржыландыруға және кейін 1896 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында пайдаланылған Панатинаико стадионының қалпына келтірілуіне жұмсады. Брукс ойындарды халықаралық деңгейге көтеруге жасаған тырысы 1895 жылы қайтыс болғанға дейін нәтижесіз аяқталды. Дегенмен, Брукс 1866 жылы Лондондағы Кристалл сарайында ұлттық Олимпиада ойындарын ұйымдастырды, бұл Грекиядан тыс жерде өткен Олимпиада ойындарына ұқсас алғашқы Олимпиада болды. Басқалар өз елдерінде олимпиадалық жарыстарды ұйымдастырғанмен және халықаралық жарыс идеясын көтергенмен, Халықаралық Олимпиада комитетінің құрылуына және алғашқы заманауи Олимпиада ойындарын ұйымдастыруға Кубертеннің еңбегі себеп болды. 1888 жылы Кубертен «Физикалық жаттығуларды тарату комитетін» (Comité pour la Propagation des Exercises Physiques) құрды, ол көбінесе Жюль Симон комитеті (Comité Jules Simon) ретінде танымал. Кубертеннің заманауи Олимпиада ойындары туралы алғашқы пікірі осы идеяны сынады. Олимпиада ойындарын халықаралық жарыс ретінде қайта жандандыру идеясы Кубертенге 1889 жылы келді, бұл Брукстен тәуелсіз болды, және ол келесі бес жылды спортшылар мен спорт әуесқойларының халықаралық кездесуін ұйымдастыруға арнады. Газетке жолданған үндеуге жауап ретінде Брукс 1890 жылы Кубертенге хат жазды, осыдан бастап екеуі білім беру және спорт туралы хат алмасуды бастады. 1894 жылғы конгреске қатысуға тым егде болғанмен, Брукс Кубертеннің күш-жігерін қолдауын жалғастырды, ең бастысы грек үкіметімен байланыстарын пайдаланып, оның қолдауын алуға тырысты. Брукс Олимпиада ойындарын қайта жандандыруға қосқан үлесі сол кезде Ұлыбританияда мойындалса да, Кубертен кейінгі жазбаларында ағылшынның олардың дамуындағы рөлін көбінесе атап өтпеді. Ол Эвангелос Заппас пен оның туысы Константинос Заппастың рөлін атады, бірақ олардың спорттық Олимпиадаға негізін салуы мен халықаралық жарысты құрудағы өзінің рөлі арасында айырма жасады. Дегенмен, Кубертен Константиностың жақын досы А. Меркатиспен бірге грек үкіметін Константинос мұрасының бір бөлігін 1896 жылғы Афина Олимпиада ойындарын қаржыландыруға, Эвангелис Заппастың мұрасына қосымша пайдалануға шақырды, оның орындаушысы Константинос болған. Сонымен қатар, Джордж Авероффты грек үкіметі қырық жыл бұрын Эвангелис Заппас толық қаржыландырған Панатинаико стадионының екінші жөндеуін қаржыландыруға шақырды. Кубертеннің ойындарды қолдауы спортқа қатысты бірқатар идеалдарға негізделген. Ол ежелгі Олимпиада ойындары кәсіби емес, әуесқой спортшылардың арасында бәсекелестікті ынталандырды деп сенді және мұның құндылығын көрді. Олимпиадаға қатысты ежелгі қасиетті бейбітшілік туралы мәлімдеме қазіргі заманға да қатысты, Олимпиадаға бейбітшілікті нығайтудағы рөл беруге мүмкіндік берді. Бұл рөл Кубертеннің ойынша спорттық жарыстардың мәдениеттер арасындағы түсіністікті арттыруға бағытталғандығымен күшейтілді, осылайша соғыс қаупін азайтады. Сонымен қатар, ол ойындарды өзінің спорттық бәсекелестікке қатысты философиялық идеалын қорғау үшін маңызды деп санайды: бәсекелестіктің өзі, қарсыласты жеңу үшін күрес, жеңіске қарағанда маңызды болды. Кубертен бұл идеалды былайша білдірді: «Өмірде ең маңыздысы – жеңіске жету емес, күресу, ең маңыздысы – жеңген емес, жақсы күрескен». Кубертен конгресіне дайындық жүргізе бастағанда Олимпиада ойындарының философиясын әзірлеуді жалғастырды. Ол ойындар әуесқой спортшылардың арасындағы бәсекелестікке арналған форум болуы керек екенін жақсы түсінді, бірақ оның әуесқойлық туралы түсінігі күрделі болды. 1894 жылы, конгресс өткен жылы, ол ағылшын қайық жарысы жарыстарындағы әуесқойлықтың түрін сынады, оның жұмысшы табын толығымен қатысудан шығаруы дұрыс емес екенін айтты. Спортшылар осы үшін ақы ала алмаса да, олар жарысқа қатысқанда және басқа жағдайда табыс таба алатын уақыттары үшін сыйақы алуға лайық деп ойлады. 1894 жылғы конгресте әуесқой спортшының анықтамасы белгіленгеннен кейін, ол бұл анықтама қажет болған жағдайда өзгертілуі керек екенін айтты және 1909 жылға дейін Олимпиада қозғалысы әуесқойлық туралы анықтамасын біртіндеп дамытуы керек екенін айтты. Олимпиада философиясын дамытумен қатар, Кубертен Франциядағы жеңіл атлетиканы үйлестіруге арналған ұлттық қауымдастықты құруға және дамытуға уақыт жұмсады – Француз жеңіл атлетикалық спорт қоғамдарының одағы (USFSA). 1889 жылы француз жеңіл атлетикалық қауымдастықтары алғаш рет бірігіп, Кубертен «La Revue Athletique» атты айлық журналды құрды, бұл жеңіл атлетикаға толық арналған алғашқы француздық журнал және шамамен 1862 жылы құрылған ағылшын журналы «The Athlete» үлгісімен жасалған. Жеті спорттық қоғамнан және шамамен 800 мүшеден тұратын қауымдастық 1892 жылға қарай 62 қоғамға және 7000 мүшеге дейін кеңейді. Сол қарашада USFSA-ның жылдық жиналысында Кубертен Олимпиаданы қайта жаңғырту идеясын алғаш рет жариялады. Оның сөзіне жалпы қолдау көрсетілді, бірақ ол жақтаған Олимпиада идеясына көптеген уәделер берілмеді, мүмкін спорттық қауымдастықтар мен олардың мүшелері өздерінің біліміне және спортшылар ретінде жалпы сезіміне ие болмағандықтан. Бұл көңіл көншілік нәтиже оның халықаралық конференциясын ұйымдастыруда кездесетін бірқатар қиындықтардың алғы күші болды. Конференцияға қолдау көрсетуді дамыту үшін ол конференцияның Олимпиада ойындарын қайта жаңғыртудағы рөлін азайта бастады және оны спорттағы әуесқойлық туралы конференция ретінде насихаттады, ол, оның ойынша, тікелей ставкалары мен демеушіліктермен біртіндеп жойылды. Бұл кейінірек қатысушылардың қате түсінікпен келгені туралы ұсыныстарға әкелді. 1893 жылы АҚШ-қа және 1894 жылы Лондонға жасаған сапарларында сөйлегендерінен аз қызығушылық білдірілді, ал немістерді араластыруға жасаған әрекет француз гимнасттарын ашуландырды, олар немістерді шақыруды қаламады. Бұл қиындықтарға қарамастан, USFSA ойындарды жоспарлауды жалғастырды, алғашқы бағдарламасында жиналыстың қарастыруы керек сегіз тақырып болды, олардың тек біреуі Олимпиадаға қатысты. Кейінірек бағдарлама Олимпиадаға жиналыста әлдеқайда маңызды рөл берді. Конгресс 1894 жылдың 23 маусымында Париждің Сорбоннасында өтті. Сол жерде қатысушылар конгресті әуесқойлық және Олимпиаданы қайта жаңғырту мәселелеріне арналған екі комиссияға бөлді. Грек қатысушысы Димитриос Викелас Олимпиада комиссиясын басқаруға тағайындалды және кейін Халықаралық Олимпиада комитетінің алғашқы президенті болды. Кубертенмен бірге Ұлыбританияның Әуесқой атлетикалық қауымдастығының өкілі С. Герберт және У.М. Слоун...

Thomas Arnold, the head master of Rugby School, was an important influence on Coubertin's thoughts about education, but his meetings with William Penny Brookes also influenced his thinking about athletic competition to some extent. A trained physician, Brookes believed that the best way to prevent illness was through physical exercise. In 1850, he had initiated a local athletic competition that he referred to as "Meetings of the Olympian Class" at the Gaskell recreation ground at Much Wenlock, Shropshire. Along with the Liverpool Athletic Club, who began holding their own Olympic Festival in the 1860s, Brookes created a National Olympian Association which aimed to encourage such local competition in cities across Britain. These efforts were largely ignored by the British sporting establishment. Brookes also maintained communication with the government and sporting advocates in Greece, seeking a revival of the Olympic Games internationally under the auspices of the Greek government. There, the philanthropist cousins Evangelos and Konstantinos Zappas had used their wealth to fund Olympics within Greece, and paid for the restoration of the Panathinaiko Stadium that was later used during the 1896 Summer Olympics. The efforts of Brookes to encourage the internationalization of these games came to naught in his own lifetime before his death in 1895. However, Brookes did organize a national Olympic Games in London, at Crystal Palace, in 1866 and this was the first Olympics to resemble an Olympic Games to be held outside of Greece but while others had created Olympic contests within their countries, and broached the idea of international competition, it was Coubertin whose work would lead to the establishment of the International Olympic Committee and the organization of the first modern Olympic Games. In 1888, Coubertin founded the Comité pour la Propagation des Exercises Physiques more well known as the Comité Jules Simon. Coubertin's earliest reference to the modern notion of Olympic Games criticizes the idea. The idea for reviving the Olympic Games as an international competition came to Coubertin in 1889, apparently independently of Brookes, and he spent the following five years organizing an international meeting of athletes and sports enthusiasts that might make it happen. In response to a newspaper appeal, Brookes wrote to Coubertin in 1890, and the two began an exchange of letters on education and sport. Although he was too old to attend the 1894 Congress, Brookes would continue to support Coubertin's efforts, most importantly by using his connections with the Greek government to seek its support in the endeavour. While Brookes' contribution to the revival of the Olympic Games was recognized in Britain at the time, Coubertin in his later writings largely neglected to mention the role the Englishman played in their development. He did mention the roles of Evangelis Zappas and his cousin Konstantinos Zappas, but drew a distinction between their founding of athletic Olympics and his own role in the creation of an international contest. However, Coubertin together with A. Mercatis, a close friend of Konstantinos, encouraged the Greek government to utilise part of Konstantinos' legacy to fund the 1896 Athens Olympic Games separately and in addition to the legacy of Evangelis Zappas that Konstantinos had been executor of. Moreover, George Averoff was invited by the Greek government to fund the second refurbishment of the Panathinaiko Stadium that had already been fully funded by Evangelis Zappas forty years earlier. Coubertin's advocacy for the games centered on a number of ideals about sport. He believed that the early ancient Olympics encouraged competition among amateur rather than professional athletes, and saw value in that. The ancient practice of a sacred truce in association with the Games might have modern implications, giving the Olympics a role in promoting peace. This role was reinforced in Coubertin's mind by the tendency of athletic competition to promote understanding across cultures, thereby lessening the dangers of war. In addition, he saw the games as important in advocating his philosophical ideal for athletic competition: that the competition itself, the struggle to overcome one's opponent, was more important than winning. Coubertin expressed this ideal thus:

L'important dans la vie ce n'est point le triomphe, mais le combat, l'essentiel ce n'est pas d'avoir vaincu mais de s'être bien battu. The important thing in life is not the triumph but the struggle, the essential thing is not to have conquered but to have fought well. As Coubertin prepared for his Congress, he continued to develop a philosophy of the Olympic Games. While he certainly intended the Games to be a forum for competition between amateur athletes, his conception of amateurism was complex. By 1894, the year the Congress was held, he publicly criticized the type of amateur competition embodied in English rowing contests, arguing that its specific exclusion of working class athletes was wrong. While he believed that athletes should not be paid to be such, he did think that compensation was in order for the time when athletes were competing and would otherwise have been earning money. Following the establishment of a definition for an amateur athlete at the 1894 Congress, he would continue to argue that this definition should be amended as necessary, and as late as 1909 would argue that the Olympic movement should develop its definition of amateurism gradually. Along with the development of an Olympic philosophy, Coubertin invested time in the creation and development of a national association to coordinate athletics in France, the Union des Sociétés Françaises de Sports Athlétiques (USFSA). In 1889, French athletics associations had grouped together for the first time and Coubertin founded a monthly magazine La Revue Athletique, the first French periodical devoted exclusively to athletics and modelled on The Athlete, an English journal established around 1862. Formed by seven sporting societies with approximately 800 members, by 1892 the association had expanded to 62 societies with 7,000 members. That November, at the annual meeting of the USFSA, Coubertin first publicly suggested the idea of reviving the Olympics. His speech met general applause, but little commitment to the Olympic ideal he was advocating for, perhaps because sporting associations and their members tended to focus on their own area of expertise and had little identity as sportspeople in a general sense. This disappointing result was prelude to a number of challenges he would face in organizing his international conference. In order to develop support for the conference, he began to play down its role in reviving Olympic Games and instead promoted it as a conference on amateurism in sport which, he thought, was slowly being eroded by betting and sponsorships. This led to later suggestions that participants were convinced to attend under false pretenses. Little interest was expressed by those he spoke to during trips to the United States in 1893 and London in 1894, and an attempt to involve the Germans angered French gymnasts who did not want the Germans invited at all. Despite these challenges, the USFSA continued its planning for the games, adopting in its first program for the meeting eight articles to address, only one of which had to do with the Olympics. A later program would give the Olympics a much more prominent role in the meeting. The congress was held on 23 June 1894 at the Sorbonne in Paris. Once there, participants divided the congress into two commissions, one on amateurism and the other on reviving the Olympics. A Greek participant, Demetrios Vikelas, was appointed to head the commission on the Olympics, and would later become the first President of the International Olympic Committee. Along with Coubertin, C. Herbert of Britain's Amateur Athletic Association and W. M. Sloane of the United States helped lead the efforts of the commission. In its report, the commission proposed that Olympic Games be held every four years and that the program for the Games be one of modern rather than ancient sports. They also set the date and location for the first modern Olympic Games, the 1896 Summer Olympics in Athens, Greece, and the second, the 1900 Summer Olympics in Paris. Coubertin had originally opposed the choice of Greece, as he had concerns about the ability of a weakened Greek state to host the competition, but was convinced by Vikelas to support the idea. The commission's proposals were accepted unanimously by the congress, and the modern Olympic movement was officially born. The proposals of the other commission, on amateurism, were more contentious, but this commission also set important precedents for the Olympic Games, specifically the use of heats to narrow participants and the banning of prize money in most contests. Following the Congress, the institutions created there began to be formalized into the International Olympic Committee (IOC), with Demetrios Vikelas as its first president. The work of the IOC increasingly focused on the planning the 1896 Athens Games, and de Coubertin played a background role as Greek authorities took the lead in logistical organization of the Games in Greece itself, offering technical advice such as a sketch of a design of a velodrome to be used in cycling competitions. He also took the lead in planning the program of events, although to his disappointment, polo, football, or boxing were not included in 1896. The Greek organizing committee had been informed that four foreign football teams had entered, however none of them showed up in Athens, and despite Greek preparations for a football tournament it was cancelled during the Games. The Greek authorities were also frustrated that he could not provide an exact estimate of the number of attendees more than a year in advance. In France, Coubertin's efforts to elicit interest in the Games among athletes and the press met difficulty, largely because the participation of German athletes angered French nationalists who begrudged Germany their victory in the Franco Prussian War. Germany also threatened not to participate after rumors spread that Coubertin had sworn to keep Germany out, but following a letter to the Kaiser denying the accusation, the German National Olympic Committee decided to attend. Coubertin himself was frustrated by the Greeks, who increasingly ignored him in their planning and who wanted to continue to hold the Games in Athens every four years, against de Coubertin's wishes. The conflict was resolved after he suggested to the King of Greece that he hold pan Hellenic games in between Olympiads, an idea which the King accepted, although Coubertin would receive some angry correspondence even after the compromise was reached and the King did not mention him at all during the banquet held in honor of foreign athletes during the 1896 Games. Coubertin took over the IOC presidency when Demetrios Vikelas stepped down after the Olympics in his own country. Despite the initial success, the Olympic movement faced hard times, as the 1900 Games (in De Coubertin's own Paris) and 1904 Games were both overshadowed by World's Fairs in the same cities, and received little attention. Further to this, the Paris Games were organized by the organizing committee of the Exposition Universelle, who disagreed with de Coubertin's ideas and subsequently fired him, nor were they called Olympics at that time, while the St. Louis Games were predominantly American.

Халықаралық Олимпиада комитетінің президенті

1906 жылғы жазғы Олимпиада ойындары қарқынды жаңартты, содан бері Олимпиада ойындары әлемдегі ең басты спорт жарысы деп есептеледі. Кубертен 1912 жылғы Олимпиада үшін қазіргі заманғы бесқырлыны құрды, ал 1924 жылы Парижде өткен Олимпиада ойындарынан кейін Халықаралық Олимпиада комитетінің президенттігінен кетіп, бұл 1900 жылы сол қаладағы алғашқы тытырудан әлдеқайда табысты болды. 1925 жылы бельгиялық Анри де Бейлет Латур президент болып сайланды. Бірнеше жыл өткен соң Кубертен зейнеттен шығып, Берлинге 1936 жылғы ойындарды ұйымдастыруға беделін жұмсады. Қарсылығында Германия оны Нобель бейбіт сыйлығына ұсынды. Алайда, 1935 жылғы сыйлықтың иегері нацизмге қарсы болған Карл фон Оссиетцкий атанды.

Олимпиадалық табысы

Кубертен 1912 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында "Спортқа арналған ән" өлеңі үшін әдебиет бойынша алтын медаль жеңіп алды. Кубертен "Спортқа ода" поэмасын әйелінің туған жеріне жақын ауылдардың аттары болған Жорж Хород және М. Эшбах деген есімдермен жасырын тіркелді.

Дебруальдар

Франсиско Аморостың идеяларына сүйене отырып, Де Кубертен 1900 жылдан бастап жаңа бір пайдалы спорт түрін: "les débrouillards" ("шеберлер") жасады. Дебруальярдтардың алғашқы маусымы 1905-1906 жылдары ұйымдастырылды, және бағдарламасы кең болды: жүгіру, секіру, лақтыру, тауға өрмелеу, жүзу, қылышпен күресу, бокс, ату, жаяу серуендеу, атпен жүру, қайықпен жүзу, велосипед тебу. (деректеме көзі: FFEPGV мұрағаты)

Скаутинг

1911 жылы Пьер де Кубертен Францияда дінаралық скаутинг ұйымы – Éclaireurs Français (EF) деген атақта белгілі ұйымды құрды, ол кейіннен Éclaireuses et Éclaireurs de France ұйымына бірікті.

Жеке өмір

1895 жылы Пьер де Кубертен отбасылық достарының қызы Мари Ротанға үйленді. Олардың ұлы Жак (1896–1952) бала кезінде күнге көп уақыт өткізгеннен кейін ауырып қалды. Олардың қызы Рене (1902–1968) эмоционалдық қиындықтарға тап болды және ешқашан үйленбеді. Мари мен Пьер екі туған ұлдарымен көңіл көтеруге тырысты, бірақ олар Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапты. Кубертен 1937 жылдың 2 қыркүйегінде Швейцарияның Женева қаласында жүрек талмасынан қайтыс болды және Лозаннадағы Боа-де-Во зиратына жерленді. Мари 1963 жылы қайтыс болды. Халықаралық Олимпиада комитетінің (ХОК) 139-шы сессиясында француз ХОК мүшесі және Олимпиаданың алтын медалінің иегері Гай Друт 2024 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына дейін де Кубертеннің мәйітін Пантеонға қайта жерлеу туралы ұсынысымен ХОК-ті таныстырды. Друт де Кубертеннің отбасынан, сондай-ақ Франция академиясының мүшесі Эрик Орсеннадан қолдау алғанын және Франция президенті Эммануэль Макронға хат жазғанын мәлімдеді. Жауап ретінде ХОК президенті Томас Бах бұл «тамаша ұсыныс» екенін және «жетістікке жетуі керек» екенін айтты, бірақ ХОК-тің «бұл бастама бойынша қадам жасай алатынына күмәнданады, бірақ біз оны жоғары бағалаймыз» деді, сондай-ақ ХОК атынан оған «бұл бастаманы іске асыруда сәттілік тіледі». Друт Макронға «осы жоба бойынша зерттеу комиссиясын құруды ұсыну үшін» хат жазғанын хабарлады. Ол қайтыс болғаннан кейін, өзінің өтініші бойынша, оның жүрегі Олимпияға апарылып, грек үкіметінің 1937 жылы орнатқан ескерткіш стеласында мәңгілік тоқырады. Стела Халықаралық Олимпиада академиясының Кубертен тоғайында орналасқан. Олимпиада оты Олимпияда тұтанғанда, бірінші шамшырақшы оны Кубертен тоғайындағы мәрмәр құрбандық тақтасын жағу үшін әкеледі. Содан кейін от Афинаға, одан кейін қабылдаушы қалаға жол тартады.

Кейінгі өмірі

Пьер – әулетінің фамилиясын сақтап қалған соңғы адам еді. Оның өмірбаяушысы Джон МакАлунның айтуынша, "Пьер де Кубертен – әулетінің соңғы өкілі, оның даңқы одан кейін де сақталатын жалғыз адам болды".

Сын

Көптеген ғалымдар Кубертеннің мұрасын сынап бақты. Дэвид Янг Кубертеннің ежелгі Олимпиада ойындарының спортшылары әуесқой болған деген тұжырымын дұрыс емес деп санайды. Бұл мәселе ғылыми пікірталас нысаны болып табылады. Янг және басқалар ежелгі Ойындардың спортшылары кәсіби болған десе, Плекет бастаған қарсыластары Олимпиаданың алғашқы спортшылары әуесқойлар болғандығын, ал Ойындар шамамен б.з.д. 480 жылдан кейін ғана кәсібиленгенін айтады. Кубертен осы соңғы пікірмен келісіп, осы кәсібиленуді бәсекелестіктің моральдық қағидаларын құлдырату деп қарады. Сонымен қатар, Янг Кубертен қатысқан халықаралық жарыстарды әуесқой спортшылармен шектеуге жасалған тырастың, шын мәнінде, жоғары топқа спорт жарыстарын бақылауды ұсыну және жұмысшы табынан осы бақылауды алу мақсатындағы күш-жігердің бір бөлігі болғанын мәлімдейді. Кубертен мұндай қозғалыста рөл атқарған болуы мүмкін, бірақ оның жақтастары ол мұны кез келген топтық салдарларын түсінбей жасады деп санайды. Дегенмен, оның ежелгі Олимпиада ойындары туралы романтикалық көзқарасы тарихи деректердегідей болмағаны анық. Мысалы, Кубертеннің қатысудың жеңістен маңыздырақ деген идеясы ("L'important c'est de participer") гректердің идеалдарына қайшы келеді. Кубертеннің ойындар бейбітшілікке серпіліс болды деген пікірі де асыра сілтеу болды; ол айтқан бейбітшілік тек спортшылардың Олимпиадаға қауіпсіз сапар жасауына мүмкіндік беру үшін ғана болды, соғыстардың басталуын болдырмады және жалғасып жатқандарын тоқтата алмады. Ғалымдар спорттық жарыстар мәдениеттер арасындағы түсіністікті арттырып, содан кейін бейбітшілікке әкелуі мүмкін деген ойды сынады. Кристофер Хилл Олимпиада қозғалысына қатысушылардың қазіргі заманғы өкілдері осы сенімді "Англия шіркеуінің діни қызметкері қол қоюға тиіс 39 қағидасына берілгендей рухта" қорғай алатынын айтады. Яғни, олар оған толық сенбесе де, тарихи себептермен оған адал болады. Сондай-ақ, Кубертеннің 1896 жылғы Афина ойындарын ұйымдастырудағы рөлі туралы баяндамасының дұрыстығына күмән туды. Хабарлама бойынша, Кубертен жоспарлауға көп қатыспаған, бірақ Викелас оны осыған шақырған. Янг Кубертеннің велодромдың суретін салғаны туралы әңгіме шындыққа сай емес екенін, ал ол немістердің қатысуын қаламағандығын айтқан сұхбат бергенін болжайды. Кейін Кубертен осыны жоққа шығарды. Кубертен әйелдер спорты мен әйелдер әлем ойындарына қарсы болды: "Практикалық емес, қызықты емес, эстетикалық емес және біз: дұрыс емес деп қосудан сескенбейміз, біздің ойымызша, бұл әйелдердің жартылай Олимпиадасы болар еді".

A number of scholars have criticized Coubertin's legacy. David C. Young believes that Coubertin's assertion that ancient Olympic athletes were amateurs was incorrect. The issue is the subject of scholarly debate. Young and others argue that the athletes of the ancient Games were professional, while opponents led by Pleket argue that the earliest Olympic athletes were in fact amateur, and that the Games only became professionalized after about 480 BC. Coubertin agreed with this latter view, and saw this professionalization as undercutting the morality of the competition. Further, Young asserts that the effort to limit international competition to amateur athletes, which Coubertin was a part of, was in fact part of efforts to give the upper classes greater control over athletic competition, removing such control from the working classes. Coubertin may have played a role in such a movement, but his defenders argue that he did so unconscious of any class repercussions. However, it is clear that his romanticized vision of the ancient Olympic Games was fundamentally different from that described in the historical record. For example, Coubertin's idea that participation is more important than winning ("L'important c'est de participer") is at odds with the ideals of the Greeks. Coubertin's assertion that the games were the impetus for peace was also an exaggeration; the peace which he spoke of only existed to allow athletes to travel safely to Olympia, and neither prevented the outbreak of wars nor ended ongoing ones. Scholars have critiqued the idea that athletic competition might lead to greater understanding between cultures and, therefore, to peace. Christopher Hill claims that modern participants in the Olympic movement may defend this particular belief, "in a spirit similar to that in which the Church of England remains attached to the Thirty Nine Articles of Religion, which a Priest in that Church must sign." In other words, that they may not wholly believe it but hold to it for historical reasons. Questions have also been raised about the veracity of Coubertin's account of his role in the planning of the 1896 Athens Games. Reportedly, Coubertin played little role in planning, despite entreaties by Vikelas. Young suggests that the story about Coubertin's having sketched the velodrome were untrue, and that he had in fact given an interview in which he suggested he did not want Germans to participate. Coubertin later denied this. Coubertin also spoke against women's sports and the Women's World Games: "Impractical, uninteresting, unaesthetic, and we are not afraid to add: incorrect, such would be in our opinion this female half Olympiad".

Мұра

Дәстүрлі Олимпиадалық ұраны Citius, Altius, Fortius (Жылдамдап, биіктеп, күштірек) Кубертен 1894 жылы ұсынған және 1924 жылдан бастап ресми қолданысқа енді, 2021 жылы қазіргі Citius, Altius, Fortius – Communiter (Жылдамдап, биіктеп, күштірек – Бірге) деп өзгертілді. Дәстүрлі ұраны Кубертеннің досы Анри Дидон ОП 1891 жылы Парижде өткен жастар жиынында айтқан. Пьер де Кубертен медалі (Кубертен медалі немесе Спорттық рухтың нағыз белгісі медалі деп те аталады) – Халықаралық Олимпиада комитеті Олимпиада ойындарында спорттық рух танытқан спортшыларға табыс ететін марапат. Көптеген спортшылар мен көрермендер бұл медальді Олимпиадалық спортшының ең жоғары наградасы деп санайды, тіпті алтын медальдан да бағалы. Халықаралық Олимпиада комитеті оны өзінің ең үлкен құрметі деп есептейді. 1976 жылы совет астрономы Николай Степанович Черных 2190 Кубертин атты шағын планетаны ашқан және оның құрметіне осылай атаған. 1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын қабылдаған Монреальдегі Олимпиада стадионы орналасқан көше Пьер де Кубертеннің есімімен аталып, стадионға 4549 Пьер де Кубертен даңғылы деген мекенжай берілді. Кубертеннің есімімен аталған көшеде орналасқан әлемдегі жалғыз Олимпиада стадионы осы. Монреальде Пьер де Кубертеннің есімімен аталған екі мектеп бар. 1984 жылы NBC телеарнасының "The First Olympics: Athens 1896" атты мини-сериалында Луи Жордан оның рөлін сомдады. 2007 жылы ол регби спортына қосқан үлесі үшін Әлемдік регби даңқы залына енгізілді.

Жұмыстардың тізімі

Бұл Пьер де Кубертеннің кітаптарының тізімі. Одан басқа, ол журналдар мен басылымдарға көптеген мақалалар жазды: