Кіріспе
Құс түрлері
Америкалық қарға (Corvus brachyrhynchos) – Corvidae тұқымдасына жататын ірі, қозғалмалы құс. Ол Солтүстік Американың көп бөлігінде кездесетін кең таралған құс. Америкалық қарғалар – Еуразияның мүрде жеуші қарғасы мен қапталды қарғасының Жаңа Дүниедегі аналогы; олардың барлығы бірдей экологиялық нишаны бөліседі. Америкалық қарға мен қапталды қарғаның мөлшері, құрылымы және мінез-құлқы өте ұқсас болғанымен, олардың дауыстары мен сыртқы түрі әртүрлі. Америкалық қарғаның тұмсығынан құйрығына дейінгі ұзындығы шамамен , оның жартысы құйрыққа тиесілі. Қанатының ені шамамен , ал салмағы – . Аталықтары аналықтарынан ірілеу болады. Қауырсыны қара, жылтыраған түсті. Ол басқа қара құстарға ұқсайды. Олар өте зиялы және адам қоныстану ортасына бейімделгіш. Олардың ең көп кездесетін дауысы – . Оларды қарапайым қарғадан (C. corax) кішірек мөлшерімен және тұмсығының сәл аз айқындығымен; балық жеуші қарғадан (C. ossifragus) – шақыру кезінде мойны мен қауырсындарын бүктемейтіндігімен; ал мүрде жеуші қарғадан (C. corone) – өлшемімен, мүрде жеуші қарға ірі және денелірек болып ерекшеленеді. Америкалық қарғалар кең таралған, көптеп кездесетін және Батыс Нил вирусына сезімтал, сондықтан оларды вирустың таралуын қадағалау үшін биоиндикатор ретінде пайдалануға болады. Вирустың қарғадан адамға тікелей жұғуы мүмкін емес. Олар ауыл шаруашылығына зиян келтіретін зиянкестер саналады және аң ауруға және басқаруға жатады.
Таксономия және жүйелеу
Америкалық қарға 1822 жылы неміс орнитологы Кристиан Людвиг Брем сипаттады. Халықаралық орнитологтар одағы (IOC) «американдық қарға» дегенді ресми атау деп белгіледі.
Кіші түрлер
Субтипілер саны түрлі дереккөздерге қарай үштен беске дейін өзгереді. Бұрын дербес түр саналған солтүстік-батыс қарғасының нақты емес таксономиясы, түрлерін анықтауды қиындатты. Ішкі түрлер мүңк пропорциясы бойынша ерекшеленеді және Солтүстік Америкада шамамен солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай мөлшері өзгереді. Құстар батыста және оңтүстік жағалауда ең кішкентай болады. C. b. brachyrhynchos (Brehm, 1822) – шығыс қарғасы: АҚШ-тың солтүстік-шығысы, Канаданың шығысы және айналасы. Атаулы түрі, ең ірісі. C. b. hesperis (Ridgway, 1887) – батыс қарғасы: Солтүстік Американың батысы, Арктиканың солтүстігін, Тынық мұхитының солтүстік-батысын және оңтүстігін қоспағанда. Жалпы алғанда кішірек, мүңкі пропорционалды тар, дауысы төмен. C. b. caurinus (Baird, 1858) – солтүстік-батыс қарғасы: Тынық мұхитының ылғалды ормандарында бұрын C. caurinus ретінде жеке түр саналған, орташа мөлшері басқа американдық қарғалардан кішірек, дауысы ерекше қарлы. Америка орнитологиялық қоғамы 2020 жылы солтүстік-батыс қарғасын американдық қарғасымен біріктірді. Қазір бұл C. b. hesperis-тің географиялық вариациясы болып саналады. C. b. pascuus (Coues, 1899) – Флорида қарғасы: Флорида. Орташа мөлшерлі, қанаты қысқа, бірақ мүңкі және аяқтары анық ұзын.
Сипаттама
Америкалық қарға – бүкіл денесі жылтыр қара қауырсындармен қапталған ірі, ерекше көзге түсетін құс. Оның аяқтары, тырнақтары және тұмсығы да қара түсті. Олардың ұзындығы миллиметрлерді құрайды, ал құйрығының үлесі шамамен 40% жуық. Қанаттың ені миллиметр, ал қанаттың жайылуы миллиметрге жетеді. Тұмсықтың ұзындығы миллиметрден миллиметрге дейін өзгереді, бұл көрсеткіш орналасқан жеріне байланысты айтарлықтай өзгеріп отырады. Тарсығы миллиметр, ал құйрығы миллиметрді құрайды.
Ең көп естілетін дауысы – қысқа, қарқынды және жылдам «кар-кар» дауысы. Әдетте, құстар бұл дауысты шығарғанда басын жоғары-төмен қозғайды. Америкалық қарғалар әртүрлі дыбыстарды шығара алады және кейде басқа жануарлардың, соның ішінде басқа құстардың, мысалы, жолақты сұрғырдың (barred owl) дыбыстарын еліктейді. Балықшы қарғаны (C. ossifragus) көзбен ажырату өте қиын және көбінесе қате болады. Дегенмен, мөлшерден басқа да айырмашылықтар бар. Балықшы қарғалардың тұмсығы мен аяқтары жұқарақ болады. Сондай-ақ, балықшы қарғаның жоғарғы тұмсығының ұшында кішкентай, өткір иілгіш болуы мүмкін. Балықшы қарғалар жүргенде аяқтары қысқарақ көрінеді. Ал ең қызығы, дауыс шығарғанда балықшы қарғалар мойындарын бүгіп, қауырсындарын көтеріп алады. Егер қанаттарының өлшемін анықтау қиын болса, қара қарғаны (C. corax) одан әлдеқайда ірілігімен, ромб тәрізді құйрығымен және үлкенірек көрінетін басымен ажыратуға болады. Олар да дауыс шығарғанда мойындарын көтеріп алады – балықшы қарғалар сияқты, бірақ одан да көбірек. Қара қарғалар ұзақ уақыт бойы ауада тіршілік етеді, ал қарғалар сирек кездеседі, олар қанаттарын қағусыз небары бірнеше секундтан артық ұшпайды. Қарғалардың зиялы деңгейі жоғары екені белгілі. Олардың ми салмағы мен дене салмағы арақатынасы адамдармен бірдей. Бұл зерттеулер қарғалардың өзіне-өзінің хабардар екенін және жас қарғалар төзімді ата-аналарынан үйрену үшін уақыт қажет екенін көрсетті. Адамдарда неокортекс болса, қарғалардың миында одан да күрделі аймақ бар. Америкалық қарғаның табиғаттағы орташа өмір сүру ұзақтығы 7–8 жылды құрайды. Тұтқындағы құстар 30 жылға дейін өмір сүруі мүмкін. сонымен қатар көптеген басқа құс түрлерінің ареалдық кеңеюі де байқалады. Олар шөл даладан, егістік жерлерден, саябақтардан, сирек орманнан қалалар мен ірі мегаполистерге дейін барлық жерде қоныстанады; тек тундрада болмайды, онда олар қара қарғамен алмастырылады. Бұл қарға АҚШ-тың көп бөлігінде жыл бойы тұрады, бірақ көптеген канадалық құстар қыста оңтүстікке қарай көшіп барады. Ұялау маусымынан тыс уақытта олар көбінесе түнде мыңдаған, тіпті миллиондаған құстардан тұратын үлкен ортақ ұяларда жиналады. Америкалық қарға 1876 жылдан бері Бермудада тіркелді.
The most usual call is a loud, short, and rapid Usually the birds thrust their heads up and down as they utter this call. American crows can also produce a wide variety of sounds and sometimes mimic noises made by other animals, including other birds, such as barred owls. Visual differentiation from the fish crow (C. ossifragus) is extremely difficult and often inaccurate. Nonetheless, differences apart from size do exist. Fish crows tend to have more slender bills and feet. There may also be a small sharp hook at the end of the fish crow's upper bill. Fish crows also appear as if they have shorter legs when walking. More dramatically, when calling, fish crows tend to hunch and fluff their throat feathers. If seen flying at a distance from where size estimates are unreliable, the distinctly larger common ravens (C. corax) can be distinguished by their almost lozenge shaped tail and their larger looking heads. They also fluff their throat feathers when calling – like fish crows, only more so. Ravens also soar for extended periods, unlike crows, which rarely fly more than a few seconds without flapping their wings. Crows have been noted to be intelligent. They have the same brain weight to body ratio as humans. This has led to some studies that have identified that crows are self aware and that young crows take time to learn from tolerant parents. While a human has a neocortex, the crow has a different area in their brain that is equally complex. The average lifespan of the American crow in the wild is 7–8 years. Captive birds are known to have lived up to 30 years. as well as range expansions of many other species of birds. Virtually all types of country from wilderness, farmland, parks, open woodland to towns and major cities are inhabited; it is absent only from tundra habitat, where it is replaced by the common raven. This crow is a permanent resident in most of the US, but most Canadian birds migrate some distances southward in winter. Outside of the nesting season these birds often gather in large (thousands or even millions) communal roosts at night. The American crow was recorded in Bermuda from 1876 onwards.
Егемендік және экология
Америкалық қарғалардың мінез-құлқын зерттеу оларды ұстап, сақина тағу қиын болғандықтан, қайтадан ұстап алу одан да қиын. Сондықтан олардың күнделікті әрекеттері, көші-қон, қауырсын тастауы, тіршілік ету мерзімі, тұңғыш рет көбею жасы, балапандардың дамуы және ұя салуға көмектесетін қарғалардың сипаттамасы сияқты көптеген мінез-құлықтары жетік зерттелмеген. Олар кез келген омыртқасыз жануарлармен, өлікпен, адам тамағының қалдықтарымен, жемістермен, жаңғақтар мен бадам сияқты жаңғақтармен, тұқымдармен, жұмыртқалармен, балапандармен, жағада қалған балықтармен және түрлі дәнді дақылдармен қоректенеді. Америкалық қарғалар белсенді аңшылар және тышқандарды, жас қояндарды аулайды. Бұрынғы ұялау маусымындағы балапандар көбінесе жаңа балапандарды өсіруге көмектесу үшін отбасымен бірге қалады. Америкалық қарғалар екі жылға дейін көбеюге жетілмейді.
Батыс Нил вирусы
Америкалық қарғалар Батыс Нил вирусына оңай жұғады. Бұл бастапқыда Африкада пайда болған, шамамен 1000 жылдан бері адамдар мен малдарда ми қабынуын тудыратын, маса арқылы жұғатын вирус. 1999 жылы ол Солтүстік Америкаға кездейсоқ түрде әкелінді, шамасы, инфекциялық маса шаққаннан кейін келген әуежол саяхаты арқылы. 1999 жылдан бері американдық қарғалардың саны 45%-ға дейін төмендеді деп есептеледі. Осы төмендеуге қарамастан, қарға қауіп төндірмейтін түр деп саналады. Ауру, маса таратушыларының көбеюіне жағдай жасайтын субтропиктік аймақтарда ең көп тарайды, олардың ішінде Culex tarsalis ең маңыздысы. Өлім-жітім көрсеткіші басқа құстарға қарағанда жоғары, бір маусымда жергілікті популяцияның 72%-ға дейін қырылуына себеп болады.
Адамдармен қарым-қатынасы
Кейбір адам мәдениеттерінде қарғалар мотив ретінде қолданылады, көбінесе өлім, ұрылар, зираттар, жаман сәттер және басқа да теріс мағыналармен байланыстырылады. Алайда, кейбір неоязық және жергілікті мәдениеттерде олар жақсылықтың белгісі немесе тіпті Аполлон, Один сияқты белгілі бір құдайлардың нышаны ретінде қарастырылады.
Статусы мен басқаруы
Америкалық қарғаның зердесі мен бейімделгіштігі оны қауіп-қатерлерден сақтап, оның орнына егіншілік зиянкес деп есептейді.