Кіріспе
Үнді мұхитындағы коралл атолы – Альдабра – әлемдегі екінші ірі коралл атолы. Бұл атау "атолдың қатал, күнге күйген ортасы" үшін 16 ғасырғы португалдық карталарға енгізілген. Аралдар парсылар мен арабтарға бұрыннан белгілі болған, олардан олардың аты шыққан. Олар Үнді мұхитын "Бахр әл-Занж" деп атаған. 1511 жылы португал теңізшілері осы аралдарды зерттеген. 18 ғасырдың ортасында атолл Реюньон француз колониясының тәуелділігіне айналды, одан Альдабрада алып тасбақаларды аулауға экспедициялар ұйымдастырылды. 1888 жылы Сейшель аралдарының билігі концессия бергеннен кейін алғашқы қоныс орнатылды. 1800 жылдардың басында жеке тұлғаларға берілген жеңілдіктер Сейшель аралдарындағы көптеген аралдардағы орман мен тасбақалардың мекендеу орындарын жосып жіберді. Альдабра атолында, оның шалғай орналасқандығы мен қиын жер бедеріне байланысты, ауыл шаруашылығы үшін орманның шағын ғана бөлігі тазартылды (көбінесе кокос плантациялары), бірақ тасбақалар еті мен сауда үшін қарқынды түрде ауланды. Алайда, атоллдың концессиясын алған Джеймс Сперс 1891 жылы оларды өлтіруге тыйым салғандықтан, атолдағы тасбақаларды сақтауға бірінші болып жауапты болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Альдабраны коммерциялық мақсатта пайдалану тоқтатылды және аралдарда тұра алатын адамдардың санына шектеулер қойылды; бұл сан бір уақытта 200-ге дейін бекітілді. Инвазивті түрлерді әкелуге тыйым салынды, фауна түрлері заңмен қорғалды, ал атоллдың экологиясы мен биологиялық әртүрлілігін зерттеуді Лондон Корольдік қоғамы 1970 жылдардың ортасынан бастап жүргізді. Альдабра, Десрош және Фаркуар 1965 жылдан 1976 жылға дейін, Сейшель аралдары тәуелсіздік алғанға дейін Британдық Үнді мұхиты аумағының бір бөлігі болды. 1960 жылдары, "Океан аралдары саясатының" аясында және Суэцтен шығысқа қарайғы міндеттемелерді қолдау үшін британ үкіметі аралда Әскери-әуе күштерінің базасын құруды қарастырды және Құрама Штаттарды нысанды бірлесіп пайдалану және 11 миллион долларлық өтемақы алу шартымен жобаны қаржыландыруға көмектесуге шақырды. Сонымен қатар (1960 жылдардың ортасында) Британдық радио хабар тарату корпорациясы (BBC) Африка құрлығына BBC Overseas Service хабарларын тарату үшін Альдабраны мүмкін болатын тарату орталығы ретінде қарастырды. BBC осы мақсатқа оның жарамдылығын бағалау үшін фактілерді анықтау экспедициясын (Expedition Turtle) ұйымдастырды. BBC атоллды дамыту үшін Әскери-әуе күштеріне сүйенді, өйткені олардың жобасы осысыз іске аспайтын еді. Алайда, ғалымдардың халықаралық наразылығынан кейін ("Алдабра ісі" деп аталды) әскери жоспарлар тоқтатылды және атоллға толық қорғау берілді. Британдық бастама сәтсіз аяқталды. 1966 жылы британдық қорғаныс министрі Денис Хили: "Менің түсінгенімше, Альдабра аралында, Парламенттегі Оппозицияның алдыңғы қатары сияқты, алып тасбақалар, фрегат құстары және ақкеулер мекендейді" деді. Альдабра атолының ұзындығы (шығыстан батысқа қарай) және ені бар. Оның ауданы шамамен екі үшін бір бөлігі құрғақ болатын үлкен, тереңдігі аз лагунасы бар. Лагунаның айналасын коралл рифтері қоршап тұрады. Лагунаның ішінде, сондай-ақ Гранд-Терре аралы мен Пикард аралдары арасындағы Батыс арналарында орналасқан бірнеше өте кішкентай аралдар бар, олардың ең үлкені – Магнан аралы. Магнан аралы.
Aldabra is the world's second largest coral atoll, for "the atoll’s harsh, sun baked environment"; this name was included in the Portuguese maps of the 16th century. The islands were already known to the Persians and Arabs, from whom they got their name. They had named the Indian Ocean as Bahr el zanj. It was visited by Portuguese navigators in 1511. In the middle of the 18th century, the atoll became a dependency of the French colony of Réunion, from where expeditions were made for the capture of the Aldabra giant tortoises. In 1888, the first settlement was established after the Concession was granted by the Seychelles authorities. In the early 1800s, concessions given to individuals almost destroyed the forests and tortoise habitats in many islands in Seychelles; on Aldabra Atoll, in view of its remoteness and rugged topography, only small areas of forests were cleared for agricultural operations (mostly coconut plantations) but the tortoises were intensely captured for meat and trade. However, James Spurs, who had the concession of the atoll, was responsible initially for saving the tortoises on the atoll when he banned killing them in 1891. Following World War II, exploitation of Aldabra for commercial use came to an end and restrictions were even imposed on the number of people who could stay on the islands; this number was fixed at 200 at a time. Introduction of invasive species was banned, faunal species were protected under law, and active research on the ecology and biodiversity of the atoll was undertaken by the Royal Society of London from the mid 1970s. Aldabra, along with Desroches and Farquhar, was part of the British Indian Ocean Territory from 1965 until Seychelles' independence in 1976. In the 1960s, as a part of their 'Ocean Island Policy', and to support East of Suez commitments, the British government considered establishing an RAF base on the island and invited the United States to help fund the project in return for shared use of the facility and a settlement of 11 million dollars. Simultaneously (mid 1960s), the British Broadcasting Corporation became interested in Aldabra as a possible transmitter site, to broadcast the BBC Overseas Service (BBC) into the African mainland. The BBC mounted a fact finding expedition (Expedition Turtle) to assess its suitability for this purpose. The BBC relied on the RAF for developing the atoll as without this their project would not have been feasible. After an international protest by scientists (known as 'the Aldabra Affair'), however, the military plans were abandoned and the atoll instead received full protection. got the British venture torpedoed. In 1966, British Defence Minister Denis Healey had observed: "As I understand it, the island of Aldabra is inhabited like Her Majesty's Opposition Front bench by giant turtles, frigate birds and boobies." Aldabra atoll is long (in east–west direction) and wide. It has a large shallow lagoon, in area, which is about two thirds dry during low tide. The lagoon is encircled by fringing coral reef. all inside the lagoon, as well as a few very small islets at the West Channels between Grand Terre Island and Picard Islands, the largest of those being Îlot Magnan. Îlot Magnan
IslandSobriquettypeLocationArea(hectares)Coastline (km)Length (km)Width (km)Elevation (m)1PicardWestisland928.7025.803.203.900.002Polymnieisland193.6010.401.013.420.003North Niçois Îlot Niçois Nordisland2.800.940.380.090.004South Niçois Îlot Niçois Sudisland0.730.350.130.060.005GrosGros ÎIot Gionnetisland4.001.080.400.120.006PetitePetite ÎIot Gionnetisland0.480.290.100.050.007MalabarMiddleisland2650.5052.52.0017.700.008VerteÎle Verteisland4.151.500.430.120.009MarquoixÎlot Marquoixisland1.620.880.250.110.0010North Coconutisland52.304.400.90.70.0011South Coconutisland58.104.261.10.60.0012MichaelÎle Michelisland37.005.571.450.440.0013Petit MentorPetit Mentor Endansisland0.100.100.030.030.0014GrosGros ÎIot Sésameisland2.350.930.360.070.0015PetitPetit ÎIot Sésameisland0.200.200.060.040.0016Grand TerreSouthisland11400106.6534.108.500.0017MoustiquesÎle Moustiquesisland29.303.100.90.40.0018EuphratesÎle Espritisland36.102.771.050.50.0019Sylvestre Westisland0.400.300.050.10.0020Sylvestre Eastisland0.200.200.050.040.0021Chalenisland0.350.500.180.10.0022Grabeauisland1.240.000.000.000.0022Grande MagnanÎlot Grande Magnanisland5.150.000.000.000.0022Petite MagnanÎlot Petite Magnanisland2.360.000.000.000.0022Lanierisland1.030.000.000.000.0022Duboisisland2.730.000.000.000.0022Yangueisland1.650.000.000.000.0022Emileisland5.050.000.000.000.00 Aldabra AtollAtoll15520.00 16
More Islands (unspecified location, but sizes are included under "Other Islands":
Île aux Cendres
Îlot Parc
Champignon des Os
Grand Mentor
Grand ÎIot
Heron Rock
Hide Island
Île aux Aigrettes
Île aux Cèdres
Îles Chalands
Île Fangame
Île Héron
Île Suacco
Îlot Déder
Îlot du Sud
Îlot du Milieu
Îlot du Nord
Îlot Macoa
Îlot Salade
Middle Row Island
Nobby Rock
North Row Island
Petit Mentor
Petits ÎIots
Pink Rock
South Row Island
Table Ronde
Геология
Атолл қазбалық және геоморфологиялық ерекшеліктерді көрсетеді, соның ішінде бүгінгі биологиялық әртүрліліктің бастауы – қазбалық қалдықтар. Атолл плейстоцен дәуіріне жататын рифтік әк тастан тұрады, оның ішінде "шампиньон" деп аталатын ретсіз коралл формациялары бар. Алдабра Үнді мұхитының батысқа қарай ағып жатқан Оңтүстік Экваторлық ағымының бағытында орналасқан. Оңтүстік Экваторлық ағым Алдабрадан өтетін кезде айналма ағыстар пайда болады, бұл терең сулардың көтерілуіне және су бетіне қоректік заттардың жеткізілуіне, сондай-ақ фитопланктонның өсуіне ықпал етеді.
Aldabra sits in the path of the Indian Ocean's westward flowing South Equatorial Current. Eddies are generated in the wake of Aldabra as the South Equatorial Current passes it, driving upwelling of deep waters that bring nutrients to the surface, and drive phytoplankton growth.
Жабайы табиғат
Флора мен фаунаны, сондай-ақ геоморфологиялық құрылысты зерттеудің алғашқы кезеңі 1910 жылы болды. Алдабрада жануарлар мен өсімдіктердің 307 түрі бар. Жердегі маңызды фаунаны бауырыштар құрайды. Тасбақаның мөлшері атоллдың әртүрлі бөліктерінде айтарлықтай өзгереді, бірақ ересек тасбақалардың қабығының ұзындығы және салмағы шамамен 700 кг-ға жетеді. Олар шөпқоректілер және тұщы су тобырларында өсетін өсімдіктермен, ағаштармен және балдырлармен қоректенеді. Тасбақалар ақпан мен мамыр аралығында жұптасады, ал аналықтары маусым мен қыркүйек аралығында қолайлы топырақ қабаттары бар жерлерде жұмыртқа салады. Олар бірнеше жылда бір рет 3-5 жұмыртқадан тұратын ұяға гольф доптарының мөлшеріндегі жұмыртқаларды салады. Жоғары тығыздық аймақтарында аналықтары бір жылда бірнеше ұя салады, ал инкубация кезеңі 73–160 күнге созылады. Кішкентай, осал жасөспірімдер кокостық крабтардың, құрлық крабтарының, егеуқұйрықтардың және құстардың жемтігі болып табылады. Бұрын алып тасбақалар Сейшель аралдарындағы басқа аралдарға, сондай-ақ Махедегі Виктория ботаникалық бағына көшірілген. Алдабраның ең ұзақ өмір сүрген алып тасбақаларының бірі – Адвайта, ол 2006 жылдың 24 наурызында Калькуттаның Алипур зоологиялық бағында шамамен 250 жасында қайтыс болды. Алдабра көкқұйрық теңіз тасбақасының (Eretmochelys imbricata) және жасыл теңіз тасбақасының (Chelonia mydas) көбею ортасы болып табылады. Алдабра Батыс Үнді мұхитында ұялайтын жасыл тасбақалардың ең ірі популяциясына ие. Алдабрада әлемдегі ең ірі құрлықтағы буынты жануар – кокостық крабтың (Birgus latro) көп саны бар, сондай-ақ Үнді мұхитындағы жалғыз тірі қалған ұшуға қабілетсіз рельс түрі – ақ мойынды рельске үйіріледі. Акулалар, манта сәулелері және барракудалар аралды қоршап тұрған теңіздерде тіршілік етеді. Плейстоцен кезінде жердегі басты жыртқыш – қазір жойылып кеткен крокодилдік Альдабрахампсус болды. Үш түрлі кескелең кездеседі: Cryptoblepharus boutonii, Phelsuma abbotti және Hemidactylus mercatorius. Плейстоцен қазбалары Oplurus iguanaсының және басқа да кескелеңдер мен гекон түрлерінің бұрын болғандығын көрсетеді. Алдабрада үш эндемикалық қошқар түрі бар: Paratriaenops pauliani, Chaerephon pusilla және Aldabra flying fox (Pteropus aldabrensis), сондай-ақ кең таралған Маврикий қабір қошқары (Taphozous mauritianus). Бұл жерде 1000-нан астам жәндік түрі бар, олардың көпшілігі жергілікті. Суларда кем дегенде 13 түрлі кит, оның ішінде дельфиндер, киттер және әсіресе, дөңгелек киттер анықталды. 18 ғасырда жойылып кеткен деп саналған дугонгтар соңғы жылдары бірнеше рет кездестірілді.
Қорғау
Табиғатты қорғаушылар 1960 жылдары британдық Үнді мұхиты аймағының бір бөлігі ретінде британдықтар атолда әскери база құруды жоспарлағанда, атолдың биологиялық әртүрлілігіне үлкен қауіп төндіреді деп қорқытты. Ұлттық және халықаралық наразылықтардың нәтижесінде бұл жоспар 1967 жылы тоқтатылды. Бұл оқиға Англияда «Алдабра ісі» деп белгілі болды. Бұрын әкелінген кеміргіштер, мысықтар және ешкілер сияқты инвазивті шетелдік түрлер атолдың туған биологиялық әртүрлілігіне қауіп келтіруде. Ұзақ мерзімді жою бағдарламасынан кейін 2012 жылы ешкілер атолдан жойылды. Мысықтар Гранде-Тер аралынан басқа барлық аралдардан алынып тасталды, бұл Пикард аралына Альдабра теміржолын қайта орналастыруға мүмкіндік берді. Атолдан кеміргіштерді жою мүмкіндігін зерттеу жүргізілді. Алдабрада бұрын әкелінген құстар болған жоқ, бірақ Асуманс аралына әкелінген Foudia madagascariensis қазір Алдабрада таралған. Бұл құсты Асуманс және Алдабрада жою бағдарламасы дерлік аяқталды. Атолдағы мекендеу орынының шектеулі болуына байланысты, экстремалды ауа-райы жағдайлары, эпидемиялар және таралған ареалдың тарлығы да атолдың тұтас экологиясына қауіп төндіруі мүмкін. Бұл ластанудың көп бөлігі аймақтық балық аулау өнеркәсібінен шығады, бірақ маңызды үлесі теңіз ағындары арқылы Оңтүстік-Шығыс Азиядан жеткізіледі. 2016 жылғы Эль-Ниньо құбылысы Алдабрадағы коралл рифтеріне ауыр зиян келтірді. Жылулық стресс тым жоғары болмаса да (4 градустан кем жылу апталары), Альдабраның теңізге қарайтын рифтеріндегі қатты коралл жабыны 50%-дан астамға (лагунада 35%), ал жұмсақ коралл жабыны 90%-дан астамға төмендеді. Құрметтісіміз, жақсару белгілері бар, себебі жас кораллдардың саны айтарлықтай өсті, әсіресе лагунада, бірақ Альдабра рифтері, әрине, климаттың өзгеруінен әлі де үлкен қауіпте.
Қорғау
1982 жылғы 19 қарашада Альдабра атолы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасы тізіміне енгізілді. Бұл Сейшель аралдарындағы екі ЮНЕСКО Дүниежүзілік мұра орындарының бірі және оны Сейшель аралдары қоры (SIF) басқарады. Теңіз қорғалатын аймағы теңізге қарай созылып, теңіз фаунасын сақтауды қамтамасыз етеді. BirdLife International 2001 жылы Альдабраны А1, А2, А4i, А4ii және А4iii санаттары бойынша ірі теңіз құстарының колонияларына байланысты маңызды эндемиялық құс аймағы (IBA) деп жариялады, бұл аймақ Альдабра атолының арнайы қорық аймағымен үлеседі. 2010 жылы Альдабра халықаралық маңызы бар Рамсар ылғалды жері мәртебесін алды. 25 100 гектар (атолының жартысынан астам) аумақты қамтитын ылғалды жер экожүйесіне атолың ішіндегі кең, жасыл теңіз шөбі мен дақтанған қарапа құлпынайлары, жағалаудағы лайлы аймақтар, лагунаның сыртындағы қарапа рифтері, тұщы сулы көлдер, жағажайлар және 2000 гектарлық мангр тоғайлары кіреді. Бұл ылғалды жерлер атолдағы құрметті тасбақалардың санының артуы, дугонгтар және көптеген басқа құстар, балықтар мен омыртқасыздар түрлеріне қолдау көрсетеді. Альдабра 2014 жылы Үнді мұхитының Оңтүстік-Шығыс Азиясы (IOSEA) тасбақалар желісіндегі нысан ретінде тағайындалды.
Демография
SIF-тің шағын ғылыми-зерттеу станциясы Пикард аралындағы Ла-Джиги ауылында орналасқан. Тұрақты штат (қазіргі уақытта 12 адам) Альдабраның биоәртүрлілігін зерттеу мақсатында зерттеу жұмыстарын жүргізеді.
Көлік
Алдабраға жету қиын. Атоллда ұшу-қону жолақтары, тікұшақ алаңдары немесе қондыру кемежайларына рұқсат берілмеген. Ең жақын әуежай Пикард аралының оңтүстік-шығысындағы Ассумпцияда орналасқан. Махеден ай сайын екі рет кемелер зерттеу стансасына қажетті жабдықтарды жеткізеді.
Туризм
Круиздік кемелер мен су астына түсуге арналған қайықтар бірнеше компаниялармен жүзеге асырылады, олар экспедициялық турларда атолға баруы мүмкін. Аралға ғалымдар мен SIF қызметкерлерінен басқа адамдардың келуі қатаң түрде бақыланады және тек алдын ала рұқсат алған жағдайда ғана экскурсиялар ұсынылады. 2012 жылғы мәліметтер бойынша, жылына орташа есеппен 900 турист атолға келеді. Атол ішінде Ла Джиджи ауылынан басталатын асфальтталған жаяу жолдары бар, ол үлкен лагунаның әдемі көрінісін (су деңгейі төмендеген кезде) және мангр түрлерін көруге болатын жерге жетелейді.