Үлкен тасбақалар: түрлері, сипаттамасы, тіршілік ортасы (Галапагос аралдары, Сейшель аралдары). Салмағы, ұзындығы, тамақтану және таралу жолдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құрлықтағы тасбақалардың бірнеше түрі
Several species of land tortoise
Гигант тасбақалар – бұл әртүрлі ірі құрлықтағы тасбақалардың бірнеше түрі, олардың ішінде жойылған түрлердің саны көп, сондай-ақ бұрын Үнді мұхитының батыс аралдарында және Галапагос аралдарында кең таралған, бірнеше түршесі бар екі қазіргі тіршілік ететін түрді қамтиды.
Giant tortoises are any of several species of various large land tortoises, which include a number of extinct species, as well as two extant species with multiple subspecies formerly common on the islands of the western Indian Ocean and on the Galápagos Islands.
Тарих
2024 жылдың ақпанына қарай, тропикалық аралдардың екі шалғай тобында – Сейшель аралдарындағы Алдабра атоллы және Фрегат аралы, сондай-ақ Эквадордағы Галапагос аралдарында алып бетегелердің екі түрлі түрі табылды. Бұл бетегелердің салмағы 700 килограмға дейін жетеді және 2 метрге дейін өсе алады. Алып бетегелер бастапқыда материктен мұхит арқылы аралдарға тараған. Олардың бас көтеріп жүзу қабілеті және 6 айға дейін тамақсыз және сусыз тіршілік етуге бейімділігі олардың таралуына көмектеседі. Бұрын-соңда алып бетегелер бір туысқа (көбінесе Testudo немесе Geochelone деп аталады) жатқызылған, бірақ соңғы зерттеулер алып бетегелердің бір-бірімен тығыз байланысы жоқ бірнеше ерекше эволюциялық тарамдарды құрайтынын көрсетті. Дегенмен, алып бетегелер енді арал гигантизмінің классикалық мысалы болып саналмайды, себебі олармен салыстырылатын ірі бетегелердің бұрын кеңінен таралғаны белгілі болды. Алып бетегелер бұрын Еуразия, Африка және Американың кайнозой фаунасында (квартерлік жойылуға дейін) кеңінен таралған. Ерте миоцендік мейоланидтер Жаңа Зеландиядағы Сент-Батанс фаунасынан да белгілі. Арал гигантизмінің мысалы ретінде қарастырылғанмен қатар, Homo sapiens келгенге дейін алып бетегелер арал емес жерлерде де, сондай-ақ басқа да көптеген, қолжетімді аралдарда да кездесетін. Плейстоцен кезеңінде, әсіресе соңғы 50 000 жыл ішінде Оңтүстік Азия материгіндегі (†Megalochelys atlas), Индонезиядағы бетегелер таралған. Африкадағы алып бетегелер Плиоценнің соңында ертерек жойылды. Әртүрлі жойылған алып бетегелер түрлерінің жоғалу мерзімі адамның пайда болуымен сәйкес келеді, бірақ осы жойылуларда адамның тікелей қатысы екенін көрсететін дәлел әдетте жеткіліксіз; алайда, Вануатудағы алыс туысқан алып мейоланид бетегесі Meiolania damelipi жағдайында мұндай дәлелдер алынды. Қызықты жәдігердің бірі – Флоридадағы су астындағы шұңқырдан табылған, 12 000 жыл бұрын жасалған көміртектік датаға сәйкес, ағаш сүйекпен тесілген жойылған алып бетегенің қаңқасы. Бүгінде Үнді мұхитындағы бір ғана түр – Альдабра алып бетегесі табиғатта қалпында сақталған. Мадагаскардың сәулелі бетегесі Туи Малила 1965 жылы Тонгада қайтыс болған кезде 188 жаста болған. Харриет (бастапқыда Чарльз Дарвиннің «Бигль» саяхатынан Англияға әкелінген үш Галапагос бетегесінің бірі деп есептелген, бірақ кейін Дарвин тіпті бармаған аралдан келгені анықталды) Австралия зообағы мәлімдемесіне сәйкес, 2006 жылы қайтыс болған кезде 176 жаста болған. 2006 жылдың 23 наурызында Калькуттадағы Алипур зоологиялық бағында Адвайта есімді Альдабра алып бетегесі қайтыс болды. Ол 1870 жылдары Лорд Клайвтің иелігінен зообаққа әкелінді және қайтыс болған кезде шамамен 255 жаста болған деп есептеледі. Оның табылған кезде тамақ үшін ауланғандықтан, 1900 жылға дейін дерлік жойылды. Қазіргі таңда алып бетегелер қатаң сақтау заңдарымен қорғалады және жойылып бара жатқан түрлерге жатады.
As of February 2024, two different species of giant tortoise are found on two remote groups of tropical islands: Aldabra Atoll and Fregate Island in the Seychelles and the Galápagos Islands in Ecuador. These tortoises can weigh as much as and can grow to be long. Giant tortoises originally made their way to islands from the mainland via oceanic dispersal. Tortoises are aided in such dispersal by their ability to float with their heads up and to survive for up to six months without food or fresh water. Giant tortoises were once all placed in a single genus (often referred to as Testudo or Geochelone), but more recent studies have shown that giant tortoises represent several distinct lineages that are not closely related to one another. However, giant tortoises are no longer considered to be classic examples of island gigantism, as similarly massive tortoises are now known to have once been widespread. Giant tortoises were formerly common (prior to the Quaternary extinctions) across the Cenozoic faunas of Eurasia, Africa and the Americas. Older (Early Miocene) meiolaniids are also known from the St. Bathans fauna in New Zealand. Although often considered examples of island gigantism, prior to the arrival of Homo sapiens giant tortoises also occurred in non island locales, as well as on a number of other, more accessible islands. During the Pleistocene, and mostly during the last 50,000 years, tortoises of the mainland of southern Asia (†Megalochelys atlas), Indonesia, The giant tortoises formerly of Africa died out somewhat earlier, during the Late Pliocene. While the timing of the disappearances of various extinct giant tortoise species seems to correlate with the arrival of humans, direct evidence for human involvement in these extinctions is usually lacking; however, such evidence has been obtained in the case of the distantly related giant meiolaniid turtle Meiolania damelipi in Vanuatu. One interesting relic is the shell of an extinct giant tortoise found in a submerged sinkhole in Florida with a wooden spear piercing through it, carbon dated to 12,000 years ago. Today, only one of the subspecies of the Indian Ocean survives in the wild; the Aldabra giant tortoise The Madagascar radiated tortoise Tu'i Malila was 188 at her death in Tonga in 1965. Harriet (initially thought to be one of the three Galápagos tortoises brought back to England from Charles Darwin's Beagle voyage, but later shown to be from an island not even visited by Darwin) was reported by the Australia Zoo to be 176 years old when she died in 2006. On 23 March 2006, an Aldabra giant tortoise named Adwaita died at the Alipore Zoological Gardens in Kolkata. He was brought to the zoo in the 1870s from the estate of Lord Clive and is thought to have been around 255 years old when he died. Around the time of its discovery, they were caught for food in such large numbers that they became virtually extinct by 1900. Giant tortoises are now protected by strict conservation laws and are categorized as threatened species.
Арал түрлерінің тізімі
Қазіргі және жойылған аралдық алып тасбақа түрлерінің таксономиясы Rhodin et al. (2021) жұмысына сәйкес келеді, егер басқаша көрсетілмесе.
Taxonomy of extant and extinct insular giant tortoise species follows Rhodin et al. (2021), unless otherwise noted.
Aldabrachelys (Альдабрахелис)
АрхипелагАралТүрлерСейшель граниттік СейшельдерАлдабрахелис гигантеа арнольди, Арнольдтың алып тасбақасы, †Доденнің алып тасбақасы (A. gigantea daudinii), Сейшельдердің алып тасбақасыАлдабра атолыАлдабраның алып тасбақасы (A. gigantea gigantea)Космоледо†Aldabrachelys sp. Денис аралыАсмансия аралыАстове атолыГлориозо аралдарыГлориозо аралдары†Грандиердің алып тасбақасы (A. grandidieri)