Кіріспе

Staffordshire, Англиядағы нарық қаласы

нарық қаласы

Ньюкасл-андер-Лайм – Staffordshire, Англиядағы Ньюкасл-андер-Лайм ауданының әкімшілік орталығы және нарық қаласы. Ол Стоук-он-Трент қаласына іргелес орналасқан. 2021 жылы халық саны 75 082 адамды құрады. Ньюкасл қалаға атын берген қамалдың төңірегінде 12 ғасырда өсіп, 1173 жылы алғашқы жарғысын алды. Қаланың алғашқы өнеркәсіптеріне шляпа жасау, жібек тоқу және көмір өндіру кірді, бірақ қыш өнімдерін шығарушы аймаққа жақын болғанына қарамастан, керамика саудасын дамыта алмады.

Топоним

"Ньюкасл" атауы 12-ғасырдың ортасында король Стивен Честер графы Ранулф де Гернонға осы аймақтағы жерлерді бергеннен кейін салынған мот және бейлиден шыққан; ол жер "Анархия" деп аталатын азаматтық соғыс кезіндегі қолдауымен танымал болды. "Лайм" атауы Лайм бұлағына немесе Лайм орманға сілтеу болуы мүмкін ("лайм" – ежелгі ағылшын тіліндегі шаған ағаштарын білдіретін сөз), ол қазіргі Чешир, Стаффордшир және Дербишир облыстарының бір бөлігін қамтитын кең аумақты құрады.

12-19 ғасырлар

Ньюкасл 1086 жылғы "Domesday Book" кітабында тіркелмеген, себебі ол 12 ғасырдағы қамалдың төңірегінде өскен. Бірақ, қала тез маңызға ие болған болуы керек, өйткені 1173 жылы Генри II қалаға Престонға сілтеме жасайтын басқа жарғы арқылы ғана белгілі болған жарғы берген. Жаңа қамал солтүстікке қарай шамамен 3 шақырым жердегі Честертон қаласындағы ескі бекініс орнын басып, оның қираған қалдықтары 16 ғасырдың соңына дейін көрініп тұрған. 1235 жылы Генрих III қалаға гильдия мен басқа да жеңілдіктер беріп, оны еркін қала деп жариялады, сондай-ақ 1590 және 1664 жылғы бұрынғы жарғыларды күштен шығарды. 1835 жылға дейін реформаланбаған қалалық әкімшілік "Лаймдағы Ньюкасл қаласының мэрі, сот өкілдері және буржулары" деп аталды.

1835 жылы Муниципалдық корпорациялар заңының 13-бабына сәйкес, жаңа буржустарды қабылдауға тыйым салынды, егер ол адам салық төлеуші болмаса, басқа ешқандай талаптар болмады. Бұл тек қалалық буржустарды құруға қатысты, ал Бургерлер жерлерінің қор қоры тарихи буржуалық критерийлер бойынша жұмыс істеуін жалғастырды. Ньюкасл 1355 жылдан 1885 жылға дейін парламентке екі өкіл жіберді, содан кейін бір орыннан айырылды.

20 ғасыр

1910 жылы «алты қаланың» (Сток, Хэнли, Фентон, Лонгтон, Бёрслем және Тунсталл) бірігуі арқылы Струк-он-Трент құрылғанда, Ньюкасл жеке қала ретінде қалды. Географиялық жақындығына қарамастан, ол қыш өнеркәсібіне тікелей қатыспады және 1930 жылы бірігуге қосылу әрекеттеріне қарсы күшті ұстаным танытты. Пошта арқылы жүргізілген сауалнама көрсеткендей, тұрғындардың 97,4 пайызы Сток-он-Трент кеңейту туралы заңға қарсы болды. Бұл заң жобасы Палаталар палатасынан қабылданғанымен, Лордтар палатасы оны мақұлдамады. 1972 жылғы Жергілікті өзін-өзі басқару заңынан кейін Ньюкасл, Лайм-андер-Лайм ауданының бас қаласы атанды.

Экономика

Көршілес Стоук-он-Трент сияқты, Ньюкаслдың алғашқы экономикасы шапан өндірісіне, жібек және мақта фабрикаларына негізделген. Кейіннен көмір өндіру, кірпіш жасау, темір құю және инженерлік салалар маңызға ие болды. Парламентке екі ерекше белгілі депутат кірді. Жосия Веджвуд IV – Либералдық, тәуелсіз және Еңбек партиясының депутаты, Рэмзи Макдональдтың кабинетінде Ланкастер герцогтығының канцлері болды, бұл алғашқы Еңбек үкіметі еді. Ол 1909 жылдан 1942 жылға дейін депутаттық қызметін атқарды. Джон Голдинг 1969 жылы қосымша сайлауда Ньюкасл-андер-Лайм округінен Еңбек партиясының депутаты болып сайланды. Ол Гарольд Уилсон мен Джим Каллаган үкіметтерінде Эрик Варлидің Технология министрінің жеке хатшысы (PPS), оппозициядағы Еңбек партиясының ұйымдастырушысы және Жұмыспен қамту министрі болып қызмет етті, 1986 жылы қызметтен қанағаттанды. Қазіргі депутат – Аарон Белл.

Көлік

Қалаға бір кездері Солтүстік Стаффордшир темір жолы қызмет көрсетті, оның станциясы Струк-он-Тренттен Ньюкасл, Сильвердейл және Кил арқылы Шропширдегі Маркет Дрейтонға дейінгі тармақта орналасқан. Ньюкасл-андер-Лайм теміржол станциясы 1852 жылдың қыркүйегінде ашылды, одан кейін Хартшиллдегі екі туннельді салу кезінде көптеген құрылыс қиындықтары туды. Ньюкасл теміржол станциясының батысында Брэмптон және Ливерпуль жолында екі аялдама болды. Сильвердейлден Маркет Дрейтонға дейінгі бөлік 1956 жылдың мамыр айында жолаушылар тасымалы үшін жабылды, ал желінің қалған бөлігі 1964 жылдың наурыз айында жабылды. Жергілікті шахталардан көмір тасымалы үшін Мадлиден Сильвердейлге және Сильвердейлден Холдичке дейінгі шағын бөліктер ғана қалды. Ньюкасл қиылысынан Сильвердейлге дейінгі желі алынып тасталды, ал Ньюкасл теміржол станциясының орны және Хартшилл туннельдері толтырылды. Ньюкасл ұлттық канал желісінде орналасқан, бірақ Ньюкасл-андер-Лайм каналы, Трент пен Мерси каналынан Струк-он-Тренттен Сэр Найджел Гресли каналына дейін 1935 жылдан бері пайдаланылмайды және көбінесе толтырылған. Бүгінде қала қоғамдық көлік үшін автобустарға сенеді. FirstGroup Ньюкаслді Коттерис қалаларымен және Стаффордпен байланыстыратын қызметтер желісін басқарады. Arriva автобустары Маркет Дрейтон арқылы Шрусбериге қатынайды.

География

Лайм Брук өзені жанындағы аңғарда орналасқан қала, Стоук-он-Трент қаласының батысында, оның шағын елді мекендері бірігіп жатыр. Ньюкасл қаласының орталығы Стоук-он-Трент қаласының орталығынан 4 миль (6 км), Стаффордтан 17 миль (27 км) солтүстікке, Чешир облысының шекарасынан 5 миль (8 км) оңтүстікке және Шропшир облысының шекарасынан 10 миль (16 км) қашықтықта жатыр.

Жасыл белдеу

Ньюкасл және Стоук Сток-он-Трент жасыл белдеуінің ортасындағы басты қалалық аймақты құрайды. Бұл – Стаффордширдегі ауылдық кеңістікті реттейтін экологиялық және жоспарлау аймағы. Аймақтың көп бөлігі ауданның ірі бөліктеріне таралады, бірақ оның ішіндегі кейбір ландшафттық ерекшеліктер мен қызықты орындар жабылып немесе қоршалған. Оларға Мишлен спорт кешені, Ньюкасл гольф алаңы, Кил университеті, Апедел айналмалы доңғалағы, Уотермиллс мұржасы және Биньолл төбесі кіреді. Батыс жағалау магистралі жасыл белдеудің батыс шекарасын анықтайды.

Қоршаған орта

Ньюкасл-андер-Лайм қалалық кеңесі қоршаған ортаны қорғау, тұрақтылық және жаңару жобаларының кең ауқымын жүзеге асырады. Өзінің Тұрақты Қоршаған Орта Стратегиясының бөлігі ретінде, ол тұрмыстық және кәсіптік қалдықтарды "қалдықтан энергияға" зауыты арқылы өңдейді және 2008 жылы аяқталған бұрынғы шахта орнындағы тұрақты логистикалық кешен – "Blue Planet Chatterley Valley" құрылысында Advantage West Midlands компаниясымен серіктестік құрды. Кеңес сондай-ақ Қоршаған Ортаны Қорғау Агенттігі, Walleys Quarry Ltd. және басқа да тиісті ұйымдармен бірлесіп, Сильвердейлдегі Walleys Quarry қоқыс полигонын реттеу жөнінде жұмыс істейді.

Көлік

Ньюкасл-андер-Лайм қаласына оңтүстік және батыс жағынан M6 тас жолы, ал солтүстік және шығыс жағынан A500 тас жолы арқылы қол жеткізуге болады. M6 тас жолынан 15 және 16-шы қиылыстар арқылы оңтүстік және солтүстікке қарай кіруге болады. A34 магистральдық жолы Ньюкасл қаласынан солтүстіктен оңтүстікке қарай өтеді және M6 тас жолы салынар алдында Бирмингем мен Манчестер арасындағы басты жол болды. Қала орталығында үлкен автобус станциясы бар. Ньюкасл-андер-Лайм теміржол станциясы, қаланың ішінде емес, Уотер-Стритте, Стоктан Маркет-Дрейтонға дейінгі бағытта орналасқан және 1964 жылы Бичингтің кесу шаралары кезінде жабылды. Сильвердейлден Пайп Гейтке дейінгі желі 1998 жылға дейін Сильвердейл кенішіне және Пайп Гейттегі май зауыдына қызмет көрсету үшін ашық болды, содан кейін тас және минералды тасымалдау үшін толығымен жабылды. Қазір ол Сильвердейлден Ньюкасл-андер-Лаймға дейінгі жасыл жолдың бір бөлігін құрайды, ал станция орны "Станциялық серуен" деп аталады. Қалаға ең жақын станция – Ньюкасл қаласының орталығы мен Сток-он-Трент қаласының орталығы арасында орналасқан Сток-он-Трент теміржол станциясы, ол Поттеристер аймағының барлығына қызмет етеді. Ньюкасл – Англиядағы теміржол станциясы жоқ үшінші ірі қала (халық саны бойынша). Автобус желісінің көп бөлігін First Potteries Limited және D&G Bus компаниялары басқарады.

Білім

Қалада жеке мектеп бар: Ньюкасл-андер-Лайм мектебі, ол 17 ғасырда құрылған, оның түлектерінің арасында Т. Э. Хулм, Джон Уэйн және Уильям Уоткисс Ллойд бар. Мемлекеттік қаржыландырылатын секторда бірнеше бастауыш және орта мектептер бар. Олардың ішінде Ньюкасл қауымдастық академиясы, Клейтон Холл академиясы, Сент-Джон Фишер католик колледжі, сэр Томас Буги академиясы және Орме академиясы (бұрынғы Вольстантон орта мектебі) бар. 1961 жылы құрылған жекеменшік Эденхерст дайындық мектебі де бар. Қаладағы ең ірі жоғары сынып колледжі – Ньюкасл-андер-Лайм колледжі, ол 1966 жылы құрылған. Кил университетінің негізгі кампусы қала орталығынан 5 шақырым қашықтықта орналасқан.

Парктер мен бақтар

2005 жылы "шағын қала/ірі қала" санатында ұлттық жеңімпаз атанды (35 мың – 100 мың халқы бар). Қалада бірнеше саябақтар бар, олардың ішінде Темір базардың шығыс жағында орналасқан Корольдік бақтар бар. Бұл бақ 2003 жылы "Britain in Bloom" конкурсының бау-бақша өнеріндегі үздік сапасы үшін судьялар сыйлығын жеңіп алды. Корольдік бақта сэр Альфред Силл Хасламның қаржыландыруымен орнатылған және 1903 жылдың 5 қарашасында Ресейдің Ұлы князі Михаил Михайлович ашқан королева Викторияның мүсіні орналасқан. Бұл қаланың айналма жолының ішіндегі жалғыз саябақ. Гросвенор бақтары қаланың біріндегі айналма жолдың ортасында орналасқан, бірақ жол деңгейінен төмен жасырылған. Королева Елизавета бағы қала орталығынан тыс жерде орналасқан және Ұлттық лотерея мұра қорының қаражатымен қайта жаңартылуы жоспарланған. Қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай музей мен көркемсурет галереясы орналасқан Брэмптон паркі орналасқан.

Дәстүрлі нарық

1173 жылдан бері Ньюкаслдың "Тастар" деп аталатын базары Хай-стритте орналасқан. Базар бастапқыда жексенбі күні өткізілген, бірақ Иоанн патша тұсында сенбіге ауыстырылған, ал Елизавета патшаның жарғысымен дүйсенбіге бекітілген. Эдуард I, Эдуард III және Генрих VI патшалар жәрмеңкелерге рұқсат берген. Бүгінде базар аптаның алты күні жұмыс істейді және 80-нен астам сауда орындары бар. Дүйсенбі, сәрсенбі, жұма және сенбі күндері жалпы базар, сейсенбі күні антиквариат базары, ал бейсенбі күні ұсақ-түйек сатылады. 1990 жылдардың басына дейін дүйсенбі күндері мал базары өткізілген, ал қазір сол жерде Моррисон супермаркетінің бөлімшесі орналасқан.

Гильдия залы

Қазіргі Гильдия залы 1713 жылы салынған және бірнеше өзгерістерге ұшырады. Алғашқыда бірінші қабат ашық болған және 1854 жылы Базар залы салынғанға дейін сауда үшін пайдаланылған. 1860 жылы көбірек орын беру үшін бірінші қабаттағы аркалар кірпішпен жабылып, төрт сағатты сағат мұнарасы қосылды. Гильдия залының жоғарғы бөлмелері аудандық кеңестің мәжілістері үшін қолданылды. Қазір ол ІІ санаттағы ескерткіш болып табылады.

Казармалар

Италия стиліндегі милиция казармалары 1855 жылы қызыл кірпіштен салынған. Олар 1880 жылға дейін 3-ші Корольдік Стаффордширлік атқыштар полкінің штабы болды. 1882 жылы В. Х. Далтон бұл казарманы сатып алып, Ньюкасл мылтық еріктілерінің пайдалануына сенімді түрде тапсырды, ал 1907 жылы олар Аумақтық күштерге айналды. 2002 жылы казарма шағын бизнестерге жалға берілді.

Мәдениет

Нью-Вик театры – дөңгелек сахналы театр. Қала орталығынан сыртта орналасқан бұл театр қазіргі заманғы және классикалық пьесалар, сондай-ақ концерттік қойылымдардан тұратын репертуар ұсынады. Боро музейі мен өнер галереясы (Брэмптон музейі) Бороның азаматтық тарихын және нағыз, толық өлшемдегі Виктория дәуіріндегі көше көрінісін көрсетеді. Өнер галереясында жергілікті және ұлттық суретшілердің туындыларымен қатар, кезеңдік көрмелер де ұйымдастырылады. Өнер мен ойын-сауық саласына үлес қосқан белгілі тұрғындардың қатарында қазіргі цирктің негізін қалаушы Филип Астли бар. Әнші және ән жазушы Джеки Трент осы қалада дүниеге келген. Романист, драматург және эссеші Арнольд Беннетт орта мектепте білім алып, өзінің «Клейхангер» ромалары трилогиясында қаланы «Олдкасл» деп атаған. Дина Мария Мулок, күйеуінің әйелі Крейк атымен жазған, қалада (Lower Street және Mount Pleasant) тұрған және Брэмптон Хаус академиясына қатысқан. Әлеуметтік сарапшы Э. С. Тернер осы қалада білім алған. Ньюкасл қаласы ақын, аудармашы, тарихшы және 33 кітаптың авторы доктор Филип Виллоуби Хигсонның (1933–2012) туған жері болды. Ол Солтүстік-Батыстағы ең көне поэзия тобы – Честер ақындарының негізін салып, 1974–1992 жылдары президенті болды. Сонымен қатар, ол 1992–2012 жылдары Франциядағы Бодлер қоғамының президенті болды – бұл лауазымды иеленген жалғыз ағылшын.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламалары BBC West Midlands және ITV Central. Теледидар сигналдары Фентон немесе Саттон Колдфилд таратушыларынан қабылданады. BBC North West және ITV Granada телеарналарын Winter Hill телемұнарасынан да алуға болады. Жергілікті радиостанциялар – BBC Radio Stoke, Signal 1, Greatest Hits Radio Staffordshire & Cheshire, HitMix Radio және 6 Towns Radio, олар сәтті ofcom өтінішінен кейін аймаққа қызмет көрсетуге кіріскен ең соңғы станция. "Сентинель" қаланың жергілікті газеті.

Спорт

Спорттық клубтар мен қауымдастықтарға Солтүстік Премьер-лигасының Бірінші дивизионының Оңтүстік-Шығыс тобында футбол ойнайтын «Ньюкасл Таун» ФК кіреді. Регбиді «Ньюкасл Стаффс» регби клубы ұсынады. «Cycle Staffordshire» жергілікті велосипед жарыстарын ұйымдастырады, сондай-ақ «Ньюкасл Трек Велосипедтік Қауымдастығы» да ұйымдастырады. Қалада «Лайм жарыс клубы» пайдаланатын велодром бар. «Ньюкасл Атлетика Клубы» «Ньюкасл колледжіне» жақын орналасқан «Эшфилд жолындағы» трассада орналасқан. Бұл шаңды трасса 1964 жылы салынған. Клуб «Солтүстік Стаффс XC Лигасында» және «Жергілікті, Ұлттық және «Heart of England» Лигасының» 3-ші лигасысында өнер көрсетеді. Қалада волейбол клубы бар: «Ньюкасл (Стаффс)» волейбол клубы. 1980 жылы құрылған, ол Ұлттық волейбол лигасында командалары бар. «Ньюкасл астындағы Лайм колледжі» елдегі ең көне клубтардың бірі – «Castle Korfball Club» клубына үйі. Бұл клуб 1996 жылғы маусымда құрылған, бастапқыда «Keele университетінде» орналасқан. Қалада 1908 жылы құрылған «Ньюкасл (Стаффс)» жүзу клубы бар. «Kidsgrove», «Wolstanton», «Keele» және «Westlands» қалаларында гольф алаңдары бар. «Keele университеті» Ұлыбританиядағы алғашқы квиддич командаларының бірі – «Keele Squirrels» командасына үйі. Ол 2011 жылы Ұлыбританияда «Leicester Thestrals» командасына қарсы алғашқы квиддич ойынын өткізді.

Дін

Бұл қалада Джон Джеймс Блант, дін қызметкері және англикандық священник дүниеге келген. Жосия Веджвуд унитарий болған және ол отбасымен бірге әлі күнге дейін мақсатына сәйкес пайдаланылатын Сент-Джайлс шіркеуіне жақын орналасқан Ескі жиналыс үйінде өткізілетін жиналыстарға қатысқан. Қалада бірнеше англикан шіркеуі бар, оның ішінде 1290 жылға дейін сақталған ортағасырлық Сент-Джайлс приход шіркеуі. Бірнеше католик шіркеуі бар, ең танымалдары – Киелі Үштік, оның стилі көгілдір инженерлік кірпіштерден тұрғызылған готикалық стильде, сол кезде "патшалықтағы сәнді кірпіш жұмысының ең жақсы үлгісі" деп аталған. 18 ғасырда Джон Уэсли индустриалдану процесін басынан өткізіп жатқан аймаққа бірнеше рет сапар шегіп, көптеген тұрғындарды методизмге өткізген. Бұл методист шіркеулерінің санында көрініс тапқан. Клейтон қаласында баптист шіркеуі бар. Сонымен қатар, Брэмптон паркінің қарсы бетінде орналасқан, аймақтағы шіркеу үшін "Стейк орталығы" қызметін атқаратын және тегін немесе төмен бағада шежіре зерттеуге мүмкіндік беретін Отбасы тарихы орталығы бар, Соңғы күнгі қасиеттілер Иса Мәсіх шіркеуі (LDS Church) қызығушылық тудырады.