Кіріспе

Нью-Гэмпшир және Мэн штаттарының жағалауындағы шағын аралдар тобы, АҚШ.

Шоал аралдары – АҚШ-тың шығыс жағалауынан шамамен 6 миль (10 км) қашықтықта, Мэн және Нью-Гэмпшир штаттарының шекарасында орналасқан шағын аралдар мен тасқынды жартастардың тобы. Олар 400 жылдан астам уақыттан бері қоныстандырылып келеді, бастапқыда балықшылар қауымдастықтары, ал соңғы кезде жеке тұрғын үйлер, ірі маусымдық қонақ үй және теңіз зерттеу орталығы ретінде пайдаланылуда.

Тарих

Кейбір аралдар жергілікті халықтар үшін маусымдық балық аулау лагерьлері ретінде пайдаланылды және алғаш рет 17 ғасырдың басында еуропалықтар қоныстанды. Олар жас британдық және француздық колониялар үшін балық аулау аймақтарының біріне айналды. Бұл Солтүстік балық аулау портының бірі болды, оңтүстікке ең жақын орналасқан Рокпорт (Массачусетс штаты) еді. 1614 жылы оларды көргеннен кейін ағылшыз саяхатшысы капитан Джон Смит аралдарды "Смит аралдары" деп атады. Британдықтардың Жаңа Англияны жаулап алуы басталғаннан кейін бұл атау ұзаққа соқпады. Ағылшыздың алғашқы құрлыққа қонған адамы – саяхатшы капитан Кристофер Леветт болды, ол 1623 жылы алты кемедегі 300 балықшысымен аралдардың көбінесе тасталып қалғанын анықтады. Леветт кейін: «Менің Жаңа Англиядағы алғашқы қадамым Шоалс аралы болды, бұл теңіздегі аралдар, материкке шамамен екі лига қашықтықта жатыр», - деп жазды. «Бұл аралдарда жақсы ағаштар мен бақ жасауға жарамды жер де жоқ. Бұл орын алты кемеге балық аулауға қолайлы, бірақ одан да көп кемелерге ыңғайлы сахналық орын жетіспеуіне байланысты жарамайды, осы жылғы тәжірибе көрсеткендей». 1628 жылы Плимут паломниктері Томас Мортонды Меримаунттағы үндістермен еркіндікпен әрекет еткені үшін аралға қуды. Алғашқы қала "Аплдор" Шоал аралдарының барлығын қамтыды және 1661 жылдың 22 мамырында Массачусетс шығанағының Бас сотымен тіркелді. Ол кезде Нью-Гэмпшир және Мэн провинциялары Массачусетс шығанағы колониясының құрамына кірді. 1665 жылы қаланың атауы "Шоал аралдары" деп өзгертілді. 1680 жылдан бастап және бірнеше жыл бойы Хог аралынан (қазір Аплдор деп аталады) қазіргі Мэндегі Жұлдыз аралына халықтың жалпы көшіп кетуі болды. 1696 жылы қала Киттериге қосылды. 1715 жылы Нью-Гэмпширде Жұлдыз аралында Госпорт поселенісі құрылды. Госпорт қауымдастығы 1778 жылға дейін, арал тұрғындары Революциялық соғысқа байланысты Нью-Гэмпшир штатының Рай қаласына көшірілгенге дейін өте гүлденді. Аралдар көбінесе 19 ғасырдың ортасына дейін тасталып қалды, бірақ Томас Лейтон мен Леви Такстер Аплдор аралында танымал жазғы қонақ үй ашты. Лейтонның қызы Селия он бес жасында Левиге үйленді және Селия Такстер 19 ғасырдың ең танымал американдық ақын қызы болды. Ол аралда Натаниел Хоторн, Джон Гринлиф Уиттиер, Оливер Венделл Холмс, Сара Орн Джуетт және импрессионист суретші Чайлд Хассам сияқты авторларды жиі қабылдайтын өнер қауымдастығын құрды. Бостон суретшісі Уильям Моррис Хант 1879 жылы суға батып, өзін-өзі өлтірді, соңғы суретін үш күн бұрын салған еді. Ханттың денесін Селия Такстер тапты. Лайттонның Аплдор үйінің танымалдылығы көп ұзамай Сматтиноз аралында Mid Ocean House және Жұлдыз аралында әлі күнге дейін қолданылып жүрген Oceanic қонақ үйінің құрылуына әкелді.

Аппледор аралы

Мэн штатындағы Аппледор аралы – Шоал аралдарының ең үлкені. Бұрын Хого аралы деп, ал одан бұрын Ферма аралы деп аталған. Ол шығыстан батысқа қарай шамамен 0,5 миль (1 км), солтүстіктен оңтүстікке қарай 0,6 миль (1 км) созылып жатыр. 19 ғасырда бұл аралда үлкен «Аппледор үйі» атты қонақ үй болған. 1847 жылы салынған және келесі жылы ашылған бұл қонақ үй 1914 жылы өрт сөндірілмей жанып кеткен. Селия Такстердің сөзіне қарағанда, 1873 жылға дейін «Филип Бабб немесе оның жаман ниетті ұрпақтары Аппледорды мазалаған». Бүгінде аралда Корнелл университеті мен Нью-Гэмпшир университеті бірлесіп басқаратын Шоалс теңіз зертханасы орналасқан. Аралдың көп бөлігі «Жұлдыз аралы» корпорациясына тиесілі.

Жұлдыз аралы

Екінші үлкендігімен, Жұлдыз аралы Нью-Гэмпшир штатында, Рай қаласының шекараларында орналасқан және материктен коммерциялық қайықпен қызмет көрсететін жалғыз арал. Ол Юнитариан Универсалистік Ассоциациясы және Біріккен Христиан Шіркеуімен байланысты Star Island корпорациясына тиесілі діни және білім беру конференциялар орталығы. Жаз айларында аралда бірнеше апталық және одан қысқа мерзімді конференциялар өтеді, олар Океаник қонақ үйін, Госпорт үйін, 200 жылдан астам тарихы бар шіркеуді және алғашқы ауылға қатысты бірнеше ғимаратты пайдаланады. Қысқа мерзімді күндізгі келушілер де қабылданады, бірақ бұл қайық сапар кестесіне байланысты болуы мүмкін. Бұл сонымен қатар Госпорт портында түнгі уақытта тоқтағысы келетін желкенді қайықтар үшін танымал орын.

Сматтиноз және Малага аралдары

Сматтиноз аралы – үшінші ірі арал. Дәлелдерге сүйенсек, бұл жерде Қарақұйрықтың бал айы өткен, кейін 1813 жылы испандық «Сагунто» кемесінің қазаға ұшырауы, ал 1873 жылы екі жас әйелдің қырғи қабақ соғысы орын алған. Соңғы оқиға Селия Такстердің «Есте қаларлық кісі өлтіру» әңгімесінде, Анита Шревтің 1997 жылғы «Судың салмағы» романында (және 2000 жылғы фильмде) және Джон Перроның «Луи Вагнер балладасы» әнінде баяндалған. Аралда екі шағын үй бар. Олардың бірі – Самуэль Хейли үйі, бір кезде Мэн штатындағы ең көне құрылыс деп есептелген. Сматтиноз аралында қазір тұрғындар жоқ, бірақ «Сматтиноз аралының қамқорлары» тобы – ерікті адамдар мен отбасылардан құралған – аралдың екі тарихи үйі мен аумағына күтім жасауға қатысады. Малага аралы – Сматтиноздың батысында орналасқан, оған бұранда арқылы жалғасқан кішкентай арал. Алғашқы бұранданы 1820 жылы капитан Сэмюэл Хейли салған. Оның айтуынша, ол құрылысқа аралдағы жалпақ тастан табылған төрт пират күмісінен түскен қаржымен төлеген.

Уайт және Сиви аралдары

Уайт аралы мен Сиви аралы Нью-Гэмпшир штатының Рай қаласының шекарасында, Шоал аралдарының оңтүстік жағында орналасқан. Су тасқанда екі арал құрлық көпірі арқылы қосылады. Уайт-Айлендте қазір автоматтандырылған Isles of Shoals маяғы және күзетші үйі орналасқан. Нью-Гэмпшир жағалауындағы екі маяқтың бірі және оған қатысты ғимараттар қазір Нью-Гэмпшир штатының меншігінде. Аралдың ашық орналасуына байланысты, аралда жағалаудағы ауа райы станциясы бар, ол қыс айларында Солтүстік-Шығыс жағалауындағы дауылдардан туындайтын, ұзаққа созылатын дауылдық желдерді жиі тіркейді. 2005 жылы маяқ мұнарасы жақын жердегі Солтүстік Хэмптон қаласының жетінші сынып оқушыларының күш-жігері арқасында қайта жаңартылды (бұл оқушылар "Lighthouse Kids" тобы, Американдық Маяктар Қорының бөлімшесі). Ақын Селия Такстер осы аралда өсіп, кейін Smuttynose аралына, ал содан кейін Appledore аралына көшіп кетті. Сиви аралы соңғы жылдары Нью-Гэмпшир Аудубон қоғамы жүргізген шағалаларды қалпына келтіру жобасының орны болды.

Басқа аралдар

Лунгин, Дак және Седар аралдары да Шоал аралдарының құрамына кіреді. Жаңа Гэмпшир шекарасындағы Лунгин, бұрын Лондон аралы деп аталған, балық, әсіресе треска балығының саудасы үшін алғашқы пост болған. Бүгінде ол жеке меншікте. Дак және Седар аралдары Мэн жағында орналасқан. Дак аралы шамамен 2 километрге солтүстікте жатыр және бір кезде АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бомбалау полигоны ретінде пайдаланылған. Ол 2002 жылы «Стар Айленд» корпорациясымен «Мэн жағалауы мұрасы қорына» сатылды, ал 2003 жылы АҚШ Балық және жабайы табиғат қызметіне берілді. Қазір ол жабайы табиғатты қорғау орны ретінде сақталған. Онда естіктердің колониясы бар және адамдар ешқашан тұрған емес. Седар аралы Сматтиноз және Стар аралдарымен толқынқырғыштар арқылы байланысты және жеке меншікте.