Аахен соборы: Германияның тарихи қасиетханасы

Кіріспе

Аахендегі католик соборы, Германия

Аахен соборы (Aachener Dom) – Германияның Аахен қаласындағы католик шіркеуі және Аахен епархиясының соборы. Еуропадағы ең көне собор ғимараттарының бірі, ол 814 жылы онда жерленген император Карл I-нің Аахен сарайындағы патшалық шапель ретінде салынған. 936 жылдан 1531 жылға дейін алғашқы Палатин шапелінде отыз бір неміс патшасы мен он екі патшайымы таж киген. Кейіннен, көп кеңейтілгеннен кейін, ол министрлік және колледждік шіркеуге айналды, 1803 жылдан 1825 жылға дейін қысқа мерзімге собор болды, ал 1930 жылы Аахен епархиясы қайта жаңғыртылғанда қайтадан собор мәртебесіне ие болды. Собор негізінен екі ерекше сәулет стилін қолданады. Біріншіден, собордың ядросы – Каролингтік роман стиліндегі Палатин шапелі, ол Равеннадағы Сан-Витале базиликасынан үлгі алған және кейінгі қосымшалармен салыстырғанда айтарлықтай кішкентай. Екіншіден, хоры готика стилінде салынған, сарайдың қалған құрылыстарымен бірге. Құрылысын Одо Метцтік жасаған. Нақты аяқталу күні белгісіз, алайда 798 жылы Алькуиннің хатында оның аяқталуға жақын екендігі айтылған, ал 805 жылы папа Лео III аяқталған шапельді киеледі. VIII ғасырдың соңында Аахенге қорыту зауыты әкелінді және есіктер мен қоршаулардан бастап, жылқы мен аю мүсіндеріне дейін көптеген қола бұйымдарын құю үшін пайдаланылды. 881 жылы викингтердің шабуылынан көп зақым көрді, 983 жылы қалпына келтірілді. 1165 жылы Антипапа Паскаль III Карл I-ді қасиетті деп жариялағаннан кейін, шапель паломниктік орынға айналды. Барокко стиліндегі әшекейлер алынғаннан кейін. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Аахен, оның әйгілі соборымен бірге, одақтастардың бомбалау шабуылдары мен артиллерия отына қатты зақымданып, бірақ собордың негізгі құрылымы сақталды. Соғыс кезінде сақтау үшін собордың көптеген өнер туындылары алынып, жылжытуға болмайтын заттар шіркеу ішінде қорғалды. Алайда, 14 ғасырғы хор залының әйнектері, готикалық жаңғырудан кейінгі алтарь, монастырьдың көп бөлігі және Қасиеттілік шапелі (Heiligtumskapelle) қайта қалпына келтірілмейтіндей зақымданды. Қайта құру және қалпына келтіру жұмыстары 30 жылдан астам уақыт бойы үзілістермен жүргізіліп, шамамен 40 миллион еуроға бағаланды.

Aachen Cathedral (Aachener Dom) is a Catholic church in Aachen, Germany and the cathedral of the Diocese of Aachen. One of the oldest cathedral buildings in Europe, it was constructed as the royal chapel of the Palace of Aachen of Emperor Charlemagne, who was buried there in 814. From 936 to 1531, the original Palatine Chapel saw the coronation of thirty one German kings and twelve queens. Later, much expanded, it was a minster and collegiate church, becoming a cathedral briefly from 1803 to 1825, and again in 1930 when the Diocese of Aachen was revived. The cathedral mostly uses two distinct architectural styles. First, the core of the cathedral is the Carolingian Romanesque Palatine Chapel, which was modeled after the Basilica of San Vitale at Ravenna and is notably small in comparison to the later additions. Secondly, the choir was constructed in the Gothic style. along with the rest of the palace structures. The construction is credited to Odo of Metz. The exact date of completion is unclear; however, a letter from Alcuin, in 798, states that it was nearing completion, and in 805, Pope Leo III consecrated the finished chapel. A foundry was brought to Aachen near the end of the 8th century and was utilized to cast multiple bronze pieces, from doors and the railings, to the horse and bear statues. It suffered a large amount of damage in a Viking raid in 881, and was restored in 983. Following Charlemagne's canonization by Antipope Paschal III in 1165, the chapel became a draw for pilgrims. when the Baroque stucco was removed. During World War II, Aachen, including its famed cathedral, was heavily damaged by Allied bombing attacks and artillery fire, but the cathedral's basic structure survived. Many of the cathedral's artistic objects had been removed to secure storage during the war, and some which could not be moved were protected within the church itself. However, the glazing of the 14th century choir hall, the Gothic Revival altar, a large part of the cloister, and the Holiness Chapel (Heiligtumskapelle) were irretrievably destroyed. Reconstruction and restoration took place intermittently over more than 30 years, and cost an estimated €40 million.

Каролингтер сегізбұрышы (Палатин шіркеуі)

Собордың ортасындағы сегізбұрыш 796 және 805 жылдар аралығында Ахен сарайының капелласы ретінде, сол заманғы басқа византиялық ғимараттардың (мысалы, Равеннадағы Сан-Витале базиликасы және Константинопольдегі Кіші Ая-София) үлгісімен салынды. Архитекторы – Одо Мецкий, ал бастапқы жобада күмбезделген сегізбұрышты ішкі бөлме 16 қабырғалы сыртқы қабырғамен оралып тұрды.

Геометрия

Шәуетхананың құрылысында қандай геометриялық ұғымдар мен негізгі өлшемдер жатыр деген сұрақ бүгінгі күнге дейін толыққанды анықталған жоқ. Бұрынғы собор архитекторларының еңбектері көбінесе Друз аяғы (334 мм) немесе Рим аяғы (295,7 мм) стандартына сәйкес келді. Дегенмен, бұл өлшемдер шіркеудің нақты көлемдерін түсіндіру үшін күрделі теорияларды талап етеді. 2012 жылы архитектура тарихшысы Ульрике Гекнер Палатин шәуетханасындағы барлық басқа өлшемдерді оған келтіруге болатын, жаңа, бұрын белгісіз өлшем бірлігі – 322,4 мм Каролинг аяғы деп аталатын теорияны ұсынды. Бұл өлшем, сондай-соқтан мөлшері шамалас Париж патша аяғына (324,8 мм) байланысты, Аахен патша аяғы (Aachener Königsfuß) деп аталады. Бұдан өзге, сегізбұрыштың символикалық мағынасы бар. Сегіз саны сегізінші күннің (жексенбі – тынығу күні) символы болғандықтан, Иса Мәсіхтің қайта тірілуін және мәңгілік өмірдің үмітін білдіреді. Сондай-ақ, ортағасырлық сәулет символизміндегі кемелділік санын білдіретін он саны Палатин шәуетханасында жиі кездеседі: оның диаметрі (куполды айналатын сызықты қоса алғанда) жүз Каролинг аяғын (яғни онға он еселенген) құрайды, бұл куполдың биіктігімен тең.

Батыс жұмыс

Кафедральдық собордың батыс бөлігі (батыс қасбеті) Каролингтер дәуірінен бастау алады және екі жағында екі баспалдақ мұнарасы бар. Бұл екі қабатты құрылыс, батыс жағында 18 ғасырда салынған вестибюльмен толықтырылған. Осы вестибюльге бекітілген қола жапырақтар, Вольфстюр (Күгіртке есігі) деп аталады, жалпы салмағы 43 жүздік (Лусберг сағасымен салыстырыңыз). Собордың басты кіреберісі, есік, 800 жыл шамасында Ахенде құйылған және 1788 жылға дейін батыс бөлігі мен сегізбұрыштың арасында, «гексадекагон» деп аталатын жерде орналасқан. Портал 1924 жылы қайта жаңартылды. Әр жапырақ сегіз тіктөртбұрышқа бөлінген – бұл сан христиан дінінде діни символизмге ие, сенбі күні, Иса Мәсіхтің қайта тірілу күні және кемелділіктің символы (сондай-ақ он екі де солай) және Палатин капелласының өлшемдерінде қайта-қайта кездеседі. Бұл бөлімдер жұмыртқа пішіндес әшекейлермен жасалған сәндік жолақтармен шеңберленген. Жұмыртқа ежелден бері өмір мен құнарлылықтың символы саналған. Христиан сенімінде ол Мәңгілік өмірдің одан да кең символизмімен толыққан. Арыстан басы пішіндес есік сақиналары 24 (яғни екі есе он екі немесе үш есе сегіз) акант жапырақтарымен оралған – бұл сандарды нумерология арқылы ең терең деңгейде түсіну керек. Вольфстюрдің ежелгі рим ғибадатханасының есігі пішінін еліктеуі Карл Ұлының Ахенде Жаңа Рим құрғандығы туралы талабын көрсетеді, Палатин капелласы оның ерекше монументалды құрылысы болды. Оның ішінде, қоладан жасалған бірнеше мүсіндер болды, соның ішінде Римдегі Марк Аврелийдің мүсініне ұқсас, атқа отырған мүсін де бар. Алдыңғы залдың ішінде, шамамен 10 ғасырда, яғни Оттон дәуірінде жасалған аю мүсіні орналасқан. Оның қарама-қарсысында 129 тесілген қабыршақтары бар қоладан жасалған қарағай конусы тұр, оның биіктігі 91 см (негізін қоса алғанда); оның мерзімі туралы пікірлер қарама-қайшы және 3-тен 10-ға дейінгі ғасырларға дейін жетеді. Оның негізі Оттон дәуіріне тән және Месопотамияның Тигр және Евфрат өзендеріне сілтеме жасайтын дактильдік гексаметрмен жазылған жазуды қамтиды. Бір болжам бойынша, қарағай конусы бастапқыда фонтанның суағызы ретінде қызмет еткен және Каролингтер дәуірінде Палатин капелласының атриумына орналастырылған. Жоғарғы қабат ерекше сапалы кірпіштен салынған батыс қабырғасымен ерекшеленеді. Ішкі жағы сыртқа қарай иілсе, сыртқы жағы ішке қарай иілген, сондықтан Каролингтердің батыс қабырғасы дөңес-құыс иілім ретінде көрінеді. 18 ғасылда вестибюль салынғанға дейін Каролингтердің батыс қасбеті, нартекстен қарағанда, әсерлі көрінетін: батыс жоғарғы қабаттағы жартылай дөңгелек аркамен жабылған үлкен ниша төменгі қабаттағы цилиндрлі күмбездің жартылай дөңгелегіне сәйкес келді. Бүгінде батыс қабырғасы үлкен батыс терезесімен бөлінген. Үлкен терезе жақтауы готикалық дәуірден бастау алады және бұрынғы Каролингтер дәуірінен қалған кішірек терезені алмастырды, ол, мүмкін, мульльон (ортасында бағанасы бар қос арка) түрінде құрылған. Қазіргі терезелерді Эвальд Матаре 1956 жылы жобалаған. Матаренің дизайны, абстракты болғанымен, күмбез ішіндегі Каролингтер қола қақпасының құрылымын еліктейді. Терезенің өзі қола мен өңделмеген кварцтан жасалған. Батыс қасбеттің жоғарғы бөлігінің функциясы толыққанды түсініксіз. Шомылдыру рәсіміне құқық (көбінесе Марияның колледждік шіркеуі үшін сақталған) Ансиан Режимінің соңына дейін мәрмәр тақтың артында орналасқан шомылдыру тағында болды. Бұл кеңістік осы рәсімдерге қатысқан болуы мүмкін. Сонымен қатар, батыс қабырғасында, үлкен батыс терезесінің астында, әлі күнге дейін Fensetella (кішкентай терезе) бар, ол арқылы төмендегі аулаға, бұрынғы атриумға көруге болады. Бұл бөлмеге сарайдың солтүстігіндегі Аула Регия (Патша залы) мен шіркеуді байланыстыратын солтүстік қабырғадағы Каролингтер өткелі кіргені анық. Батыстағы төменгі, цилиндрлі күмбезді бөлме 814 жылдың 28 қаңтарында қайтыс болған Карл Ұлының қабірі ретінде қызмет еткен және Персефона саркофагында жерленген. Осы бөлменің үстіндегі батыс қасбеттің қабаттары 14 ғасырдың бірінші жартысында және 17 ғасырда қайта жаңартылды; мұнара 1879 және 1884 жылдар аралығында аяқталды.

The westwork (western facade) of the cathedral is of Carolingian origin, flanked by two stair towers. It is a two story building, completed by a porch from the 18th century at the west end. The bronze leaves attached to this porch, the Wolfstür (Wolf's Door), weigh 43 hundredweight altogether (cf. with this the Lousberg saga). The main entrance to the cathedral, the door was cast in Aachen around 800 and was located between the westwork and the octagon in the so called hexadecagon up to 1788. The portal was restored in 1924. Each leaf is divided into eight rectangles – a number which had religious symbolism in Christianity, as a symbol of Sunday, the day of the Resurrection of Jesus Christ and also of perfection (as did twelve, also) and can be found in the measurements of the Palatine Chapel over and over again. These boxes were framed by decorative strips, which are made of egg shaped decorations. The egg was considered a symbol of life and fertility from antiquity. In Christian belief it was imbued with the even wider symbolism of Eternal Life. The door rings in the shape of lions' heads are wreathed by 24 (i. e. two times twelve or three times eight) acanthus scrolls – again to be understood at the deepest level through numerology. The Wolfstür's imitation of the shape of the ancient Roman temple door signifies Charlemagne's claim, to have established a New Rome in Aachen with the Palatine Chapel as the distinctive monumental building. There were multiple sculptures, made of bronze, including an equestrian piece probably meant as a parallel of a statue of Marcus Aurelius in Rome. In the forehall, there is a bronze sculpture of a bear, which was probably made in the 10th century, i. e. in Ottonian times. Opposite it is a bronze pine cone with 129 perforated scales, which stands 91 cm high (including its base); its date is controversial and ranges from the 3rd to the 10th century. Its base is clearly Ottonian and includes an inscription written in dactylic hexameter, which refers to the Tigris and Euphrates rivers of Mesopotamia. According to one view, the pine cone would originally have served as a waterspout on a fountain and would have been placed in the atrium of the Palatine chapel in Carolingian times. The upper level is characterised by an exceptionally fine brick western wall. Inside, it bulges outward, while the outside bulges inwards, so that the Carolingian west wall can be seen as a convex concave bulge. Before the construction of the porch in the 18th century, the Carolingian west facade, when seen from the Narthex, was particularly evocative: a large niche, topped by a semicircular arch in the western upper level corresponded to the semicircle of the barrel vault of the lower level. Today, the western wall is broken up by the large western window. The large window frame dates from the Gothic period and replaced a smaller window from Carolingian times, which was probably structured as a mullion (a double arch with a column in the centre). The modern window was designed by Ewald Mataré in 1956. Mataré's design imitates, however abstractly, the structure of the Carolingian bronze gate inside the dome. Bronze and unprocessed quartz form the window itself. The function of the upstairs part of the west facade is not entirely clear. The right of baptism (long reserved for the Collegiate Church of Mary) was at a baptismal font, which was behind the marble throne, until the end of the Ancien Régime. Possibly the space was involved in these ceremonies. Furthermore, in the western wall, under the great west window, there is a Fensetella (small window) even today, through which there is line of sight to the court below, the former atrium. It is certain that the so called Carolingian Passage entered this room on its northern wall, connecting the Aula Regia (King's Hall) in the north of the palace with the church. The lower, barrel vaulted room in the west probably served as Charlemagne's sepulchre after his death on 28 January 814 and his burial in the Persephone sarcophagus. The floors of the western facade lying above this room were remodelled in the first half of the 14th century and in the 17th century; the tower was completed between 1879 and 1884.

Хор

1355 және 1414 жылдар аралығында Мариенстифт пен Ахен қаласының мэрі Герхард Хор (1285–1367) бастамасымен Октагонның шығыс жағына готикалық хор салынды. Бұрын оның орнында төртбұрышты каролингтік хор болған болуы мүмкін. Готикалық хордың ұзындығы 25 метр, ені 13 метр, ал биіктігі 32 метрді құрайды. Оның сыртқы қабырғасы мүмкіндігінше көп терезелермен жасалған – шыны бетінің ауданы 1000 м²-ден асып, осыдан оған «Glashaus» (шыны үй) деген ат қойылған. Бұл Аахеннің қасиетті реликвиялары мен Ұлы Карлдың денесін сақтауға арналған шыныдан жасалған қасиетті ыдыс ретінде жоспарланған. Дизайн Париждегі Сен-Шапель ғимаратының үлгісімен жасалған, ол да маңызды реликвиялар мен патша сарайының шіркеуіне арналған кеңістік болған. Хордың шатырын қорғау үшін құрылыс кезінде темір арқандар орнатылды, олар тар тас тіреулерге түсетін күштің күшін азайтуға және терезелер үшін мүмкіндігінше кеңірек орын қалдыруға мүмкіндік берді.

Жақсылық шатырлары

Сегізбұрыштың айналасында бірнеше қосалқы шіркеулер орналасқан. Оңтүстік-шығыстан сағат тілі бойынша, олар: Оңтүстік-шығыста Матиаскапель (Қасиетті Матай шіркеуі) орналасқан, ол 14-шы ғасырдың соңында, жанындағы хормен бірге салынған. Қасиетті Матай шіркеуінің оңтүстігінде готикалық Аннакапель (Қасиетті Анна шіркеуі) орналасқан. Оның төменгі қабаты бастапқыда собор қақпаларының бірінің нartheksi болған, бірақ кейін есіктер жабылып, бөлме шіркеуге айналды. Батыс фасадының оңтүстігінде Венгрия шіркеуі орналасқан. Бұл бастапқыда готикалық қосалқы шіркеу болған, бірақ 18-шы ғасырда итальяндық сәулетші Джозеф Мореттидің жобалары бойынша барокко стилінде қайта жаңартылды. Батыс фасадының солтүстігінде 15-шы ғасырға жататын Қасиетті Николай мен Қасиетті Михаил шіркеуі орналасқан, ал алтаруында 20-шы ғасырда Жозеф Бухкремер жасаған нео-барокколық құрбандық үстелі орналасқан. Бұл бұрын Ахен соборының канондарының зиратты жері болған. Солтүстік-шығыста Қасиетті Шарль мен Губерт шіркеуі сегізбұрышқа кіріктірілген. Собор кешенімен байланысты қосымша шіркеулер монастырьларда (Барлық Қасиеттілер мен Барлық Жандар шіркеуі) және собор алдында (Баптистерия шіркеуі) табылады.

Ерекшелігі

Аахен соборы кейінгі классикалық, каролинг, Оттон және Штауф дәуірлерінен қалған ортағасырлық өнер туындыларының ерекше көркемдік және діни мағынаға ие жинағына ие.

Ұлы Карл тағына

Төменгі қабаттағы батыс галереяда, хордың қарсы жағында Шарлемагнің тағы орналасқан, және соңғы онжылдықтарда осы таққа қатысты жаңа зерттеулер жүргізілді. Алғашқы Каролинг тағы Иерусалимдегі Қасиетті қабір шіркеуінен алынған материалдардан жасалған. Тақтың сыртқы түрі мен Палатин капелласындағы орны ғасырлар бойы өзгерген жоқ. 936 жылдан 1531 жылға дейін, 31 неміс патшасы Мариеналтарда (Марияның құрбандық алтарі) майлау және тәж кигізу рәсімінен кейін осы таққа отырды.

Мариеншрейн

Мариеншрейн (Қасиетті Марияның киелі тұрғысы) шіркеудің хорында орналасқан және 1220-1239 жылдар аралығында салынған. Мәсіх, Мариям, Карл Ұлы, Рим папасы Лев III және Он екі апостолдың бейнелерімен әшекейленген бұл киелі тұрғыда Аахеннің төрт қасиетті нәрсесі сақталған: Қасиетті Марияның жамылғысы, Мәсіхтің орауыш киімі, Жақсы Иоаннның басын кесу үшін қолданылған мата және Мәсіхтің белдігі. 1349 жылдан бері қалыптасқан дәстүр бойынша, жеті жыл сайын қасиетті нәрселер киелі тұрғыдан шығарылып, Аахендегі Ұлы қажылық кезінде көрсетіледі. Бұл қажылық соңғы рет 2023 жылдың маусым айында өтті.

Барбаросса шамшырағы

Сегіз қисық жағынан тұратын күмбездің ішкі кеңістігінен, төрт метрден астам биіктікте, диаметрі төрт метрден асатын дөңгелек шамшырақ ұзын тізбекке ілінген, ол Барбаросса шамшырағы (1165/1170) деп белгілі. Бұл өнер туындысы император Фредерик Барбаросса мен оның әйелі Беатрис сыйлаған. Шамшырақтың қырық сегіз шамы шіркеудің мерекелік шараларында жағылады.

Генрих II-нің амбоны (Heinrichskanzel)

1002 және 1014 жылдар аралығында Генрих II шығыс дәлізіне амбон орнатты, ол Оттондық Ренессанстың ең тамаша көркемдік қазыналарының бірі болып саналады. Оның жоғарғы және төменгі жиектеріндегі жазуы оның тапсырыс берушісі Генрих II екенін нақты көрсетеді, оны REX PIVS HEINRICVS деп атайды. Амбон еменнен жасалған және филигрань мен асыл тастармен толығымен әшекейленген, сонымен қатар антикалық дәуірден қалған көптеген құнды заттармен безендірілген, мысалы, төрт қалыпты мыс бейнелері Евангелисттерді бейнелейді, ал VI ғасырға жататын алты піл сүйегі панельдері бар. Ағаш баспалдақ 1782 жылы салынған. Амбон 1816/1817 жылдары және қайтадан 1926-1937 жылдары толыққанды қалпына келтірілді. Бүгінгі күнге дейін амбон шіркеудің салтанатты құлшылықтарында қолданылып келеді.

Pala d'Oro (алтын сарай)

Алтын құрбандық үстелінің мүсіні, қазіргі кезде бас құрбандық үстелінің Antependium-ін құрайтын Pala d'Oro, шамамен 1020 жылы Фулдада жасалған болуы мүмкін. Ол репоссе рельефтері бар он жеті жеке алтын панельден тұрады. Ортасында Мәсіх Мандорладағы Құтқарушы ретінде таққа отырғызылған, оның қасында Мәриям мен Архангел Михаил. Ізгі хабарлардың символдары бейнеленген төрт дөңгелек медальон Иса Мәсіхтің өмірінен бейнеленген басқа он екі рельефтік панельдермен байланысты көрсетеді. Олар Иерусалимге кіруден басталып, Пасха күні таңертеңгісін ашық қабірдің алдында қайта тірілген Мәсіхті әйелдермен кездестірумен аяқталады. Суреттер солдан оңға қарай, кітапты оқу сияқты оқылады. Пала д'Оро стилі біркелкі емес. Алғашқы бес рельефті Рейнландта оқыған алтын шебер жасаған болуы мүмкін, ол керемет қуанышты әңгімелеумен ерекшеленеді. Бұл император III Оттонның сыйлығынан алынған болуы мүмкін. Басқа панельдер, сонымен қатар Мәсіхтің, Мәриямның және Михаилдың орталық тобы Византия және кеш Каролинг дәуірінен алынған, және бірінші рет Оттонның мұрагері Генрих II кезінде қосылған болуы мүмкін, ол Генрих II-нің Амбосын да сыйға тартқан. Шамамен 15 ғасырдың аяғында алтын құрбандық үстелі собор қазынасындағы елшілердің он екі рельефімен бірге үлкен құрбандық үстелінің жүйесін құрады, сондай-ақ Марияның өмірінен көріністер бар құрбандық үстелдері 1794 жылы француз революциялық әскерлері Аахенге жақындаған кезде таратылды. Германияда қоңыраулар әрқашан үлкенінен кішісіне дейін нөмірленеді, 1-ші қоңырау әрқашан тенор немесе бурдон болып табылады. #NameStrike tone (ST 1/16) Сaлмағы (кг) Диаметрі (мм) Құйғышы Күні Жазуы1 Мария g0 +860452075 Petit & Gebr. Edelbrock 1958 + O MATER ALMA CHRISTI CARISSIMA—SUSCIPE PIA LAUDUM PRAECAMINA. (О, ең сүйікті нәрлі Мәсіхтің анасы, біздің пәк мадағымызды қабыл ет) GEGOSSEN 1535 + ZERSTOERT 1656 + ERNEUERT 1659 + ZERBORSTEN 1818 + ZERSCHLAGEN 1942 + WIEDERUM ERNEUERT 1958 (Құйылған 1535 + Бұзылған 1656 + Жаңартылған 1659 + Жарқылданған 1818 + Сыныққа ұшыраған 1942 + Тағы да жаңартылған 1958) 2 Кароль h0 +729001628 Franz and Jakob von Trier 1659 HONOR ET CULTUS, QUEM REGALIS ECCLESIA AQUEN: SANCTISSIMO IMPERATORI PATRONO AC FUNDATORI SUO CAROLO VIRTUTE, MERITO, IMPERIO VERE MAGNO DEBET ET DEFERT MIHI NOMEN DEDIT ANNO 1659 (Аахеннің патшалық шіркеуі өзінің қасиетті императорына, меценатына және негізін салушысына, өзінің ерлігімен, лайықтылығымен және шын мәнінде ұлы билігімен Чарльсқа борыштанған және құрметтейтін құрмет пен құлшыныс, маған 1659 жылы осы атты берді). 3 Иоанн Евангелист d1 +814001367 1659 NASCENTES INTER SOCIAS MECUM ORDINE PONOR TERTIA, SED CUM QUINTA TONO APPELLATA JOHANNES (Мен өзіммен бірге туған достарымның арасында үшінші орындамын, бірақ менің тоныммен Иоанн деп атаймын) 4 Иоанн Баптист e1 +712251217 1659 JOHANNES BAPTISTA ORA PRO NOBIS. IN LUDO HAUD IN AGRO FLORENS NOS CURIA FECIT SED LONGO SUB AGRO FUDIT NOS IPSE DECANO. An O. 1656 (Иоанн Баптист біз үшін дұға етсін. Далада емес, ойында гүлдеген бізді құрия жасады, бірақ декан үшін ұзақ далаға лақтырды. 1656) 5 Leopardus fis1 +3 850 1078 1659 SANCTE LEOPARDE ORA PRO NOBIS ANNO 1659 (Қасиетті Леопард біз үшін дұға етсін. 1659 жылы жасалған.) 6 Стефан g1 +87151027 1659 SANCTE STEPHANE ORA PRO NOBIS ANNO 1659 (Қасиетті Стефан біз үшін дұға етсін. 1659 жылы жасалған.) 7 Петр a1 +1425894 1659 SANCTE PETRE ORA PRO NOBIS ANNO 1659 (Қасиетті Петр біз үшін дұға етсін. 1659 жылы жасалған.) 8 Симеон h1 +8290793 1659 SANCTE SIMEON JUSTE ET TIMORATE ORA PRO NOBIS (Қасиетті Симеон, әділ және діндар, біз үшін дұға етсін).

A golden altarpiece, the Pala d'Oro which today forms the Antependium of the high altar was probably created around 1020 in Fulda. It consists of seventeen individual gold panels with reliefs in repoussé. In the centre, Christ is enthroned as Redeemer in a Mandorla, flanked by Mary and the Archangel Michael. Four round medallions with images of the Evangelists' symbols show the connection to the other twelve relief panels with depictions from the life of Jesus Christ. They begin with the entry into Jerusalem and end with the encounter of the women with the risen Christ in front of the open grave on Easter morning. The depictions are read from left to right, like a book. Stylistically, the Pala d'Oro is not uniform. The first five reliefs probably come from a goldsmith taught in the Rheinland and is distinguished by a strikingly joyful narration. It probably derives from a donation of Emperor Otto III. The other panels, together with the central group of Christ, Mary, and Michael, draws from Byzantine and late Carolingian predecessors and was likely first added under Otto's successor, Henry II, who also donated the Ambo of Henry II. Presumably, in the late 15th century, the golden altarpiece formed a massive altar system together with the twelve reliefs of apostles in the cathedral treasury, along with altarpieces with scenes from the life of Mary, which would have been dismantled in 1794 as the French Revolutionary troops approached Aachen. In Germany, the bells are always numbered from largest to smallest, Bell 1 is always the tenor or bourdon. #NameStrike tone(ST 1/16)Weight(kg)Diameter(mm)FounderDatedInscription1 Maria g0 +860452075Petit & Gebr. Edelbrock1958 + O MATER ALMA CHRISTI CARISSIMA—SUSCIPE PIA LAUDUM PRAECAMINA. (O dearest nourishing mother of Christ, raise praise for our pious hymn) GEGOSSEN 1535 + ZERSTOERT 1656 + ERNEUERT 1659 + ZERBORSTEN 1818 + UMGEGOSSEN 1881 + ZERSCHLAGEN 1942 + WIEDERUM ERNEUERT 1958 (Cast 1535 + Destroyed 1656 + Restored 1659 + Disrupted 1818 + Recast 1881 + Obliterated 1942 + Restored again 1958)2 Carolus h0 +729001628Franz and Jakob von Trier1659HONOR ET CULTUS, QUEM REGALIS ECCLESIA AQUEN: SANCTISSIMO IMPERATORI PATRONO AC FUNDATORI SUO CAROLO VIRTUTE, MERITO, IMPERIO VERE MAGNO DEBET ET DEFERT MIHI NOMEN DEDIT ANNO 1 6 5 9 (The honour and devotion, which the royal church of Aachen owes and renders to its most sacred Emperor, patron and benefactor: Charles, truly Great in virtue, merit and rule, gave this name to me in the year 1659).3 Johannes Evangelista d1 +814001367"""1659 NASCENTES INTER SOCIAS MECUM ORDINE PONOR TERTIA, SED CUM QUINTA TONO APPELLATA JOHANNES (I am placed third in order among the friends born with me, but I call to John with the fifth tone)4 Johannes Baptista e1 +712251217"""1659 JOHANNES BAPTISTA ORA PRO NOBIS. IN LUDO HAUD IN AGRO FLORENS NOS CURIA FECIT SED LONGO SUB AGRO FUDIT NOS IPSE DECANO. An O. 1 6 5 6 (John the Baptist pray for us. Flourishing in play not in the field, the Curia made us, but cast us in a vast field for the dean. 1656)5 Leopardus fis1 +3 850 1078"""1659 SANCTE LEOPARDE ORA PRO NOBIS ANNO 1 6 5 9 (Saint Leopardus pray for us. Made 1659. )6 Stephanus g1 +87151027"""1659 SANCTE STEPHANE ORA PRO NOBIS ANNO 1 6 5 9 (St Stephen pray for us. Made 1659. )7 Petrus a1 +1425894"""1659 SANCTE PETRE ORA PRO NOBIS ANNO 1 6 5 9 (St. Peter pray for us. Made 1659. )8 Simeon h1 +8290793"""1659 SANCTE SIMEON JUSTE ET TIMORATE ORA PRO NOBIS (St Simon, just and devout, pray for us)

Ұлы Карлдың соңғы жерленген жері

Аахен соборының өзегі – Каролингтер сегізбұрышы – бастапқыда Карл I-нің сарайлық шіркеуі ретінде салынған, сонымен қатар оның қабірі болды. Ол қайтыс болғаннан кейін, 814 жылдың 28 қаңтарында, өзінің шіркеуінде жерленді; нақты орны белгісіз, себебі құжаттама жеткіліксіз және физикалық деректердің дәйектілігі жоқ. Дегенмен, ол сегізбұрыштың кіреберісіндегі батыс мұнараның астындағы Персефония саркофагында жерленген болуы мүмкін. 1000 жылы Отто III Карл I-нің мазарын ашты. Отто Ломелло, онымен бірге келген сарайлықтардың бірі, осы оқиғаны жазды, ол 1026 жыл шамасында жазылған Новелезияның жылнамасында баяндалған. Есепте былай делінген:

Аахен қалалық әкімшілігінің үлкен залының қабырғасына Отто мен оның ақсүйектерінің қайтыс болған императорға қарайтын үлкен суреті салынған. 1165 жылы Карл I-нің қасиеттілікке жатқызылуына орай, император Фредерик Барбаросса тағы да мазарды ашып, оның сүйектерін қайта жерледі. 1215 жылы тәж кию рәсімінде Фридрих II сүйектерін соңғы рет жерлеуге бұйырды, оларды алтын мен күмістен жасалған қаптамаға, Карл Шрайны деп белгілі, салып, олар осы күнге дейін сонда қалды. Император Отто III де соборда жерленді.

Неміс патшаларының таққа отырғызу шіркеуі

Шарльдің тікелей тапсырмасы бойынша оның ұлы Людовик Салихалы шіркеуде өзін король деп жариялады. 936 жылдан 1531 жылға дейінгі аралықта Отто I-нің тәж кию рәсімінен бастап, шіркеуде отыз неміс корольі (~40 корольдің ішінде) тәж киді. Тәж кию рәсімі Жоғары Алтарьда өтті, одан кейін Аахен тағында (қазірге дейін көрініп тұр) отыру рәсімі болды. Бұл кезеңде неміс билеушілерінің барлығы, Ахенде тәж кигеніне қарамастан, Шарльдің тағында орналасқандығы да ерекше атап өтуге лайық.

Ахендегі діни сапар

Аахендегі қасиетті сапар (Aachener Heiligtumsfahrt) – қабірдің ең маңызды төрт діни жәдігерін сенушілерге көрсетуге арналған сапар, ол 1238 жылдан бері куәландырылған. 1349 жылдан бері бұл жәдігерлер жеті жылда бір рет көрсетіліп келеді. Соңғы сапар 2023 жылы өтті және оның ұраны "Мені аш" болды.

Ықпал

Орта ғасырларда Ахен соборы таңғажайып деп есептелді және Ессен монастыры, Меттлахтағы Ескі мұнара, сондай-ақ Оттмарсхаймдағы Эльзас аббат шіркеуі сияқты одан үлгі алды. 2007 жылы сегізбұрыш пен хордың құрылыс элементтері неміс азаматтық құрылысының тарихи ескерткіштері деп танылды.

Хронологиясы

768–800: Ахен Шарльменнің резиденциясы болды. Сарайдың құрылысы (қазіргі Ратуша мен Ахен соборының орнында) римдік моншаның орнында салынды. Сегізбұрыш Рим, Равенна, Трир және Кёльн қалаларының ежелгі ғимараттарынан әкелінген бағаналар мен мәрмәрден тұрғызылды. Сыртқы қабырғасы қызыл гипспен жабылды. Бұл орталық бөлігі 793 жылы ең ерте басталып, 813 жылы ең соңғы аяқталды. Бұл мерзім 2009 жылы соборды жөндеу кезінде табылған ағаш үлгілерінің дендрохронологиялық талдауы арқылы анықталды. 805: Папа Лео III оны қасиетті орын деп жариялады.

Әр түрлі

Неміс импрессионист суретшісі Август фон Брандис Ахен соборын бірнеше туындысында бейнелеген. Джузеппе Вердидің "Эрнани" операсының III актісі Шарльдің қабірінде орын алады. Domwache (Кафедральдық күзет), жастардың өзін-өзі дамыту тобы, 1957 жылдан бері K. D. St. V. Franconia Aachen католик студенттер бірлестігімен жұмыс істеп келеді. 2012 жылдың 15 қарашасынан бастап Солтүстік Рейн-Вестфалия геологиялық қызметі Төменгі Рейн алқабындағы сейсмикалық қызметті бақылайтын стансаны пайдалануда. Ол Санкт-Анна капелласының кіреберісіне жақын гексадекагонның негізінде орналасқан.