Ирландиядағы Тёрлес қаласының тарихы мен географиясы
Thurles
Турлес – Ирландияның Типперэри округіндегі қала. 2022 ж. халық саны 8,185. GAA туған жері, Кашел және Эмли архиепископтығының орталығы. Тарихымен танысыңыз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Типперри округіне жататын қала, Ирландия.
Town in County Tipperary, Ireland
Тюрлс ( /t//ɝ//l//ə//s/; Durlas Éile) – Ирландияның Типперри округіне жататын қала. Ол сол аттас азаматтық приходта, Елиогарти барониясында және Тюрлс шіркеулік округінде орналасқан. Кашель және Эмли Рим-католик архиепископиясының кафедралық соборы осы қалада орналасқан. Гейл қауымдастығының (GAA) туған жері саналатын Тюрлс округтың үшінші ірі қаласы болып табылады, 2022 жылғы халық санауы бойынша халқы 8 185 адамды құрайды.
Thurles ('/t//ɝ//l//ə//s/; Durlas Éile) is a town in County Tipperary, Ireland. It is located in the civil parish of the same name in the barony of Eliogarty and in the ecclesiastical parish of Thurles. The cathedral church of the Roman Catholic Archdiocese of Cashel and Emly is located in the town. The birthplace of the Gaelic Athletic Association (GAA), Thurles is the third largest town in the county, with a population of 8,185 at the 2022 census.
Ежелгі тарих
Ежелгі Эйле аймағы өзінің атын Эли тайпасынан алған, олар туралы аңыз бен дәстүрлерден басқа көп ештеңе белгілі емес. Эйле аймағының шегі ғасырлар бойы билік еткен тайпалардың өркендеуі мен құлдырауына байланысты өзгеріп отырды. 5 ғасырға дейін сақталған жазбалар мен әдебиеттерден оның тарихы туралы аз ғана мәліметтер табылады, олар нашар, түсініксіз және шатастыратын. Алайда, осы ғасырда Эйле ең үлкен аумақты қамтыған, Кроган Бри Элиден (Офалидегі Кроган төбесі) Кашелдің оңтүстігіне дейін (Корка Эатрах Элиде) созылған. Бұл аумақтың оңтүстік бөлігіне Елиогарти және Икеррин барониялары, Орта Үшіншінің көп бөлігі, Илеаг аймағы және Килнаманах Верхний барониясының бір бөлігі кірген. 8 ғасырға қарай, ежелгі Эйле аймағы бірнеше ұсақ патшалықтарға бөлінді: О'Карролл солтүстік бөлігін басып алды, О'Спилан Илеагты иеленді, Эоганахт Чейзил Орта Үшіншіні қосып алды, ал О'Фогартилер қазіргі Елиогарти барониясын басқарды. О'Фогартилер қалаға өздерінің есімін берді. Ирланд тілінде Durlas Éile «Эйленің мықты бекінісі» немесе дәлірек айтқанда Durlas Éile Uí Fhogartaigh («Эйленің О'Фогартилердің мықты бекінісі») дегенді білдіреді. Клан Темплмор және Дьяволдың тісі аймақтарын Типперри/Килкенни шекарасына дейін биледі.
The ancient territory of Éile obtained its name from pre historic inhabitants called the Eli, about whom little is known beyond what may be gathered from legends and traditions. The extent of Éile varied throughout the centuries with the rise and fall of the tribes in occupation. Before the 5th century A. D. the details of its history which can be gleaned from surviving records and literature are exceedingly meagre, obscure and confusing. During this century however Éile appears to have reached its greatest extent, stretching from Croghan Bri Eli (Croghan Hill in Offaly) to just south of Cashel (in Corca Eathrach Eli). The southern part of this territory embraced the baronies of Eliogarty and Ikerrin, a great part of Middle Third, the territory of Ileagh and a portion of the barony of Kilnamanagh Upper. By the 8th century, the territory of ancient Éile had broken up into a number of petty kingdoms: the O'Carroll occupied the northern portion, the O'Spillanes held Ileagh, the Eóganacht Chaisil had annexed Middle Third while the O'Fogartys held what is now the barony of Eliogarty. The O'Fogarty's gave their name to the town. In Irish, Durlas Éile means "Strong Fort of Éile", or more correctly Durlas Éile Uí Fhogartaigh ("Strong Fort of the O'Fogarty's of Éile"). The clan dominated the regions of Templemore and the Devil's Bit stretching as far as the Tipperary/Kilkenny border.
Феодалдық кезең
12 ғасырдың соңына қарай О'Донохью тайпасының күші әлсіреп, 13 ғасырдың басында Норман Батлер әулеті ең ықпалды болып келді. Тёрлс қаласының алғашқы дамуына көп қарызды Батлерлерге. Олардың архитектуралық мұрасы бүгінге дейін сақталған екі бастапқы отбасылық бекінісінде көрініс береді (қала орталығындағы Қара қамал және Суир өзенінің жанындағы О'Фогарти қамалы). Теобальд Уолтер, 1-ші Батлер бароны (Theobald Butler) – Батлер әулетінің ирландиялық тармағының атасы. Оның әкесі Англияның Бас басқұжаты лауазымын мұрагерлікпен алып жүрген, ал Теобальд Англия корольдері Генрих II мен Джонның Ирландияға жорықтарында көмектескендігі үшін «Ирландияның Бас басқұжаты» атанды. Оған сондай-ақ Лимерик патшалығының солтүстік-шығыс бөлігінің үлкен бөлігі сыйға тартылды. Кейін, 1328 жылы, оның ұрпағы Джеймс Батлер Англия королі Эдуард III-тің жарлығымен Ормонд графы атанды.
Towards the end of the 12th century the power of the O'Donoghue clan began to wane, and by the early part of the 13th century, the Norman Butler dynasty came to be the most powerful. It is to the Butlers that Thurles owes much of its early development. Their architectural legacy may be seen today with two of the original family fortresses still standing (the Black Castle near the centre and O'Fogarty Castle by the Suir). Theobald Walter, 1st Baron Butler (Theobald Butler) was the ancestor of the Irish branch of the Butler dynasty. His father had been the hereditary holder of the office of Chief Butler of England and when Theobald assisted Kings Henry II of England and John of England in their invasions of Ireland, he was named "Chief Butler of Ireland". He was also granted a large section of the northeastern part of the kingdom of Limerick. Later in 1328, his descendant, James Butler, was created Earl of Ormond by King Edward III of England.
Сауда
Тюрльс бастапқыда ауыл шаруашылығы нарығы болған қалашық. Қазір ол сауда қалашығына айналған, қалада Dunnes Stores, Supervalu, Lidl, Aldi, Boots және Holland and Barrett сияқты дүкендер желісі орналасқан. Dew Valley Foods ет өңдеу фабрикасының бас кеңсесі де Тюрльс маңында орналасқан. Thurles сауда орталығы жақында кеңейтілді және Либерти Сквердегі қазіргі дүкеннің орнына жаңа Tesco дүкенін ашу жоспарланған. Жақында Ненег жолына көшіп келген Stakelum's Hardware жабдықтар дүкені – қаладағы ең ірі отбасылық бизнес өкілдерінің бірі. McKevitt's "Costcutter" қаладағы бір супермаркетпен жұмыс істейтін тағы бір ірі отбасылық бизнес. Тюрльс технологиялық паркінде жоғары технологиялық өнеркәсіптер құрылды.
Thurles was originally an agricultural market town. It is now a retail town, with chain stores like Dunnes Stores, Supervalu, Lidl, Aldi, Boots, and Holland and Barrett established in the town. The headquarters of the meat processing factory Dew Valley Foods is also located in the Thurles environs. Thurles Shopping centre was recently extended and plans to open a new a Tesco store to replace the current store in Liberty Square have also been announced. Stakelum's Hardware, which recently moved to the Nenagh road, is one of the biggest family owned business in the town. McKevitt's "Costcutter" is another large family business that operates with one supermarket in the town. High technology industries have been established in the Thurles Technology Park.
"Құлақ" өнер орталығы
Source Arts Centre 2006 жылы 2 қазанда ашылды және солтүстік Типперридегі ең ірі музыка, театр және өнер орталығына айналды. Онда 250 орындық, толыққанды икемделмелі орындықтармен жабдықталған зал және арнайы көрме залы бар. Жыл бойында кино, театр, би, балет, опера, музыка, отбасылық шаралар мен бейнелеу өнері көрмелерінен тұратын іс-шаралар ұйымдастырылады. Аслан, Фостер және Аллен, Фьюрилер сияқты топтар осы сахнада өнер көрсеткен.
The Source Arts Centre opened on 2 October 2006 and has become the biggest music, theatre and arts venue in north Tipperary. It consists of a 250 seat auditorium with fully flexible seating, and a dedicated gallery space. The year round programme of events includes film, theatre, dance, ballet, opera, music, family events and visual art exhibitions. Acts like Aslan, Foster and Allen, The Fureys are among the list to have played there.
Фель фестивалі
1990 жылдан 1997 жылға дейін өткен Феиль фестивалі Семпл стадионында ұйымдастырылды. Ең жоғары қабылдауында шамамен 100 000 адам фестивальге келді, ол "Типке саяхат" деген атпен де белгілі болды. Фестивальде The Prodigy, The Cranberries, Blur, Брайан Адамс, Ван Моррисон, Rage Against the Machine, The Beautiful South және Deacon Blue секілді әртістер өнер көрсетті. Фестиваль 2019 жылы қайта жандандырылды, онда Синеад О'Коннор да өнер көрсетті.
The Féile Festival, which ran from 1990 to 1997, was held in Semple Stadium. At the height of its success, an estimated 100,000 people attended the festival, which was also known as "The Trip to Tipp". Acts that played included The Prodigy, The Cranberries, Blur, Bryan Adams, Van Morrison, Rage Against the Machine, The Beautiful South and Deacon Blue. The festival was revived in 2019 with Sinéad O'Connor among others playing.
Тюрлс өнер фестивалі
Турлс өнер фестивалі 2009 жылы басталды. Оны жергілікті кеңесші Джим Райан ұйымдастырды. 2011 жылы ол үшінші рет қаланың әртүрлі орындарында – пабтарда, клубтарда және "The Source" өнер орталығында әртүрлі шаралармен қайта өтеді.
Thurles Arts Festival started in 2009. Organised by local councillor Jim Ryan. It will return for a third time in 2011 with various events around the town in Pubs, Clubs and The Source arts centre.
Семпл стадионы
Тюрлз – 1884 жылы Хейс қонақ үйінде құрылған Гейллік атлетикалық қауымдастығының (GAA) туған жері. Семпл стадионы – Ирландиядағы GAA-ның екінші ірі стадионы, сыйымдылығы 53 500 адамды құрайды және Дублиндегі Крок Паркінен кейін екінші орында тұрады. Бұл стадион Мунстердің "рухани отауы" саналады және көптеген танымал матчтар, әсіресе Мунстер финалдары осы жерде өткізілген. 1984 жылы GAA-ның Тюрлсте құрылғанына 100 жыл толуына арнап, Бүкіл Ирландия фырқауыш финалы осында ұйымдастырылды.
Thurles is the birthplace of the Gaelic Athletic Association (GAA), founded in 1884 in Hayes' Hotel. Semple Stadium is the second largest GAA stadium in Ireland with a capacity of 53,500, second only to Croke Park in Dublin. The stadium is the "spiritual home" of Munster hurling and many famous matches, especially Munster Finals, have been played there. In 1984, it hosted the All Ireland Hurling Final to celebrate 100 years since the founding of the GAA in Thurles.
Тюрлз соборы
Аспанға Көтерілу соборы – Кашел шіркеуінің аналық шіркеуі және Кашел және Эмли Рим-католик архиепископиясының кафедралық соборы. Ол Кашел тасының бастапқы орнында орналасқан жоқ. Бұл, ағылшын реформациясы кезінде Ирландияның бекітілген шіркеуінің белгілі бір шіркеу мүліктерін иеленуіне байланысты. Оның орнына, жазалау заңдарының жеңілдетілуінен кейін, Рим-католик архиепископы өзінің кафедрасын және резиденциясын жақын орналасқан Тюрлс қаласына көшіруді шешті. Қазіргі Аспанға Көтерілу соборы қала орталығындағы бұрынғы шағын шіркеулердің орнында салынған. Романдық сәулет стиліндегі және Пиза соборының фасады үлгісіндегі собордың құрылысы 1865 жылы басталды. Ол архиепископ Томас Кроктың 1879 жылғы 21 маусымдағы киелілену рәсімімен аяқталды. Архитекторы – Дж. Дж. Маккарти, ал бас құрылысшысы – Барри МакМаллен. М. Дж. С. Ашлин собордың қоршау қабырғаларын, қоршауларын және көптеген аяқталған жұмыстарын жасауға жауапты болды. Собордың басты ерекшеліктері – роза тәрізді терезе, жеке тұрған баптистерия және әсем алтарь. Әсіресе Микеланджелоның шәкірті Жакомо делла Портаның жасаған киелі табанақшасы ерекше атап өтуге лайық. Собор 1979 жылғы мерейтойына орай кеңінен жөнделді және ғибадатхана жаңарып, қайта жаңартылды.
The Cathedral of the Assumption is the mother church of the ecclesiastical province of Cashel and the cathedral church of the Roman Catholic Archdiocese of Cashel and Emly. It is not in its original site of the Rock of Cashel. This is due to the assumption of certain ecclesiastical properties by the established Church of Ireland at the time of the English Reformation. Instead, following the relaxation of the Penal Laws, the Roman Catholic archbishop chose to locate his cathedra and residence in nearby Thurles. The present Cathedral of the Assumption stands on the site of earlier chapels in the centre of the town. Work on the cathedral, with its Romanesque architectural style and its facade modelled on that of Pisa, commenced in 1865. It was consecrated by Archbishop Thomas Croke on 21 June 1879. The architect was J. J. McCarthy while Barry McMullen was the main builder. Mr. J. C Ashlin was responsible for the enclosing walls, railing and much of the finished work. The cathedral's main features include a rose window, a free standing baptistery and a magnificent altar. Particularly noteworthy is the tabernacle, the work of Giacomo della Porta, who was a pupil of Michelangelo. The cathedral was extensively renovated and the sanctuary sympathetically remodelled on the occasion of its centenary in 1979.
Аштық мұражайы
Ирландия шіркеуіне қарасты Сент-Мария шіркеуі Тюрлсте реформациядан бұрынғы тағы бір шіркеу орнында салынған. Бұл құрылысты 12 ғасырда нормандар өздері үшін жеке және арнайы құлшынатын орын ретінде салған. Қазіргі уақытта ғимаратта аштық мұражайы және соғыс мұражайы орналасқан. Аштық мұражайы қазір жабық.
St. Mary's church, belonging to the Church of Ireland, is built on the site of another pre reformation church in Thurles. This structure was built by the Normans in the 12th century to provide them with a separate and more exclusive place of worship. The building is currently occupied and has a famine museum as well as a war museum. The Famine Museum is now closed.
Кітапхана
Тюрлс кітапханасы өнер орталығында орналасқан.
Thurles Library is located in the arts centre.
Турлс демалыс орталығы
2003 жылы округтік кеңес ескі бассейнді бұзып, жаңа бассейн салу жоспарлары кейіннен тоқтатылды. 2007 жылы жаңа бассейн және спорт залы ашылды.
In 2003, the county council demolished the old swimming pool with plans to build a new pool which were later scrapped. In 2007, a new swimming pool and gym was opened.
Гелл ойындары
Thurles Sarsfields және Thurles Gaels – жергілікті Гейлдік атлетикалық қауымдастық клубтары. Екіншісі – Thurles Kickhams, Rahealty және Thurles Fennellys үш ұзақ жылдар бойы жұмыс істеп келген клубтардың бірігуі, және олардың ойын алаңы Милл Роудтағы (Mill Road) Кикхэм Паркте (Kickham Park) орналасқан, Турлес қаласында.
Thurles Sarsfields and Thurles Gaels are local Gaelic Athletic Association clubs. The latter is an amalgamation of three longstanding clubs, Thurles Kickhams, Rahealty and Thurles Fennellys and have their pitch in Kickham Park on the Mill Road in Thurles.
Қауымдастық футболы
Бұл аймақта бірнеше футбол клубы бар. Олардың ішінде Пик Вилла (1967 жылы құрылған және Тауэр Граундта ойнайды), Тюрлс Таун ФК (Грейхаунд стадионында ойнайды), Бёрроуэй Роверс (2002 жылы қайта құрылған және Луфтагалла паркінде ойнайды), Тюрлс Селтик (2007 жылы құрылған, сондай-ақ Луфтагалла паркінде), Суирсайд Уондерерс (2009 жылы құрылған, кәсіптік білім беру орталығының алаңында ойнайды) кіреді.
There are a number of association football (soccer) clubs in the area. These include Peake Villa (founded 1967 and playing in Tower Grounds), Thurles Town F. C. (playing in the Greyhound Stadium), Borroway Rovers (restarted 2002 and playing at Loughtagalla Park), Thurles Celtic (founded 2007 also Loughtagalla Park), and Suirside Wanderers (founded 2009 playing in the Vocational School grounds).
Ат жарысы
Турлес ат жарыс жолы қаладағы негізгі ат жарысы өткізілетін орын болып табылады және ұлттық аңшылық және жазық жарыстарды қабылдайды. Турлесте 1732 жылдан бері жарыстар өткізіліп келеді, онда үш күндік фестиваль өтті. Жарыс жолы қала орталығынан батысқа қарай 1,5 км қашықтықта орналасқан. Жол бір және ширек шақырымдық, оң жаққа бұрылатын, әр айналымда 6 кедергі мен 7 тікұшақтан тұратын эллипс тәрізді трасса. Оның ұзындығы 1,6 шақырым, ал соңғы бөлігі тік көтеріңкі болып келеді.
Thurles Racecourse is the main horse racing venue in the town and stages both National Hunt and flat racing. Racing has taken place at Thurles since 1732 when a three day festival took place at the venue. The course is located 1.5 km west of the town centre. The course is an oval right handed track of one and a quarter miles with 6 flights of hurdles and 7 steeplechase fences in each circuit. It is one mile, two furlongs long with a steep uphill finish.
Басқа спорт түрлері
Жергілікті регби клубы, Тюрлс регби клубы 1924 жылы құрылған және су мұнарасының жанында орналасқан. Тюрлс крикет клубы 2010 жылы құрылған. Жергілікті жеңіл атлетика клубы, Тюрлс Крокс жеңіл атлетика клубы 1965 жылы құрылған.
The local rugby club, Thurles Rugby Club, was founded in 1924 and is located close to the water tower. Thurles Cricket Club was founded in 2010. The local athletics club, Thurles Crokes Athletic Club, was founded in 1965.
Негізгі
Аталған аудандағы бастауыш мектептер қатарында Gaelscoil Bhríde, Scoil Ailbhe CBS, Scoil Angela (Ursuline Convent) және Scoil Mhuire na Toirbhirte (Presentation Convent) бар.
Primary schools serving the area include Gaelscoil Bhríde, Scoil Ailbhe CBS, Scoil Angela (Ursuline Convent) and Scoil Mhuire na Toirbhirte (Presentation Convent).
Екіншілік
Орта мектептер қатарында Тюрлс CBS, Coláiste Mhuire аралас білім беретін мектебі, Presentation Convent және Ursuline Convent мектептері бар.
Secondary schools include Thurles CBS, Coláiste Mhuire co educational school, Presentation Convent and the Ursuline Convent.
Үшінші деңгей және ересектер білім беруі
МИЦ Сент-Патрик кампусы, бұрынғы семинария мұғалімдерді даярлау бағдарламаларын жүзеге асырады. 2011 жылдан 2015 жылға дейін оның дипломдары Лимерик университетімен берілді. Қазір ол Мэри Иммакулейт колледжінің құрамында, ирланд тілі, дінтану, бизнес және есеп бойынша күндізгі оқу курстарын ұсынады. 2019 жылдың қыркүйегінен бастап колледж математика бойынша да курстар ұсынуды жоспарлап отыр. 1998 жылы LIT Tipperary (бұрын Tipperary Institute немесе TRBDI, кейін Limerick Institute of Technology Tipperary деп аталды) жоғары білім беретін колледжі құрылды. Тюрльдегі Паллотин колледжі – орденнің рухани сергектеу, шақыру және миссиялық орталығы. Басқа жоғары және кәсіптік білім беретін оқу орындарына Colaiste Eile, Colaiste Mhuire ересектер білімі және Thurles Community Training Centre кіреді.
MIC St. Patrick's Campus, a former seminary runs teacher training degree courses. From 2011 to 2015 on its degrees were awarded by the University of Limerick. It is now part of Mary Immaculate College offering full time courses in Irish, Religion, Business Studies and Accounting. From September 2019 the college will also offer courses in Maths. A third level college, the LIT Tipperary (formerly Tipperary Institute or TRBDI and later renamed Limerick Institute of Technology Tipperary), was established in 1998. The Pallotine College in Thurles is a retreat, vocations and missions centre for the order. Other third level and further education schools include Colaiste Eile, Colaiste Mhuire Adult Education and Thurles Community Training Centre.