Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1994 жылғы Израиль мемлекеті мен Иордания Хашимит Корольдігі арасындағы келісім
1994 agreement between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan
Израиль–Иордания бейбітшілік шарты (ресми түрде «Израиль мемлекеті мен Иордания Хашимит Корольдігі арасындағы бейбітшілік шарты»), кейде Уәди Араба шарты деп аталады, бұл 1948 жылғы Араб-Израиль соғысынан бері екі ел арасындағы соғыс ахуалын тоқтатып, өзара дипломатиялық қатынастарды орнатуға бағытталған келісім. Екі ел арасында бейбітшілік орнатумен қатар, шарт жер және су дауларын реттеді, туризм және сауда салаларындағы кең ауқымды ынтымақтастықты қамтамасыз етті, сондай-ақ екі елдің де өз территориясын үшінші елдің әскери шабуылдары үшін плацдарм ретінде пайдалануына жол бермеуге міндеттелді. Қол қою рәсімі 1994 жылғы 26 қазанда Арабаның оңтүстік шекаралық өтпелі пунктінде өтті. Иордания – Мысырдан кейін Израильмен бейбітшілік шартына қол қойған екінші араб мемлекеті.
The Israel–Jordan peace treaty (formally the "Treaty of Peace Between the State of Israel and the Hashemite Kingdom of Jordan"), sometimes referred to as the Wadi Araba Treaty, is an agreement that ended the state of war that has existed between the two countries since the 1948 Arab–Israeli War and established mutual diplomatic relations. In addition to establishing peace between the two countries, the treaty also settled land and water disputes, provided for broad cooperation in tourism and trade, and obligated both countries to prevent their territory being used as a staging ground for military strikes by a third country. The signing ceremony took place at the southern border crossing of Arabah on 26 October 1994. Jordan was the second Arab country, after Egypt, to sign a peace accord with Israel.
Тарих
1987 жылы Израильдің сыртқы істер министрі Шимон Перес пен король Хусейн Израильдің Батыс жағалауды Иорданияға беруі арқылы бейбіт келісімге қол жеткізуге тырысты. Екеуі Таяу Шығыс бейбітшілік конференциясының негізін қалайтын келісімге қол қойды. Израиль премьер-министрі Ицхак Шамирдың қарсылығы себепті бұл ұсыныс іске аспады. Келесі жылы Иордания Батыс жағалауға деген талабынан бас тартып, Израиль мен ФАТХ арасындағы бейбіт шешімді қолдады. Талқылаулар 1994 жылы басталды. Израиль премьер-министрі Ицхак Рабин мен сыртқы істер министрі Шимон Перес Хусейн патшаға Осло келісімдерінен кейін Иорданияның «үлкен ойыннан шет қалуы мүмкін» екенін жеткізді. Хусейн Мысыр президенті Хосни Мубарак пен Сирия президенті Хафез әл-Асадпен кеңесті. Мубарак оны қолдады, бірақ Асад оған тек «сөйлесуге» және ешқандай келісімге қол қоймауға кеңес берді. АҚШ президенті Билл Клинтон Хусейнге бейбіт келіссөздерді бастауға және Израильмен бейбіт келісімге қол қоюға қысым жасады, сондай-ақ Иорданияның қарыздары кешірілетінін уәделеді. Бұл күш-жігер сәтті аяқталып, Иордания Израильмен соғыспау келісіміне қол қойды. Рабин, Хусейн және Клинтон 1994 жылғы 25 шілдеде Вашингтонда Вашингтон декларациясына қол қойды. Декларацияда Израиль мен Иорданияның ресми жаулық қатынасын тоқтатып, «қан төгу мен қайғының аяқталуына» және әділ және тұрақты бейбітшілікке қол жеткізу үшін келіссөздер бастайтыны айтылған.
In 1987 Israeli Foreign Affairs Minister Shimon Peres and King Hussein tried secretly to arrange a peace agreement in which Israel would concede the West Bank to Jordan. The two signed an agreement defining a framework for a Middle Eastern peace conference. The proposal was not consummated due to Israeli Prime Minister Yitzhak Shamir's objection. The following year Jordan abandoned its claim to the West Bank in favor of a peaceful resolution between Israel and the PLO. Discussions began in 1994. Israeli Prime Minister Yitzhak Rabin and Foreign Minister Shimon Peres informed King Hussein that after the Oslo Accords with the PLO, Jordan might be "left out of the big game". Hussein consulted with Egyptian President Hosni Mubarak and Syrian President Hafez al Assad. Mubarak encouraged him, but Assad told him only to "talk" and not sign any accord. U. S. President Bill Clinton pressured Hussein to start peace negotiations and to sign a peace treaty with Israel and promised him that Jordan's debts would be forgiven. The efforts succeeded and Jordan signed a nonbelligerency agreement with Israel. Rabin, Hussein and Clinton signed the Washington Declaration in Washington, DC, on 25 July 1994. The Declaration says that Israel and Jordan ended the official state of enmity and would start negotiations in order to achieve an "end to bloodshed and sorrow" and a just and lasting peace.
Қол қою
1994 жылы 26 қазанда Иордания мен Израиль Израильдің Арава аңғарында, Эйлаттың солтүстігінде және Иордания шекарасына жақын жерде өткен салтанатты шарада бейбітшілік шартына қол қойды. Премьер-министр Рабин мен Премьер-министр Абдельсалам аль-Маджали шартына қол қойды, ал Израиль Президенті Эзер Вейцман король Хусейнмен қол алысты. Клинтон АҚШ Мемлекеттік хатшысы Уоррен Кристофердің сүйемелдеуімен қатысты. Шараны мыңдаған түрлі-түсті шарларды аспанға жіберумен аяқтады. Египет келісімді құттықтаса, Сирия оған назар бөлмеді. Ливандық «Хезболла» тобы келісімге қарсылық танытып, салтанатты шарадан 20 минут бұрын Солтүстік Галилея қалаларына миномет пен ракета шабуылын жасады. Қауіпсіздік үшін баспанаға көшуге мәжбүр болған израильдік тұрғындар араб мемлекетімен екінші бейбітшілік шартына қол қойылатын тарихи сәтті қағыстырмау үшін транзисторлы радио және ұялы теледидарларын алып кетті.
On 26 October 1994, Jordan and Israel signed the peace treaty in a ceremony held in the Arava valley of Israel, north of Eilat and near the Jordanian border. Prime Minister Rabin and Prime Minister Abdelsalam al Majali signed the treaty and the President of Israel Ezer Weizman shook hands with King Hussein. Clinton observed, accompanied by US Secretary of State Warren Christopher. Thousands of colorful balloons released into the sky ended the event. Egypt welcomed the agreement while Syria ignored it. The Lebanese militia group Hezbollah resisted the treaty and 20 minutes prior to the ceremony launched mortar and rocket attacks against northern Galilee towns. Israeli residents, who were forced to evacuate the towns for the safety of shelters, took with them transistor radios and mobile TVs in order not to miss the historical moment of signing a second peace treaty with an Arab state.
Мазмұны
Бейбітшілік шарты кіріспеден, 30 баптан, 5 қосымшадан және келісілген хаттамадан тұрады. Ол аумақ, қауіпсіздік, су және түрлі салалардағы ынтымақтастық мәселелерін реттейді. II қосымша су және оған байланысты мәселелерге арналған. Шартының 6-бабына сәйкес, Иордания мен Израиль "Бірлескен су комитетін" құруға келісті (VII бап). III қосымша қылмыс және есірткі заттарға қатысты. IV қосымша қоршаған ортаға қатысты. V қосымша шекарадан өту, паспорттар және визаларға қатысты. 6-бапта: "Әрбір Тарап өзінің заңнамасына сәйкес кез келген адамның кіруіне жол бермеуге құқылы" деп белгіленген. Шартының келісілген хаттамасында бейбітшілік шартын іске асыру туралы толыққанды мәліметтер келтірілген.
The peace treaty consists of a preamble, 30 articles, 5 annexes, and agreed minutes. It settles issues about territory, security, water, and co operation on a range of subjects. Annex II concerns water and related matters. Pursuant to Article 6 of the Treaty, Jordan and Israel agreed to establish a "Joint Water Committee" (Article VII). Annex III concerns crime and illicit drugs. Annex IV concerns environment. Annex V concerns border crossings, passports and visas. Article 6 stipulates that ″Each Party has the right to refuse entry to a person, in accordance with its regulations″. The Agreed Minutes of the treaty give some details about the implementation of the peace treaty.
Негізгі қағидалар
Шекаралар: Израиль мен Иордания арасындағы халықаралық шекара Иордан және Ярмук өзендері, Өлі теңіз, Эмек Ха'Арава / Вади Араба және Акаба шығанағы арқылы өтеді. Палестиналық босқындар: Израиль мен Иордания босқындарға көмек көрсету үшін ынтымақтастық жасауға келісті, оның ішінде Израиль, Иордания, Египет және палестиналықтардан тұратын төрт тараптық комитет шешімдер табуға тырысады.
Borders: The international boundary between Israel and Jordan follows the Jordan and Yarmouk Rivers, the Dead Sea, the Emek Ha'Arava/Wadi Araba, and the Gulf of Aqaba. Palestinian refugees: Israel and Jordan agreed to cooperate to help the refugees, including a four way committee (Israel, Jordan, Egypt and the Palestinians) to try to work towards solutions.
Қадағалау
Вольфсфельд және басқалар (2002) премьер-министр Рабин мен патша Хусейн келісімді өз халқына сатуда ынтымақтасқандарын айтты. Кнессет келісімді 92-3 дауыспен мақұлдады, бірақ «Иорданиядағы элитаның қолдауының деңгейі айтарлықтай төмен болды. [Бірқатар] саяси партиялар мен институттар Израильмен бейбітшілік орнатуға қарсы болды». Келісімнен кейін Израиль мен Иордания өздерінің шекараларын ашты. Бірнеше шекаралық пункттер орнатылды, бұл туристерге, кәсіпкерлерге және жұмысшыларға екі ел арасында саяхаттауға мүмкіндік берді. Израиль туристері Иорданияға бара бастады, көбісі Петраның sela ha'adom («Қызыл жартас») – 1950 және 1960 жылдары израильдіктерді қызықтырған, көбінесе авантюристтерді жасырын түрде баруға шақырған, Набатейлердің таспен оюланған қаласын көру үшін. 1995 жылдың 4 қарашасында Израиль премьер-министрі Ицхак Рабинді еврей экстремисі өлтірді, оның мақсаты Рабиннің палестиналықтармен бейбітшілік орнату жөніндегі күш-жігерін әлсірету еді. Шарт келіссөздері кезінде Рабинмен тығыз қарым-қатынас орнағандықтан, Хусейн Рабиннің Иерусалимдегі жерлеу рәсімі кезінде сөйлеуге шақырылды. Бұл Хусейннің 1967 жылғы соғыстан бері Иерусалимге алғаш рет келгені еді. Хусейн Рабиннің өлтірілуі мен оның 1951-ші жылы әжесінің өлтірілуі арасында ұқсастықтар бар екенін атап өтті: «Біз ұялмаймыз, қорықпаймыз, және де менің досымның өлген мұрасын жалғастыруға бел буғаннан басқа ештеңе жоқ, менің әжем осы қалада мен онымен бірге болғанда мен кішкентай бала болдым». Иорданияның Израильмен бейбіт келісімге қол қоюы және басқа да мәселелер Сирия президенті Хафез әл-Асадтың жек көруіне ұшырады. 1995 жылы желтоқсанда ЦРУ патшаға егжей-тегжейлі есеп беріп, оны және оның інісі Хасанды өлтіру үшін сириялықтардың жоспарлары туралы ескертті. Бір айдан кейін ЦРУ Хусейнге Иорданияның Ирак оппозициясын қолдауынан Иорданияның қауіпсіздігін бұзу үшін Иорданиядағы Батыс мақсаттарына шабуыл жасау туралы ескерту жіберді. Израильде солшыл Лейбористік партияның Шимон Перес пен оңшыл Ликуд партиясының Беньямин Нетаньяху премьер-министр лауазымына бәсекеге түсті. Израильде Хұсейннің танымалдылығы бейбіт келісімге қол қойылғаннан кейін жоғары деңгейге жетті, сондықтан ол кандидатты қолдауы керек деп күтілді. Хусейн бастапқыда бейтарап болды, бірақ кейін Нетаньяхуды қолдады. Израильдік барлау қызметінің (Моссад) сол кездегі басшысы Эфраим Халеви Хусейн Нетаньяхуды Переске қарағанда артық көргенін, өйткені ол соңғысына қатты сенбейтінін айтады. 1996 жылы 29 мамырда өткен Израильдің жалпы сайлауы Нетаньяхудің премьер-министрлікке көтерілуіне куә болды. Хусейннің Нетаньяхуды қолдауы көп ұзамай кері әсерін тигізді. Израильдің 1996 жылғы Қанадағы қырғын кезінде Ливанның оңтүстігінде, Ликуд үкіметінің Шығыс Иерусалимде қоныстар салу туралы шешімі және ғибадатхана тауының айналасында Израильдің туннель қазуынан кейін палестиналық және Израиль полициясы арасындағы қақтығыстар болған ғибадатхана тауындағы оқиғалар Араб әлемінде Нетаньяху үшін сын-пікірлер туғызды. 1997 жылдың 9 наурызында Хусейн Нетаньяхуге үш беттік хатында өзінің көңілін қалдырды. Патша Нетаньяхуді қатаң сынға алды, хаттың алғашқы сөйлемінде: «Менің қасіретім Израиль үкіметінің басшылығымен бастаған трагедиялық әрекеттердің жинақталуынан шынайы және терең, бұл бейбітшілікті менің өмірімнің ең құнды мақсаты ретінде, алыстағы көзге көрінбейтін көрініске айналдырады». Төрт күннен кейін, 13 наурызда Иорданияның Солтүстік аралында, Бейбітшілік аралы маңында Иордания мен Израиль арасындағы шекарада қарауылдаған иордандық солдат жеті Израиль оқушы қызын өлтіріп, тағы алтысын жарақаттады. Испанияға ресми сапармен келген король дереу елге оралды. Ол Израильдің Бейт-Шемеш қаласына барып, қаза тапқан израильдік балалардың қайғылы отбасыларына көңіл айтты. Ол отбасылардың алдында тізе бүгіп, оларға оқиға «барлығымыз үшін ұят қылмыс» екенін айтты. Мен өзімнің баламды жоғалтқаным сияқтымын. Өмірдің мәні бар болса, ол – біздің ұрпақ сияқты азап шекпейтін барлық балалардың болуына қамқорлық жасау». Оның бұл ісі Израильде жылы қабылданады, Хұсейн қайтыс болғандардың отбасыларына 1 миллион доллар көлемінде өтемақы төлейді. Солдаттың психикалық тұрақсыздығы жобаның мақсаты - жаһандық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, сондай-ақ халықаралық қауіпсіздікті қамтамасыз ету. Газа мен Батыс жағалауда Израиль әскерлері мен палестиндік әскери топтар арасындағы қақтығыстар орын алды. Хусейннің әйелі, королева Нур, кейінірек күйеуінің ұйықтамағанын айтты: «Оның өмірі бойы еңбектенгеннің бәрі, сенім мен құрметке негізделген әрбір қарым-қатынасы, Иордания балалары үшін бейбітшілік пен өркендеу туралы әрбір арманы – қорқынышқа айналып бара жатыр. Мен Хұсейннің тағы қанша нәрсені көтере алатынын білмедім». 1997 жылдың 27 қыркүйегінде сегіз Моссад агенті жалған канадалық паспорттарды пайдаланып Иорданияға кіріп, радикалды исламист палестиналық тобы Хамас басшысы Халед Машальды өлтіруге тырысты. Хамас Иерусалимде екі шабуыл жасағаннан үш күн бұрын Хұсейн 30 жылдық Хамас-Израиль келісіміне дайындалып жатқан. Екі Моссад агенті Машальдың кеңсесіне барып, оның құлақтарына у әсер ететін затты құйды, бірақ олар Машальдың күзетшісімен ұсталды. Екі агентті Иордания полициясы ұстап алды, ал қалған алты агент Израиль елшілігінде жасырынып қалды. Ашуға буған Хусейн Израиль делегатымен кездесті, ол жағдайды түсіндіруге тырысты; король оқиға туралы сөйлеген сөзінде біреудің «өзінің бетіне түкіргенін» сезінгенін айтты. Иордания билігі Нетаньяхудан Машальдың өмірін сақтау үшін уға қарсы дәрі беруді сұрады, бірақ Нетаньяху бас тартты. Иордания Израиль елшілігіне шабуыл жасап, қалған Моссад тобын ұстауға әзір екенін мәлімдеді, бірақ Израиль бұл Женева конвенциясына қайшы келеді деп мәлімдеді. Иордания «Женева конвенциясы террористтерге қолданылмайды» деп жауап берді және операцияны Хұсейннің ұлы Абдулла басқарды. Хұсейн Американ президенті Клинтонға қоңырау шалып, Израиль уға қарсы дәрі бермесе келісімді жоюмен қорқытты. Кейін Клинтон Израильдың уға қарсы дәрінің атын ашуға келісімін алды және Нетаньяху туралы шағымданып: «Осы кісімен жұмыс істеу мүмкін емес!» деді. Халед Машаль жазылып кетті, бірақ Иорданияның Израильмен қарым-қатынасы нашарлады және Израильдің Хұсейнмен байланысуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды. Моссад агенттері Израиль 23 иордандық және 50 палестиналық тұтқындарды, соның ішінде шейх Ахмед Ясинды босатуға келіскеннен кейін Иорданиядан босатылды. Иорданияда Израильмен бейбіт келісімге қарсы наразылық күшейгені Хұсейннің сөз бостандығына шектеу қоюына әкелді. Бірнеше диссиденттер, соның ішінде көрнекті исламист Лаит Шубейлат түрмеге қамалды. Түрмеде болған айлар ішінде король жеке Шубейлатқа, өзінің ең қатал сыншысына, Свақа түрмесінен үйіне дейін көлікпен жетектің көмегін көрсетті. Алайда, жазалау шаралары Иорданиядағы оппозициялық топтарды 1997 жылғы парламент сайлауын бойкоттауға итерді. 1998 жылы Иордания Нетаньяхудан Ирактың әуе кеңістігін пайдаланып Иракқа шабуыл жасау туралы құпия сұраныстан бас тартты, себебі Саддамның жаппай қырып-жою қарулары бар екені айтылды. 2013 жылдың желтоқсанында Израиль мен Иордания Қызыл теңізде, Иорданияның Акаба портының жанында тұзды суды шешуді қамтамасыз ететін өсімдік салу туралы келісімге келді. 2018 жылдың қазанында Иордания Израильге келісімнің I қосымшасында жалданып алынған жерлерді жаңару ниеті туралы хабарлады. Қосымша Иорданияға Нахарайим (Бакура) және Цофар/Аль-Гамрдің 25 жылдан кейін жалдау мерзімін жаңартпау құқығын берді, егер бір жыл бұрын хабарлама берілсе.
Wolfsfeld et al. (2002) said that Prime Minister Rabin and King Hussein collaborated in selling the agreement to their people. The Knesset approved the agreement 92 to 3, but "The level of elite support in Jordan was considerably lower. [A] number of political parties and institutions were opposed to making peace with Israel." Following the agreements, Israel and Jordan opened their borders. Several border crossings were erected, allowing tourists, businessmen and workers to travel between the two countries. Israeli tourists started to visit Jordan, many to see the sela ha'adom ("Red Rock") of Petra – a stone carved city of the Nabataeans which had fascinated Israelis during the 1950s and 1960s, often luring adventurers to visit it secretly. On 4 November 1995 the Israeli Prime Minister Yitzhak Rabin was assassinated by a Jewish extremist, who aimed to undermine Rabin's peace efforts with the Palestinians. Due to the close relationship forged with Rabin during the negotiations of the treaty, Hussein was invited to give a speech during Rabin's funeral in Jerusalem. This was the first time Hussein had been in Jerusalem since the 1967 war. Hussein drew parallels between Rabin's assassination and his grandfather's assassination in 1951: "We are not ashamed, nor are we afraid, nor are we anything but determined to continue the legacy for which my friend fell, as did my grandfather in this city when I was with him and but a boy." Jordan's signing of a peace treaty with Israel, and other issues, were met with disdain by Syria's president Hafez Al Assad. The CIA handed the King a detailed report in December 1995 warning him of a Syrian plot to assassinate him and his brother Hassan. A month later, the CIA sent Hussein another report warning Jordan of Iraqi plots to attack Western targets in Jordan to undermine Jordan's security due to its support for the Iraqi opposition. In Israel, Shimon Peres of the leftist Labor Party and Benjamin Netanyahu of the right wing Likud party, were competing for the post of prime minister. Hussein's popularity in Israel had peaked after the peace treaty was signed, and he was expected to express support for a candidate. Hussein initially remained neutral, but later expressed support for Netanyahu. Efraim Halevy, then head of the Israeli intelligence agency (Mossad), claims that Hussein had preferred Netanyahu over Peres as he had deeply mistrusted the latter. The Israeli general election held on 29 May 1996 witnessed Netanyahu's ascension to the prime ministry. Hussein's support for Netanyahu soon backfired. Israel's actions during the 1996 Qana massacre in Southern Lebanon, the Likud government's decision to build settlements in East Jerusalem, and the events at the Temple Mount where clashes between Palestinian and Israeli police ensued after Israeli tunnel diggings around the Mount, generated an uproar of criticism for Netanyahu in the Arab World. On 9 March 1997 Hussein sent Netanyahu a three page letter expressing his disappointment. The King lambasted Netanyahu, with the letter's opening sentence stating: "My distress is genuine and deep over the accumulating tragic actions which you have initiated at the head of the Government of Israel, making peace – the worthiest objective of my life – appear more and more like a distant elusive mirage." Four days later, on 13 March, a Jordanian soldier patrolling the borders between Jordan and Israel in the north near the Island of Peace, killed seven Israeli schoolgirls and wounded six others. The King, who was on an official visit to Spain, returned home immediately. He travelled to the Israeli town of Beit Shemesh to offer his condolences to the grieving families of the Israeli children killed. He went on his knees in front of the families, telling them that the incident was "a crime that is a shame for all of us. I feel as if I have lost a child of my own. If there is any purpose in life it will be to make sure that all the children no longer suffer the way our generation did." His gesture was received very warmly in Israel, and Hussein sent the families $1million in total as compensation for the loss of life. The soldier was determined to be mentally unstable by a Jordanian military tribunal and was sentenced to 20years in prison, which he served entirely. Clashes between Israeli forces and Palestinian militant groups in Gaza and the West Bank surfaced. Hussein's wife, Queen Noor, later claimed her husband was having trouble sleeping: "Everything he had worked for all his life, every relationship he had painstakingly built on trust and respect, every dream of peace and prosperity he had had for Jordan's children, was turning into a nightmare. I really did not know how much more Hussein could take." On 27 September 1997 eight Mossad agents entered Jordan using fake Canadian passports and attempted to assassinate Jordanian citizen Khaled Mashal, head of the militant Islamist Palestinian group Hamas. Hussein was preparing for a 30 year Hamas Israel truce three days prior to the attempt, after Hamas had launched two attacks in Jerusalem. Two Mossad agents followed Mashal to his office and injected poison into his ears, but they were caught by Mashal's bodyguard. The two agents were then held by the Jordanian police, while the six other agents hid in the Israeli embassy. Furious, Hussein met with an Israeli delegate who attempted to explain the situation; the King said in a speech about the incident that he felt that somebody "had spat in his face." Jordanian authorities requested Netanyahu to provide an antidote to save Mashal's life, but Netanyahu refused to do so. Jordan then threatened to storm the Israeli embassy and capture the rest of the Mossad team, but Israel argued that it would be against the Geneva Conventions. Jordan replied that the Geneva Conventions "do not apply to terrorists," and a special operations team headed by Hussein's son Abdullah was put in charge of the operation. Hussein called American President Clinton and requested his intervention, threatening to annul the treaty if Israel did not provide the antidote. Clinton later managed to get Israel's approval to reveal the name of the antidote, and complained about Netanyahu: "This man is impossible!" Khaled Mashal recovered, but Jordan's relations with Israel deteriorated and Israeli requests to contact Hussein were rebuffed. The Mossad operatives were released by Jordan after Israel agreed to release 23 Jordanian and 50 Palestinian prisoners including Sheikh Ahmed Yassin. Mounting opposition in Jordan to the peace treaty with Israel led Hussein to put greater restrictions on freedom of speech. Several dissidents were imprisoned including Laith Shubeilat, a prominent Islamist. A few months into his imprisonment, the King personally gave Shubeilat, his fiercest critic, a ride home from the Swaqa prison. However, the crackdown led the opposition groups in Jordan to boycott the 1997 parliamentary elections. In 1998 Jordan refused a secret request from Netanyahu to attack Iraq using Jordanian airspace after claiming Saddam held weapons of mass destruction. In December 2013, Israel and Jordan signed an agreement to build a desalination plant on the Red Sea, near the Jordanian port of Aqaba, as part of the Red Sea–Dead Sea Canal. In October 2018, Jordan notified Israel of its intention not to renew lands leased under Annex I of the agreement. The annex granted Jordan the right not to renew the lease of Naharayim (Baqoura) and Tzofar/Al Ghamr after 25 years, given that a notice is given a year prior.