Кіріспе

Энтони Троллоптың 1864 жылғы романы "Аллингтондағы шағын үй" – ағылшын жазушысы Энтони Троллоптың романы. Ол алғаш рет 1862 жылы "Cornhill Magazine" журналының шілде-желтоқсандық санында бөлім-бөлім жарияланып, келесі жылдың шілде-желтоқсан айларында аяқталды. Кейін 1864 жылы екі томдық роман ретінде жарық көрді. Бұл "Барсетширдің хроникасы" сериясының бесінші кітабы, оған дейін "Framley Parsonage", ал кейін "The Last Chronicle of Barset" кітаптары жарық көрген. 1990 жылдардың басында британ премьер-министрі Джон Мейджор оны өзінің сүйікті кітабы деп атағаннан кейін, роман қайтадан кең танымал болды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Аллингтондағы кішкентай үй Дейл отбасының тарихы, олар "Кішкентай үйде" тұрады – иесінің жесір анасына арналған үй. Бұл жағдайда жер иесі – Аллингтонның сквайры Кристофер Дейл. Дейлдің анасы қайтыс болғаннан кейін, ол кішкентай үйді жалдамаса, жесір қалған қарындасына және оның қыздары Изабеллаға ("Белл") және Лилианға ("Лили") берді. Бернард, сквайрдің туысы және мұрагері, өзінің досы Адольф Кросбиді Аллингтонға әкеліп, оны отбасымен таныстырады. Кросби әдемі және Лондон қоғамында жақсы танымал. Белл мен Лили Кросбидің сүйкімділігі мен әлемге деген көзқарасына таңғалады; Лили, кіші және өткір әпкесі, оны Аполлон деп атайды. Ол Кросбимен жақын қарым-қатынасқа түседі, ал кетер алдында ол оған ұсыныс жасайды. Миссис Дейлдің қалыңдыққа ақшасы жоқ, бірақ Кросби сквайр Лилиге қандай да бір байлық сыйласа керек деп ойлайды, өйткені ол оларды және Беллді өз қыздарындай көреді. Сұралғанда, сквайр оған бұл дұрыс емес екенін айтады, бұл Кросбиді Бас комитет кеңсесінде клерк ретінде жалақысы ер адам ретінде жайлы өмір сүруге қалай мүмкіндік беретінін ойлануға мәжбүр етеді, бірақ егер ол үйленіп, отбасын асырауға мәжбүр болса, олар өте қарапайым өмір сүруі керек. Қыздың күйеуінің қалыңдығы туралы хабар Аллингтон қаласында жарияланып, тойланады, бірақ Лили оның байлығы туралы түсініспеушілігін білгенде, қыз оған ешқандай наразылықсыз күйеуінің қалыңдығын бұзуды ұсынады. Алайда Кросби бұл асыл әрекетке таңданып, Лилиді шын жүректен жақсы көреді. Аллингтоннан шыққаннан кейін Кросби Курси қасабасына барады. Жоғары қоғамдағы адамдар арасында Кросбидің аз жалақысымен Лилимен некеде өмір сүруі туралы ойлары көңілсізденеді. Қалдыққа аңыздар жетті, бірақ Кросби өзінің қалыңдығы туралы кез-келген сұрақтан қашуға тырысады. Осылайша, графня де Курси оны әділ аң ретінде және Лондонда Кросбимен дос болған әлі некеге тұру жасындағы жалғыз қызы Александрина үшін өмір сүру мүмкіндігі ретінде қарастырады. Александринаның қысымымен әлсіз сәтте ол оған үйленуге ұсыныс жасайды. Графиня олардың келісімін Кросби мен графтың арасында ол кетер алдында бекітілгенін көреді. Кросби бірден ойлана бастайды; ол қазір екі әйелмен байланыста, және Лилиді (жас, әдемі және ақылды) артық жақсы көреді, бірақ ол ауыл қызы, оны салдары аз болғандықтан тастап кетуге болады, ал Александрина – көрнекті отбасының қызы. Сондықтан ол Лили мен Миссис Дейлге хат жазып, күйеуінің қалыңдығын бұзады. Айырықша жағдай, ол Лондонға оралғаннан кейін жалақысы көтеріледі, және ол Лилимен некеде қалай жайлы, бақытты өмір сүруі мүмкін екенін ойлайды. Лилидің жүрегі ауырады, бірақ ол Кросби мен Александрина үшін қуанышты екенін айтып, батыл бетін қояды. Алайда, ол басқа еркекпен неке құру туралы ойды қабылдамайды және осылайша бала кезінен Лилиді жақсы көрген (және оның қалыңдығын естіген кезде оған өзінің сезімдерін білдірген) отбасы досы Джонни Иймстің бірнеше рет ұсынған ұсыныстарын қабылдамайды. Эймс – табыс салығы кеңсесінің қарапайым қызметкері, бірақ граф де Гестті бұқадан құтқарып алғаннан кейін оның үміті артады. Оқиғадан кейін Эймс баласыз граф пен оның қалың қарындасы леди Джулия де Гесттің жақын досы болады. Ол Джоннидің мансабына қызығушылық танытып, оны асырап алады. Эймс Лондон вокзалында Кросбиге кездескенде, ол Кросбиге шабуыл жасап, оған қара көзін береді. Миссис Дейл, сквайр, Лорд де Гест және леди Джулия Лили Джонниге үйленуге келіседі деп үміттенеді, бірақ ол өзінің Аполлоның естелігіне адал болуды таңдайды. Осы арада Кристофер Дейл, сквайр, Бернардты Беллге соғыс жасауға шақырады, өйткені ол өзінің немересі мен немере інісінің үйленіп, отбасылық меншікте бірге өмір сүруін көруге қуанышты болады. Белл Бернардты ағасындай көреді. Миссис Дейл мен оның қыздары Кристофер Беллге Бернардпен үйленуге қысым жасап жатқанын сезінген кезде, олар енді оған қарыздар емес деп, Кішкентай үйден кететіндерін хабарлайды. Ақырында, сквайр оларды қалуға көндіреді, және ол екеуіне де ақшалай сома береді, олар кімге тұрмысқа шықса да, тұрмысқа шықса да. Белл сол аймақтағы жас дәрігер Джон Крофтпен үйленеді; олар бір-біріне жас қыз кезінен бері сезімде болды. Кросби тез арада де Курси отбасына үйленіп, аз пайда табатынын түсінеді. Ол Лондонға оралғанда, болашақ қайын апасы Амелия оны мұқият бақылайды және графша Амелияның адвокаты күйеуі Газебимен бірге Кросбидің барлық қаржысын некелік мүлікке байланыстырады және оған сыртқы көріністі сақтау үшін жақсы ауданда жабдықталған үйді төлеуге мәжбүрлейді. Кросби де, Александрина да өздерінің некелік өміріне риза емес, және төрт айдан кейін Александрина анасымен бірге Германияның Баден-Баден қаласына беймәлім уақытқа көшіп кетеді. Кросби өз еркіндігін қайтару үшін қуана төлейді.

Майор

Кристофер Дейл, Эллингтон иесі. Ол Ұлы Үйде тұрады. Элді мекеннің иесінің балалары жоқ, сондықтан оның күтілген мұрагері Бернард Дейл. Мэри Дейл ханым, Эсквайрдың қарындасының күйеуі. Ол оның кіші інісіне үйленді, және ол оны ешқашан кешірген жоқ. Оның күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Эсквайр оны қыздары үшін Кішкентай Үйге шақырады. Лилиан (Лили) Дейл – басты кейіпкер және Эсквайрдың кіші қызы. Изабелла (Белл) Дейл – Лилидің үлкен әпкесі.