Кіріспе

Тауфиқ әл-Суаиди (توفيق السويدي; 11 мамыр 1892 – 15 қазан 1968) – ирактық саясаткер және премьер-министр (1892–1968). 1929 жылдан 1950 жылға дейін үш рет Ирактың премьер-министрі қызметін атқарды.

Ерте өмір және білім

Әл-Суэди 1892 жылы Бағдадта дүниеге келді, 16 жасында білімін аяқтады және жергілікті заң колледжінде бір жыл оқығаннан кейін 1909 жылы Стамбулға сапар шекті, онда Стамбул заң колледжінде оқуын жалғастырды. Стамбулда оқуын аяқтағаннан кейін (1912 жылы бітірген), Тауфиқ әл-Суэдиді әкесі заң білімін одан әрі жетілдіру үшін Париждегі Сорбоннаға жіберді. Әл-Суэди 1914 жылы Парижде оқуын аяқтағаннан кейін Иракқа оралды. Ол Білім министрлігіне Шәмсуддин Самидің танымал француз-түрік сөздігін жаңарту комитетінің хатшысы болып орналасты.

Мансап

Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде, заңгерлік қызметімен қатар, Әл-Суваиди Дамаск заң колледжінде оқытушы болып жұмыс істеді, римдік және жалпы халықаралық құқықтан сабақ берді. Ол бұл қызметтерге Даир әл-Зордағы судьялық лауазымнан бас тартқаннан кейін, сондай-ақ Дамасктегі судьялық қызметтен кеткеннен соң келісім берді. Әл-Суваиди еуропалық білімі үшін әкесіне жалақы төлеу мақсатымен, беделді лауазым емес, кәсіби жалақы алатын қызметке ие болуға бекінді. 1928 жылы Садан министрлігінің отставкасынан кейін Тауфик әл-Суваиди премьер-министр болып тағайындалды және алғашқы кабинетін құруға шақырылды. Осылайша ол Ирак тарихындағы ең жас премьер-министр атанды. 1932 жылы Иракқа Ұлттар лигасына мүшелік берілді, ал ол шетел тілдерін, әсіресе сол кездегі дипломатиялық тіл болған француз тілін жақсы білгендіктен, Тауфик әл-Суваиди Ирактың тұрақты өкілі болып тағайындалды. Премьер-министрлік қызметінен өзге, Әл-Суваиди Сыртқы істер министрі, Әділет министрі, мемлекеттік есептерді бақылау басқармасының басшысы лауазымдарын да атқарды. Министрлік қызметтерінен бөлек, Әл-Суваиди регенттік кеңесінің мүшесі (елден кеткен кезде король немесе регенттің міндеттерін орындады), Ұлттар лигасына Ирак делегациясының және Біріккен Ұлттар Ұйымына делегацияның жетекшісі болды. 1929 жылдың қарашасынан 1930 жылдың қарашасына дейін Депутаттар палатасының төрағасы болып сайланды. 1948-1949 жылдары Ирак Орталық банкінің басшысы қызметін атқарды. 1958 жылы Тауфик әл-Суваиди Араб Федерациясының Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Бірақ, 14 шілде революциясынан кейін патшалық режим құлаған соң бұл лауазым жойылды. Патшалыққа жақындығынан Суваиди 1958 жылы монархияны құлатқан революция кезінде тұтқындалды. Өмір бойына түрмеге кесілген ол 1961 жылы кешіріліп, Ливанға жер аударылды, сонда қайтыс болды.