Кіріспе

Стокгольмде орналасқан медициналық университет, Швеция.

Каролинский институты 1810 жылы Стокгольмнің батыс жағындағы Кунгсхолмен аралында құрылды; негізгі кампусы ондаған жылдардан кейін Стокгольмнің сыртындағы Солнаға көшірілді. Жақында Стокгольмнің оңтүстігіндегі Флемингсберг, Худингеде екінші кампус ашылды. Институтта екі бөлімшені қамтитын Репаративтік медицина орталығы бар, біреуі Стокгольмде, екіншісі Гонконгте. Каролинский институты – Швециядағы Уппсала университетінен (1477 жылы құрылған) және Лунд университетінен (1666 жылы құрылған) кейінгі үшінші ескі медициналық мектеп. Ол Швецияның ірі оқу және зерттеу орталықтарының бірі болып табылады, медициналық білім берудің 30% және Швецияда жүргізілетін академиялық медициналық және табиғат ғылымдары зерттеулерінің 40% астамын қамтиды. Солна мен Худингеде орналасқан Каролинска университеттік ауруханасы университетпен ғылыми-зерттеу және оқу ауруханасы ретінде байланысты. Олар бірлесіп академиялық денсаулық сақтау ғылымы орталығын құрайды. Көптеген медициналық бағдарламалар швед тілінде оқытылса, докторлық диссертациялардың көп бөлігі ағылшын тілінде жүргізіледі. Институттың аты Каролиандарға сілтеме жасайды.

Нобель сыйлығының иегерлері

1955 жылы Хьюго Теорелл КИ-нің алғашқы Нобель сыйлығының лауреаты болды, ол тотығу ферменттерінің табиғаты мен әрекет ету механизмі туралы жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1967 жылы Рагнар Гранит тор қабықтың функциясын зерттеудегі және оптикалық жүйке жасушаларының жарыққа, түске және жиілікке қалай реакция жасайтынын анықтаудағы үлесі үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1970 жылы Ульф фон Эйлер нерв ұштарындағы гуморальді тасымалдаушылар және оларды сақтау, босату және деактивациялау механизмі туралы жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын алды. 1981 жылы Торстен Визель мен Дэвид Х. Губель көру жүйесіндегі ақпаратты өңдеу туралы жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын бірлесіп алды. 1982 жылы Суне Бергстрем мен Бенгт Самуэльсон простагландиндер және олармен байланысты биологиялық белсенді заттар туралы жаңалықтары үшін физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын бірлесіп алды.

Асклепидің таяғы

Асклепий таяғы медицина құдайы Асклепий немесе Эскулаптың есімімен аталған. Бұл ежелгі құдай Аполлонның ұлы еді және көбінесе жыланмен бірге келетін. Уақыт өте келе, жылан құдай ұстаған таяқтың үстіне оралып, жабысты.

Жылан ыдысы

Жылан сауыты бастапқыда Асклепийдің қызы, денсаулықтың бойындағы таза құдайы Гигия немесе Гигиеямен бірге суреттелген. Жылан оның сауытынан жеген, бұл бақыт әкеледі деп есептелген. Жыланның уын сауытқа тамдырғанына ешқандай дәлел жоқ.

Құс

Әтеш жаңа өмірдің символы болып табылады және аурудан жазылғандар Асклепийге құрбандық шалған. Грек философы Сократ уланған тостағаннан ішкеннен кейін айтқан соңғы сөздері: "Крито, Асклепийге бізге әтеш керек. Міндетті түрде төле. Ұмытпа."

Білім

Каролинск институты Швециядағы ең кең ауқымды медициналық білім беруді бір шатыр астында ұсынады. Көптеген бағдарламаларға клиникалық тәжірибе немесе денсаулық сақтау жүйесіндегі басқа да оқыту кіреді. Каролинска университеттік ауруханасының және Стокгольм аймағындағы басқа оқу ауруханаларының жақын орналасуы білім беру процесінде маңызды рөл атқарады. Каролинск институтында бакалавриат және магистратура деңгейінде білім беру және жеке пәндік курстарды шамамен 6000 күндізгі студент оқиды. Жыл сайын Швецияның барлық өңірлерінен 20 жоғары сынып оқушысы Каролинск институтының 7 апталық биомедициналық жазғы зерттеу мектебіне қабылданады, бұл мектеп бұрынғы кеңес одағы елдерінде "SoFo" деп аталады.

Гонконг донорлық даулары

2015 жылдың ақпан айында KI Гонконгтағы жылжымайтын мүлік компаниясы Chinese Estates Holdings-тің төрағасы Лау Минг ваиден рекордтық 50 миллион долларлық қайырымдалық алғанын және қалада ғылыми-зерттеу орталығы ашатынын хабарлады. Бірнеше күннен кейін Next Magazine Гонконгтың бас атқарушысы СY Леунгтің ұлы Чуен Янның сол жылдан бастап Стокгольмдегі институтта жүрек ауруларын емдеу әдістерін зерттеуге стипендия алғанын және «бас атқарушы мен ықпалды тұлғалар арасындағы күрделі байланыс» туралы сұрақтар көтергенін жариялады. СY Леунг 2014 жылы Швецияға барған кезде KI-ге сапар шеккен, содан кейін KI президенті Андерс Хамстенді Лаумен таныстырды. Демократиялық партия ICAC-ті бұл қайырымдалықты тергеуге шақырды, Леунгтің ұлының мансабын ілгерілету үшін өкіметтік лауазымын жеміссіз пайдаланғанын айтты. Бас атқарушы кеңсесі кез келген өзара сыйлықтар туралы ұсыныстарды күшпен жоққа шығарды, «КИ-де докторлық зерттеулерге [бас атқарушы] ұлының қабылдануы – KI-нің кәсіби деңгейіне сәйкес дербес шешім. Ол [ұлы] [жоспарланған] Минг Вай Лау регенеративтік медицина орталығында ешқандай рөл атқармайды және ешқандай лауазымды иеленбеді».

Ғылыми теріс қылық

Институт 2010 жылдары жеті науқастың қазасына жол бермегені үшін жағымсыз назарға ілікті. Ол науқастардың денсаулығына зиян келтіріп, олардың өліміне әкелген тәжірибелік оталарды жүргізу үшін медициналық деректерді бірнеше рет жалғандады. Институт толық, бейтарап және тиісті тексеру жүргізудің орнына, ақпарат берушілерге қарсы мақсатты жазалау шараларын қолданды деп айыпталды. Бұл ғылыми тәртіпсіздік туралы мәлімдеме 2014 жылы пайда болды, оған институттың танымал хирургтарының бірі Паоло Маккиарини қатысты. Маккиаринидің төрт бұрынғы әріптесі мен авторлары зерттеуінде жалған мәлімдемелер жасады деп айыптады. Айтқыштардың аузын жабу арқылы жағымсыз жариялылықтан құтылуға тырысқан институттың күш-жігері нәтижесіз аяқталды, соңында бұқаралық ақпарат құралдары мен қоғамдық пікір институтты әрекет етуге мәжбүр етті. 2015 жылдың сәуір айында институттың этика комитеті Lancet журналында ғылыми-зерттеу этикасы және рецензиялау туралы айыптауларға жауап берді және оларды негізсіз деп тапты. Кейіннен Каролинска институты айыптауларды қайта қарау үшін тәуелсіз сарапшы Бенгт Гердинді тағайындады, ол Маккиарини мен оның әріптестерінің хабарламаларын аурухананың медициналық жазбаларымен салыстырды. Гердиннің баяндамасы 2015 жылдың мамырында Каролинска институтымен жарияланды. Гердин Маккиаринидің жеті мақаланың жетісінде ғылыми тәртіпсіздікке жол бергенін анықтады: ол өзінің кейбір операцияларына (дегендей) этикалық келісім алмағанын және сол операциялардың кейбір нәтижелерін, сондай-ақ жануарлармен жасаған жұмыстарын бұрмалағанын көрсетті. 2015 жылдың тамызында Каролинска институтының вице-канцлері Андерс Хамстен Маккиаринидің қорытындыларын және оның қарсылығын қарастырғаннан кейін, Маккиаринидің "жеткілікті сақтықсыздық танытқанын", бірақ тәртіпсіздікке жол бермегенін анықтады. Маккиаринидің еңбегін жариялаған The Lancet журналы да Маккиариниді қорғап мақала жариялады. 2016 жылдың 5 қаңтарында Vanity Fair журналы Маккиаринидің жеке өмірі туралы көптеген жалған мәлімдемелер жасап, журналистке сүйіспеншілік білдіргені туралы мақала жариялады; мақалада оның өмірбаянында берген мәлімдемелерінің дұрыстығына да күмән келтірді. 2016 жылдың 13 қаңтарында, швед теледидарында Маккиарини туралы үш бөлімді деректі фильмнің бірінші бөлігі көрсетілген күні, Гердин вице-канцлердің айыптауларды жоққа шығаруын швед теледидарындағы сұхбатында сынға алды. Сол күні "Sveriges Television" телеарнасының "Dokument inifrån" бағдарламасы "Эксперименттер" атты үш бөлімді серияны көрсетуді бастады. Бұл деректі фильмде Маккиаринидің жаңа әдіспен операцияларды жалғастырғаны көрсетілді, тіпті ол аз немесе ешқандай үміт бермегеннен кейін де, эксперименталды операциядан кейін науқастардың денсаулығын асыра көрсетіп, бірақ бұл науқастардың ақырында қаза тауып, олардың өліміне қарамастан. Маккиарини синтетикалық трахеяның қазіргі күйінде жұмыс істемейтінін мойындаса да, оны қосымша бірнеше науқасқа қосымша зерттеулерсіз сынап көрудің орынсыз екендігімен келіспеді. Сондай-ақ, науқастардың науқас туралы мәліметтерімен сәйкес келмейтіндігі туралы мәлімдемелер жасалды. Сонымен қатар, Маккиарини синтетикалық трахеяның адамдарда қолданудан бұрын жануарларда сыналыпты деді, бірақ бұл дәлелденген жоқ. 28 қаңтарда Каролинска институт мәлімдеме жасап, деректі фильмде өзі білмейтін мәлімдемелер айтылғанын және тергеуді қайта бастауды қарастыратынын мәлімдеді. Бұл алаңдаушылықты Каролинска институтының төрағасы Ларс Лейжонборг пен Швед медицина қауымдастығының төрағасы Хайди Стенсмайрен де білдірді, олар тәуелсіз тергеуді талап етті, ол сонымен қатар университет пен аурухана басшылығының ғылыми тәртіпсіздік туралы мәлімдемелерге жауап берудегі әрекеттерін қарастыратын болады. 2016 жылдың ақпан айында Каролинска институты Маккиаринидің өмірбаянын қарап, сәйкессіздіктерді анықтады. 2016 жылдың наурыз айында институт Маккиаринимен келісімшартты бұзды. Арнайы эфирден кейін Каролинска институты Швецияның ғылыми тексеру жөніндегі ұлттық кеңесінен Маккиаринидің процедуралар туралы алты жарияланымдарын тексеруді сұрады. Кеңес өз қорытындыларын 2017 жылдың қазан айында жариялады және алты мақаланың барлығы ғылыми тәртіпсіздікке жол бергенін, атап айтқанда, интервенциялардан кейін болған хирургиялық асқынулар мен өлім-жітім туралы хабарламау арқылы; және мақалалардың бірі әдістемелік комитет рәсімді мақұлдаған деп жалған мәлімдеме жасады. Кеңес алты мақаланы қайтарып алуды ұсынды. Сондай-ақ, мақалалардың барлық авторлары да ғылыми тәртіпсіздікке жол бергенін хабарлады.

Нобель ассамблеясы Каролинск институтында

Каролинска институтының Нобель ассамблеясы – Каролинска институтында физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығын табыстайтын орган. Нобель ассамблеясы Каролинска институтының медициналық пәндерінен елу профессордан тұрады, олар институттың профессорлық-оқытушылық құрамымен тағайындалады және формальды түрде Каролинска институтының құрамына кірмейтін жеке ұйым болып табылады. Номинацияларды жинау және үміткерлерді іріктеу жұмысын Каролинска институтының Нобель комитеті атқарады, ол бес мүшеден тұрады. Нобель ассамблеясымен үш жылға тағайындалған мүшелерден құралған Нобель комитетінің құзыреті тек лауреаттарды ұсынумен ғана шектеледі, ал соңғы шешімді Нобель ассамблеясы қабылдайды. Физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының алғаш рет 1901 жылы табысталған тарихының бастапқы кезеңдерінде лауреаттарды Каролинска институтының барлық профессорлары анықтаған. Нобель сыйлығына қатысты шешімдерді қабылдау үшін арнайы орган құру себебі – Каролинска институты мемлекеттік университет екендігі, демек ол Швециядағы мемлекеттік органдарға және осыған ұқсас шведтік мемлекеттік сектор ұйымдарына қолданылатын, мысалы, ақпаратқа қол жеткізу туралы заңнама сияқты түрлі заңдарға бағынады. Шешім қабылдау процесін Каролинска институтының жеке құрамына (бірақ оның бөлігі емес) беру арқылы Нобель қоры белгілеген Нобель сыйлығының регламенттерін сақтауға болады, оның ішінде барлық құжаттар мен процедуралардың құпиялылығын кемінде 50 жыл сақтауды қамтамасыз етуге болады. Бұған қоса, әкімшілік соттарда шешімдерге шағымданудың заңдық мүмкіндігі де жойылады. Швецияда Нобель сыйлығын табыстайтын тағы екі орган – Швед Корольдік Ғылым академиясы мен Швед академиясы заңды түрде жеке ұйымдар болып табылады (корольдік демеушілікпен), сондықтан Нобель қорының регламенттерін орындау үшін ешқандай арнайы шаралар қабылдауға қажеттілік тумады.