Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швецияны монархияға біріктіру
Unification of Sweden under a monarchy
Швецияның бірігуі – король билігімен әлеуметтік жүйенің шалқару арқылы жүзеге асқан ұзақ процесс болды. Швеция патшалығының нақты қашан құрылғаны белгісіз. Сондай-ақ, түрлі себептерге байланысты, ғалымдар ертедегі Швецияны ел, мемлекет немесе патшалық деп анықтауда келіспеушіліктер бар. Біртұтас Швецияның нақты күні туралы жалпы пікір қалыптаспаған. Тарихшылар Швецияның бірігу тарихына қатысты дереккөздерді әртүрлі бағалайды. Ертедегі тарихтар скандинавия мифологиясымен ұштасады. Алғашқы дереккөздер сырттан алынған, ал екіншілік дереккөздер кейін жазылған.
The consolidation of Sweden involved an extensive process during which the loosely organized social system consolidated under the power of the king. The actual age of the Swedish kingdom is unknown. Also, for various reasons, scholars differ in defining early Sweden as either a country, state or kingdom. There is no agreement on a reliable date for a unified Sweden. Historians judge differently the sources for the history of Sweden's consolidation. The earliest history blends with Norse mythology. Early primary sources are foreign; secondary sources were written at a later date.
Көне дереккөздер
Патшалық атауының шығу тегіне сүйене отырып, кейбір тарихшылар Швеция алғаш рет шведтер өмір сүрген аймақтардағы билігін нығайтқан кезде біріккенін айтады. Бұл туралы ең алғашқы мәлімет римдік тарихшы Тациттің суион тайпасын талқылаған қысқаша бөлімінде келтірілген. Бұл біздің заманымыздың бірінші-екінші ғасырларында швед патшалығы болған дегенді білдіреді. Алайда, 20 ғасырдағы тарихи зерттеулерде тарихи әдістеме қатаңдаған сайын, Швецияда да, басқа елдерде де Курт Вейбулл мен оның інісі Лориц сияқты тарихшылар бұл көзқарас ескіргенін мәлімдеді. Қазіргі заманғы тарихшылар Тацит пен швед тарихының тереңірек және сенімді құжатталған есептері (немесе франк және неміс авторларының Швецияға қатысты замандас оқиғалар туралы хабарлары) арасында мың жыл өткенін атап өтті. Біргер Нерманның (1925) еңбегі, онда Швеция сол кездегі Еуропа мемлекеттері арасында жоғары дәрежеде болғаны айтылады, академиялық тарихнамаға ұлттық реакция болып табылады. Ал академиялық тарихнама тарихи дереккөздердің ескі қабаттарына сынмен немесе сақтықпен қарады, әсіресе егер бұл құжаттар мен дәстүрлер сол дәуірдің археологиялық жазбаларындағы оқиғалар мен әлеуметтік-саяси жағдайлардың тікелей іздерімен, ғимараттармен, монеталармен және т.б. расталмаса.
Based on the origins of the name of the kingdom as meaning (Kingdom of the Swedes), some historians have argued that Sweden was unified when the Swedes first solidified their control over the regions they were living in. The earliest date for this is based on a brief section in the Roman historian Tacitus discussing the Suiones tribe. This would imply that a Swedish kingdom would have existed in the first to second centuries AD. However, with the increased rigour of historical method advanced in 20th century historical research, in Sweden as elsewhere, historians such as Curt Weibull and his brother Lauritz maintained that these perspectives have become obsolete. Modern historians noted that a millennium had passed between Tacitus and more in depth and reliable documented accounts (or notices of contemporary events relating to Sweden by Frankish and German writers) of Swedish history. The work of Birger Nerman (1925), who argued that Sweden held a senior rank among the existing European states at the time represents a nationalist reaction to the academic historiography, with the latter taking a critical or cautious view of the value of old layers of sources of history especially if these documents and traditions are unsupported by any direct traces, any footprint of events and social or political conditions in the archaeological records, buildings, coinage etc. of the age in question.
Геатс-Шведенс аргументтері
Шведтер мен Геаттар есімдері ежелгі ағылшын тіліндегі «Беовульф» (11 ғасырда жазылған) және «Видсит» (8 ғасырда жазылған) поэмаларында, сондай-ақ Англияда жиналған ежелгі жырлар мен халық мүрасы материалдарында кездеседі. Екі поэмада да Швеция патшасы ретінде Онгентеоу (исланд сагаларындағы Ангантирге сәйкес келеді) аталса, геаттар жеке халық ретінде еске алынады. Қазіргі Швеция аумағында өмір сүрген халықтардың осы аттары, англосаксондық сілтемелер және оларға байланысты жоғалған ертегілер Солтүстік теңіз арқылы тараған болуы керек. Бұл екі халықтың бірінші рет ортақ билеушіге ие болғандығы туралы жазбаша дерек 1000 жыл шамасында Олоф Скотконунның билік кезінде кездеседі. «Олоф Скотконун Швеяланд пен Гёталандты басқарған алғашқы патша деп саналады». «Олоф Скотконун – Швеяланд пен Гёталандты бірге билегеніне біздің сенімділігіміз зор алғашқы патша».
The names Swedes and Geats are attested in the Old English poems Beowulf (written down in the 11th century) and Widsith (from the 8th century) and building on older legendary and folklore material collected in England. In both poems, an Ongentheow (corresponding to Angantyr in Icelandic sagas) is named as the King of the Swedes, and the Geats are mentioned as a separate people. These names of peoples living in present day Sweden, the Anglo Saxon references and now lost tales they were attached to must have travelled across the North Sea. The first time the two peoples are documented to have had a common ruler is during the reign of Olof Skötkonung about AD 1000. "Olof Skötkonung brukar anföras som den förste kung som med säkerhet kan sägas ha regerat över såväl Svealand som Götaland. ", "Olof Skötkonung is usually attributed as the first king that we know for sure ruled over both Svealand and Götaland".
Уақыт аралығы туралы аргументтер
Басқалар рулардың бір патша билігі астында бірігуі емес, бірте-бірте консолидация процесі болды деп санайды. XIX ғасыр ғалымдары консолидацияны скандинавиялық сагалардан алынған мәліметтерге сүйенген соғыстар тізбегінің нәтижесі деп қарастырды. Мысалы, норвегиялық "Historia Norwegiae" және исландиялық тарихшы Снорри Стурлуссонның мәлімдемесіне сәйкес, 7 ғасырдағы Ингьяльд Иллраде атты патша өзінің сарайында бірнеше тәуелді патшаларды өртеу арқылы өлтірді, осылайша Швецияның консолидациясында ұсақ патшалықтарды жойды. Сверре Баггеге сәйкес, Швециядағы консолидация Швецияның ірі көлдері маңындағы аумақтарды бақылауға бағытталған.
Rather than the unification of tribes under one king, others maintain that the process of consolidation was gradual. Nineteenth century scholars saw the unification as a result of a series of wars based on evidence from the Norse sagas. For example, according to the Norwegian Historia Norwegiae and the Icelandic historian Snorri Sturlusson, a 7th century king called Ingjald illråde burnt a number of subordinate kings to death inside his hall, thus abolishing the petty kingdoms in the consolidation of Sweden. According to Sverre Bagge, unification in Sweden centered on controlling the areas around the major lakes in Sweden.