Кіріспе
Кемелердің және қайықтардың келінің артқа қарай созылған бөлігі, сондай-ақ серфинг тақтасының қанаты. Скег – руль орталық сызықта орналасқан кемелер мен қайықтардың келінің артқа қарай созылған бөлігі. Бұл термин сыртқы мотордың ең төменгі нүктесіне немесе ішкі/сыртқы мотордың сыртқы бөлігіне де қолданылады. Соңғы жылдары бұл атау серфинг тақтасындағы бағыттық тұрақтылықты жақсартатын қанатқа және каяктердегі жылдамдырылатын қанатқа қолданылады, ол қайықтың бүйірлік қарсылық центрін реттейді (қарсылық центрін күш центріне қатысты жылдырады). Бұл термин АҚШ-та су шаңғысының қанатына жиі қолданылады. Гидросамолеттердің корпусы мен поплавоктарындағы тік қанатқа да қолданылады. Көгалды шананың астыңғы тозу жолағы да скег деп аталуы мүмкін.
A skeg (or skegg or skag) is a sternward extension of the keel of boats and ships which have a rudder mounted on the centre line. The term also applies to the lowest point on an outboard motor or the outdrive of an inboard/outboard. In more recent years, the name has been used for a fin on a surfboard which improves directional stability and to a movable fin on a kayak which adjusts the boat's centre of lateral resistance (it moves the center of resistance relative to the center of effort). The term is also often used for the fin on water skis in the U. S. It has been used for the vertical fin on seaplane hulls and floats. The wear bar on the bottom of snowmobile ski may also be called a skeg.
Этимология
Бұл сөз скандинавиялық тілдерде сақалды білдіреді; көне норвеж тілінде "skegg" деп аталады. Исландия тілінде бұл сөз "skegg" түрінде сақталып қалған, ал қазіргі норвеж тілінің бокмол және нюнорск нұсқаларында "skjegg", швед тілінде "skägg", ал дания тілінде "skæg" болып келеді. Норвеж тілінде "skj" әріптерінің жазылуы ағылшын тіліндегі "sh" дыбысына ұқсас. Бұл сөз ағылшын тіліндегі "shaggy" сөзімен байланысты. Сондай-ақ, ол "Skegness" деген ағылшын жер атауында "сақал мүйісі" деген мағынада қолданылады, себебі бұл жерде бірнеше томболо жақын орналасқан Гибралтар мүйісіне қарай қалыптасқан. Мұндағы ағылшын тіліндегі айтылуы, бұл сөздің даниялық тегінен шыққан болуы мүмкін екенін көрсетеді, онда "sk" әріптерінің жазылуы ағылшын тілінде сөйлейтін адам күткендей айтылады.
Қайық пен кемелерде
Кеме рулінің орта сызықта орналасқан болса, оны әдетте құбырлар мен тіреулерге ілуге болады, сонда тіреулер тік штырғын, ал құбырлар – олардың айналасына кигізілетін сақиналар болып табылады. Екеуі де бірге білікті құрайды. Бұл, әрине, кеменің кормасы мен рулі арасында кішкентай кеңістік қалдырады, онда теңіз шөптері мен арқандар сияқты сыртқы заттар тұрып қалып, кедергі тудырып, кеменің басқару қауіпсіздігіне қауіп төндіреді. "Мэри Роуз" сияқты кемелерде скег – бұл өте шағын элемент; рульдің алдыңғы жиегінің астындағы кельдің тік жалғасы. Бұл кеменің кормасына қарай созылған, аздап тік жалғасып тұратын кельдің негізгі скегі болып табылады. Кейіннен ең төменгі тіреу көбінесе рульдің астына, кельдің металл кеңейтіміне орнатылды. Бұл рульді одан әрі тұрақтандыруға және қорғауға көмектесті, содан кейін оған скег атауы берілді. Бұрын ол бұрандалы винттер енгізілгенге дейін салыстырмалы түрде кішкентай болған, содан кейін ол бұранданың астына жетуі керек болды және бұранда мен рульді зақымданудан қорғайтын пропорционалды түрде үлкен элементке айналды. Ағаш кемелерде скег құрттардан қорғау үшін құрттарға арналған аяқ киім немесе "темір қабық сияқты берік материалдан жасалған бөлік, кеменің кормалық кель кеңейтіміне (скег) орналастырылып, кеме құрттарынан қорғайды". Заманауи орнатуларда, бірнеше бұранда болған жағдайда, әр тіреу бұранданың алдындағы әр бұранда білігін қолдайды. Бұл әдетте білік тірегі деп аталады, бірақ оның білік төсегінен төменге созылып, бұранданың төменгі бөлігін қорғайтын бөлігі де скег болып табылады. Сол сияқты, сыртқы мотордың винтінің айналу осінен төменге созылған қозғалтқыш корпусының қорғаныш проекциясы – бұл скегтің тағы бір түрі. Егер яхта фин-кельмен жасалса, онда оның руліне, әдетте, скег орнатылады.
Серфинг
Серфинг, виндсерфинг және кайтсерфингте, әдетте "қанаттар" деп аталатын скейгтер, бағыттық тұрақтылықты және аяқтармен басқару арқылы бақылауды жақсарту үшін тақтаның артқы жағына бекітіледі. Қанаттар шанаға отырған адамға салмақтың бір жақтан екінші жаққа таралуын өзгерту арқылы тақтаның бағытын басқаруға мүмкіндік береді. Серфингтің пионері Том Блейк 1935 жылы серфинг тақталарына бекітілген қанаттарды енгізді. 1936 жыл шамасында Вуди Браун өзінің екінші серфинг тақтасының дизайнына тәуелсіз түрде бекітілген қанат қосты, бұл мүмкіндікті одан әрі танымал етті. Бұл мүмкіндік спортта тұрақтылық пен басқаруды революциялады. Кішкентай алюминий қанаттар алдымен үлкен ағаш қанаттарға, содан кейін шыны талшық және көміртек талшықтан жасалған қанаттарға айналды. Уақыт өте келе, Джордж Даунинг бастаған гидродинамикалық жақсартулар жасалды, ол сонымен қатар бірінші алынып-қойылатын скейгті жасады, ол суда ағаштың ісінуімен бекітілетін тек қаптамасындағы тек ағашынан жасалған скейг болды. Қазіргі заманғы серфинг тақтасының дизайнында әдетте үш қанат болады, ал бір қанатты тақталар аз. Көптеген виндсерфинг тақталары бір қанатты болса, толқын тақталары қазір екі, үш және төрт қанатты дизайнмен жасалады. Бағытты кайтсерфинг тақталары әдетте үш қанатты болады, ал желге қарсы өнімділікті жақсарту үшін бес қанатты дизайн қолданылады.
Қаяқтар
Скег - теңіз сияқты ашық суларда қолданылатын каяк түрлерінде қолданылады. Оның мақсаты мен қолданылуы серфингке арналған скегтен едәуір өзгеше. Каяктерде скегтің суға қаншалықты көтерілгені, сондай-ақ оның қайықтың бүйірлік кедергі орталығына (CLR) тигізетін әсері экипаж тарапынан еркін реттеледі. Бұл реттеу желдің қайыққа қаншалықты әсер ететінін – яғни, желдің қайықтың жоғарғы бөліктері мен экипажға соғылып, қаншалықты бүйірлеме қозғалыс тудыратынын өзгертеді. Дұрыс конфигурацияланған жағдайда (мысалы, корпус арқылы өтетін тар қорапта көше таңбаларынан жасалған алюминийді пайдалану) олар иілмейді және қайық қозғалғанда желкенді қайықтың орталық тақтасы сияқты кенеттен төмендеуге, мойынсыздануға, еңкейіп бұрылуға қарсы әрекет етеді. Осы мағынада, скег көтеру қанаты ретінде жұмыс істейді.
Ұшақ
Скегтер су ұшақтарының бағыттық тұрақтылығын арттыру үшін қолданылған. Олар поплавоктарға және корпусқа орнатылған.
Қар мотоциклдері
Қар көлігінің шаңғыларының астыңғы жағында металл тозу жолағы болады. Көптеген жүргізушілер оларды "скег" деп атайды. Бұл скейгтер шаңғылардың қатты беттерде бағытталуына көмектеседі. Олардың ішіне көбінесе карбид енгізіледі, бұл қар емес беттерде жүргенде тозуды азайтады.