Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Джордж Оруэллдің 1946 жылғы "Саясат және ағылшын тілі" (1946) эссесі - Джордж Оруэллдің замандас ағылшын тілінің "құрдымды және дұрыс емес" жазылуын сынап, саяси догмалар мен тілдің бұзылуы арасындағы байланысты зерттеген туындысы. Оруэллдің сөзіне сүйенсек, саяси тіл "жалғанды шындыққа ұқсатып, кісі өлтіруді қадірлі ету және түк болмаған нәрсеге нығайтылғандай көрініс беру үшін жасалған". Оруэлл тілдің қолданылу себебінің шындықты жасыру екенін, сондықтан оның қажетті түрде бұлыңғыр немесе мағынасыз болуын айтқан. Бұл түсініксіз стиль – шындықты жасыруға ниеті жоқ адамдарға да тараған "жұқпалы ауру" болды, және ол жазушының ойларын өзінен де, басқалардан да жасырды. Оруэлл бұлыңғырлықтың орнына нақтылық пен айқындылықты, ал саяси біріккендікке қарағанда жеке пікірді қалайды.
1946 essay by George Orwell
"Politics and the English Language" (1946) is an essay by George Orwell that criticised the "ugly and inaccurate" written English of his time and examined the connection between political orthodoxies and the debasement of language. The essay focused on political language, which, according to Orwell, "is designed to make lies sound truthful and murder respectable, and to give an appearance of solidity to pure wind". Orwell believed that the language used was necessarily vague or meaningless because it was intended to hide the truth rather than express it. This unclear prose was a "contagion" which had spread to those who did not intend to hide the truth, and it concealed a writer's thoughts from himself and others. Orwell encourages concreteness and clarity instead of vagueness, and individuality over political conformity.
Бес жол
Оруэлл "қазір бізді мазалайтын ой-сананың түрлі кемшіліктерін көрсететін" бес мәтінді таңдайды. Үлгілер: Гарольд Ласкидің ("53 сөзде бес жосықсыздық"), Ланселот Хогбеннің (аралас метафоралар), Пол Гудманның 1945 жылғы шілде айындағы «Саясат» журналында жарияланған психология туралы эссесі («жалпы мағынасыз»), коммунистік памфлет («ескі сөздердің жиынтығы») және «Tribune» газетіндегі оқырман хаты («сөздер мен мағына ажырасып кеткен»). Оруэлл олардан "алдау мен бұрмалаулар каталогын" анықтайды, оны "өлі метафоралар", "операторлар немесе сөздік жалған мүшелер", "әдемі сөздер" және "мағынасыз сөздер" деп жіктейді. (Клишелер, сөз тіркестері, мақтаншақ терминдер және құйрық сөздерді қараңыз.) Оруэлл қазіргі проза жазушылары нақты терминдерде емес, "әдемі латын стилінде" (Anglish тілімен салыстырыңыз) жазатынын айтады. Ол жазушылардың ұзақ сөздерді біріктірудің, сөздерді олардың мағынасына сәйкес таңдаудан оңайырақ деп санайды, әсіресе саяси жазуда, Орвелл атап көрсеткендей, "ортодоксия тіршіліксіз, еліктеу стилін қажет етеді". Саяси сөз және жазу көбінесе қорғауға болмайтын нәрсені қорғауға бағытталған, сондықтан эвфемизмдерге толы, әдемі стильге әкеледі. Оруэлл еліктеу арқылы таралатын жаман жазу әдеттерін сынап, жазушылардың анық ойлауы керек екенін, себебі анық ойлау – "саяси жаңаруға қажетті алғашқы қадам" екенін айтады. Кейін ол "тілді әдеби тұрғыдан қарастырмағанын, тек тілді ойды білдіру үшін, жасыру немесе тоқтату үшін емес, құрал ретінде қарастырғанын" атап өтеді.
Orwell chooses five passages of text which "illustrate various of the mental vices from which we now suffer." The samples are: by Harold Laski ("five negatives in 53 words"), Lancelot Hogben (mixed metaphors), an essay by Paul Goodman on psychology in the July 1945 issue of Politics ("simply meaningless"), a communist pamphlet ("an accumulation of stale phrases") and a reader's letter in Tribune (in which "words and meaning have parted company"). From these, Orwell identifies a "catalogue of swindles and perversions" which he classifies as "dying metaphors", "operators or verbal false limbs", "pretentious diction" and "meaningless words". (See cliches, prolixity, peacock terms and weasel words.) Orwell notes that writers of modern prose tend not to write in concrete terms but use a "pretentious Latinized style" (compare Anglish). He claims writers find it is easier to gum together long strings of words than to pick words specifically for their meaningparticularly in political writing, where Orwell notes that "[o]rthodoxy seems to demand a lifeless, imitative style". Political speech and writing are generally in defence of the indefensible and so lead to a euphemistic inflated style. Orwell criticises bad writing habits which spread by imitation. He argues that writers must think more clearly because thinking clearly "is a necessary first step toward political regeneration". He later emphasises that he was not "considering the literary use of language, but merely language as an instrument for expressing and not for concealing or preventing thought".
Алты ережеге қатысты түзетулер
Оруэлл замандастарының өзі сипаттағандай, жаман жазуға түсудің оңай екенін және мағынасыз немесе тозығы жеткен тіркестерді қолдануға құмарлықтың "әрқашан қол жетімді аспирин қапшығына" ұқсас екенін айтты. Әсіресе, мұндай тіркестер жазушының ойын қалыптастырып, ойлаудың немесе анық жазудың қиындығынан құтқарады. Дегенмен, ол ағылшын тілінің үдей түсуі қайта бұрылатын екенін қорытындылады және осы кемшіліктердің көпшілігін болдырмайтын алты ережені ұсынды, бірақ "олардың барлығын сақтап тұрсаңыз да, жаман ағылшын тілінде жазуға болады". Басылымдарда көріп зымыратын метафораларды, теңеулерді немесе басқа да көркемдеу құралдарын ешқашан қолданбаңыз. (Оруэлл мысалға өзгерістер жасау, Ахиллдің әлсіз жері, аққу әні және қыздыру ошағын келтірді. Ол мұндай тіркестерді "өлі метафоралар" деп сипаттап, олардың не айтқысы келгенін білмей қолданылатынын айтты. Оның сөзіне göre, мұндай метафораларды қолдану тіркестердің бастапқы мағынасын жоғалтады, себебі оларды қолданушылар олардың бастапқы мағынасын білмейді. Ол "қазір қолданыстағы кейбір метафоралар бастапқы мағынасынан бұрмаланып, оларды қолданушылар тіпті осы фактінің өзіне хабардар емес" деп жазды.) Қысқа сөз жеткілікті болғанда ұзын сөзді ешқашан қолданбаңыз. Егер сөзді алып тастауға болады болса, оны әрқашан алып тастаңыз. Пассивті қолдана алатын жерде активті қолданыңыз. Егер күнделікті ағылшын тіліндегі баламасын таба алсаңыз, шетелдік тіркестерді, ғылыми сөздерді немесе жаргонды ешқашан қолданбаңыз. Осы ережелердің бірін бұзудың орнына, ешқандай жаман нәрсені айтудан сақтаныңыз.
Orwell said it was easy for his contemporaries to slip into bad writing of the sort he had described and that the temptation to use meaningless or hackneyed phrases was like a "packet of aspirins always at one's elbow". In particular, such phrases are always ready to form the writer's thoughts, to save the writer the bother of thinkingor writingclearly. He did conclude though that the progressive decline of the English language was reversible and suggested six rules he claimed would prevent many of these faults, although "one could keep all of them and still write bad English". Never use a metaphor, simile, or other figure of speech which you are used to seeing in print. (Examples that Orwell gave included ring the changes, Achilles' heel, swan song, and hotbed. He described such phrases as "dying metaphors" and argued that they were used without knowing what was truly being said. Furthermore, he said that using metaphors of this kind made the original meaning of the phrases meaningless because those who used them did not know their original meaning. He wrote that "some metaphors now current have been twisted out of their original meaning without those who use them even being aware of the fact".) Never use a long word where a short one will do. If it is possible to cut a word out, always cut it out. Never use the passive where you can use the active. Never use a foreign phrase, a scientific word, or a jargon word if you can think of an everyday English equivalent. Break any of these rules sooner than say anything outright barbarous.
Жарияланым
"Саясат және ағылшын тілі" алғаш рет Оруэллдің 1945 жылғы 11 желтоқсандағы төлемдер кітабында тіркелген. Эссе алғаш рет 1946 жылғы сәуірде "Горизонт" журналының 13-томы, 76-шы санында (252–265 беттер) жарияланды; бұл Оруэллдің журналға жазған соңғы маңызды мақаласы болды. Эссе бастапқыда Джордж Вайденфельдтің "Контакт" журналы үшін жазылған, бірақ жарияланбады. Әйелінің 1945 жылғы наурызда қайтыс болғаннан кейін Оруэлл өнімділік деңгейін сақтап, 130-ға жуық әдеби жұмыстар жазды, олардың көп бөлігі көлемді болды. "Жануарлар фермасы" 1945 жылдың тамызында жарияланды және Оруэлл сыншылар тарапынан мақтауға және коммерциялық сәттілікке ие болды. 1946 жылдың ақпанында ол ауыр сырқатқа шалдығып, Лондоннан Шотландияның Юра аралына қашуға асықты, онда "1984" романымен жұмыс істеуді жоспарлаған. Бернард Крик өзінің бастапқы өмірбаянында бұл жұмысты атап өтпеді, керісінше, Оруэллдің "Полемика" эсселеріне жоғары баға берді, олар ұқсас саяси тақырыпты қамтиды. Джон Родден Оруэллдің көптеген еңбектері polemikалық сипатта болғандықтан, ол кейде осы қағидаларды бұзғанын, ал Оруэллдің өзі эссесін қарастырғанда, "мен наразылық білдіретін қателіктерді қайта-қайта жасағанымды көресіз" деп мойындайды. Родден сондай-ақ Терри Иглтон эсседегі саяси тілдің демистификациясын мақтағанын, бірақ кейін Оруэллге көңілі толмағанын айтады. Тіл біліміндегі сарапшы Джеффри Пуллум Оруэллдің жазуын бағалағанмен, эссесін "әділетсіз" деп сипаттап, "жақсы жазудың барлық таныс фразалар мен сөз қолданыстарынан аулақ болуы керек деген ақылға сыймас және орындалуы мүмкін емес талап" деп сынады. Оруэллдің пассивті дауыстан аулақ болу туралы кеңесі де сынға ұшырады. Merriam–Webster's Dictionary of English Usage әртүрлі мерзімдік басылымдардағы белсенді және пассивті сөйлемдерді зерттеудің үш статистикалық зерттеуіне сілтеме жасайды: "Пассивті конструкциялардың ең жоғары көрсеткіші 13 пайызды құрады. Оруэллдің "Саясат және ағылшын тілі" еңбегінде бұл көрсеткіш 20 пайыздан асып түседі. Ол осы құрылымды пайдалы деп тапқан, одан аулақ болу туралы кеңесіне қарамастан". Бұл эссе кіріспе жазу курстарында жиі келтіріледі. 1999 жылғы зерттеуде ол 1946 мен 1996 жылдар аралығында колледж деңгейіндегі композиция курстарында пайдалану үшін жарық көрген 58 оқырманның 325 басылымында 118 рет қайта басылғаны анықталды. 1981 жылы Карл Фридманның "Жазу идеологиясы және саясаты: Оруэллдің "Саясат және ағылшын тілі" және ағылшын композициясы" атты мақаласы Оруэлл ұсынған қарапайым стильге қарсы "көптеген сын-пікірлерге, қайта қарауларға және тікелей шабуылдарға" бастады. Негізгі мәселе Оруэллдің "ой мен тілдің бір-бірімен диалектикалық қатынаста болуына деген сеніміндегі қарапайымдық болды; басқалары саясатты дұрыс қарастырғанда, гегемония бағалайтын әрбір құндылық сөзінің алдына кішіретуді енгізуді білдіреді" деп тұжырымдады. Оруэллдің ағылшын тілі туралы жазғандары сыныптарға, журналистикаға және басқа да жазуларға үлкен әсер етті. Джордж Трейл "Оруэллдің "Саясат және ағылшын тілі" еңбегінің аргументациясын және риторикасын оқыту" еңбегінде былай дейді: "Оруэллдің риторикалық тәсілінің үлкен бөлігі оқырманның қатысуын алуға бағытталған, оқырманды эссеге белсенді және қызығушылық танытушы тұтынушы ретінде тартуға тырысады. Журналистикада Оруэллдің оқырманды қатыстыру тәсілдерінің мұрасы болуы мүмкін". Халтом мен Остромның "Карл Роувтің әлемінде Джордж Оруэллді оқыту: 21-ғасырдағы сыныпта "Саясат және ағылшын тілі"" еңбегінде Оруэллдің ағылшын тілінде жазу мен сөйлеудің алты ережесін ұстанудың жоғары және жоғары білім беруде орын алуы мүмкіндігі талқыланады.
"Politics and the English Language" was first noted in Orwell's payment book of 11 December 1945. The essay was originally published in the April 1946 issue of the journal Horizon (volume 13, issue 76, pages 252–265); it was Orwell's last major article for the journal. The essay was originally intended for George Weidenfeld's Contact magazine but it was turned down. From the time of his wife's death in March 1945 Orwell had maintained a high output rate, with some 130 literary contributions, many of them lengthy. Animal Farm had been published in August 1945 and Orwell was experiencing a time of critical and commercial literary success. He was seriously ill in February and desperate to get away from London to the island of Jura, Scotland, where he wanted to start work on Nineteen Eighty Four. while Bernard Crick made no reference to the work at all in his original biography, reserving his praise for Orwell's essays in Polemic, which cover a similar political theme. John Rodden asserts, given that much of Orwell's work was polemical, that he sometimes violated these rules and Orwell himself concedes that, if you look through his essay, "for certain you will find that I have again and again committed the very faults I am protesting against". Rodden also says that Terry Eagleton had praised the essay's demystification of political language but later became disenchanted with Orwell. Linguist Geoffrey Pullumdespite being an admirer of Orwell's writing dismissed the essay as “dishonest” and criticised it for "its insane and unfollowable insistence that good writing must avoid all phrases and word uses that are familiar". Orwell's admonition to avoid using the passive voice has also been criticised. Merriam–Webster's Dictionary of English Usage refers to three statistical studies of passive versus active sentences in various periodicals, stating: "the highest incidence of passive constructions was 13 percent. Orwell runs to a little over 20 percent in 'Politics and the English Language'. Clearly he found the construction useful in spite of his advice to avoid it as much as possible". Introductory writing courses frequently cite this essay. A 1999 study found that it was reprinted 118 times in 325 editions of 58 readers published between 1946 and 1996 that were intended for use in college level composition courses. In 1981, Carl Freedman's article "Writing Ideology, and Politics: Orwell's 'Politics and the English Language' and English Composition" set in motion a "wide variety of critiques, reconsiderations, and outright attacks against the plain style" that Orwell argues for. The main issue found was Orwell's "simplistic faith about thought and language existing in a dialectical relation with one another; others quickly cut to the chase by insisting that politics, rightly considered, meant the insertion of an undercutting whose before every value word the hegemony holds dear". Orwell's writings on the English language have had a large impact on classrooms, journalism and other writing. George Trail, in "Teaching Argument and the Rhetoric of Orwell's 'Politics and the English Language'", says "A large part of Orwell's rhetorical approach consists of attempting at every opportunity to acquire reader participation, to involve the reader as an active and engaged consumer of the essay. Popular journalism is full of what may be the inheritance of Orwell's reader involvement devices". Haltom and Ostrom's work, Teaching George Orwell in Karl Rove's World: 'Politics and the English Language' in the 21st Century Classroom, discusses how following Orwell's six rules of English writing and speaking can have a place in high school and university settings.
Басқа құрылыстарға қосылу
Оруэллдің тілге деген көңілінің аууы оның ерте туындысы "Аспидистраны ұшырып жібер" романындағы кейіпкерінің жарнамалық слогандарға наразылығынан көрінеді. Бұл көңіл аудару "Каталонияға саяхат" еңбегінде де байқалады және Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары Оруэллдің туындыларындағы тұрақты тақырыпқа айналады. "Саясат және ағылшын тілі" атты мақаласындағы ойлар Оруэллдің "1984" романындағы Жаңатілдің дамуын болжады. Майкл Шелден Жаңатілді "нашар жазушылар қоғамы үшін өте қолайлы тіл" деп атайды, себебі ол олардың таңдау мүмкіндіктерін шектейді. Шелденнің айтуынша, Жаңатіл жазушыларды ең алдымен моральдық, содан кейін саяси тұрғыдан бұзады, "өйткені ол жазушыларға өздерін және оқырмандарын дайын фразалармен алдауға мүмкіндік береді".
Orwell's preoccupation with language as a theme can be seen in his protagonist's dislike of advertising slogans in Keep the Aspidistra Flying, an early work. This preoccupation is also visible in Homage to Catalonia, and continues as an underlying theme of Orwell's work in the years after World War II. The themes in "Politics and the English Language" anticipate Orwell's development of Newspeak in Nineteen Eighty Four. Michael Shelden calls Newspeak "the perfect language for a society of bad writers because it reduces the number of choices available to them". Shelden says that Newspeak first corrupts writers morally, then politically, "since it allows writers to cheat themselves and their readers with ready made prose".