Жаһандық есірткі саудасының қара нарығы

Кіріспе

Дүниежүзілік қара нарық

Есірткі саудасы, есірткі трафигі немесе есірткі тасымалдауы – тыйым салынған есірткілерді өсіру, өндіру, тарату және сатуға арналған дүниежүзілік қара нарық. Көптеген елдер есірткіге қатысты заңдар арқылы көптеген түрдегі есірткілерді лицензиясыз сатуға тыйым салады. Global Financial Integrity талдау орталығының "Трансұлттық қылмыс және дамушы әлем" есебінде 2014 жылы ғана дүниежүзілік есірткі нарығының көлемі 426-652 миллиард АҚШ долларына бағаланған. Сол жылы әлемдік ЖІӨ 78 триллион АҚШ долларын құрағандықтан, есірткі саудасы жалпы әлемдік сауданың шамамен 1% құрауы мүмкін. Есірткіні қолдану кеңінен таралған, және жергілікті билік органдары үшін оның деңгейін төмендету өте қиын болып табылады.

Тарих

Цинь әулетінің үкіметі 1730, 1796 және 1800 жылдары опий тартуға қарсы бұйрықтар шығарды. Батыс елдері 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында есірткілік заттарға тыйым салды. 18-шы ғасырдан бастап Ост-Инд компаниясының британдық саудагерлері қытайлық саудагерлерге заңсыз түрде опий сата бастады, ал 19-шы ғасырдың басында Қытайда заңсыз есірткі саудасы пайда болды. Нәтижесінде 1838 жылы қытайлық опийге тәуелділердің саны 4-12 миллионға дейін жетті. Қытай үкіметі опий импортына тыйым салды, бұл Ұлыбритания мен Цинь әулеті арасындағы Бірінші опиум соғысына (1839–1842) әкелді. Британдықтар қытайлықтарды жеңіске жеткізді, соғыс аяқталғаннан кейін Нанкин шартында Цинь үкіметі британдық саудагерлерге үндістанда өсірілген опий сатуға рұқсат беруге мәжбүр болды. Опий саудасы тиімді болды және 19-шы ғасырда қытайлықтардың арасында оны тарту кең таралды, сондықтан британдық саудагерлер қытайлармен сауда-саттықты арттырды. 1856 жылы Екінші опиум соғысы басталды, бұл жолы француздар британдықтарға қосылды. Бұл қақтығысты аяқтаған Тяньцзинь шартында Қытай билігі сыртқы саудаға, соның ішінде опийге қосымша порттар ашатыны белгіленді. 1868 жылы Ұлыбританияда опийдің кеңінен қолданылуына байланысты британ үкіметі 1868 жылғы Фармация заңын қабылдап, опий сатуды шектеді. АҚШ-та опийды бақылау 1912 жылы 12 халықаралық держава Халықаралық опиум конвенциясына қол қойғаннан кейін 1914 жылы Харрисон заңы қабылданғанға дейін жеке АҚШ штаттарының бақылауында болды. 1920 мен 1933 жылдар аралығында АҚШ Конституциясына енгізілген он сегізінші түзету АҚШ-та алкогольді ішімдіктерге тыйым салды. Тыйым салуды жүзеге асыру өте қиын болды және ұйымдасқан қылмыстың өсуіне әкелді, соның ішінде заманауи американдық мафия, заңсыз спирттің өндірілуі, контрабандасы және сатуында үлкен бизнес мүмкіндіктерін анықтады. 21-шы ғасырдың басында Солтүстік Америка мен Еуропада есірткі қолданудың өсуі байқалды, әсіресе марихуана мен кокаинге сұраныс артты. Нәтижесінде Синалоа картелі және Ндрангета сияқты халықаралық ұйымдасқан қылмыс синдикаттары Атлант мұхиты арқылы есірткі тасымалын жеңілдету үшін өзара ынтымақтастықты күшейтті. Еуропада тағы бір заңсыз есірткі – гашишті қолдану да артты. Дүние жүзіндегі заң шығарушылар есірткі саудасын ауыр қылмыс деп санайды. Жазалар көбінесе есірткі түріне (және оны заңсыз әкеліп жатқан елдегі жіктеліміне), заңсыз әкелінген мөлшерге, есірткі қайда сатылатындығына және қалай таратылатындығына байланысты болады. Егер есірткі кәмелетке толмағандарға сатылса, онда есірткі саудасы үшін жазалар басқа жағдайларға қарағанда қатаң болуы мүмкін. Көптеген елдерде есірткі контрабандасына қатаң жаза қолданылады. Үкімге ұзақ мерзімге бас бостандығынан айыру, дене жазалау, тіпті өлім жазасы (Сингапур, Малайзия, Индонезия және басқа елдерде) кіруі мүмкін. 2005 жылдың желтоқсан айында Сингапурда 2004 жылдың наурызында сотталған 25 жасар австралиялық есірткі контрабандисі Ван Туонг Нгуен асылды. 2010 жылы Малайзияда екі адам елге марихуана әкелгені үшін өлім жазасына кесілді. Өлім жазасы көбінесе қорқыту ретінде қолданылады, ал көптеген елдер есірткі айналымына қарсы күресте әлдеқайда тиімді шараларды қабылдауды талап етеді. Мысалы, басқа тауарлар (мысалы, жабайы жануарлар) және тіпті адамдарды контрабандада белсенді әрекет ететін белгілі бір қылмыстық ұйымдарға қарсы күрес жүргізу. Көптеген жағдайларда саясаткерлер мен қылмыстық ұйымдар арасында байланыс бар екені дәлелденген. 2021 жылдың маусым айында Интерпол 92 елде жасалма немесе заңсыз дәрі-дәрмектер мен медициналық өнімдерді сататын 113 000 веб-сайт пен онлайн-базарларды бір ай бұрын жауып тастаған, әлем бойынша 227 адамды тұтқындаған, 23 миллион долларлық дәрі-дәрмек өнімдерін қайтарып алған және шамамен тоғыз миллион құрылғы мен дәрі-дәрмекті, соның ішінде жалған COVID-19 тесттері мен бет маскаларын көп мөлшерде тәркілеген операцияны жариялады.

The government of the Qing Dynasty issued edicts against opium smoking in 1730, 1796 and 1800. The West prohibited addictive drugs throughout the late 19th and early 20th centuries. Beginning in the 18th century, British merchants from the East India Company began to illegally sell opium to Chinese merchants, and by the early 19th century, an illegal drug trade in China emerged. As a result, by 1838 the number of Chinese opium addicts had grown to between four and twelve million. The Chinese government responded by enforcing a ban on the import of opium; this led to the First Opium War (1839–1842) between the United Kingdom and Qing dynasty China. The British defeated the Chinese, and in the resulting treaty that ended the war, the Treaty of Nanking, the Qing government was forced to allow British merchants to sell Indian grown opium. Trading in opium was lucrative, and smoking it had become common for the Chinese in the 19th century, so British merchants increased trade with the Chinese. The Second Opium War broke out in 1856, with the British joined this time by the French. The Treaty of Tianjin, which concluded that conflict, stipulated that the Chinese authorities would open further ports to foreign trade, including opium. In 1868, as a result of the increased use of opium in Britain, the British government restricted the sale of opium by implementing the 1868 Pharmacy Act. In the United States, control of opium remained under the control of individual U. S. states until the introduction of the Harrison Act in 1914, after 12 international powers signed the International Opium Convention in 1912. Between 1920 and c. 1933 the Eighteenth Amendment to the United States Constitution banned alcohol in the United States. Prohibition proved almost impossible to enforce and resulted in the rise of organized crime, including the modern American Mafia, which identified enormous business opportunities in the manufacturing, smuggling and sale of illicit liquor. The beginning of the 21st century saw drug use increase in North America and Europe, with a particularly increased demand for marijuana and cocaine. As a result, international organized crime syndicates such as the Sinaloa Cartel and 'Ndrangheta have increased cooperation among each other in order to facilitate trans Atlantic drug trafficking. Use of another illicit drug, hashish, has also increased in Europe. Drug trafficking is widely regarded by lawmakers as a serious offense around the world. Penalties often depend on the type of drug (and its classification in the country into which it is being trafficked), the quantity trafficked, where the drugs are sold and how they are distributed. If the drugs are sold to underage people, then the penalties for trafficking may be harsher than in other circumstances. Drug smuggling carries severe penalties in many countries. Sentencing may include lengthy periods of incarceration, flogging and even the death penalty (in Singapore, Malaysia, Indonesia and elsewhere). In December 2005, Van Tuong Nguyen, a 25 year old Australian drug smuggler, was hanged in Singapore after being convicted in March 2004. In 2010, two people were sentenced to death in Malaysia for trafficking of cannabis into the country. Execution is mostly used as a deterrent, and many have called upon much more effective measures to be taken by countries to tackle drug trafficking; for example, targeting specific criminal organisations that are often also active in the smuggling of other goods (i. e. wildlife) and even people. In many cases, links between politicians and the criminal organisations have been proven to exist. In June 2021, Interpol revealed an operation in 92 countries that shut down 113,000 websites and online marketplaces selling counterfeit or illicit medicines and medical products a month earlier, led to the arrests of 227 people worldwide, recovered pharmaceutical products worth $23 million, and led to the seizure of approximately nine million devices and drugs, including large quantities of fake COVID 19 tests and face masks.

Қоғамдық әсерлері

Есірткі өндіріп, транзиттен өткізетін елдер осы саудадан ең көп зардап шегеді, бірақ заңсыз әкелінген заттарды қабылдайтын елдер де салқың көреді. Мысалы, Эквадор Колумбиядан партизандар, жарымәскери топтар мен есірткі барондарынан қашқан 300 мыңға жуық босқынды қабылдады. Олардың кейбіреуі пана сұраса, қалғандары әлі де заңсыз көшіп-қонғандар. Колумбиядан Эквадор арқылы Оңтүстік Американың басқа аймақтарына тасымалданатын есірткілер экономикалық және әлеуметтік мәселелер тудырады. Кокаиннің шамамен 79 пайызы АҚШ-қа Гондурас арқылы өтеді және 2011 жылы бұл елде әлемдегі ең жоғары кісі өлтіру көрсеткіші тіркелді. Халықаралық дағдарыс тобының мәліметінше, Орталық Америкадағы ең қауіпті аймақтар, әсіресе Гватемала мен Гондурас шекарасында, есірткі тасымалымен тығыз байланысты.

Зорлық-зомбылық қылмыстары

Бірнеше елде есірткі саудасы кісі өлтіру және қару қолдану сияқты зорлық қылмыстарымен тікелей байланысты деп саналады. Бұл әсіресе Гондурас сияқты дамушы елдерде кең таралған, бірақ көптеген дамыған елдер үшін де мәселе болып табылады. 1990 жылдардың соңында АҚШ-тағы Федералдық тергеу бюросы (ФТБ) кісі өлтірулердің 5%-ы есірткіге қатысты деп бағалаған. 21-ші ғасырдың басында АҚШ және Мексика билігінің бірлескен шаралары, 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін шекара қауіпсіздігін күшейту аясында, Мексика ішіндегі шекаралық зорлық-зомбылықтың өсуіне әкелді. Мексика үкіметі өлтірулердің 90%-ы есірткімен байланысты екенін мәлімдейді. Ұлыбритания үкіметінің Есірткі стратегиялық бөлімінің баспасөзге сұйып кеткен есебінде, жоғары құмарлық тудыратын героин мен кокаиннің жоғары бағасының салдарынан есірткі қолдану қылмыстың көп бөлігіне, соның ішінде дүкендерден 85% ұрлыққа, 70-80% үйге енуге және 54% қарақшылыққа жауапты екені айтылды. Есепте "[Ұлыбританияда заңсыз кокаин мен героинге деген құмарлықты қанағаттандыру үшін жасалған қылмыстардың құны жылына 16 миллиард фунт стерлингті құрайды]" деген қорытынды жасалған.

Шығыс және Оңтүстік

Героин Афғанстаннан Еуропа мен Америкаға шығыс және оңтүстік Африка елдері арқылы көбірек тасымалдануда. Бұл жол "оңтүстік бағыты" немесе "героин жолы" деп белгілі. Бұл сауданың салдары – аралық Африка елдерінде героин қолданудың өсуі және саяси жемқорлықтың күшеюі.

Батыс

Колумбия мен Боливияда өндірілген кокаин Батыс Африка арқылы (әсіресе Нигерия, Кабо-Верде, Гвинея-Бисау, Камерун, Мали, Бенин, Того және Гана) көбірек тасымалдануда. Ақша көбінесе Нигерия, Гана және Сенегал сияқты елдерде жылыстатылады. Африка экономикалық институтының мәліметінше, Гвинея-Бисаудағы заңсыз есірткі тасымалының құны елдің ЖІӨ-сінен шамамен екі есе жоғары. Есірткі құрлық арқылы, Сахара арқылы жіберілгенде, есірткі сатушылар Ислам Мағрибіндегі Аль-Каида сияқты террористік ұйымдармен ынтымақтасуға мәжбүр болады.

Азия

Азиядағы есірткі заттар дәстүрлі түрде оңтүстік бағыттар арқылы – Оңтүстік-Шығыс Азия мен Оңтүстік Қытайдағы негізгі керуен жолдары арқылы тасымалданды, сондай-ақ бұрын опиум өндірген Таиланд, Иран және Пәкістан елдері де осы жолдарға қатысты. 1990 жылдардан бастап, әсіресе Суық соғыс аяқталғаннан кейін (1991 жыл), шекаралар ашылып, сауда және кедендік келісімдерге қол қойылды, нәтижесінде маршруттар Қытай, Орталық Азия және Ресейге дейін кеңейді. Иран бұрынғы басты сауда жолы болғаннан кейін, қазір есірткі тасымалына қарсы ірі және қымбат соғыс салдарынан контрабандистер үшін кең таралған бағытқа айналды. Ал Мьянма, Лаос және Таиландтың «Алтын үшбұрышынан» шыққан есірткі заттар оңтүстік бағыттар арқылы Австралия, АҚШ және Азия нарықтарына жеткізіледі.

Оңтүстік Америка

Венесуэла Колумбиядан, Орталық Америка, Мексика және Кариб теңізі елдері арқылы – Гаити, Доминикан Республикасы және Пуэрто-Рико сияқты елдер – АҚШ пен Еуропаға заңсыз есірткі тасымалдау жолы болды. Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметінше, 2002 жылдан бастап Венесуэла арқылы кокаин тасымалының көлемі артты. 2005 жылы Уго Чавес үкіметі АҚШ Есірткіге қарсы күрес басқармасымен (DEA) қарым-қатынасын тоқтатты, оның өкілдерін тыңшылық жасауда айыптады. 2005 жылы DEA-ның Венесуэладан кетуі және DEA-ның Колумбиямен әріптестігінің кеңеюінен кейін Венесуэла есірткі тасымалдаушылар үшін тартымдырақ болды. 2008 мен 2012 жылдар аралығында Венесуэланың кокаинді тәркілеу бойынша әлемдік рейтингі төмендеді – 2008 жылы әлемде төртінші орында болса, 2012 жылы алтыншы орынға түсті. 2016 жылдың 18 қарашасында, «Наркособрино» оқиғасынан кейін, Венесуэла президенті Николас Мадуроның екі жүрегі туысы АҚШ-қа есірткі жіберуге тырысқаны үшін кінәлі деп танылды, оның мақсаты отбасының билікте қалуына көмектесу үшін көп ақша табу еді. Израильдегі Аба Эбан институтының «Янус» жобасы аясында жүргізілген зерттеуге сәйкес, Хезболла Колумбия, Венесуэла және Бразилиядан Батыс Африкаға есірткі тасымалдайды, содан кейін Солтүстік Африка арқылы Еуропаға жеткізеді. Бұл маршрут Хезболлаға кокаин контрабандасынан пайда табуға және оны өз қызметі үшін пайдалануға мүмкіндік береді.

Онлайн сауда

Есірткілер көбінесе қараңғы желіде, қараңғы желі нарықтарында онлайн саудаланып жүреді. Интернет желісі арқылы есірткі тасымалы – технологияны кеңінен пайдаланып, есірткі заттарды бүкіл әлемге тарату. Сол сияқты, интернет арқылы екі бақыланатын есірткі түрін заңсыз тасымалдау да интернетке байланысты есірткі тасымалы деп аталуы мүмкін. "Жібек жолы" платформасы 2013 жылдың қазан айында жабылуға дейін 100 000 сатып алушыға тауарлар мен қызметтер ұсынды. Бұл "Жібек жолы 2.0" сияқты жаңа платформалардың пайда болуына әкеп соқты, олар да жабылды.

Пайда

Есірткі саудасынан түскен пайда туралы статистика оның заңсыз сипатына байланысты көбінесе белгісіз. 2007 жылы Ұлыбританияның Ішкі істер министрлігі жариялаған онлайн-есепте Ұлыбританиядағы заңсыз есірткі нарығының көлемі жылына 4–6,6 миллиард фунт стерлингке бағаланды. 2009 жылдың желтоқсан айында БҰҰ-ның есірткі және қылмыспен күрес жөніндегі басқармасының атқарушы директоры Антонио Мария Коста, заңсыз есірткі ақшасы банктік жүйені құлдыраудан сақтап қалғанын мәлімдеді. Ол 2008 жылы құлдыраудың алдында тұрған кейбір банктер үшін ұйымдасқан қылмыстың кірісі «бірден-бір сұйық инвестициялық капитал» болғанына куәліктер бар екенін айтты. Оның сөзіне göre, есірткіден түскен 352 миллиард доллардың көп бөлігі экономикалық жүйеге сіңіп кетті: «Көп жағдайда есірткіден түскен ақша жалғыз сұйық инвестициялық капитал болды. 2008 жылдың екінші жартысында банктік жүйенің басты мәселесі – өтімділік болды, сондықтан сұйық капитал маңызды факторға айналды. Банктер аралық қарыздар саудадан және басқа да заңсыз әрекеттерден түскен ақшамен қаржыландырылды, ал кейбір банктер осылай құтқарылғанына белгілер болды». Коста есірткі ақшасын алған елдер мен банктерді атаудан бас тартты, өйткені оның кеңсесі проблеманы шешуге, емес кінәлілерді анықтауға тиіс. Көшедегі есірткі сатудың табысты кәсіп екені жиі айтылса да, Судхир Венкатештің зерттеуі төменгі деңгейдегі көптеген қызметкерлердің жалақысының төмен екенін көрсетті. 1990 жылдары Чикагодағы Black Gangster Disciple Nation мүшелерімен тығыз жұмыс істеген зерттеуде ол бір топтың (іс жүзінде франшиза) басшысынан (колледж бітіруші Ж.Т.), үш аға офицерден және маусымға қарай 25-тен 75-ке дейін көше сатушыларынан («жаяу әскерлерден») тұратынын анықтады. Олар алты жыл бойы ай сайын 32 000 доллар көлемінде крек-кокаин сатудан түсім алды. Бұл ақша келесідей жұмсалды: Қара бандит шәкірттерінің жиырма директорлар кеңесіне 5000 доллар, олар 100 осындай топты бақылап, ай сайын шамамен 500 000 доллар табыс тапты. Тағы 5000 доллар ай сайын кокаинге, ал 4000 доллар басқа да жалақысыз шығындарға жұмсалды. Ж.Т. өзінің жалақысы ретінде ай сайын 8500 доллар алды. Қалған 9500 доллар офицерлерге сағатына 7 доллар, ал жаяу әскерлерге 3,30 доллар төленді. Есірткі сатудың табысты кәсіп екені туралы кең таралған пікірге қарамастан, көптеген қызметкерлер қажеттілікке байланысты аналарымен бірге тұрды. Бұл тұрғысынан, топта жаяу әскерге айналуды армандаған жалақысыз мүшелердің саны төрт есе көп болды.

Statistics about profits from the drug trade are largely unknown due to its illicit nature. An online report published by the UK Home Office in 2007 estimated the illicit drug market in the UK at £4–6.6 billion a year. In December 2009 United Nations Office on Drugs and Crime Executive Director Antonio Maria Costa claimed illegal drug money saved the banking industry from collapse. He claimed he had seen evidence that the proceeds of organized crime were "the only liquid investment capital" available to some banks on the brink of collapse during 2008. He said that a majority of the $352 billion (£216bn) of drug profits was absorbed into the economic system as a result: "In many instances, the money from drugs was the only liquid investment capital. In the second half of 2008, liquidity was the banking system's main problem and hence liquid capital became an important factor Inter bank loans were funded by money that originated from the trade and other illegal activities there were signs that some banks were rescued that way". Costa declined to identify countries or banks that may have received any drug money, saying that would be inappropriate because his office is supposed to address the problem, not apportion blame. Though street level drug sales are widely viewed as lucrative, a study by Sudhir Venkatesh suggested that many low level employees receive low wages. In a study he made in the 1990s working closely with members of the Black Gangster Disciple Nation in Chicago, he found that one gang (essentially a franchise) consisted of a leader (a college graduate named J. T.), three senior officers, and 25 to 75 street level salesmen ('foot soldiers') depending on season. Selling crack cocaine, they took in approximately $32,000 per month over a six year period. This was spent as follows: $5,000 to the board of twenty directors of the Black Gangster Disciple Nation, who oversaw 100 such gangs for approximately $500,000 in monthly income. Another $5,000 monthly was paid for cocaine, and $4,000 for other non wage expenses. J. T. took $8,500 monthly for his own salary. The remaining $9,500 monthly went to pay the employees a $7 per hour wage for officers and a $3.30 per hour wage for foot soldiers. Contrary to a popular image of drug sales as a lucrative profession, many of the employees were living with their mothers by necessity. Despite this, the gang had four times as many unpaid members who dreamed of becoming foot soldiers.

Еркін сауданың әсері

Еркін сауданың заңсыз есірткі саудасының өркендеуімен байланысы бар ма деген мәселеде әртүрлі пікірлер бар. Қазіргі уақытта заңсыз есірткі индустриясының құрылымы мен жұмыс істеуін көбінесе халықаралық еңбек бөлінісі тұрғысынан қарастырады. Еркін сауда отандық өндірушілерге, әйтпесе заңсыз есірткі экспортына көшкендерге жаңа нарықтарды аша алады. Сонымен қатар, мемлекеттер арасындағы еркін сауда шекара маңындағы есірткіге қарсы күрес пен түрлі елдердің құқық қорғау органдарының координациясын күшейтеді. Бұл өсімнің айқын үлгісі Перу, Боливия, Чили, Эквадор, Колумбия және Венесуэла сияқты Анд елдерінде байқалды. Контрабандистер Сирия армиясынан тікелей оқып, табысты сауда операцияларын жүргізуге дайындалады. Махер әл-Ассад басқаратын Республикалық гвардия Баас армиясының маңызды бөлімдерінің бірі болды. 2018 жылы Башар Ассад Махерді 4-ші бронетанкті дивизияның командирі етіп тағайындады, бұл дивизия Ассад режимінің контрабанда, есірткі саудасы, есірткі өндіру және мүлік пен ресурстарды тонау сияқты қылмыстық әрекеттерін қадағалады. Махердің басшылығымен 4-ші бронедивизия Сириядағы каптагон өндірісі мен саудасын кеңейтіп, "режим бақылауындағы бизнес-модельге" айналдырды. 2022 жылы Сирияда өндірілген және Ассад режимімен байланысты есірткі картельдері арқылы экспортталған каптагон таблеткаларының 90% әлемнің түкпір-түкпіріндегі тұтынушыларға жетті. Полиция жүздеген миллион таблетканы ұстап, тәркілегенімен, бұл Ассад режиміне байланысты есірткі картельдерінің жалпы экспортының 10% ғана құрады. 2020 жылы итальян полициясы Сирия порттарынан шыққан 84 миллион каптагон таблеткасын бір контейнерді тексеру кезінде ұстады. 2023 жылдың маусым айында АҚШ Мемлекеттік департаментінің Таяу Шығыс істері бюросы АҚШ Конгресіне Ассад режимі мен Хезболлаға қатысты есірткі өндіру, есірткі трафигі және есірткі картельдерінің желілерін жою стратегиясын баяндады. 2023 жылдың маусым айында Organized Crime and Corruption Reporting Project және BBC News Arabic бірлесіп жүргізген тергеу режиссерлік лауазымдағы тұлғалардың, Баас армиясының командирлерінің және Ассад отбасының мүшелерінің Сирияның есірткі картеліне қатысуы туралы қосымша мәліметтерді жариялаған деректі фильмді ұсынды. Тергеу көрсеткендей, Ливандық қылмыскер және есірткі сатушысы Хасан Даку генерал Гассан Билалдың, Махер әл-Ассадтың оң қолының басшылығымен миллиардтаған долларлық есірткі саудасында Сирияның 4-ші бронетанкті дивизиясымен ынтымақтастықта жұмыс істеді. Сондай-ақ Хезболланың есірткі өндіру және контрабанда желілеріне тікелей қатысқаны анықталды. Ассад режимінің бақылау пункттерінде еркін өте алатын элиталық әскери бөлім болып табылатын 4-ші бронедивизия Сириядан контрабанда операцияларын, соның ішінде ақша, қару, заңсыз есірткілер және т.б. трафигін қадағалайды. Бі-Би-Си мен OCCRP бірлесіп жасаған деректі фильм жарияланғаннан кейін бірнеше күн өткен соң Ассад үкіметі BBC медиа ұйымдарының барлық қызметін және олармен байланысты журналистердің Сирияға кіруін тоқтатты. Сирия қарулы күштерінің есірткі өндіру мен саудасына кеңінен араласуы Ассадты қолдайтын жауынгерлер арасында есірткіге тәуелділік мәселесіне әкелді. Көптеген жағдайларда әскери шенеуніктер сарбаздарды каптагон және басқа да заңсыз есірткілерді қолдануға ынталандырады, бұл дозадан асып кетуге немесе есірткіге әкелуі мүмкін. Ассадты қолдайтын Ұлттық қорғаныс күштері мен Хезболла жауынгерлері де заңсыз есірткілерді көп мөлшерде пайдаланады. 2023 жылдың шілдесінде Германия полициясы Оңтүстік Германияның Бавария штатында екі сириялық азамат басқаратын ірі каптагон желісін жойды. Ассад режимі Сириядағы ең ірі каптагон өндіріс желісін қаржылай қолдайды, ол әлемдегі каптагонның 80% -ын құрайды. 2024 жылы The Insider жаңалықтар порталы жариялаған тергеу баяндамасында журналист Юрий Масарский былай деді: "Жер асты зертханаларында және тікелей сириялық фармацевтикалық мекемелерде өндірілген каптагон Башар Ассад армиясының жауынгерлеріне таратылады. Бірақ, қызығы, ел өндіретін мөлшері өзінің әскери қажеттілігінен әлдеқайда асып түседі. Бағалаулар бойынша, бұл бизнес Сирияға оның барлық заңды экспортынан да көп пайда әкеледі, ал режим үнемі пайдасын арттыруға тырысады, әсіресе нарыққа қол жеткізуін кеңейту арқылы. Осы мақсатта Дамаск пен Хезболламен байланысы бар қылмыстық топтар каптагонды бұрын таныс емес елдерде тарату желісін құрды."

There are several arguments on whether or not free trade has a correlation to an increased activity in the illicit drug trade. Currently, the structure and operation of the illicit drug industry is described mainly in terms of an international division of labor. Free trade can open new markets to domestic producers who would otherwise resort to exporting illicit drugs. Additionally, extensive free trade among states increases cross border drug enforcement and coordination between law enforcement agencies in different countries. It saw significant growth in the Andean countries, including Peru, Bolivia, Chile, Ecuador, Colombia and Venezuela. The smugglers receive direct training from Syrian military to successfully conduct trafficking operations. Republican Guard, commanded by Maher al Assad was one of the main Ba'athist military divisions that was engaged in perpetrating brutal crackdowns and mass violence against protestors across the country. In 2018, Bashar al Assad assigned Maher as the commander of the 4th Armoured Division, a military unit that supervised Assad regime's criminal enterprises like smuggling, drug trafficking, narcotics production and plunder of goods and resources. Under Maher's supervision, the 4th Armoured Division expanded captagon production and trafficking from Syria into a "business model controlled by the regime". In 2022, 90% of all captagon pills manufactured in Syria exported by drug cartels affiliated with Assad regime arrived at its customer destinations across the world. Although hundreds of millions of pills were intercepted and seized by police forces, these accounted only for 10% of the total captagoon exports of the drug cartels linked to the Assad regime. In 2020, Italian police seized 84 million captagon pills originating from Syrian ports while intercepting a single shipment. In June 2023, U. S. State Department's Bureau of Near Eastern Affairs published a detailed report to the U. S. Congress, elucidating a strategy to eliminate the narcotics production, drug trafficking and drug cartel networks affiliated with the Assad regime and Hezbollah. A joint investigation conducted by Organized Crime and Corruption Reporting Project and BBC News Arabic published a documentary in June 2023, revealing further details about the activities of regime officials, Ba'athist military commanders and Assad family members in their involvement in Syria's drug cartel. The investigation found that Lebanese criminal and drug kingpin Hassan Daqou collaborated with Syria's Fourth Armoured Division on trafficiking billions of dollars of drugs, under the command of General Ghassan Bilal, the right hand man of Maher al Assad. The report also unearthed Hezbollah's close participation in the drug production and smuggling networks. The Fourth Armoured Division, being an elite military unit permitted to move freely across Assad regime's checkpoints, oversees the smuggling operations from Syria, including the trafficking of cash, weapons, illegal drugs, etc. Days after the publication of the joint BBC OCCRP documentary; Assad government banned all activities of BBC media outlets and entry of affiliated media personnel in Syria. The extensive involvement of Syrian Armed Forces in sponsorship of drug production and trade has led to pervasive drug addiction problems amongst pro Assad soldiers. In many instances, military officials encourage the soldiers to consume Captagon and other illegal drugs, leading to overdose or drug abuse. Pro Assad fighters in the National Defence Forces and Hezbollah also consume illegal drugs in large quantities. In July 2023, German police busted a major captagon network run by two Syrian born men in southern German state of Bavaria. Assad regime sponsors the largest Captagon production network in Syria; which is the source of about 80% of total captagon supply in the world. In an investigative report published by The Insider news outlet in 2024, journalist Yuriy Matsarsky stated:" Captagon produced in underground labs — and in actual Syrian pharmaceutical facilities — is distributed to the fighters of Bashar Assad's army. Interestingly, however, the quantities the country produces far exceed its own military’s demand. By some estimates, this business gives Syria more money than its entire legal export, and the regime constantly works to increase its profits, primarily by expanding its market reach. To this end, criminal gangs associated with Damascus or Hezbollah have built distribution networks for Captagon in countries where the drug was not previously popular."

Өмірбаян

АҚШ-тағы есірткі саудасының салдары саяси, экономикалық және әлеуметтік салаларда көрініс береді. Есірткіге байланысты зорлық-зомбылықтың күшеюі 20-ғасырдың соңында туған нәсілдік шиеленістермен, сондай-ақ 1960 және 70-жылдардағы саяси дүрбелеңмен байланысты болуы мүмкін. 20-ғасырдың екінші жартысы – байлықтың және қосымша қаражатқа жұмсау мүмкіндігінің артуы АҚШ-тың белгілі бір аймақтарында заңсыз есірткіге деген сұранысты арттырған кезең болды. Ірі көлемдегі есірткі тасымалы – аса ауыр қылмыстардың бірі және ол кісі өлтірумен байланысты болған жағдайда, федералдық деңгейде өлім жазасына тартылуы мүмкін.

Саяси әсері

Үлкен ұрпақ, "бейби бумерлер" 1960-шы жылдары ересек болды. Олардың заңға қарсы нақты мәселелерді, соның ішінде заңсыз есірткілерді қарастыруға деген әлеуметтік бейімділігі, жеткіліксіз қамтылған сот жүйесін басып тастады. Федералды үкімет заңды орындауға тырысты, бірақ нәтижесі шала болды. Марихуана 1960-шы жылдары Латын Америкасы арқылы таралған танымал есірткі болды. Кокаин кейінгі онжылдықтарда маңызды есірткі өніміне айналды. Бұл бірнеше әкімшіліктің осы есірткілердің танымалдылығына қарсы күресуіне әкелді. Осы құбылыстың АҚШ экономикасына тигізген әсерінен Рейган әкімшілігі есірткі тасымалын бақылауға тырысқан елдерді "растауды" бастады. АҚШ көмегіне қарамастан, Мексиканың "наркобандалары" Мексика армиясынан санда да, қару-жарақта да басым, бұл АҚШ-Мексика шекарасы арқылы есірткі картельдерінің қызметін жалғастыруға мүмкіндік береді. Заңсыз есірткілер жоғары сұранысқа ие тауар болып саналады, өйткені олар әдетте жоғары бағада сатылады. Бұл жоғары баға заңсыз есірткілерді жеткізушілерге қатысты заңдық салдарлар мен оларға жоғары сұраныс сияқты факторлардың жиынтығынан туындайды. Саясаткерлердің есірткіге қарсы соғыста жеңіске жетуге жасаған тұрақты әрекеттеріне қарамастан, АҚШ әлі де заңсыз есірткілерді әлемдегі ең ірі импорттаушы болып табылады. АҚШ-қа импортталатын есірткілердің көп бөлігі Мексиканың есірткі картельдерінен келеді. АҚШ-та шамамен 195 қала Мексикадан бастау алған есірткі саудасының ықпалына түсті. 1980-ші және 1990-шы жылдары есірткіге байланысты кісі өлтіру көрсеткіші рекордтық деңгейге жетті. Бұл зорлық-зомбылықтың өсуі этникалық азшылықтармен тығыз байланысты болды. Америка қалаларындағы зорлық-зомбылықтың деңгейі әртүрлі болғанымен, бұл мәселе қала тұрғындары үшін жалпы алаңдаушылық тудырды. Мысалы, Майами қаласында көптеген этникалық топтар өмір сүреді. Есірткі қолданумен қатар, қылмысқа қатысу, өзіне-өзі зиян келтіру және кісі өлтіру де көбейді. "Бейби бумерлердің" көптігіне байланысты марихуананы коммерциялық мақсатта пайдалану арта түсті. Бұл осы кезеңде марихуанаға сұраныс пен ұсынысты арттырды. Мексиканың көптеген штаттарында басқарудың тұрақтылығын қамтамасыз ететін саясат жоқ. Жергілікті тұрақтылық та нашар, өйткені әкімдер қайта сайлана алмайды. Сондықтан әр мерзімде жаңа әкім сайлау қажет. Есірткі бандалары бұл жағдайды өз пайдаларына пайдаланып, жергілікті басшылардың орнындағы бос орындарды толықтырып отыр. 1929 жылы Мексика революциясының салдарынан туындаған хаосты шешу үшін Институционалдық-революциялық партия (ПРИ) құрылды. Уақыт өте келе бұл партия саяси ықпалға ие болып, Мексиканың әлеуметтік және экономикалық саясатына үлкен әсер етті. 1940-шы жылдары есірткі картельдері мен ПРИ арасындағы байланыс нығайды. Бұл келісім есірткі картельдерінің басшыларына иммунитет берді және есірткі бизнесі мемлекеттік қызметкерлердің қорғауымен өсіп-дамуына мүмкіндік берді. 1990-шы жылдары ПРИ жаңа Ұлттық әрекет партиясына (PAN) кейбір сайлауларда жеңіліп қалды. Мексикадағы сайланған үкімет түбегейлі өзгерген кезде қайтадан хаос орын алды. Сонымен қатар, 3,2 миллион адамның күнкөрісі есірткі картельдеріне байланысты. Қаржылық пайда табу ниетімен әйелдер де заңсыз есірткі саудасына қатысуда. Ірі есірткі картельдерінің төменгі деңгейіндегі көптеген әйелдер төмен экономикалық жағдайда өмір сүреді. Есірткі саудасы әйелдерге табыс табудың қолжетімді жолын ұсынады.

A large generation, the baby boomers, came of age in the 1960s. Their social tendency to confront the law on specific issues, including illegal drugs, overwhelmed the understaffed judicial system. The federal government attempted to enforce the law, but with meager effect. Marijuana was a popular drug seen through the Latin American trade route in the 1960s. Cocaine became a major drug product in the later decades. This led to several administrations combating the popularity of these drugs. Due to the influence of this development on the U. S. economy, the Reagan administration began "certifying" countries for their attempts at controlling drug trafficking. Despite U. S. aid, Mexican "narcogangs" continue to outnumber and outgun the Mexican Army, allowing for continued activities of drug cartels across the U. S.–Mexico border. Illicit drugs are considered to be a commodity with strong demand, as they are typically sold at a high value. This high price is caused by a combination of factors that include the potential legal ramifications that exist for suppliers of illicit drugs and their high demand. Despite the constant effort by politicians to win the war on drugs, the US is still the world's largest importer of illegal drugs. Most of the U. S. imports of drugs come from Mexican drug cartels. In the United States, around 195 cities have been infiltrated by drug trafficking that originated in Mexico. In the 1980s and 90s, drug related homicide was at a record high. This increase in drug violence became increasingly tied to these ethnic minorities. Though the rate of violence varied tremendously among cities in America, it was a common anxiety in communities across urban America. An example of this could be seen in Miami, a city with a host of ethnic enclaves. Along with substance use, criminal involvement, suicide and murder were also on the rise. Due to the large amount of baby boomers, commercial marijuana use was on the rise. This increased the supply and demand for marijuana during this time period. Many states in Mexico lack policies that establish stability in governance. There also is a lack of local stability, as mayors cannot be re elected. This requires electing a new mayor each term. Drug gangs have manipulated this, using vacuums in local leadership to their own advantage. In 1929, the Institutional Revolutionary Party (PRI) was formed to resolve the chaos resulting from the Mexican Revolution. Over time, this party gained political influence and had a major impact on Mexico's social and economic policies. By the 1940s, the tie between the drug cartels and the PRI had solidified. This arrangement created immunity for the leaders of the drug cartels and allowed drug trafficking to grow under the protection of the government officials. During the 1990s, the PRI lost some elections to the new National Action Party (PAN). Chaos again emerged as elected government in Mexico changed drastically. Additionally, the livelihood of 3.2 million people is dependent on the drug cartels. Financial gain has also prompted women to become involved in the illegal drug market. Many women in the lower levels of major drug cartels belong to a low economic class. Drug trafficking offers women an accessible way to earn income.

Әлеуметтік әсерлері

1980 жылдары Колумбия картельдері АҚШ-та кокаин таратуда басымдыққа ие болды. Есірткі саудасының экономикаға ықпалы күшейген сайын, есірткі барондары мен олардың желілері қоғамдағы өздерінің күшін және беделін арттырды. Осы кезеңде есірткіге байланысты зорлық-зомбылық көбейді, себебі есірткі барондары экономикадағы бақылауын сақтау үшін күресті. Бұл топтар өздерінің қызметін Батыс Балқан аймағынан тыс жерлерде жүргізеді, бірақ туған елдерімен байланыста болады. Бұл топтардың желісінде делдалдар көзіне жақын орналасқан, ал тарату желілерін қарапайым орындаушылар басқарады. Дегенмен, ұйымдасқан қылмыстық топтардың басшылары Біріккен Араб Әмірліктерінде қалып, байлықтарын сақтайды. БАӘ – жаһандық жемқорлық пен заңсыз қаржы ағынының көмекшісі. Сарапшылардың пікірінше, әлемдегі қылмыстық топтар Әмірліктерден немесе арқылы әрекет етеді. Бұл қылмыстық әрекеттерге қатысты тәуекелдің төмен болуына байланысты қылмыскерлерге қолайлы орын болды. Балқан қылмыскерлері үшін БАӘ-ға көшу кең таралды, бұл бірнеше еуропалық елдер мен Ұлыбританиядан келген «қара ақшаға» тартымдылық тудырды. БАӘ ақшаны жылыстыру және күдікті операцияларды тексеру саласында жетілдірілмеген ережелерге ие болды. Заңсыз қаржылық қызметке қарсы ережелердің болмауы Қаржылық іс-қимыл жөніндегі жұмыс тобын (FATF) 2022 жылдың наурызында бұл елді «сұр тізімге» енгізуге мәжбүр етті. Осының салдарынан Әмірліктер қылмыскерлер үшін қауіпсіз баспана болып қала берді. Кокаин саудасымен айналысқан албандық қылмыстық топтардың үштен екісінің БАӘ-де жасырынып отырғаны күдіктелді. Олардың бірі – Эльди Диздари, халықаралық есірткі саудасында айыпталып, Дубайда тұрып жатқан. Зерттеулер көрсеткендей, бұл қылмыскерлер Әмірліктердегі жылжымайтын мүлікке және басқа да экономикалық секторларға үлкен қаражат инвестициялап, онда тұруға тырысты. 2014 жылдан бастап Уругвай ересек тұрғындары үшін марихуананы өсіруді, сатуды және пайдалануды заңдастырған алғашқы ел болды. 2018 жылы Канада марихуананы пайдалануды, сатуды және өсіруді заңдастырған екінші ел атанды. Бірінші апталарда сұраныс өте жоғары болды, көптеген дүкендер төрт күн жұмыс істегеннен кейін таусылып қалды. Марихуананы пайдалануға кейбір аймақтарда, әсіресе Нидерландыда рұқсат етіледі, ол есірткіге иелік етуді және лицензиялық сатуды (бірақ өсіруді емес) заңдастырды. Көптеген елдерде марихуананың шағын мөлшерін ұстауға тыйым салынған. Марихуана өсімдігінің төзімділігіне байланысты ол бүкіл әлемде өсіріледі және бүгінде әлемдегі ең танымал заңсыз есірткі болып табылады. Көптеген елдерде марихуана дәрілік емес мақсаттарда (кәнеп ретінде) заңдастырылған. Кәнептің марихуана түрі Ачехте қолданылатын дәмдеуіш ретінде басқа да есірткі емес мақсаттарда да егілуі мүмкін. Әлемде марихуанаға деген сұраныс пен оны өсірудің қарапайымдығы марихуананың заңсыз саудасын ұйымдасқан қылмыстық топтардың көптеген қызметтерін қаржыландырудың негізгі жолына айналдырды. Мысалы, Мексикада марихуананың заңсыз саудасы картельдердің табысының көп бөлігін құрайды деп есептеледі және картельдердің көптеген басқа да заңсыз қызметтерін қаржыландырудың негізгі тәсілі болып табылады; оның ішінде басқа заңсыз есірткілерді сату үшін сатып алу және соңында кісі өлтіру үшін қолданылатын қаруды сатып алу (әлемнің көптеген аймақтарында, әсіресе Латын Америкасында кісі өлтіру көрсеткішінің өсуіне себепкер). Кейбір зерттеулер көрсеткендей, АҚШ-та марихуананы заңдастырудың артуы (2012 жылы Вашингтонның 502 бастамасы және Колорадоның 64 түзетуі) мексикалық картельдерді героинге алмасу үшін марихуананы аз әкелуге итермеледі.

By the 1980s, Colombian cartels became the dominant cocaine distributors in the US. As the drug trade's influence over the economy increased, drug lords and their networks grew in their power and influence in society. The occurrences in drug related violence increased during this time period as drug lords fought to maintain their control in the economy. These groups keep their operations outside the Western Balkans, while staying connected to their homeland. Within the network of these groups, the dealmakers operate in a proximity of supply sources and the distribution networks are managed by foot soldiers. However, the bosses of the organized criminal groups stay and keep their wealth in the United Arab Emirates. The UAE is amongst the enablers of global corruption and illicit financial flows. Analysts have claimed that criminal actors across the world either operate from or through the Emirates. It was a haven for criminals, where the risk for illicit activities remains low. For the Balkan criminals, a growing trend was to relocate to the UAE, which became an attraction to dirty money and kingpins from several European nations and the United Kingdom. The UAE had poor regulations for money laundering and for screening of suspicious transactions. The lack of regulations against illicit financial activities prompted the Financial Action Task Force (FATF) to place the Gulf country on its grey list in March 2022. Consequently, the Emirates' remained a safe option for the criminals. Nearly two thirds of the Albanian criminal groups, who were active in trade of drugs like cocaine, were believed to be hiding in the UAE. One of such individuals, Eldi Dizdari was accused of international drug trafficking and was living in Dubai. Research revealed that these criminals invested huge amounts in the Emirates' real estate and other economical sectors to live there. Beginning in 2014, Uruguay became the first country to legalize cultivation, sale, and consumption of cannabis for recreational use for adult residents. In 2018, Canada became the second country to legalize use, sale and cultivation of cannabis. The first few weeks were met with extremely high demand, most shops being out of stock after operating for only four days. Cannabis use is tolerated in some areas, most notably the Netherlands, which has legalized the possession and licensed sale (but not cultivation) of the drug. Many nations have decriminalized the possession of small amounts of marijuana. Due to the hardy nature of the cannabis plant, marijuana is grown all across the world and is today the world's most popular illegal drug with the highest level of availability. Cannabis is grown legally in many countries for industrial, non drug use (known as hemp) as well. Cannabis hemp may also be planted for other non drug domestic purposes, such as seasoning that occurs in Aceh. The demand for cannabis around the world, coupled with the drug's relative ease of cultivation, makes the illicit cannabis trade one of the primary ways in which organized criminal groups finance many of their activities. In Mexico, for example, the illicit trafficking of cannabis is thought to constitute the majority of many of the cartels' earnings, and the main way in which the cartels finance many other illegal activities; including the purchase of other illegal drugs for trafficking, and for acquiring weapons that are ultimately used to commit murders (causing a burgeoning in the homicide rates of many areas of the world, but particularly Latin America). Some studies show that the increased legalization of cannabis in the United States (beginning in 2012 with Washington Initiative 502 and Colorado Amendment 64) has led Mexican cartels to smuggle less cannabis in exchange for more heroin.

Алкоголь

Алкоголь, денатурацияланған алкоголь емес, алкогольдік ішімдіктер ретінде, Сауд Арабиясы сияқты көптеген мұсылман елдерінде заңсыз саналады, және осының салдарынан алкогольдің қарқынды заңсыз саудасы қалыптасқан. 1920-шы және 1930-шы жылдардың басында АҚШ-та "Тыйым салу" деп аталатын кезеңде алкогольдік ішімдіктерді өндіру, сату, тасымалдау, импорттау және экспорттау заңсыз болды.

Героин

1950-1960 жылдары героиннің көп бөлігі Түркияда өндіріліп, «Француздық байланыс» қылмыстық тобы арқылы Францияға жеткізіліп, оның көп бөлігі АҚШ-қа жеткізілді. Бұл 1968 жылғы 26 сәуірде SS France (1960) мұхит кемесінде контрабандалық жолмен әкелінген героиннің рекордтық мөлшерін тәркілеуге әкелді. «Француздық байланыс» (1971) фильмі түсірілімі кезінде бұл бағыт өзгерді. 2007 жылы әлемдік нарықтағы опиаттың 93%-ы Ауғанстаннан шықты. Бұл шамамен 4 миллиард АҚШ долларына бағаланған экспорттық құнға тең, оның төрттен бір бөлігі опиум өсірушілерге, ал қалғаны аудандық шенеуніктерге, бүлікшілерге, соғыс лордтарына және есірткі сатушыларға тиесілі болды. Мексика – героин өндіру үшін мак егілетін тағы бір маңызды аймақ. 2023 жылдың қарашасында БҰҰ есебінде Ауғанстандағы мак егісі 95%-дан астамға төмендегені көрсетілді, бұл елді әлемдегі ең ірі опиум өндіруші ретінде ығыстырды. АҚШ Есірткіге қарсы басқармасы мәліметінше, героиннің құны АҚШ көшелерінде кокаиннен 8-10 есе жоғары, бұл оны контрабандистер мен дилерлер үшін өте табысты етеді. Мысалы, Еуропада (Португалия мен Нидерланды сияқты транзиттік елдерді қоспағанда), көшедегі героиннің бір грамы, әдетте 5-10% героин базасы бар 700-800 мг ашық қоңыр ұнтақтан тұрады және 30-70 евроға сатылады, яғни таза героиннің бір грамының құны 300-700 евроны құрайды. Героин контрабандаға және таратуға арналған өнім ретінде жиі таңдалады, себебі оның тиімділігі мен құны жоғары. Қымбаттығына байланысты, героинді жасыру оңай. АҚШ шақасының (2,5 см) цилиндрлі құтысына жүздеген дозалар сыяды. 1930 жылдардан 1970 жылдардың басына дейін «Француздық байланыс» АҚШ сұранысының көп бөлігін қамтамасыз етті. Вьетнам соғысы кезінде Айк Аткинсон сияқты есірткі барондары өлген американдық сарбаздардың табындарымен АҚШ-қа жүздеген килограмм героинді контрабандалық жолмен әкелген (Қоңыр сүйек байланысына қараңыз). Содан бері АҚШ-қа есірткі әкелу бұрынғы жылдарға қарағанда қиындады, бірақ бұл героин контрабандистерін АҚШ шекарасынан өнімдерін өткізуден тоқтатып қоймады. Героиннің тазалығы аймаққа қарай өте әртүрлі, ал Солтүстік-Шығыс қалаларында АҚШ-тағы ең таза героин кездеседі. 2018 жылдың 17 қазанында Италияның Генуя қаласындағы полиция Иранның оңтүстік порты Бандар-Аббастан келген кемеде 270 кг героинді тапты. Кеме Германияның Гамбург қаласы мен Испанияның Валенсия қаласынан өтіп, тоқтаған. Көптеген елдерде героин немесе морфин контрабандасы үшін жазалар қатал. Кейбір елдер героин немесе морфин заңсыз әкелу үшін өлім жазасын (мысалы, Сингапур) немесе өмір бойына бас бостандығынан айыруды қолданады, олар екеуі де Халықаралық есірткі туралы бірыңғай конвенция бойынша I тізімге жатады. 2021 жылдың мамырында Румыния Ираннан Батыс Еуропаға бағытталған жүк тасымалынан 1,4 тонна героинді Констанца портында тәркіледі.

In the 1950s and 1960s, most heroin was produced in Turkey and transshipped in France via the French Connection crime ring, with much of it arriving in the United States. This resulted in the record setting April 26, 1968 seizure of of heroin smuggled in a vehicle on the SS France (1960) ocean liner. By the time of The French Connection (1971 film), this route was being supplanted. However, by 2007, 93% of the opiates on the world market originated in Afghanistan. This amounted to an export value of about US$4 billion, with a quarter being earned by opium farmers and the rest going to district officials, insurgents, warlords and drug traffickers. Another significant area where poppy fields are grown for the manufacture of heroin is Mexico. In November 2023, a U. N report showed that in the entirety of Afghanistan, poppy cultivation dropped by over 95%, removing it from its place as being the world's largest opium producer. According to the United States Drug Enforcement Administration, the price of heroin is typically valued 8 to 10 times that of cocaine on American streets, making it a high profit substance for smugglers and dealers. In Europe (except the transit countries Portugal and the Netherlands), for example, a purported gram of street heroin, usually consisting of 700–800 mg of a light to dark brown powder containing 5–10% heroin base, costs €30–70, making the effective value per gram of pure heroin €300–700. Heroin is generally a preferred product for smuggling and distribution—over unrefined opium due to the cost effectiveness and increased efficacy of heroin. Because of the high cost per volume, heroin is easily smuggled. A US quarter sized (2.5 cm) cylindrical vial can contain hundreds of doses. From the 1930s to the early 1970s, the so called French Connection supplied the majority of US demand. Allegedly, during the Vietnam War, drug lords such as Ike Atkinson used to smuggle hundreds of kilograms of heroin to the US in coffins of dead American soldiers (see Cadaver Connection). Since that time it has become more difficult for drugs to be imported into the US than it had been in previous decades, but that does not stop the heroin smugglers from getting their product across US borders. Purity levels vary greatly by region with Northeastern cities having the most pure heroin in the United States. On 17 October 2018 police in Genoa, Italy discovered 270 kg of heroin hidden in a ship coming from the Iranian southern port of Bandar Abbas. The ship had already passed and stopped at Hamburg in Germany and Valencia in Spain. Penalties for smuggling heroin or morphine are often harsh in most countries. Some countries will readily hand down a death sentence (e. g. Singapore) or life in prison for the illegal smuggling of heroin or morphine, which are both internationally Schedule I drugs under the Single Convention on Narcotic Drugs. In May 2021, Romania seized 1.4 tonnes of heroin at Constanța port of a shipment from Iran that was headed for Western Europe.

Метамфетамин

Метамфетамин – таратушылар арасында танымал есірткі. Оның көшедегі үш кең таралған атауы – "меф", "кранк" және "мұз". Қоғамдық эпидемиологиялық зерттеу тобының мәліметінше, Ұлттық құпия зертханалар дерекқорына тіркелген жасырын метамфетамин зертханаларының саны 1999 жылдан 2009 жылға дейін азайған. Осы кезеңде метамфетамин зертханаларының саны орталық-батыс штаттарда (Иллинойс, Мичиган, Миссури және Огайо) және Пенсильвания штатында артқан. 2004 жылы Миссуриде (2788) және Иллинойсте (1058) Калифорниядағыдан (764) көбірек зертханалық оқиғалар тіркелді. 2003 жылы метамфетамин зертханаларының саны Грузияда (250), Миннесотада (309) және Техаста (677) рекордтық деңгейге жетті. 2004 жылы Гавайиде метамфетаминге қатысты тек жеті оқиға тіркелді, бірақ сол жылдың алғашқы алты айында мазақтандыруға түскен емделушілердің 59 пайызы (алкогольді есептемегенде) негізгі метамфетамин қолданушылар болды. 2007 жылғы мәліметтер бойынша, Миссури штаты АҚШ-та есірткі зертханаларын ұстау бойынша көшбасшы, 1268 оқиға тіркелді. Көбінесе иттер үлкен көліктерде немесе мотоцикл сияқты кішкентай көліктерде жасырылған жылжымалы метамфетамин зертханаларын анықтау үшін қолданылады. Мұндай зертханаларды анықтау стационарлық зертханаларға қарағанда қиын, олар үлкен жүк көліктеріндегі заңды жүктердің арасында жасырылуы мүмкін. Метамфетамин кейде тамырға енгізіледі, бұл пайдаланушылар мен олардың серіктестеріне ВИЧ және гепатит С жұқтыру қаупін тудырады. Сондай-ақ, оны алюминий фольгада немесе шыны құбырда буландырып та қолдануға болады. Бұл әдіс "табиғи емес эйфория" және "құбылмалы, қарқынды сезім" сыйлайды деп хабарланады. Оңтүстік Африкада метамфетамин "тик" немесе "тик-тик" деп аталады. Жергілікті жерде "тик" деп белгілі болған бұл зат 2003 жылға дейін дерлік белгісіз болды. Қазір ол елдегі ең көп таралған есірткі, тіпті алкогольді есепке алғанда да. Сегіз жастағы балалар шам шамдарынан жасалған шыны құтыларға түсіп, осы затты қолданады. Метамфетамин жасау оңай болғандықтан, ол жергілікті жерде үлкен көлемде өндіріледі. Солтүстік Корея үкіметі метамфетамин өндірумен айналысады. Бұл жерде есірткі дәрі ретінде қолданылады, себебі басқа альтернативалар жоқ; сонымен қатар ол Қытай шекарасы арқылы контрабандалық жолмен тасымалданады. Австралияның қылмыстық комиссиясының 2011–2012 жылдарға арналған есірткі туралы есебінде кристалл метамфетаминнің орташа қуаты 12 ай ішінде Австралияның көптеген аймақтарында екі есеге артқаны және ішкі зертханалардың көпшілігі шағын "тәуелділікке негізделген" операцияларға қатысқаны көрсетілген.

Methamphetamine is another popular drug among distributors. Three common street names are "meth", "crank", and "ice". According to the Community Epidemiology Work Group, the number of clandestine methamphetamine laboratory incidents reported to the National Clandestine Laboratory Database decreased from 1999 to 2009. During this period, methamphetamine lab incidents increased in mid western States (Illinois, Michigan, Missouri, and Ohio), and in Pennsylvania. In 2004, more lab incidents were reported in Missouri (2,788) and Illinois (1,058) than in California (764). In 2003, methamphetamine lab incidents reached new highs in Georgia (250), Minnesota (309), and Texas (677). There were only seven methamphetamine lab incidents reported in Hawaii in 2004, though nearly 59 percent of substance use treatment admissions (excluding alcohol) were for primary methamphetamine use during the first six months of 2004. As of 2007, Missouri leads the United States in drug lab seizures, with 1,268 incidents reported. Often canine units are used for detecting rolling meth labs which can be concealed on large vehicles, or transported on something as small as a motorcycle. These labs are more difficult to detect than stationary ones, and can often be obscured among legal cargo in big trucks. Methamphetamine is sometimes used intravenously, placing users and their partners at risk for transmission of HIV and hepatitis C. "Meth" can also be inhaled, most commonly vaporized on aluminum foil or in a glass pipe. This method is reported to give "an unnatural high" and a "brief intense rush". In South Africa, methamphetamine is called "tik" or "tik tik". Known locally as "tik", the substance was virtually unknown as late as 2003. Now, it is the country's main addictive substance, even when alcohol is included. Children as young as eight are abusing the substance, smoking it in crude glass vials made from light bulbs. Since methamphetamine is easy to produce, the substance is manufactured locally in staggering quantities. The government of North Korea currently operates methamphetamine production facilities. There, the drug is used as medicine because no alternatives are available; it also is smuggled across the Chinese border. The Australian Crime Commission's illicit drug data report for 2011–2012 stated that the average strength of crystal methamphetamine doubled in most Australian jurisdictions within a 12 month period, and the majority of domestic laboratory closures involved small "addict based" operations.

Темазепам

Темазепам – күшті ұйқы қызықтыратын бензодиазепин, ол халықаралық деңгейде осы препаратқа деген сұраныстың артуына байланысты, жасырын зертханаларда (желли зертханалары деп аталады) заңсыз өндіріледі. Темазепамның көптеген жасырын зертханалары Шығыс Еуропада орналасқан. Бұл зертханалар темазепамды диазепам, оксазепам немесе лоразепамды химиялық түрлендіру арқылы өндіреді. "Желли зертханалары" Ресей, Украина, Латвия және Беларусь елдерінде анықталып, жабылды.

Кокаин

Кокаин – кең таралған есірткі. 2017 жылы әлемдік заңсыз кокаин нарығының құны 94-143 миллиард доллар аралығында бағаланды. 2022 жылы Еуропадағы заңсыз сату көлемі 11,1 миллиард долларды құрады. 2020 жылы заңсыз нарықтар арқылы тарату үшін шамамен 2000 тонна кокаин өндірілді.