Есірткілерге тыйым салу: тарихы, салдары мен қолданылуы

Кіріспе

Есірткіге тыйым салудың тарихы, салдары және оның қолданылуы

Есірткіге тыйым салу – белгілі бір есірткі заттарды ойын-сауық мақсатында пайдалануды болдырмауға бағытталған заң шығару немесе діни заң арқылы жүзеге асырылатын кең таралған тәсіл. Егер мемлекет заңсыз деп танылған есірткілерді пайдалану немесе иелену үшін заң күшін қолданса, онда ол аймақта есірткіге тыйым салынған болып есептеледі. Мемлекет бір уақытта заңсыз және заңды есірткілерді реттеу жүйесін де қолдануы мүмкін. Регламент арқылы белгілі бір есірткілердің өндірісі, таратылуы, сатылуы және қолданылуы бақыланады, мысалы, рецепт арқылы. Мысалы, кейбір штаттарда амфетаминдерді рецептсіз иелену немесе сату қылмыс болып саналады; рецепт болған жағдайда дәріханаға сатуға және пациентке тыйым салынған есірткіні пайдалануға рұқсат беріледі. Тыйым көбінесе психоактивті есірткілерге (қабылдау, таным және көңіл-күй сияқты психикалық процестерге әсер ететін есірткілер) қатысты болғамен, психоактивті емес есірткілерге, мысалы, анаболикалық стероидтарға да қатысты болуы мүмкін. Көптеген мемлекеттер жеке тұтыну үшін белгілі бір есірткілерді шектеулі мөлшерде иеленуді қылмыс деп санамайды, бірақ оларды сатуға, өндіруге немесе көп мөлшерде иеленуге тыйым салады. Кейбір заңдар (немесе сот тәжірибесі) белгілі бір есірткі мөлшерін белгілейді, одан асып кеткен мөлшер есірткі саудасының немесе сатудың куәсі ретінде қарастырылады. Кейбір ислам елдері алкогольді пайдалануға тыйым салады (алкогольге тыйым салынған елдердің тізімін қараңыз). Көптеген мемлекеттер алкоголь мен темекі өнімдеріне салық салады және алкоголь мен темекіні кәмелетке толмағандарға сатуды немесе сыйлық ретінде беруді шектейді. Басқа да кең таралған шектеулерге ашық ауада ішуге және жабық кеңістікте темекі шегуге тыйым салу жатады. 20 ғасырдың басында көптеген елдерде алкогольге тыйым салынған. Олардың ішінде АҚШ (1920–1933), Финляндия (1919–1932), Норвегия (1916–1927), Канада (1901–1948), Исландия (1915–1922) және Ресей империясы/КСРО (1914–1925) бар. Шындығында, психоактивті заттарды бақылауға арналған алғашқы халықаралық шарт 1890 жылы қабылданды және ол алкогольдік сусындарға қатысты болды (Брюссель конференциясы). Опиум туралы алғашқы шарт екі он жылдықтан кейін, 1912 жылы ғана жасалды.

The prohibition of drugs through sumptuary legislation or religious law is a common means of attempting to prevent the recreational use of certain intoxicating substances. An area has a prohibition of drugs when its government uses the force of law to punish the use or possession of drugs which have been classified as illegal. A government may simultaneously have systems in place to regulate both illegal and legal drugs. Regulation controls the manufacture, distribution, marketing, sale, and use of certain drugs, for instance through a prescription system. For example, in some states, the possession or sale of amphetamines is a crime unless a patient has a physician's prescription for the drug; having a prescription authorizes a pharmacy to sell and a patient to use a drug that would otherwise be prohibited. Although prohibition mostly concerns psychoactive drugs (which affect mental processes such as perception, cognition, and mood), prohibition can also apply to non psychoactive drugs, such as anabolic steroids. Many governments do not criminalize the possession of a limited quantity of certain drugs for personal use, while still prohibiting their sale or manufacture, or possession in large quantities. Some laws (or judicial practice) set a specific volume of a particular drug, above which is considered ipso jure to be evidence of trafficking or sale of the drug. Some Islamic countries prohibit the use of alcohol (see list of countries with alcohol prohibition). Many governments levy a tax on alcohol and tobacco products, and restrict alcohol and tobacco from being sold or gifted to a minor. Other common restrictions include bans on outdoor drinking and indoor smoking. In the early 20th century, many countries had alcohol prohibition. These include the United States (1920–1933), Finland (1919–1932), Norway (1916–1927), Canada (1901–1948), Iceland (1915–1922) and the Russian Empire/USSR (1914–1925). In fact, the first international treaty to control a psychoactive substance adopted in 1890 actually concerned alcoholic beverages (Brussels Conference). The first treaty on opium only arrived two decades later, in 1912.

Анықтамалар

Есірткілер, тыйым салу контекстінде, үкімет немесе діни ұйым пайдалануын бақылауға тырысатын бірнеше психоактивті заттардың кез келгені. Қай заттың есірткі болып саналатыны ғасырлар мен сенім жүйелеріне байланысты өзгереді. Психоактивті заттардың табиғаты қазіргі ғылымға жақсы белгілі. Мысалдарға кофе, шай және шоколадтағы кофеин, темекі өнімдеріндегі никотин, морфин мен героин сияқты өсімдіктерден алынған заттар, сондай-ақ МДМА және фентанил сияқты синтетикалық қосылыстар жатады. Көбінесе бұл заттардың медициналық қолданысы да бар, мұндай жағдайда олар фармацевтикалық препараттар немесе просто фармацевтикалық заттар деп аталады. Көптеген мәдениеттерде медицинаны өмірді сақтап қалу, ұзарту немесе азапты жеңілдету үшін қолдану дау тудырмайды. Тыйым салу иелену немесе қолданудың белгілі бір жағдайларына қатысты. Демалыс мақсатында қолдану – бұл клиникалық жағдай немесе дәрігердің бақылауынан тыс, психоактивті әсері үшін қолданылатын заттарды білдіреді. ХХІ ғасырда кофеиннің фармацевтикалық қолданысы бар. Кофеин бронхопульмонарлық дисплазияны емдеу үшін қолданылады. Көптеген мәдениеттерде кофе немесе шай түріндегі кофеин реттелмейді. Әлемде күн сайын 2,25 миллиардтан астам кесе кофе ішіледі. Кейбір діндер, соның ішінде Иса Мәсіхтің соңғы күнгі шіркеуі кофеге тыйым салады. Олар кофе ішудің физикалық және рухани денсаулыққа зиянды екеніне сенеді. Үкіметтің есірткіні бақылауға деген қызығушылығы оның қолданушыларға тигізетін теріс әсерлеріне немесе жай ғана кіріс табуға байланысты болуы мүмкін. 1773 жылы британдық парламент "Шай заңы" арқылы салық төленбеген шайды иеленуге тыйым салды. Бұл жағдайда, көптеген басқа жағдайлардағыдай, тыйым салынған заттың өзі емес, оны иелену немесе қолдану шарттары. Бұл шарттарға заңды орындауды қиындататын ниет мәселелері де кіреді. Колорадо штатында егер оларды есірткімен қолдану ниеті болса, "блендерлер, ыдыстар, контейнерлер, қасықтар және араластыру құрылғыларын" иелену заңсыз. Көптеген есірткілер фармацевтикалық және демалыс мақсатынан өзге де өнеркәсіптік қолданысқа ие. Азот оксиді немесе күлдіретін газ – тіс дәрігерлерінде қолданылатын анестетик, сонымен қатар қамыр жасауға, ракета двигательдерін отынмен қамтамасыз етуге және жарыс машиналарын қуатын арттыруға пайдаланылады. Этанол немесе ішімдік спирті отын, өнеркәсіптік еріткіш және дезинфекциялау құралы ретінде де қолданылады.

Drugs, in the context of prohibition, are any of a number of psychoactive substances whose use a government or religious body seeks to control. What constitutes a drug varies by century and belief system. What is a psychoactive substance is relatively well known to modern science. Examples include a range from caffeine found in coffee, tea, and chocolate, nicotine in tobacco products; botanical extracts morphine and heroin, and synthetic compounds MDMA and fentanyl. Almost without exception, these substances also have a medical use, in which case they are called pharmaceutical drugs or just pharmaceuticals. The use of medicine to save or extend life or to alleviate suffering is uncontroversial in most cultures. Prohibition applies to certain conditions of possession or use. Recreational use refers to the use of substances primarily for their psychoactive effect outside of a clinical situation or doctor's care. In the twenty first century, caffeine has pharmaceutical uses. Caffeine is used to treat bronchopulmonary dysplasia. In most cultures, caffeine in the form of coffee or tea is unregulated. Over 2.25 billion cups of coffee are consumed in the world every day. Some religions, including the Church of Jesus Christ of Latter day Saints, prohibit coffee. They believe that it is both physically and spiritually unhealthy to consume coffee. A government's interest to control a drug may be based on its negative effects on its users, or it may simply have a revenue interest. The British parliament prohibited the possession of untaxed tea with the imposition of the Tea Act of 1773. In this case, as in many others, it is not a substance that is prohibited, but the conditions under which it is possessed or consumed. Those conditions include matters of intent, which makes the enforcement of laws difficult. In Colorado possession of "blenders, bowls, containers, spoons, and mixing devices" is illegal if there was intent to use them with drugs. Many drugs, beyond their pharmaceutical and recreational uses, have industrial uses. Nitrous oxide, or laughing gas is a dental anesthetic, also used to prepare whipped cream, fuel rocket engines, and enhance the performance of race cars. Ethanol, or drinking alcohol, is also used as a fuel, industrial solvent and disinfectant.

Тарих

Психоактивті және басқа да есірткі заттарды өсіру, қолдану және сату көне заманнан бері қалыптасқан. Сонымен қатар, билік органдары түрлі саяси және діни себептермен есірткі заттарды иелену мен сатуды жиі шектеп отырды. 20-шы ғасырда АҚШ "Есірткіге қарсы күрес" деп аталатын есірткіге тыйым салуды күшейтуге бастама берді.

Алғашқы есірткі заңдары

Ислам шариаты бойынша алкогольге тыйым салу, әдетте Құранның үзінділеріне байланысты, VII ғасырдың басына жатады. Ислам заңы жиі барлық нәрсеге құмарлық тудыратын ішімдіктерді (алкогольді ғана емес) тыйым салады деп түсіндірілсе де, хашиш тартудың ежелгі тәжірибесі ислам тарихында әртүрлі деңгейдегі қарсылыққа қарамастан жалғасып келеді. Мысырда 11-12 ғасырларда хашиш жейтін суфилерге қарсы үлкен науқан жүргізілді, соның нәтижесінде басқа да заттар арасында қанаптың өсірілген жерлері өртелді. Заңсыз есірткілерді тыйым салу шариғат заңымен, әсіресе, хашишті ойын-сауық үшін қолдануға қарсы орнатылғанымен, ортағасырлық ислам заңдарының классикалық заңгерлері хашишті емдік және терапиялық мақсаттарда қолдануды қабылдады және оның "медициналық қолданылуы, тіпті ол психикалық бұзылуға әкелсе де, жазадан босатылуы керек" деп келісті. XIV ғасырда ислам ғалымы Әз-Заркаши "оның пайдалы екендігі дәлелденсе, оны медициналық мақсатта қолдануға болады" деген. Осман империясында Мурад IV мұсылмандарға кофе ішуді тыйым салған, бірақ бұл шешім 1640 жылы қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай жойылды. Бахтың 1730-шы жылдардағы "Көпір кантатасы" қыз бен оның кофе ішуге деген ықыласына байланысты әкесімен болған қызу пікірталасты көрсетеді. Англияда кофеханалар мен бүлікшіл саяси әрекеттердің арасындағы ерте байланыстар осындай мекемелерге 17-ғасырдың ортасында тыйым салуға әкелді. Азияның бірқатар билеушілері ертеде тыйым салуды да қабылдады, олардың көбі кейіннен 18-19 ғасырларда Батыс отаршылдық күштерінің күшпен жойылған. Мысалы, 1360 жылы Аюттая патшалығының (қазіргі Таиланд) патшасы Раматибоди I опиумды тұтыну мен саудаға тыйым салды. Бұл тыйым салу 1851 жылға дейін, яғни қытайлық көшіп келушілерге Рама IV опиумды пайдалануға рұқсат бергенге дейін, 500 жылға жуық уақытқа созылды. Конбаунг әулеті Бодавайя патшаның (1781-1819) тұсында барлық нәрсеге құмарлық тудыратын және қоздырғыштарға тыйым салды. Бірма британдық колонияға айналғаннан кейін опиумға қатысты шектеулер алынып тасталды және отаршылдық үкімет Үндістан өндірісіндегі опиумды сату монополиясын құрды. Цинь дәуірінің аяғында Қытайдың оңтүстігіндегі барлық әлеуметтік топтар шетелдік саудагерлер, мысалы, Джардин Мэтисон мен Шығыс Үндістан компаниясы қолданған адамдар импорттаған опийді пайдалана бастады. 1821-1837 жылдар аралығында есірткі импорттау көлемі бес есеге өсті. Байлық ағып кетуі мен осы тұтынудан туындаған кең таралған әлеуметтік проблемалар Қытай үкіметін сауданы тоқтатуға итермеледі. Бұл күш-жігер бастапқыда сәтті болды, Лин Цзексу 1839 жылы маусымда Хумендегі опийді жоюға бұйрық берді. Алайда опиум саудагерлері Ұлыбритания үкіметін Қытайға қарсы соғыс жариялауға итермеледі, нәтижесінде Бірінші опиум соғысы басталды. Цин үкіметі жеңілді және соғыс Нанкин келісім-шартымен аяқталды, ол қытай заңдарына сәйкес опиум саудасын заңдастырды.

The prohibition on alcohol under Islamic Sharia law, which is usually attributed to passages in the Qur'an, dates back to the early seventh century. Although Islamic law is often interpreted as prohibiting all intoxicants (not only alcohol), the ancient practice of hashish smoking has continued throughout the history of Islam, against varying degrees of resistance. A major campaign against hashish eating Sufis were conducted in Egypt in the 11th and 12th centuries resulting among other things in the burning of fields of cannabis. Though the prohibition of illegal drugs was established under Sharia law, particularly against the use of hashish as a recreational drug, classical jurists of medieval Islamic jurisprudence accepted the use of hashish for medicinal and therapeutic purposes, and agreed that its "medical use, even if it leads to mental derangement, should remain exempt [from punishment]". In the 14th century, the Islamic scholar Az Zarkashi spoke of "the permissibility of its use for medical purposes if it is established that it is beneficial". In the Ottoman Empire, Murad IV attempted to prohibit coffee drinking to Muslims as haraam, arguing that it was an intoxicant, but this ruling was overturned soon after he died in 1640. The introduction of coffee in Europe from Muslim Turkey prompted calls for it to be banned as the devil's work, although Pope Clement VIII sanctioned its use in 1600, declaring that it was "so delicious that it would be a pity to let the infidels have exclusive use of it". Bach's Coffee Cantata, from the 1730s, presents a vigorous debate between a girl and her father over her desire to consume coffee. The early association between coffeehouses and seditious political activities in England led to the banning of such establishments in the mid 17th century. A number of Asian rulers had similarly enacted early prohibitions, many of which were later forcefully overturned by Western colonial powers during the 18th and 19th centuries. In 1360, for example, King Ramathibodi I, of Ayutthaya Kingdom (now Thailand), prohibited opium consumption and trade. The prohibition lasted nearly 500 years until 1851 when King Rama IV allowed Chinese migrants to consume opium. The Konbaung Dynasty prohibited all intoxicants and stimulants during the reign of King Bodawpaya (1781–1819). After Burma became a British colony, the restrictions on opium were abolished and the colonial government established monopolies selling Indian produced opium. In late Qing China, opium imported by foreign traders, such as those employed by Jardine Matheson and the East India Company, was consumed by all social classes in Southern China. Between 1821 and 1837, imports of the drug increased fivefold. The wealth drain and widespread social problems that resulted from this consumption prompted the Chinese government to attempt to end the trade. This effort was initially successful, with Lin Zexu ordering the destruction of opium at Humen in June 1839. However, the opium traders lobbied the British government to declare war on China, resulting in the First Opium War. The Qing government was defeated and the war ended with the Treaty of Nanking, which legalized opium trading in Chinese law

Қазіргі заманғы есірткіге қатысты алғашқы ережелер

Еуропадағы есірткі заттарды реттеудегі алғашқы заманауи заң Ұлыбританиядағы 1868 жылғы Фармация туралы заң болды. Бұрын медицина және фармацевтика салаларын жеке, өзін-өзі басқаратын органдар ретінде құруға әрекеттер жасалған, бірақ 1863 жылы құрылған Жалпы медициналық кеңес есірткі заттарды таратуды бақылауға сәттілікке жетпеді. Заң улы заттар мен есірткі заттарды таратуды бақылауды белгіледі. Улы заттарды тек сатушының немесе олардың екеуіне де таныс делдалдың сатып алушыны білуіне қана сатуға болады, ал есірткі заттар, оның ішінде опиум және опиумның барлық түрлері мен мак, сатушының аты-жөні мен мекенжайы көрсетілген ыдыстарда сатылуы керек. Опиумды кәсіби бақылауда қалдырғанмен, жалпы сату шектеулі көлемде жалғасты, 1 проценттен аз опиум қосылған қоспалар реттелмеді. Заң қабылданғаннан кейін опиумнан болатын өлім-жітім бірден төмендеді: 1868 жылы миллион халқына 6,4 болса, 1869 жылы 4,5-ке дейін азайды. Бес жасқа дейінгі балалардың өлімі 1863 және 1867 жылдар аралығында миллион халқына 20,5 болса, 1871 жылы 12,7-ге дейін төмендеді және 1880 жылдары 6 мен 7 аралығына дейін азайды. АҚШ-та алғашқы есірткі заңы 1875 жылы Сан-Францискода қабылданды, ол опиумханаларда опиумды тартуға тыйым салды. Бұл тыйымның себебі "көптеген әйелдер мен қыздар, сондай-ақ беделді отбасылардан шыққан жас жігіттер қытайлық опиумханаларға барып, онда моральдық және басқа да жағынан құлдырап жатыр" екендігі болды. Осыдан кейін ел бойынша басқа да заңдар қабылданды, сондай-ақ қытайлықтардың опиум саудасымен айналысуына тыйым салатын федералды заңдар да қабылданды. Заңдар қытай иммигранттарының опиумды пайдалануы мен таратуына әсер еткенімен, ақ американдықтардың жалпыға бірдей ем ретінде қолданатын лауданум сияқты опиум және спирт қоспаларын өндірушілерге қарсы шаралар қолданылмады. Ақ американдықтар мен қытай иммигранттары арасындағы осы айырмашылық нәсілдік кемсітушілік болып табылады, себебі ол тұтыну нысанына негізделген: қытай иммигранттары оны көбінесе тартса, ал ол америкалықтардың еуропалық тегіндегілердің қолданатын әртүрлі сұйық дәрілерге жиі қосылатын. Заңдар опиумды тартуға бағытталған, бірақ басқа әдістерге емес. Ұлыбритания 1878 жылы Бүкіл Үндістанның опиум туралы заңын қабылдады, ол опиумды демалыс мақсатында сатуды тіркелген үндістандық опиум тұтынушылар мен қытайлық опиум темекі шегушілерге шектеді және Британдық Бирмадан келген жұмысшыларға сатуға тыйым салды. 1895 жылы аймақтық заң қабылданғаннан кейін, Австралияның 1897 жылғы Аборигендерді қорғау және опиум сатуды шектеу туралы заңы аборигендер арасындағы опиумға тәуелділікті қарастырды, бірақ ол көп ұзамай оларды әкімшілік реттеу арқылы негізгі құқықтарынан айырудың жалпы құралына айналды. 1905 жылы жалпы халыққа опиум сатуға тыйым салынды, ал 1908 жылы темекі шегу мен иеленуге тыйым салынды. Осы заңдарға қарамастан, XIX ғасырдың соңында опиатты тұтынудың өсуі байқалды. Бұл дәрігерлер мен фармацевттердің етеккір ауыруларын басаңдету үшін заңдастырылған опиаттарды жазып беруімен байланысты. Сол кезде АҚШ-та 150 000-нан 200 000-ға дейін опиатқа тәуелді адамдар өмір сүрді, олардың көп бөлігі әйелдер болды. Британ парламентіне күшейген қысымның нәтижесінде Уильям Эварт Гладстон басшылығымен Либералдық үкімет 1893 жылы Үндістанға опиум жөніндегі Корольдік комиссияны тағайындауды мақұлдады. Комиссияға Қиыр Шығысқа Үнді опиумын экспорттаудың әсерін анықтау және сауданы тоқтату қажеттігі туралы кеңес беру тапсырылды. Ұзақ тергеуден кейін Корольдік комиссия опиумға қарсы күресшілердің сауданың қоғамға зиянын келтіретіні туралы айтқандарын жоққа шығарды және мәселе тағы 15 жылға дейін шешілмей қалды. Миссионерлік ұйымдар Корольдік комиссияның қорытындыларына наразылық білдіріп, Қытайда Опиумға қарсы лиганы құрды; лига Қытайдағы барлық батыстық білімі бар дәрігерлерден деректер жинады және "Қытайда опиумды қолдану туралы 100-ден астам дәрігердің пікірлері" атты еңбек жариялады. Бұл есірткіге қарсы науқанның ғылыми принциптерге негізделген алғашқы науқаны болды және ол Батыс елдеріндегі білімді адамдардың пікіріне үлкен әсер етті. Англияда Қытай ішкі миссиясының бас директоры Бенджамин Брумхолл опиум саудасына белсенді қарсылық көрсетіп, опиумды тартуға тыйым салуды насихаттау үшін екі кітап жазды: "Опиумды тарту туралы шындық" және "Қытайлық опиум темекішісі". 1888 жылы Брумхолл Британ империясының Опиум саудасымен ажырасуы үшін Христиандық одақты құрып, оның хатшысы болды және оның мерзімді басылымын шығарды. Ол опиум саудасын тоқтату үшін Британ парламентін лоббиледі. Брумхолл мен Джеймс Лейдлоу Максвелл 1888 жылғы Лондондық миссионерлік конференциясы мен 1910 жылғы Эдинбургтік миссионерлік конференциясына сауданы тоқтатуға шақыру үшін үндеді. Брумхолл қайтыс болғанда, "The Times" газетінен хабарлама оқылып, екі жыл ішінде опиум саудасын тоқтатуға келісімге келгені туралы қуанышты жаңалық жеткізілді. 1906 жылы Артур Пиздің 1891 жылы алғаш рет ұсынған "опиум саудасын "моральдық тұрғыдан қорғауға болмайды" деп жариялап, үкіметтік қолдауын тоқтату" туралы ұсыныс Парламентке қайтадан ұсынылды. Бұл жолы ұсыныс қабылданды. Цин үкіметі көп ұзамай опиумға тыйым салды. Осы өзгерістер халықаралық Опиум комиссиясының құрылуына әкелді. 1912 жылдың 23 қаңтарында Гаагада өткен Бірінші халықаралық Опиум конференциясында 13 ел қол қойған Халықаралық Опиум конвенциясы қабылданды. Бұл есірткі заттарды бақылау бойынша алғашқы халықаралық шарт болды және ол 1922 жылдың 23 қаңтарында Ұлттар лигасының шарттар тізіміне тіркелді. Конвенцияда "Шартқа қол қойған елдер морфин, кокаин және олардың тұздарын өндіретін, импорттайтын, сататын, таратататын және экспорттайтын барлық адамдарды бақылауға барынша күш салуы керек, сондай-ақ осы адамдар осындай өнеркәсіп немесе сауданы жүзеге асыратын ғимараттарды да бақылауға барынша күш салуы керек" делінген. Шарт 1919 жылы Версаль шарттарына енгізілгеннен кейін халықаралық құқыққа айналды. Комиссияның рөлі Ұлттар лигасына берілді және барлық қол қойған елдер медициналық және ғылыми мақсаттардан басқа барлық есірткі заттарды импорттауға, сатуға, таратуға, экспорттауға және қолдануға тыйым салуға келісті.

The first modern law in Europe for the regulating of drugs was the Pharmacy Act 1868 in the United Kingdom. There had been previous moves to establish the medical and pharmaceutical professions as separate, self regulating bodies, but the General Medical Council, established in 1863, unsuccessfully attempted to assert control over drug distribution. The Act set controls on the distribution of poisons and drugs. Poisons could only be sold if the purchaser was known to the seller or to an intermediary known to both, and drugs, including opium and all preparations of opium or of poppies, had to be sold in containers with the seller's name and address. Despite the reservation of opium to professional control, general sales did continue to a limited extent, with mixtures with less than 1 percent opium being unregulated. After the legislation passed, the death rate caused by opium immediately fell from 6.4 per million population in 1868 to 4.5 in 1869. Deaths among children under five dropped from 20.5 per million population between 1863 and 1867 to 12.7 per million in 1871 and further declined to between 6 and 7 per million in the 1880s. In the United States, the first drug law was passed in San Francisco in 1875, banning the smoking of opium in opium dens. The reason cited was "many women and young girls, as well as young men of a respectable family, were being induced to visit the Chinese opium smoking dens, where they were ruined morally and otherwise." This was followed by other laws throughout the country, and federal laws that barred Chinese people from trafficking in opium. Though the laws affected the use and distribution of opium by Chinese immigrants, no action was taken against the producers of such products as laudanum, a tincture of opium and alcohol, commonly taken as a panacea by white Americans. The distinction between its use by white Americans and Chinese immigrants was thus a form of racial discrimination as it was based on the form in which it was ingested: Chinese immigrants tended to smoke it, while it was often included in various kinds of generally liquid medicines often (but not exclusively) used by Americans of European descent. The laws targeted opium smoking, but not other methods of ingestion. Britain passed the All India Opium Act of 1878, which limited recreational opium sales to registered Indian opium eaters and Chinese opium smokers and prohibiting its sale to emigrant workers from British Burma. Following the passage of a regional law in 1895, Australia's 1897 Aboriginals Protection and Restriction of the Sale of Opium Act addressed opium addiction among Aborigines, though it soon became a general vehicle for depriving them of basic rights by administrative regulation. Opium sale was prohibited to the general population in 1905, and smoking and possession were prohibited in 1908. Despite these laws, the late 19th century saw an increase in opiate consumption. This was due to the prescribing and dispensing of legal opiates by physicians and pharmacists to relieve menstruation pain. It is estimated that between 150,000 and 200,000 opiate addicts lived in the United States at the time, and a majority of these addicts were women. Due to increasing pressure in the British parliament, the Liberal government under William Ewart Gladstone approved the appointment of a Royal Commission on Opium to India in 1893. The commission was tasked with ascertaining the impact of Indian opium exports to the Far East, and to advise whether the trade should be banned and opium consumption itself banned in India. After an extended inquiry, the Royal Commission rejected the claims made by the anti opium campaigners regarding the supposed societal harm caused by the trade and the issue was finalized for another 15 years. The missionary organizations were outraged over the Royal Commission on Opium's conclusions and set up the Anti Opium League in China; the league gathered data from every Western trained medical doctor in China and published Opinions of Over 100 Physicians on the Use of Opium in China. This was the first anti drug campaign to be based on scientific principles, and it had a tremendous impact on the state of educated opinion in the West. In England, the home director of the China Inland Mission, Benjamin Broomhall, was an active opponent of the opium trade, writing two books to promote the banning of opium smoking: The Truth about Opium Smoking and The Chinese Opium Smoker. In 1888, Broomhall formed and became secretary of the Christian Union for the Severance of the British Empire with the Opium Traffic and editor of its periodical, National Righteousness. He lobbied the British parliament to ban the opium trade. Broomhall and James Laidlaw Maxwell appealed to the London Missionary Conference of 1888 and the Edinburgh Missionary Conference of 1910 to condemn the continuation of the trade. As Broomhall lay dying, an article from The Times was read to him with the welcome news that an international agreement had been signed ensuring the end of the opium trade within two years. In 1906, a motion to 'declare the opium trade "morally indefensible" and remove Government support for it', initially unsuccessfully proposed by Arthur Pease in 1891, was put before the House of Commons. This time the motion passed. The Qing government banned opium soon afterward. These changing attitudes led to the founding of the International Opium Commission in 1909. An International Opium Convention was signed by 13 nations at The Hague on January 23, 1912, during the First International Opium Conference. This was the first international drug control treaty and it was registered in the League of Nations Treaty Series on January 23, 1922. The Convention provided that "The contracting Powers shall use their best endeavors to control or to cause to be controlled, all person manufacturing, importing, selling, distributing, and exporting morphine, cocaine, and their respective salts, as well as the buildings in which these persons carry such an industry or trade." The treaty became international law in 1919 when it was incorporated into the Treaty of Versailles. The role of the commission was passed to the League of Nations, and all signatory nations agreed to prohibit the import, sale, distribution, export, and use of all narcotic drugs, except for medical and scientific purposes.

Тыйым салу

Ұлыбританияда Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда қабылданған 1914 жылғы Корольдікті қорғау туралы заң үкіметке мүлікті реквизициялау және белгілі бір әрекеттерді қылмыстық деп тануға кең өкілеттік берді. 1916 жылы британиялық Үндістан армиясының әскерлеріне есірткі сату туралы жалған хабарларға байланысты баспасөзде моральдық үрей туды. ДОРА-ның уақытша өкілеттігімен Армия кеңесі медициналық қажеттілік болмаса, әскерлерге барлық психоактивті препараттарды сатуды тез арада тыйым салды. Алайда, есірткіге қатысты қоғамдық көзқарастың өзгеруі – оны проституция, жамандық және әдепсіздікпен байланыстыра бастады – үкіметті барлық есірткілерді, соның ішінде опиум мен кокаинды ұстауға және таратуға тыйым салатын және қылмыстық жазалайтын жаңа заңдар қабылдауға итермеледі. Соғыстан кейін бұл заңдар 1920 жылғы Қауіпті есірткілер туралы заңның қабылдануымен күшінде қалды және нығайтылды. Ішкі істер министрлігінің бақылауы шикі опиум, морфин, кокаин, экогонин және героинге дейін кеңейтілді. Канадалықтардың қытайлық-канадтық опиум тұтынушыларына деген көзқарасының қатаюы және есірткінің ақ нәсілді халыққа таралуынан қорқу 1908 жылдан 1920 жылдардың ортасына дейін Канадада опиумды медициналық емес мақсатта пайдалануды қылмыстық қылмыс деп жариялауға әкелді. Мао Цзэдун үкіметі 1950 жылдары әлеуметтік бақылау мен оқшаулауды қолдана отырып, опиумды тұтыну мен өндіруді дерлік жойды. Он миллионға жуық нашақорлар міндетті түрде емделуге мәжбүр болды, дилерлер өлім жазасына кесілді, ал опиум өндіретін аймақтарда жаңа егін егілді. Қалған опиум өндірісі Қытай шекарасынан оңтүстікке қарай Алтын Үшбұрыш аймағына көшті. Опиум саудасының қалдығы негізінен Оңтүстік-Шығыс Азияға қызмет етті, бірақ Вьетнам соғысы кезінде американдық сарбаздарға тарады, 1971 жылы эпидемияның шыңында сарбаздардың 20 пайызы өзін нашақор деп есептеді. 2003 жылы Қытайда 4 миллион тұрақты есірткі пайдаланушы және 1 миллион тіркелген есірткіге тәуелді адам бар екені бағаланды. АҚШ-та 1914 жылы «Харрисон» заңы қабылданды, ол опиаттар мен кокаин сатушыларды лицензия алуға міндеттеді. Бастапқыда сауданы реттеу мақсатында қабылданған, ол көп ұзамай тыйым салатын заңға айналды, соңында дәрігер немесе фармацевт берген есірткіге арналған кез келген рецепт – тіпті нашақорлық үшін медициналық емдеу кезінде де – «Харрисон» заңын бұзуға қатысқандық болып есептелді. 1919 жылы Жоғарғы Сот Дорэмус ісінде «Харрисон» заңының конституциялық екенін, ал Вебб ісінде дәрігерлердің нашақорлықтан сақтау үшін ғана есірткі жазып беруге құқығы жоқ екенін шешті. Jin Fuey Moy v. United States ісінде сот есірткіге тәуелді адамға дәрігер есірткі рецептісін жазып берген жағдайда да «Харрисон» заңын бұзу болып табылатынын растады, демек қылмыстық қудалауға ұшырауы мүмкін. Бұл 1937 жылғы марихуанаға салық салу туралы заңға да қатысты. Бірақ көп ұзамай лицензиялау органдары лицензия бермей, тиімді түрде есірткілерге тыйым салды. Американың сот жүйесі бастапқыда есірткіге тыйым салуды қабылдамады. Прокурорлар есірткіге ие болу салық салуды бұзу болып табылады деп мәлімдеді, өйткені есірткі сатуға заңды лицензиялар болған жоқ; демек, есірткіге ие болған адам оны лицензиясы жоқ көзден сатып алған болуы керек. Біраз даулардан кейін бұл АҚШ Конституциясының штаттар аралық сауда туралы бабына сәйкес федералдық юрисдикция ретінде қабылданды.

In the UK the Defence of the Realm Act 1914, passed at the onset of the First World War, gave the government wide ranging powers to requisition the property and to criminalize specific activities. A moral panic was whipped up by the press in 1916 over the alleged sale of drugs to the troops of the British Indian Army. With the temporary powers of DORA, the Army Council quickly banned the sale of all psychoactive drugs to troops, unless required for medical reasons. However, shifts in the public attitude towards drugs—they were beginning to be associated with prostitution, vice and immorality—led the government to pass further unprecedented laws, banning and criminalising the possession and dispensation of all narcotics, including opium and cocaine. After the war, this legislation was maintained and strengthened with the passing of the Dangerous Drugs Act 1920. Home Office control was extended to include raw opium, morphine, cocaine, ecogonine and heroin. Hardening of Canadian attitudes toward Chinese Canadian opium users and fear of a spread of the drug into the white population led to the effective criminalization of opium for nonmedical use in Canada between 1908 and the mid 1920s. The Mao Zedong government nearly eradicated both consumption and production of opium during the 1950s using social control and isolation. Ten million addicts were forced into compulsory treatment, dealers were executed, and opium producing regions were planted with new crops. Remaining opium production shifted south of the Chinese border into the Golden Triangle region. The remnant opium trade primarily served Southeast Asia, but spread to American soldiers during the Vietnam War, with 20 percent of soldiers regarding themselves as addicted during the peak of the epidemic in 1971. In 2003, China was estimated to have four million regular drug users and one million registered drug addicts. In the US, the Harrison Act was passed in 1914, and required sellers of opiates and cocaine to get a license. While originally intended to regulate the trade, it soon became a prohibitive law, eventually becoming legal precedent that any prescription for a narcotic given by a physician or pharmacist – even in the course of medical treatment for addiction – constituted conspiracy to violate the Harrison Act. In 1919, the Supreme Court ruled in Doremus that the Harrison Act was constitutional and in Webb that physicians could not prescribe narcotics solely for maintenance. In Jin Fuey Moy v. United States, the court upheld that it was a violation of the Harrison Act even if a physician provided prescription of a narcotic for an addict, and thus subject to criminal prosecution. This is also true of the later Marijuana Tax Act in 1937. Soon, however, licensing bodies did not issue licenses, effectively banning the drugs. The American judicial system did not initially accept drug prohibition. Prosecutors argued that possessing drugs was a tax violation, as no legal licenses to sell drugs were in existence; hence, a person possessing drugs must have purchased them from an unlicensed source. After some wrangling, this was accepted as federal jurisdiction under the interstate commerce clause of the U. S. Constitution.

Алкогольге тыйым салу

Алкогольге тыйым салу 1919 жылы Финляндияда, ал 1920 жылы АҚШ-та басталды. Алкоголь осы елдерде ең танымал демалыс құралы болғандықтан, оны тыйым салуға реакциялар басқа есірткілерге қарағанда әлдеқайда теріс болды, себебі олар көбінесе этникалық азшылықтармен, проституциямен және оқыс істермен байланысты болды. Халықтың қысымы нәтижесінде 1932 жылы Финляндияда, ал 1933 жылы АҚШ-та алкогольге тыйым салу жойылды. Канаданың көптеген провинцияларының тұрғындары да 20 ғасырдың бірінші жартысында ұқсас кезеңдерде алкогольге тыйым салды. Швецияда 1922 жылы өткен референдумда алкогольге тыйым салу туралы заңға қарсы дауыс берілді (51% қарсы, 49% тыйым салуды қолдады), бірақ 1914 жылдан бастап (1917 жылдан бүкіл ел бойынша) және 1955 жылға дейін Швеция жеке спирттік ішімдік рационы кітаптарымен ("motbok") алкогольді рациондау жүйесін қолданды.

Есірткіге қарсы соғыс

Жастар арасында есірткі қолданудың өсуіне және контрмәдениет қозғалысына жауап ретінде, 1960 жылдардан бастап көптеген елдерде тыйым салу саясатын күшпен жүзеге асыруға бағытталған үкіметтік күш-жігер күшейтілді. Психоактивті есірткілерді қолдануға тыйым салуға халықаралық деңгейде қолдау көрсету, АҚШ-тың республикалық және демократиялық әкімшіліктерінің кезінде АҚШ саясатының тұрақты ерекшелігіне айналды, сондықтан АҚШ-тың шетелдік үкіметтерге көрсеткен қолдауы көбінесе олардың АҚШ есірткі саясатына сәйкесдігіне байланысты болды. Бұл науқанның маңызды кезеңдеріне 1961 жылы қабылданған Есірткі құралдары туралы бірыңғай конвенция, 1971 жылы қабылданған Психотроптық заттар туралы конвенция және 1988 жылы қабылданған Есірткі құралдары мен психотроптық заттардың заңсыз айналымына қарсы күрес жөніндегі Біріккен Ұлттар Ұйымының конвенциясы кірді. Тыйым салынған заттарды тұтынуға ұзақ тарихы бар мәдени қолдауға ие болған бірнеше дамып келе жатқан елдер, осындай конвенцияларға сәйкес заңнаманы қабылдау үшін сыртқы қысымға ұзақ уақыт бойы қарсы тұрды. Непал мұны 1976 жылы ғана жасады. 1972 жылы АҚШ президенті Ричард Никсон «Есірткіге қарсы соғыс» басталғанын жариялады. Кейін президент Рейган Президенттік кеңсеге «есірткі сарабы» лауазымын қосты. 1973 жылы Нью-Йорк штаты «қатаң есірткі» деп аталатын есірткі үшін 15 жылдан өмір бойына бас бостандығынан айыруды қарастыратын міндетті ең төменгі жаза шарасын енгізді, бұл заңдар Нью-Йорк губернаторы және кейін вице-президент болған Нельсон Рокфеллердің атымен аталды. Ұқсас заңдар АҚШ-тың басқа да штаттарында қабылданды. Калифорния штатының 1994 жылы қабылданған «үш рет сотталсаң, бостандықтан айырыласың» саясаты – кеңінен танымал болған алғашқы міндетті жазалау саясаты және кейіннен АҚШ-тың көптеген юрисдикцияларында қабылданды. Бұл саясат бойынша, кез келген қылмыс үшін үшінші рет сотталған адам өмір бойына бас бостандығынан айырылады. Ұқсас «үш рет сотталсаң» саясаты 1997 жылы Ұлыбританияда консервативті үкімет тарапынан енгізілді. Бұл заңнама бойынша, А классындағы есірткі сатуда үшінші рет айыпталғандарға міндетті түрде жеті жылдан кем емес бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалды.

In response to rising drug use among young people and the counterculture movement, government efforts to enforce prohibition were strengthened in many countries from the 1960s onward. Support at an international level for the prohibition of psychoactive drug use became a consistent feature of United States policy during both Republican and Democratic administrations, to such an extent that US support for foreign governments has often been contingent on their adherence to US drug policy. Major milestones in this campaign include the introduction of the Single Convention on Narcotic Drugs in 1961, the Convention on Psychotropic Substances in 1971 and the United Nations Convention Against Illicit Traffic in Narcotic Drugs and Psychotropic Substances in 1988. A few developing countries where consumption of the prohibited substances has enjoyed longstanding cultural support, long resisted such outside pressure to pass legislation adhering to these conventions. Nepal only did so in 1976. In 1972, United States President Richard Nixon announced the commencement of the so called "War on Drugs". Later, President Reagan added the position of drug czar to the President's Executive Office. In 1973, New York introduced mandatory minimum sentences of 15 years to life imprisonment for possession of more than of a so called hard drug, called the Rockefeller drug laws after New York Governor and later Vice President Nelson Rockefeller. Similar laws were introduced across the United States. California's broader 'three strikes and you're out' policy adopted in 1994 was the first mandatory sentencing policy to gain widespread publicity and was subsequently adopted in most United States jurisdictions. This policy mandates life imprisonment for a third criminal conviction of any felony offense. A similar 'three strikes' policy was introduced to the United Kingdom by the Conservative government in 1997. This legislation enacted a mandatory minimum sentence of seven years for those convicted for a third time of a drug trafficking offense involving a class A drug.

Заңдық маскүнемдік және тыйым салу

2013 жылы Еуропалық есірткі және нашақорлықты бақылау орталығы Еуропада 280 жаңа заңды есірткі, «заңды эйфория» деп белгілі заттар бар екенін хабарлады. Олардың ең танымалдарының бірі – мефедронға 2010 жылы Ұлыбританияда тыйым салынды. 2010 жылдың 24 қарашасында АҚШ Есірткіге қарсы басқармасы бір ай ішінде көптеген синтетикалық каннабиноидтарды жедел түрде тыйым салуға ниеттенгенін мәлімдеді. 2012 жылы Ұлыбритания нарығында шамамен 73 жаңа психоактивті синтетикалық препарат пайда болды. Ішкі істер министрлігі бұл жағдайға жауап ретінде аталған заттардың өндірісін, импортын және таратуын (бірақ иеленуін емес) тыйым салатын уақытша есірткі классын енгізді.

Сыбайлас жемқорлық

Кейбір елдерде есірткіге қарсы және ұйымдасқан қылмысқа қарсы науқандар есірткі саудасымен байланысы бар жемқор лауазымды адамдардың жасырын әрекеттері деп саналады. АҚШ-та Федералдық наркологиялық бюроның бастығы Гарри Анслингердің қарсыластары оны мафиядан пара алып, алкогольге тыйым салуды және алкогольдің қара нарығын құруды іске асырды деп айыптады. Жақында Филиппинде бір өлтіру отрядының мүшесі жазушы Нико Воробьевке, "салық" төлемеген есірткі сатушыларды жою үшін әскери шенеуніктер оған ақша төлеп отырғанын айтты. Президент Родриго Дутерте кезінде Филиппин есірткіге қарсы қанды соғыс жүргізді, нәтижесінде шамамен 29 000 адам соттан тыс қырылды. Қаннабиспен әлеуметтік бақылауға келгенде, қарастыру қажетті әртүрлі аспектілер бар. Біз тек заң шығарушылардың көшбасшыларын және олардың қаннабис бойынша дауыс беру жолдарын ғана бағаламаймыз, сонымен қатар әлеуметтік бақылауға әсер ететін федералдық ережелерді және салық салуды да ескеруіміз керек. Мысалы, АҚШ кеден және шекара қорғау туралы есепке сәйкес, американдық индустрия марихуананы кеңінен қолдануға тыйым салғанмен, соған ұқсас өнімдерді, мысалы, қымыз тұқымдарын, майларды және т.б. пайдалана берді, бұл бұрын талқыланған марихуанаға салық салу туралы заңға әкелді. Салық заңының талаптары импорттаушылардан тіркелуді, жыл сайын 24 доллар салық төлеуді және ресми мөр алуды талап етті. Содан кейін әрбір түпнұсқа тапсырыс нысанына өнімге арналған мөрлер қойылып, мемлекеттік кіріс органына тіркелді. Кеден қызметкері қажетті құжаттар алынғанға дейін, тексерілгенге және бекітілгенге дейін импортталған марихуананы кіру портында сақтауға міндетті болды. Егер заңның кез келген талабы орындалмаса, жүктер тексеруге, тәркілеуге және конфискациялауға жатады. Заң бұзушылықтар 2000 доллардан аспайтын айыппұлға немесе 5 жылға дейін бас бостандығынан айыруға әкелуі мүмкін. Көп жағдайларда бұл сыбайлас жемқорлыққа, ұрланған импортқа, кейіннен мемлекеттік қызметкерлер мен жақын байланыстағы элиталардың контрабандасына мүмкіндік жасады.

Америка Құрама Штаттары

Есірткі ұстау – жеке пайдалану, тарату, сату немесе өзге мақсаттар үшін бір немесе бірнеше заңсыз есірткіні иелену құқығы. Заңсыз есірткілер түрлі санаттарға бөлінеді және жазалар мөлшеріне, түріне, жағдайларға және сот юрисдикциясына байланысты өзгереді. АҚШ-та заңсыз есірткіні ұстау және сату үшін жаза көлемі ұсақ айыптан түрмеге қамауға дейін жетеді. Кейбір штаттарда марихуананы ұстау жеңіл қылмыс саналады, ал жазасы жол ережелерін бұзуға берілетін жазаға ұқсас. Кейбір муниципалитеттерде, өз үйінде шағын мөлшерде марихуана ұстауға ешқандай жаза қарастырылмаған. Дегенмен, есірткі ұстау тұтқындауға негіз болады, бірақ бірінші рет қылмыс жасағандар көбінесе түрмеге отырмайды. Федералды заңмен, тіпті «жұмсақ» есірткілерді, мысалы, каннабисті иелену де заңсыз, бірақ кейбір жергілікті билік органдары федералды заңға қайшы келетін заңдар қабылдаған. АҚШ-та Есірткіге қарсы күрес түрмелердің толып кетуіне ықпал етеді деп саналады. 1996 жылы тұтқындардың 59,6%-ы есірткімен байланысты қылмыскерлерді құрады. АҚШ халқы 1980 жылдан 2000 жылға дейін шамамен 25%-ға өсті. Сол 20 жыл ішінде АҚШ түрмелеріндегі тұрғындар саны үш есеге артты, бұл АҚШ-ты түрмеде отырған азаматтардың пайыздық және абсолютті саны бойынша әлемдегі жетекші елге айналдырды. АҚШ әлем халқының 5%-ын құрайды, бірақ тұтқындардың 25%-ы осы елде. АҚШ-тағы тұтқындардың 90%-ы штаттық түрмелерде қамауда отыр. 2016 жылы осы штаттық түрмелердегі 1,3 миллион адамның 572 мыңы, яғни 44%-ы есірткі қылмыстары үшін жазасын өтеді. 728 мың адам зорлық қылмыстары үшін түрмеге қамалған. Федералдық түрмелер бюросының онлайн статистикалық мәліметтеріне сәйкес, 2021 жылдың желтоқсанына қарай тұтқындардың 45,9%-ы есірткі қылмыстары үшін қамалған.

Еуропалық Одақ

2004 жылы Еуропалық Одақ Кеңесі есірткіге қатысты заңсыз қызметтерге қатысты ең төменгі жаза шараларын үйлестіретін негіздемелік шешім қабылдады. Атап айтқанда, 2-баптың 9-тармағында, егер қылмыс жасаған адамдар ұлттық заңнамада белгіленгендей, тек жеке тұтыну мақсатында әрекет етсе, онда олар ең төменгі шаралардан босатылуы мүмкін екендігі айтылған. Бұл, әсіресе, Нидерландыдағы кофешоптар (төменде қараңыз) сияқты либералды ұлттық жүйелерді немесе Испаниядағы Каннабис әлеуметтік клубтарын қамту үшін жасалды.

Нидерланды

Нидерландыда марихуана және басқа да "жұмсақ" есірткілер шағын мөлшерде қылмыстық жазадан босатылған. Нидерланд үкіметі бұл мәселені қылмыстық емес, қоғамдық денсаулық мәселесі ретінде қарастырады. Көпшілік пікірдің қарамастан, марихуана техникалық тұрғыдан әлі де заңсыз саналады. 18 және одан жоғары жастағы адамдарға марихуана сататын "кофе-шоптарға" рұқсат етіледі және олар марихуана мен гашиш сатудан басқа кез келген бизнес сияқты салық төлейді, бірақ тарату заңсыз емес болғандықтан, билік оған араласуға құлшынбайды. Көптеген "кофе-шоптар" Амстердамда орналасқан және көбінесе туристерге қызмет көрсетеді; жергілікті тұтыну деңгейі АҚШ-тағыдан әлдеқайда төмен. Есірткі саясатын іске асыруға жауапты әкімшілік органдарға Денсаулық сақтау, әлеуметтік қамсыздандыру және спорт министрлігі, Әділет министрлігі, Ішкі істер және Корольдік қатынастар министрлігі, сондай-ақ Қаржы министрлігі кіреді. Жергілікті билік органдары ұлттық заңнама шеңберінде жергілікті саясатты қалыптастырады. Басқа елдермен салыстырғанда, Нидерландтағы есірткі тұтыну деңгейі еуропалық орташа көрсеткішпен 6% тұрақты пайдалану (өмір бойы 21%) және АҚШ-тың басында тұрған англосаксон елдерінен едәуір төмен, қайталанатын пайдалану 8% (өмір бойы 34%) құрайды.

Австралия

2012 жылы Nielsen жүргізген сауалнама сайлаушылардың бар болғаны 27%-ы қылмыстық жазадан босатуға қолдау көрсеткенін анықтады. Австралияда есірткі өсіру және тіпті жеке пайдалану үшін де қатаң жазалар қарастырылған, оның ішінде Батыс Австралиядағы заңдар ең қатаңы. Австралиялықтардың көп бөлігінде есірткіге қарсы мәдениет қалыптасқан. Құқық қорғау органдары есірткіге, әсіресе ойын-сауық орындарында күшті бақылау жүргізеді. 2012 жылы Виктория штатындағы қылмыс статистикасы полицияның дилерлерге қарағанда тұтынушыларды көбірек ұстайтынын көрсетті, сондай-ақ сол жылы либералдық үкімет бонг сатуға тыйым салды.

Индонезия

Индонезияда есірткі сату үшін ең жоғары жаза өлім, ал есірткі қолдану үшін ең жоғары 15 жыл түрме жазасы көзделген. 2004 жылы Австралия азаматы Шапель Корби Балиге 4,4 килограмм марихуананы контрабандалық жолмен әкелгені үшін сотталды, бұл қылмыс үшін ең жоғары жаза өлім жазасы еді. Оның ісі 20 жыл түрме жазасымен аяқталды. Корби өзін білмей шала есірткі тасымалдаушы деп мәлімдеді. "Бали тоғыздығы" деп белгілі Австралия азаматтары героин контрабандасымен ұсталды. Тоғыз адамның екеуі, Эндрю Чан мен Мюран Сукумаран, 2015 жылдың 29 сәуірінде тағы алты шетел азаматымен бірге өлім жазасына кесілді. 2005 жылдың тамызында Австралиялық модель Мишель Лесли екі экстази таблеткасымен ұсталды. Ол иелігінде болғаны үшін кінәсін мойындады және 2005 жылдың қарашасында 3 ай түрме жазасына кесілді, ол осы мерзімді өтегені есептелді және кінәсін мойындағаннан кейін дереу түрмеден босатылды. 1961 жылғы Есірткі құралдары жөніндегі бірыңғай конвенцияда Индонезия, Үндістан, Түркия, Пәкістан және Оңтүстік Американың кейбір елдері есірткілерді қылмыстық деп тануға қарсылық білдірді.

Қытай Республикасы (Тайвань)

Тайваньда есірткі тасымалдау үшін ең жоғары жаза – өлім жазасы, ал темекі мен шарап заңды ойын-сауық құралы ретінде қарастырылады. Денсаулық сақтау министрлігі есірткіге қарсы күресті жүзеге асырады.

Құны

2020 жылы АҚШ салық төлеушілеріне есірткіге тыйым салудың тікелей құны жылына 40 миллиард доллардан асып бағаланды. Тыйым салу заңсыз есірткі саудасы арқылы ұйымдасқан қылмысты, үкіметтік сыбайлас жемқорлықты және жаппай қамауды күшейте алады, сонымен қатар күш қолданудағы нәсілдік және гендерлік теңсіздіктер байқалады. Есірткіге тыйым салуды жақтаушылар оны халық денсаулығын жақсарту шарасы ретінде көрсетсе де, мұны растайтын нақты дәлелдер жоқ. 2016 жылы Джонс Хопкинс – Ланцет комиссиясы «тыйым салудың зияны пайдасынан әлдеқайда басым» деген қорытындыға келді, оның себебі – шамадан тыс дозалау және ЖИТС инфекциясының қаупінің артуы, сондай-ақ денсаулықты анықтайтын әлеуметтік факторларға зиянды әсері. Кейбір жақтаушылар есірткіге тыйым салудың қолдану деңгейін төмендетуге тигізер әсері (бұл әсердің шамасы белгісіз болғанымен) тыйым салудың теріс салдарынан басым екенін айтады.