Кіріспе

Британдық әскери офицер және саясаткер (1730–1795)

Генерал сэр Генри Клинтон, КБ (16 сәуір 1730 – 23 желтоқсан 1795) – британдық әскери офицер және саясаткер, 1772 жылдан 1795 жылға дейін Парламенттің Төменгі палатасында отырған. Ол Америка Тәуелсіздік соғысы кезінде генерал ретінде қызмет еткенімен әйгілі. Ол 1775 жылдың мамыр айында Бостонға келді және 1778 жылдан 1782 жылға дейін Америкадағы британдық бас қолбасшы болды. Ол көп жылдар бойы кузені Генри Пелхэм Клинтонның, 2-ші Ньюкасл герцогының ықпалымен Парламент мүшесі болды. Өмірінің соңында Гибралтар губернаторы болып тағайындалды, бірақ лауазымға кіріспес бұрын қайтыс болды.

Жеті жылдық соғыс

1758 жылы Клинтон 1-ші Foot Guard-тың подполковнигі болды, кейіннен ол Гренадерлер гвардиясы деп аталды, сондай-ақ 2-ші батальонның желілік рота командирі болып, Лондонда дислокацияланды. 2-ші батальон, 1-ші жаяу қарауыл, Жеті жылдық соғысқа қатысу үшін Германияға жіберілді, 30 шілдеде Бременге жетіп, кейін Варберг маңында Конвей корпусының басшылығымен негізгі армияға қосылды. Джордж II 1760 жылдың 25 қазанында қайтыс болды, ал Клинтон, полктің барлық офицерлерімен бірге, 1760 жылдың 27 қазанында Лондонда Джордж III-ге комиссияларды жаңару тізіміне енді. Клинтон 1761 жылдың ақпан айында Падерборндағы қысқы жағдайынан шығып, 2-ші батальонмен бірге болды, 16 шілдеде Виллингхаузен шайқасында, содан кейін тамыз айында Варбургқа жақын Димельді кешіп өту кезінде, Варидиттік мұрагер ханзада Фердинандтың басшылығымен қатысты. Осы жылы оның әкесі қайтыс болды, нәтижесінде отбасылық мәселелерді шешу үшін Англияға оралуға мәжбүр болды. 1762 жылы принц Фердинанд басқарған күштердің бір бөлігі болған бөлім 24 маусымда Вильгельмсталь шайқасында қатысты. Осыдан кейін олар 24 шілдеде Хомберг биіктігінде француздық жабдықтау желілерін кесіп, артиллерияны орналастыруға көмектесті. Осы ұрыстан кейін бөлім өзінің қолбасшысы генерал-майор Юлий Цезарды жоғалтты, ол Эльфферсхаузенде қайтыс болып, сол жерге жерленді. Клинтон, енді полковник (дәрежесі 1762 жылдың 24 маусымынан бастап), 1762 жылдың басында принц Фердинандтың лагерь көмекшісі болып тағайындалды және 30 тамызда 1762 жылы Наухайм шайқасында Конде принсі Людовик Жозефке шабуыл жасаған кезде онымен бірге болды. Бұл шайқаста князь Фердинанд жараланды, ал Клинтон ауыр жарақат алып, шайқас алаңынан кетуге мәжбүр болды. Бұл және Кассель қоршауы – 1-ші жаяу гвардияның Жеті жылдық соғыстағы соңғы қатысулары болды, содан кейін Клинтон Англияға оралды. Клинтон Брансуиктің көмекшісі ретінде өзін көрсетіп, онымен берік достық қарым-қатынас орнатты. Осы жылдары ол көптеген достар мен таныстар тапты, көбінесе Брансуик лагерінде қызмет ететін басқа офицерлермен. Олардың арасында Чарльз Ли және Уильям Александр болды, ол өзін «Лорд Стирлинг» деп атады; бұл екеуі де Солтүстік Америкада Клинтонға қарсыластар ретінде шықты. Ол Джон Джервис және Уильям Филлипспен ұзақ және терең достық қарым-қатынас орнатты; Филлипс кейін Солтүстік Америкада Клинтонның қол астында қызмет етті, ал Джервис Корольдік теңіз флотында танымал болды. Ол сондай-ақ өзінің қол астында қызмет ететін Чарльз Корнуоллиспен танысты.

Отбасы және неке

1761 жылы Клинтон әскермен бірге науқанда болғанда, оның әкесі қайтыс болды. Отбасының жаңа басшысы ретінде ол әкесінің істерін реттеуге міндетті болды, оған үлкен қарыздар мен төленбеген жалақы да кірді. Ол Сауда кеңесімен әкесінің төленбеген жалақысы үшін жылдар бойы таласты, ал отарлардағы жерлерді сатуға жасаған әрекеттері сәтсіз аяқталды; осы жерлер Америка революциясы кезінде тартылып алынды, тіпті оның мұрагерлері де олар үшін ешқандай өтемақы ала алмады. 1767 жылдың тамыз айында психикалық тұрақсыздығымен белгілі және оның өмірінде аз ғана рөл атқарған анасы қайтыс болды. 1767 жылдың 12 ақпанында Клинтон жер иелерінің қызы Харриет Картерге үйленді және жұбайлар Суррейдегі үйге қоныс аударды. Неке асығыс жасалғанына куәліктер бар; алты айдан кейін үй шаруашылығының есебінде Фредерик есімді ұлының туғаны туралы мәліметтер кездеседі. Фредерик анасынан екі жыл өткен соң, 1774 жылы аурудан қайтыс болды. Клинтон некесі туралы жазбамаса да, ол бақытты болған сияқты. Олар бес бала өрбіткен: Фредерик, Огуста (1768), Уильям Генри (1769), Генри кіші (1771) және Харриет (1772). Клинтонның әйелі 1772 жылдың 29 тамызында Харриетті дүниеге келтіргеннен кейін сегіз күн өткен соң қайтыс болды. Ол қайғыдан айығуға бір жылдан астам уақыт жұмсады. Ол қарындастарымен бірге әйелінің туыстарын үйіне алды, ал әйелінің әпкелері оның балаларын тәрбиелеуді өз мойнына алды. Оның екінші және үшінші ұлдары кейіннен отбасының жоғары сатыдағы қызмет ететін дәстүрін жалғастырды.

Қамқорлық

Ньюкасл герцогы қайтыс болғаннан кейін, оның қолдауын оның немере інісі және мұрагері Генри Пелхэм Клинтон қабылдады. Клинтонның мансабын ілгерілетуде кейде құрал болғанымен, жаңа герцогтың саясатқа деген назарының жетіспеуі және қызығушылық танытпауы Клинтонға қарсы әрекет еткен кездер де болды. Клинтон олардың қарым-қатынасын одан әрі қиындатты, өйткені жас герцогты құрмет көрсетуге тиіс ақсүйек ретінде емес, теңдес ретінде қарады. Тағы бір қолдаушы – король Георг III-нің інісі Глостер герцогы. Клинтон 1764 жылы Глостердің жатын бөлмесінің күзетшісі болып тағайындалды және көп жылдар бойы осы лауазымды сақтап қалды. Дегенмен, Глостердің кейбір жасаған қателіктері оның сарайдағы беделін түсірді, сондықтан ол Клинтонды тиімді қолдауға шамасы келмеді.

Бейбіт уақыттағы қызмет

1769 жылы Клинтонның полкі Гибралтарға жіберілді, ал Клинтон Эдвард Корнуоллистің орынбасары болды. Осы кезеңде Ньюкасл одан гарнизонда қызмет ететін ұлының қамын қарауды өтінді. Әкесі оны "салғырт, жалқау" және "надан" деп сипаттаған жас жігітті басқару өте қиын болды, сондықтан Клинтон герцогты оны француз академиясына орналастыруға көндірді. 1772 жылы Клинтон генерал-майор шеніне көтерілді, сондай-ақ сол жылы Ньюкаслдың ықпалымен парламентке өкіл болып сайланды. Ол 1784 жылға дейін парламент мүшесі болды, бастапқыда Боробриджтен, кейін Тренттегі Ньюарктан. 1774 жылдың сәуір айында ол Балқандағы Ресей армиясын тексеру үшін сапарға шықты. Орыс армиясының генералы Генри Ллойдпен бірге орыс-түрік соғысының бірнеше шайқас алаңдарын қарады және Венада Иосиф II-ге қабылдауға барды. Ол артиллериялық оқшашуды көруге аздап қалды, бірақ бейбіт келіссөздер басталғандықтан ол тоқтатылды. Бір кезде Клинтон түрік келіссөзшілерімен танысты, олар туралы "сәл тоқтап қарады, бірақ өте әдепті болды" деп жазды. Ол 1774 жылдың қазан айында Англияға оралды, ал 1775 жылдың ақпан айында король Георг оған Солтүстік Америкада қызмет етуге дайындалуды бұйырды.

Бостон

Клинтон генерал-майор Уильям Хоу және Джон Бургойнмен бірге Бостондағы генерал Томас Гейдждің позициясын нығайту үшін күшейтумен жіберілді. Олар 25 мамырда келді, жол жүрісінде Америка Тәуелсіздік соғысы басталғанын және Бостон қоршауда екенін білді. Гейдж Клинтонмен және генералдар Хоу мен Бургойнмен бірге қоршауды бұзу жоспарларын талқылады. Клинтон Бостонды қоршаған жоғары жерлерді нығайтуды жақтады, ал 18 маусымда оларды басып алу жоспарлары жасалды. Бірақ отаршылар жоспарды біліп, 16-17 маусым түнінде Чарльзтаун түбегіндегі биіктіктерді нығайтып, британдық басшыларды стратегияларын қайта қарастыруға мәжбүр етті. 17 маусымдағы соғыс кеңесінде генералдар отарлау бекінісіне тікелей шабуыл жасау жоспарын жасады, ал Гейдж Хоуға операцияны басқаруды тапсырды. Шұғыл қажеттілік болғанына қарамастан (кеңес кезінде отаршылар бекіністерді салу жұмысын жалғастырып жатқан), шабуыл сол күні түстен кейін ғана басталды. Клинтон Хоудың сұрауы бойынша резервтік күштерді ұсыну міндетін алды. Екі шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін, Клинтон генерал Гейджтің бұйрығына қарсы Чарльзтаунға өтіп, десант алаңында адасқан және рухы құлаған жарақат алған әскерлерді ұйымдастырды. Шайқаста британдықтар жеңіске жетті, бірақ 1000-нан астам адамның қаза болуымен ауыр құнға түсті. Клинтон бұл шайқас туралы: "Қымбатқа түскен жеңіс, тағы бірдейі бізді жоқ етер еді" деп жазды. 1775 жылдың қалған бөлігінде қоршау тоқтап қалды, екі тараптың да бір-біріне тиімді шабуыл жасауға ниеті немесе мүмкіндігі болмады. Қыркүйекте генерал Гейджтің шақырылуынан кейін Хоу күштерге басшылық еткеннен бастап, олардың қарым-қатынасы жақсы басталды, бірақ көп ұзамай бұзыла бастады. Хоу Клинтонға Чарльзтаунға қолбасшылық етуді тапсырды, бірақ Клинтон уақытының көп бөлігін Бостонда өткізді. Ол Джон Хэнкоктың үйін иемденіп, оны ұқыптап күтіммен қарады. Ол Мэри Баддли атты үй шаруасын жүргізетін әйелді жалдады, оның күйеуі бір офицердің ұсынысын қабылдамағандықтан қызметтен шеттетілген екенін айтады. Клинтон Томас Баддлиді де ағаш шебер ретінде жалдады; Клинтонның Мэримен құрған қарым-қатынасы өмірінің соңына дейін сақталды, бірақ Бостонда болған кезінде ғана достық болды. Оңтүстік колонияларына экспедиция жоспарлары жасалғанда, оның Хоумен қарым-қатынасында керісіншелік пайда бола бастады. Ол Хоудан онымен бірге жүретін белгілі офицерлерді және тәуелсіз қолбасшының әдеттегі билігін беруді сұрады, бірақ Хоу барлық талаптарын қабылдамады. 1776 жылдың қаңтарында Клинтон шағын флот пен 1500 әскермен Каролинадағы әскери мүмкіндіктерді бағалау үшін оңтүстікке қарай аттанды. Оның болмаған кезінде Бостон жағдайына қатысты қорқыныштары шілде айының басында бүлікшілердің Дорчестер биіктіктерін басып алып, нығайтуымен расталды, бұл британдықтарды Бостонды эвакуациялап, Нова-Шотландияның Галифакс қаласына шегінуге мәжбүр етті.

1776 жылғы жорықтар

Клинтонның Каролинаға жасаған экспедициясы 1776 жылдың ақпан айында Еуропадан операция үшін қосымша әскерлермен жіберілген флотпен кездесуі күтілді. Логистикалық қиындықтар мен ауа райының салдарынан кешіккен бұл күш, ішінде Клинтонның оң қолбасшысы генерал-майор Чарльз Корнуоллис және адмирал сэр Питер Паркер болды, Солтүстік Каролина жағалауына тек мамыр айында жетті. Солтүстік Каролина операциялар үшін қолайлы база емес деген шешімге келген соң, олар қорғанысы толыққанды емес Чарльстонға (Оңтүстік Каролина) шабуыл жасауға бекінді. Маусымның соңында бастаған шабуылдары күткен нәтижені бермеді. Клинтонның әскері Салливан аралының жанындағы аралға түсірілді, онда көтерілісшілердің негізгі қорғаныстары орналасқан еді. Екі аралдың арасындағы арнаны төмен суда кешіп өтуге болатыны есептелді. Бірақ бұл мүмкін емес болып шықты, сондықтан шабуыл теңізден артиллериялық оққа бомбалауға дейін төмендетілді. Бомбалау да сәтсіз аяқталды, себебі фортты салу үшін қолданылған серпімді пальметто ағаштары зеңбірек доптарының күшін сіңіріп алып, сынып немесе жарылмады. Клинтон мен Паркер 1776 жылдың тамызында генерал Хаудың Нью-Йорк қаласына жасаған шабуылына қатысу үшін негізгі флотқа қосылды. Клинтон Хауды шабуылға қатысты идеялармен мазалады, бұл бас қолбасшыны ашуландырды. Дегенмен, Хау Джордж Вашингтонның Бруклиндегі орнына шабуыл жасау жоспарын Клинтоннан қабылдады. 27 тамыздағы Лонг-Айленд шайқасында Хау мен Клинтон басқарған британдық әскерлер, соңғысының жоспарына сәйкес, американдық алдыңғы бекіністерін сәтті айналып өтіп, оларды Бруклин биіктігіндегі бекіністеріне кері шегіндірді. Алайда, Хау Клинтонның жеңіске жеткен соң американдықтарға шабуыл жасау туралы ұсынысын қабылдамады, себебі олардың күші туралы жеткілікті мәлімет болмады және қаза-қорлықты азайтуға ниеттенді. Оның орнына Хау бекіністі қоршап алды, американдықтар 29 тамызда ешқандай шығынсыз тастап кетті. Генерал Хау жетістіктері үшін рыцарь атағымен марапатталды. Содан кейін Хау Нью-Йорк қаласын бақылауға көшті, Манхэттендегі Кип шығанағына түсірілді, ал Клинтон қайтадан басшылық етті. Клинтон тағы да Вашингтон әскерін қиып тастауды ұсынды, бірақ Хау оған келіспеді. Қазан айында Клинтон армияны Вестчестер округіне алып келіп, Вашингтонды Хадсон және Бронкс өзендері арасында қоршауға тырысты. Бірақ Вашингтон Клинтоннан бұрын Уайт-Плейнсқа жетті. Ұзаққа соқпаған шайқастан кейін Вашингтон солтүстікке шегінді, ал Хау оңтүстікке бұрылып, Манхэттенді бақылауға алды. Осы кезде екі адам арасындағы қарым-қатынас толығымен нашарлады, Хау Клинтонның үнемі сын-ескертпелері мен ұсыныстарына шыдамы жетпей, әскердің жолын тіпті ең кішкентай өзгертуге де рұқсат бермеді. Қарашада Хау Клинтонға Корольдік теңіз флоты үшін маңызды порт болған Род-Айленд штатындағы Ньюпортты басып алуға экспедиция дайындауды бұйырды. Хау генерал Корнуоллисті Вашингтонды қуып жету үшін Нью-Джерсиге жібергенде, Клинтон Ньюпортты алудың орнына, күштерін Нью-Джерсиге түсіріп, Вашингтон әскерін қоршауға алуды ұсынды. Хау бұл кеңеске келіспеді, ал Клинтон желтоқсанның басында Ньюпортқа барып, минимал қарсылықпен басып алды.

1777 жылғы жорықтар

1777 жылдың қаңтар айында Клинтонға Англияға оралуға рұқсат берілді. 1777 жылғы науқан маусымын жоспарлау екі науқанды қамтыды: біреуі Филадельфияға қарсы, екіншісі Монреальден Шамплейн көлі арқылы Нью-Йорк штатының Албани қаласына қарай, Жаңа Англия колонияларын бөліп тұру. Генерал Хау Филадельфия науқанының басшылығын алғандықтан, Клинтон солтүстік науқанды басқару үшін Бургойнмен күресті. Хау оны осы мәселеде қолдады, бірақ Бургойн король Георг пен лорд Саквиллді оған қолбасшылық беруге көндірді. Король Клинтонның отставкаға кету туралы өтінішін қабылдамады және оны Нью-Йоркке қайта шақырып, Хаудың оң қолға қарамағында қызмет етуге бұйырды. Ол рыцарлық атаққа ие болды, бірақ Чарльстон оқиғасының апатты жағдайларын жариялауға тыйым салынды. 11 сәуірде ол Бат орденімен марапатталды және 29 сәуірде Нью-Йоркке аттанды. Клинтон шілдеде Нью-Йоркке келгенде, Хау әлі Филадельфияға жол тартпаған еді. Клинтон 7000 әскермен, лоялист формациялары мен гессендер басымдығымен Нью-Йоркті қорғауға қалдырылуына таң қалды және ашуланды, бұл міндетке жеткіліксіз деп санады. Ол сондай-ақ Хаудың жоспарындағы кемшіліктер туралы Хауға тікелей айтты, бұл Бургойнды Хау немесе Клинтоннан қолдаусыз қалдырады. Вашингтон күштерінің көп бөлігі Нью-Йорк аймағынан кеткенін білгеннен кейін, ол: «Егер осы науқан соғысты аяқтамаса, Америкадағы британдық үстемдік аяқталатынын болжаймын», - деп жазды. Бургойннің науқаны апатқа ұшырады; Бургойн Саратогада жеңіліске ұшырады және көп ұзамай басылды. Клинтон Бургойнды қолдауға тырысты, бірақ күштердің кешігуі бұл әрекетті тоқтатты. Қазан айының басында Клинтон Гудзон өзенінің жотасындағы екі бекіністі басып алды және Албаниге қарай өзен бойымен әскер жіберді. Бұл тым кеш болды және Хаудан күштерді нығайту туралы бұйрық алғаннан кейін тоқтатылды. Хаудың Филадельфиядағы науқаны сәтті аяқталды, бірақ ол Германтаун шайқасында жеңіліске жақын болды. Нью-Йорктегі қолбасшы ретінде Клинтон Боулинг Гриндегі №1 Бродвейде орналасқан үйді, кейінірек генерал Робертсон мен генерал Паттисон тұрған үйді пайдаланды. Ол белгілі бір деңгейде той-думан ұйымдастыруға міндетті болды. Ол мұны істеді, бірақ оған кеткен шығындарды ұнатпады. Ақырында оған Бэдлилер қосылды. Мэри Бэдли үй шаруасын басқаруды қайтадан қолға алды, ол оның басқару қабілеттерін бағалады. Ол күйеуінің өзіне опасыздық жасағанын білгенше Клинтонның романдық ұсыныстарын қабылдамады. Клинтон оның күйеуі үшін лоялист полкінің бірінде лауазым алды және оны Нью-Йорктан ауыстыруға тырысты.

Бас қолбасшы

Генерал Хау 1777 жылғы науқаннан кейін Америкадағы Бас қолбасшы лауазымынан қанағаттама жасады, ал Клинтон премьер-министр Норттың сенімсіздігіне қарамастан, оны алмастыруға ұсынылған кандидаттардың тізімінде болды, әсіресе оның көптеген шағымдары мен отставкаға кету туралы өтініштеріне байланысты. Клинтон 1778 жылдың 4 ақпанында бұл лауазымға ресми түрде тағайындалды. Бұл туралы хабар сәуір айында ғана жетті, ал Клинтон 1778 жылдың мамыр айында Филадельфияда қолбасшылық міндетін атқарды. Осы кезде Франция ресми түрде Америка тарапынан соғысқа қатысты. Осыдан кейін Клинтонға Филадельфиядан шегінуге және 5000 әскерін экономикалық маңызы бар Кариб теңізіне жіберуге бұйрық берілді. Соғыстың қалған бөлігінде Франциямен болған қақтығыстың жаһандануының салдарынан Клинтон аз күшейте түсті. Оның міндеті – британдықтардың толық бақылауындағы Америка аумақтарын нығайту және американдықтар бақылап отырған аймақтарда шабуылдық әрекеттер жүргізу болды. Филадельфиядан қашып бара жатқан лоялистерді тасымалдауға жеткілікті көлік болмағандықтан, Клинтон тікелей бұйрыққа бағынбай, әскерді теңіз арқылы емес, құрлық жолымен Нью-Йоркке көшіруге шешім қабылдады. Ол Нью-Йоркке аттанды және 28 маусымда Монмут сотында Вашингтон армиясымен шайқасты. Клинтон үйдегі беделін арттыру үшін Вашингтонның Континенталдық армиясының санын әлдеқайда үлкейтіп көрсеткен және Монмут шайқасындағы британдықтардың шығындарын азайтып көрсеткен есеп дайындады. Нью-Йоркке келгеннен кейін ол және адмирал Хау порттың сыртында француз флотын көрді. Әйгілі адмирал д’Эстен портқа кірмей, Ньюпортқа бет бұрды. Клинтон оның бағытын білгеннен кейін Ньюпорт гарнизонын күшейту үшін әскер жинады, ал Лорд Хау д’Эстенге қарсы жүзіп кетті. Дауыл екі флотты шашыратты, ал американдықтар Клинтон келгенге дейін Ньюпортты басып ала алмады. Клинтон жақын маңайдағы елді мекендерге шабуыл жасау үшін көмекші күштерді жіберді, ал ол оңтүстікке жіберілетін әскерлерді ұйымдастыру үшін Нью-Йоркке оралды. Клинтон Грузияға шабуыл жасау үшін жасақ жіберді, ол желтоқсанда Саваннаны басып алды, ал 1779 жылдың қаңтарында Аугустада бекініп алды. Ол сондай-ақ Сент-Люсияны басып алу жоспары бойынша Батыс Үндістандағы қызметке әскерлерді бөлді; экспедиция сәтті аяқталды, француз флоты келгенге дейін көп ұзамай француздарды капитуляцияға мәжбүр етті. Клинтон Карлайл бейбітшілік комиссиясының мүшесі Уильям Иденмен жақсы қарым-қатынас орнатуға қол жеткізді. Бұл комиссия Америка Конгресімен келісуге жасалған сәтсіз әрекет болды. Сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, Иден мен Клинтон жақсы тіл табысты, Иден Клинтонның хабарлары Англияда жақсы таратылуын қамтамасыз етуге уәде берді. Клинтон патриоттар мен лоялистер арасындағы өзара өлтірістермен айналысты, және капитан Хадди өлтірілген кезде ол лауазымда болды, бұл әрине Ассилл ісіне әкелді. Оның лоялистер кеңесімен және олардың президенті, губернатор Уильям Франклинмен байланысы оның кетуіне дейінгі апталардағы басымдығы болды. 1782 жылдың мамыр айының ортасында Клинтон Уайтхоллдағы Отарлар хатшысына Хаддидің өлтірілуіне қатысты жағдай туралы хабарлады. Ол 1782 жылдың 11 мамырында Құрметті Уэллбор Эллиске жазған хатында:

Саясат

1778 жылғы науқан аяқталғаннан кейін Клинтон 1779 жылғы әрекеттер мүмкіндіктерін қарастырды. Ол Британияның шекараға шегінуі ең жақсы болар деп ойласа да, елдегі көпшіліктің пікірі, сондай-ақ король мен Джордж Жерменнің пікірлері басқаша болды. Жермен американдық сауда мен каперлік кәсіпті жою үшін рейдтік экспедициялар "жан-жақырлылықпен және адалдықпен" жүргізілуі керек деп санайтын; бұл стратегия Клинтонға ұнамады. Әскери тұрғыдан Клинтон мен Вашингтон Нью-Йорк қаласының шекарасынан бір-біріне қарап қана тұрды. Клинтон екі ірі рейдтік экспедицияға бұйрық берді, біреуі Коннектикутқа, екіншісі Чесапик шығанағына қарсы, ал Вашингтон шекаралық соғыстың күшеюімен күресу үшін әскерлерді бөліп жіберді, ол негізінен Квебекіден ұйымдастырылды. 1779 жылдың басында Клинтон өзінің сенімді көмекшісі, лейтенант Дункан Драммондты Англияға жіберіп, Клинтонды қайта шақыру туралы өтінішін жеткізді. Драммонд бұл әрекетімен сәтсіз аяқтады: Ньюкасл герцогының араласуына қарамастан, король Клинтонға демалыс беруді тіпті қарастырудан бас тартты, Клинтон "Американы құтқара алатын жалғыз адам" екенін мәлімдеді. Уильям Иден де Клинтонның жағдайын жақсартуға тырысты, бірақ үкіметтегі саяси даулар мен Испанияның соғысқа кіру мүмкіндігі Клинтонның қолдауы өте аз болғанын көрсетті. Клинтон адмирал Джеймс Гамбиерден күтілген теңіз қолдауының болмауына да наразылық білдірді, онымен қарым-қатынасы да қиын болды. Ол Лондонға өзімен жұмыс істей алатын адмиралдардың тізімін жіберді. Олардың ешқайсысы таңдалмады, ал Гамбиердің орнын уақытша Джордж Коллиер басты, кейін оның орнына Мариот Арбутнот келді. Чесапикке жасалған шабуылдан кейін Клинтон американдықтарды Нью-Йорк штатының Стони-Пойнт қаласындағы Гудзон өзенінің маңызды өтпелі орнынан ығыстырды. Клинтон Еуропадан күтілетін әскерлердің күшеюімен Вашингтонның армиясына немесе оның жабдықтау жолдарына шабуыл жасап, Вашингтонды жақсы қорғалған таулы жерлерден шығаруға үміттенді. Алайда, адмирал Арбутнотты қоса алғанда, күшею кешіктірілді, ал Клинтон Коннектикутқа шабуыл жасау үшін гарнизонды әлсіреткеннен кейін американдықтар Стони-Пойнтты қайта басып алды. Америкалықтар Стони-Пойнтты ұстамауды шешті, ал Клинтон оны қайтадан басып алды. Бірақ Клинтонның қарсыластары американдықтардың табысын оны сынау үшін пайдаланып, оны "шешімсіз" және "әлсіз" деп атады. Жаңа Жерсидегі британдық бекінісіне жасалған ұқсас шабуыл оларға қосымша дәлел берді және британдықтардың рухын түсірді. Пенобскот шығанағындағы жаңадан құрылған британдық бекінісін жою үшін американдық экспедицияға қарсы тұру қажет болғандықтан Нью-Йорктен басқа әрекеттер мүмкін болмады. 1779 жылдың 30 маусымында Клинтон Филипсбург жарлығын шығарды (осылай аталды, өйткені ол Нью-Йорк штатының Вестчестер округіндегі Филипсбург сарайындағы штаб-пәтерінен шығарылды). Бұл жарлық 1775 жылы Вирджиния губернаторы лорд Данмордың ұқсас жарлығында алғаш рет ұсынылған, қашқан құлдарға бостандық беруді британ армиясында институционалдық деңгейде бекітті. Ол бұл ұсынысты Континенттік армияның да қара нәсілділерді белсенді түрде жұмысқа алу фактісімен негіздеді. Бұл жарлық британдық желілерге құлдардың көптеп ағылуына әкелді, ал құлдарды елдеріне қайтару мәселесі соғыс аяқталар кезде ағылшын-американдық қарым-қатынасты қиындатты.

Оңтүстік стратегиясы

Клинтонның Арбутнотпен қарым-қатынасы нашар басталды. Француз флотының солтүстік портерге (Халифакс, Ньюпорт немесе Нью-Йорк) бағыт алғаны туралы хабарлар көшбасшыларды әртүрлі жаққа тартып, кем дегенде бір рет Нью-Йорк гарнизонын (аурудан әлсіреген) күшейту мақсатында Ньюпорттан шығу жоспарын кейінге шегерді. Бірақ француздар американдықтардың көмегімен Грузиядағы Саваннаны қоршап алды, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Осыдан кейін Клинтон Оңтүстік Каролинаға шабуыл жасаудың пайдалы екеніне көз жеткізді. Сол жерде лоялистердің қолдауы күшті болды және халықтың «үкіметке қарсылыққа және британдықтардың портерді блокадалауға» шаршағаны айтылды. Клинтон Чарльстонды басып алу үшін күш жинап, Ньюпорттан күштерін кері шақырды. Клинтон бұл науқанды жеке басқарып, 14 000 сарбаздан тұратын жасақ сол жылдың соңында Нью-Йорктен оңтүстіске қарай жолға шықты. 1780 жылдың басында Клинтон Чарльстонды қоршауға алды. Мамыр айында адмирал Арбутнотпен бірігіп, 5000 сарбаздан тұратын гарнизоны бар қаланың капитуляциясын мәжбүрледі, бұл көтерілісшілер үшін ауыр және күрт жеңіліс болды. Арбутнот пен Клинтон қоршау кезінде тиімді жұмыс істемеді, олардың араздасуы 1781 жылға дейін жалғасып, британдық жоғары басшылығының бірлігіне зиян келтірді. Клинтонның Корнуоллиспен қарым-қатынасы да қоршау кезінде нашарлап, американдықтардың капитуляциясынан және Клинтонның Нью-Йоркке қайтқаннан кейін біршама жақсарды. Нью-Йорктен ол оңтүстіктегі науқанды бақылап, соғыс бойы Корнуоллиспен хат алмасып, оның оңтүстік армиясының ісіне белсенді қызығушылық танытты. Бірақ науқан барысында ол өзінің бағыныштысынан көбірек алшақтады. Науқан аяқталуға жақын келгенде хат алмасулар ащылана түсті. Мұның бір себебі Джордж Жермен болуы мүмкін, ол Корнуоллиспен хат алысып, кіші офицерді жоғары офицердің бұйрықтарын елемеуге және өзін тәуелсіз қолбасшы деп санауға итермеген болуы мүмкін. 1782 жылы Солтүстік Америкадағы әскери қимылдар Корнуоллистің Йорктаунда капитуляциялауымен аяқталғаннан кейін Клинтон бас қолбасшы қызметінен сэр Гай Карлтонмен ауыстырылды және Англияға оралды.

Кейінгі мансап

1783 жылы Клинтон Солтүстік Америкадағы 1781 жылғы науқан туралы баяндама жариялады, онда ол 1781 жылғы науқанның сәтсіздігін генерал Корнуоллиске таңуға тырысты. Корнуоллис бұған Клинтонға өзінің сын-ескертпелерін жауап ретінде жолдады. Клинтон сондай-ақ 1784 жылға дейін парламенттегі өкілдігін сақтап, қызметін жалғастырды. Клинтонның 1784 жылдан бастап, 1790 жылы Корнуоллдағы Лаунсестон округінен парламентке қайта сайланғанға дейін немен айналысқаны туралы көп мәлімет жоқ. Бұл округ оның туысы Ньюкаслдың бақылауында болды. Үш жыл өткен соң, 1793 жылдың қазан айында Клинтон толық генерал шеніне көтерілді. Келесі шілдеде ол Гибралтар губернаторы болып тағайындалды, бірақ бұл лауазымға кіріспес бұрын Портленд-Плейсте қайтыс болды. Ол Виндзор сарайындағы Сент-Джордж капелласында жерленді.

Мұра

Сэр Генри Клинтонның тарихшылар алдындағы беделі әртүрлі. Ол Америкада төрт жыл бойы басшылық етіп, нәтижесі апатқа ұшырады, сондай-ақ ол мен адмирал Грейвс 1781 жылы де Грасс тудырған "қауіпті назарға алмағандай көрінеді". Дегенмен, Уиллкокс Клинтонның 1777, 1779 және 1780 жылдарғы жорық жоспарлары оның бақылауында болмаған жағдайлардың салдарынан орындалмағанын айтады, ал Уиллкокс Каролина жорығының сәтсіздігі үшін Корнуоллиске кінә тағады. Керісінше, Корнуоллистің зерттеушілері Франклин мен Мэри Уиквайр Корнуоллистің сәтсіздіктерінің кем дегенде бір бөлігі Клинтонның берген тапсырмаларына байланысты екенін, осының нәтижесінде ол жеткіліксіз әскер күшімен және тұрақсыз жабдықтау желілерімен қалғанын көрсетеді. Клинтонның қол астында қызмет еткен майор Джеймс Вемисс оның "прус принці Фердинанд пен Брансвик герцогының қызметінде болған герман мектебінің ардақты және құрметті офицері болғанын" жазды. Мақтанғақ, жағымпаздыққа бейім; және әскери емес істерге деген ұлы қарсылығынан жиі көмекшілері мен жақындарының қате бағытына бойын бұрған". Сонымен қатар, Клинтонның мүдделері шектеулі болғанын және өзіне сенімсіздіктен қиындықтарға тап болғанын атап көрсетті. Американ революциясы кезінде генерал сэр Генри Клинтонның хаттарын оның туысы Генри Пелхэм Клинтонның саяси құжаттарында, Нюкасл (Кламбер) жинағында, Ноттингем университетінің кітапхана және қолжазбалар бөлімінде табуға болады. 1937 жылы Мичиган университетінің Уильям Л. Клементс кітапханасы Клинтонға тиесілі бірнеше қолжазбаларды сатып алды. Оларды алғашқыда американдық тарихшы Говард Генри Пекхэм сұрыптап, жүйеледі, қазір олар осы кітапхана қорының бір бөлігін құрайды.