Кіріспе
Американдық актриса (1897–1961)
Марион Дэвис (туған аты Марион Сесилия Дурас; 3 қаңтар 1897 – 22 қыркүйек 1961) – американдық актриса, продюсер, сценарист және қайырымдастық қызметкері. Діни монастырда білім алған Дэвис мектептен қашып, хор қызы ретінде мансап қуды. Жасөспірім шағында ол бірнеше Бродвей мюзиклдерінде және «Қашқын романы» (1917) фильмінде ойнады. Көп ұзамай ол Зигфелдтің әйгілі шоуларында басты орындаушылардың біріне айналды. 1916 жылғы шоуларда өнер көрсеткен кезде он тоғыз жасар Марион елу үш жасар газет магнаты Уильям Рэндольф Херстпен танысып, оның сүйіктісі болды. Херст Дэвистің мансабын басқаруды өз міндетіне алып, оны киноактриса ретінде дамытуға көмектесті. Херст Дэвистің фильмдерін қаржыландырып, оның мансабын газеттерінде және «Херст» жаңалықтарында кеңінен насихаттады. Ол оның фильмдерін өндіру үшін «Cosmopolitan Pictures» компаниясын құрды. 1924 жылға қарай Дэвис «When Knighthood Was in Flower» және «Little Old New York» фильмдерінің сәттілігінің арқасында Голливудтағы ең табысты актрисалардың біріне айналды, бұл фильмдер сол жылдардағы ең жоғары кассалық табысқа ие болды. 1937 жылы ол ауруға шалдыққан Херст пен қайырымдылық жұмыстарына көңіл бөлгені үшін экраннан кетуге шешім қабылдады. Херст қайтыс болғаннан кейін он бір апта өткен соң ол теңіз капитаны Хорас Браунға үйленді. Олардың некесі Дэвис 1961 жылы 64 жасында жақ сүйегінің қатерлі остеомиелитінен (сүйек қатерлі ісігі) қайтыс болғанға дейін жалғасты. Ол қайтыс болған кезде «Азамат Кейн» (1941) фильміндегі Сьюзан Александр Кейн кейіпкерімен байланысы оның талантты актриса ретіндегі беделін басып озды. Басты кейіпкердің екінші әйелі – таланты жоқ әнші, оны дамытуға тырысады – оның Дэвиске негізделгені туралы кеңінен айтылды.
Ерте өмір және білім
Марион Сесилия Дурас 1897 жылдың 3 қаңтарында Бруклинде, Нью-Йорктегі заңгер және судья Бернард Дж. Дурас пен Роза Райлидің бес баласының ең кішісі болып дүниеге келді. Оның әкесі қоғамдық өмірге белгілі Глория Гулд Бишоптың азаматтық некесін рәсімдеді. Оның үш әпкесі болды: Этель, Роза және Рейн. Ағасы Чарльз суға батып қайтыс болды. Кейін оның есімі Дэвистің сіңлісінің ұлы, сценарийші Чарльз Ледерерге берілді, ол Рейн Дэвистің ұлы еді. Дурас отбасы Бруклиндегі Проспект Паркке жақын жерде тұрды. Хадсон өзенінің жанындағы «Қасиетті Жүрек» діни монастырында, содан кейін Франциядағы Турс қаласының жанындағы діни монастырда білім алған Дэвис академиялық оқуға қызығушылық танытпады және католик монахтардың қатаң бақылауында бақытсыз балалық шақ өтті. Оның отбасы архитектор Стэнфорд Уайтпен жақын дос болды, сонымен қатар Дэвис Эвелин Несбитпен байланысты даулы оқиға туралы білді. Дэвис бала кезінде сөйлеу қиындығымен күресті және сыныптастары мен ұстаздарының мазалауына шыдамағандықтан анасын мектептен ертерек шығуға көндірді. Жасөспірім шағында Марион мектепті тастап, шоу-бизнеспен айналысуға бел буды. Апасы Рейн жылжымайтын мүлік туралы жарнаманы көргеннен кейін «Дэвис» деген сахналық есімді қабылдағанда, Марион да соған еліктеді.
Сахнадағы және кинодағы алғашқы мансабы
Дэвис 1914 жылы Филадельфиядағы ескі Форрест театрында Дэвид Ц. Монтгомери мен Фред Стоунның қатысуымен «Chin Chin» мюзиклінен бастап хор бишісі болып жұмыс істеді. Би билеген кезде ол суретшілер Харрисон Фишер мен Говард Чендлер Кристиге модель болды. Флоренц Зигфелдке жұмыс істеген кезде оған көптеген адамдар жыныстық қатынас ұсынды. Ол жас студенттерді жек көреді: «Мен сахна есігінің «джонилерін» ұнатпайтынмын. Әсіресе, Йельден келгендерді». Габи Деслис жұлдыздығы бір шоу кезінде Йельдің шулы студенттері Дэвис пен басқа хор бишілерін доматтармен және шіріген жұмыртқалармен шауып, олардың өнерін ұнатпағанын көрсетті. Суреттер түсіріліп жатқанда, Дэвис Хёрсттің фотостудияның қараңғылығында жасырын тұрғанын байқады. Олар кейін ғана жақын қарым-қатынасқа кірісті. 1916 жылы экранда тұңғыш рет пайда болып, леди Дафф Гордонның көйлектерін модельдегеннен кейін, Дэвис өзінің алғашқы көркем фильмі «Қашқын романдар» (1917) фильмінде ойнады. Дэвис фильмнің сценарийін жазды. Ол 1920 жылға дейін сахна мен экрандағы жұмысты кезектестіре берді, содан кейін Эд Уинннің карнавалында соңғы рет сахнада көрінді. Ол келісімге қол қойғаннан кейін 21 жасар Дэвис пен 58 жасар Хёрст арасында жыныстық қатынас басталды. Оның жаңалықтары оның әлеуметтік өмірін жақсы жариялады, ал Лос-Анджелес Экзаминаторының тілшісіне Дэвистің күнделікті өмірін баспаға беру жұмысы тапсырылды. Хёрст Дэвистің мансабын насихаттауға шамамен 7 миллион доллар жұмсады (1937 жылғы 7 миллион доллар қазіргі шақта <есептелген сомаға> тең). Хёрст «Марионның жаңа үйі кино патшайымына лайық сарайдан кем емес, әсіресе патшайым үнемі баспасөз өкілдерін қабылдайтын болғандықтан» деді. 1918 жылы түсірілген «Сесилияның қызғылт гүлдері» оның алғашқы фильмі болды, оны Хёрст қолдады. Ол келесіде Cosmopolitan компаниясымен тарату туралы келісімдер жасады, біріншісі Paramount Pictures компаниясымен. Оның ең танымал рөлдерінің бірі Роберт Г. Вигнола режиссерлік еткен «Кеңесшілер заманында» (1922) фильміндегі Мэри Тюдор болды. 1922-1923 жылдар аралығы актриса ретінде ең табысты кезеңі болуы мүмкін, «Кеңесшілер заманында» және «Ескі Нью-Йорк» фильмдері сол жылдардағы ең табысты үш фильмнің қатарына кірді. Басқа да танымал үнсіз фильмдер: «Граустарктың Беверли», «Картондық ғашық», «Сиқырлау», «Келіншектің ойыны», «Ескі Бродвейдің жарықтары», «Ұлы Зандер», «Қызыл диірмен», «Йоланда», «Сұлулық құндылығы» және «Тыныштықсыз секс». 1926 жылы Хёрсттің әйелі Миллисент Хёрст Нью-Йоркке көшіп кетті, ал Хёрст пен Дэвис Тынық мұхитына қарап тұрған Калифорния штатының Сан-Симеон қаласындағы Хёрст сарайына көшіп барды. Ол жерде грек мүсіндері мен аспандық бөлмелер бар. Сан-Симеондағы Хёрст сарайын көрген драматург Джордж Бернард Шоу: «Егер ақшасы болғанда, Құдай осылай салар еді» деген әзіл айтқан екен. Сан-Симеонда той жасамайынша, Хёрст пен Дэвис Марионның Санта-Моникадағы тең дәулетті жағажай үйінде, Солтүстік Калифорниядағы Хёрсттің рустикалық Уинтон иелігінде және Уэльстегі Сент-Донат сарайында тұрды. Джаз дәуірінің гүлдену кезінде жұбайлар көптеген уақытын тойлар өткізуге және Голливуд актерлері мен саяси қайраткерлер сияқты танымал қонақтарды шақыруға жұмсады. Жиі келетін және кездейсоқ келушілерге Чарли Чаплин, Дуглас Фэрбенкс, Харпо Маркс, Кларк Гейбл, Кальвин Кулидж, Уинстон Черчилль, Чарльз Линдберг және Амелия Эрхарт кірді. Мұндай үнемі жариялану көпшіліктің ашуын тудырды. «Нью-Йорк қаласында үлкен жарнамалар, блоктармен жабылған жарнамалар болды, - деп есіне алды Дэвис, - және адамдар Марион Дэвис есімін естігеннен шаршап, мені тікелей қорлайтын болды». Хёрсттің қызғануы Дэвистің мансабына, әсіресе оның алғашқы фильмдері мен сахнадағы рөлдеріне кедергі келтірді. Дэвистің айтуынша, ол жиі тартымды басты кейіпкерлердің кастингін бұзып, оны экранда немесе сахналық пьесаларда құшақтауға рұқсат бермейтін. Өзінің естеліктерінде Дэвис Хёрсттің қызғанышпен басқаруына бірнеше рет қарсылық көрсеткенін айтты: «Көрерменнің қалауы үшін фильмдерде әркім кішкене құшақтасуы керек», - деді ол, тіпті қуанышты аяқталу үшін бір құшақ қажет болғанда да. Хёрст Дэвистің киносценарийлерін жеке қайта жазуға талап етті, ал оның үнемі араласуы Ллойд Бэкон сияқты кинорежиссерлерді ашуландырды. Хёрст Дэвистің мансабын одан әрі кедергіге ұшыратты, ол оны тек костюмді драмаларда ойнауға мәжбүр етті, онда ол көбінесе «1890 жылдардағы қуыршақ сүйіктісін, Д.У. Гриффит кейіпкерлерінің кейіпкерлерін» сомдады. Дэвис өзі достары Чарли Чаплин мен Мэри Пикфордпен бірге United Artists компаниясында комедиялық дағдыларын дамытуға көбірек бейімді болды, бірақ Хёрст бұған қатысты қарсылық көрсетті. Ол оны қымбат тарихи фильмдерде көруді қалаған, бірақ ол «Тили Тойлер», «Әділ колледж студенті» (екеуі де 1927) және әсіресе Кинг Видор режиссерлік еткен «Естімеуші» (1930), «Пэтси» және «Голливудтағы өмір» (екеуі де 1928) сияқты заманауи комедияларда да ойнады. «Пэтси» фильмінде Дэвис Лилиан Гиш, Мэй Мюррей және Пола Негри сияқты үнсіз киножұлдыздарды міміктейтін өнерін көрсетті, оны ол әдетте достары үшін орындаған. Видор Дэвисті Хёрст қалаған трагик актриса емес, комедиялық актриса ретінде көріп, оның кештердің жарық жұлдызы екенін байқап, оны фильмдеріне енгізді.
Дыбысты фильмдер мен мансаптың құлдырауы
Дауыстың келуі Дэвисті шаршатты, себебі ол үнемі сөйлеу кесірінен қиналатын. «Оператор 13» фильмін түсірген кезде Херст жиі түсірілім алаңында проблема тудырып, режиссер Ричард Болеславскийді қынжырлатқан бір көрінді өзі басқарды. Metro Goldwyn Mayer-де Дэвис фильмдерінің көптеген жағымен айналысып, білгір бизнесмен саналды. Дегенмен, оның мансабына Херсттің комедиялық рөлдерге қарамастан, оның өзінің шеберлігін көрсетуге мүмкіндік бермей, драмалық тарихи рөлдерді ойнауға талап етуі кедергі келтірді. Бұл бас тартудан бұрын Дэвис «Уимпол көшесіндегі Барреттер» фильміндегі әйел рөлінен бас тартылған еді, ол рөл Ширерге берілді. Дэвис пен Талбергтердің достығына қарамастан, Херст газет арқылы MGM-ге қолдауын тоқтатып, Дэвис пен Cosmopolitan Pictures тарату құқығын Warner Brothers-ке көшірді. Пепи көп жылдар бойы Сан-Симеонда тұрақты түрде тұрды. Ол актриса Луиза Брукс, Нина Мэй МакКинни және басқалармен қарым-қатынас жасаған лесбиянка болды. Пепи мен Брукс арасындағы қарым-қатынас кезінде Херст Ледерердің лесбиянка екенін білді. 1935 жылдың маусым айында, Пепи ауруханаға түскеннен кейін бірнеше күн өткен соң, Лос-Анджелестегі Good Samaritan ауруханасының жоғарғы қабатынан секіріп, өзіне қол жұмсады. Бұрынғы MGM оқиғаларын еске түсіретіндей, Warner Brothers Роберт Э. Шервудтың 1935 жылғы «Товарищ» пьесасының құқықтарын Дэвис үшін сатып алды, бірақ 1937 жылғы фильмдегі басты рөл Клодетт Колбертке берілді. Херст тағы бір жыл бойы Дэвисті және Cosmopolitan Pictures-ті сатуға тырысты, бірақ келісімдерге қол жеткізілмеді, актриса ресми түрде зейнеткерлікке шықты. 1943 жылы Дэвиске «Клаудия» фильміндегі миссис Браун рөлі ұсынылды, бірақ Херст оны қосалқы рөлге түсуден және оның басты рөлдегі мансабын құлдыратудан бас тартты. 20 жыл ішінде түсірген 45 көркем фильмінде Дэвис әрқашан басты рөлде болды және атаусыз эпизодтардан басқа, әрқашан ең жоғары гонорар алды. Херсттің әйелі оған ажырасуға рұқсат бермегендіктен, олар ешқашан үйленбеді. Бір кезде Херст Дэвиске үйленуге жақын болған, бірақ әйелінің талаптары тым жоғары екенін шешті. Ол жасырын түрде ізгілікпен әрекет ететін болғанымен, Грей Дэвистің: «Құдай-ау, мен сол ақымақ қартқа үйлену үшін бар нәрсемді берер едім. Ақша мен қауіпсіздік үшін емес – ол маған қажетінен де көп берді. Ол жайлы серік болғандықтан емес. Көбінесе ол сөйлей бастағанда, мен шаршап кетемін. Әрине, ол сарайдың артында керемет болғандықтан емес. Мен кез келген сәрсенбіде миллиондаған жақсырақ жатын таба аламын. Жоқ, ол маған не береді, білесің бе, жаным? Ол маған оның үшін маңызды екенімді сезіндіреді. Бізде бар немесе жоқ нәрселердің көп бөлігі маған ұнамайды. Оның ажырасуға келіспейтін әйелі бар. Ол менің жайымды біледі, бірақ ол бір аптаға немесе демалыс күндері ранчоға барса, мен кетіп қалуым керек. Ол ұрсып, қарапайым, мендей жастағы ұлдары бар. Бірақ ол мейірімді және маған жақсы қарайды, мен оны ешқашан тастамаймын» деген сөздерін айтты. Олар бір-біріне қызғанышпен қарағанына қарамастан, Дэвис пен Херст Сан-Симеонда және басқа жерлерде бірге тұрған кезде басқалармен көптеген қарым-қатынастар жасады. Дик Пауэлл, Дэвистің досы және сенімді адамы Луиза Брукстің айтуынша, Дэвис Херсттің Свормен жасаған сырлы қарым-қатынасына қатты ашуланды. Херст газеттері Свордың мансабын бұрынғысымен бірдей түрде жария түрде насихаттағанда Дэвис ашуға булықты. Сент-Донат сарайының көптеген заттарын сатқаннан кейін, Дэвис әшекейлерін, акцияларын және облигацияларын сатып, Херсттің банкроттықтан құтқаруы үшін 1 миллион доллар көлемінде чек жазды.
God, I'd give everything I have to marry that silly old man. Not for the money and security—he's given me more than I'll ever need. Not because he's such cozy company, either. Most times, when he starts jawing, he bores me stiff. And certainly not because he's so wonderful behind the barn. Why, I could find a million better lays any Wednesday. No, you know what he gives me, sugar? He gives me the feeling I'm worth something to him. A whole lot of what we have, or don't have, I don't like. He's got a wife who'll never give him a divorce. She knows about me, but it's still understood that when she decides to go to the ranch for a week or a weekend, I've got to vamoose. And he snores, and he can be petty, and has sons about as old as me. But he's kind and he's good to me, and I'd never walk out on him. Despite their well known jealous attachment to one another, both Davies and Hearst had many sexual liaisons with others while living together in San Simeon and elsewhere. Dick Powell, According to Davies' friend and confidant Louise Brooks, Davies was particularly incensed by Hearst's indiscreet relations with Swor. Davies became irate when Hearst's newspapers began openly promoting Swor's career in a nearly identical fashion to their earlier promotion of hers. After selling many of the contents of St Donat's Castle, Davies sold her jewelry, stocks and bonds and wrote a check for $1 million to Hearst to save him from bankruptcy.
Біліктілік сынағы
1920-ші жылдардың басында Дэвис пен Хёрсттің 1919-1923 жылдар аралығында баласы болғаны туралы әңгімелер тарады. Кейінірек баланың Патриция Лейк (туған аты Ван Клив) екені айтылды, ол өзін Дэвистің қызы деп таныстырды. Өмірінің соңында оның ұлы Лейктің Дэвис пен Хёрсттің биологиялық қызы екенін айтқаны белгілі болды. Алайда, фактілер бұл мәлімдемелерге күмән келтіреді. Лейктің 1919 жылғы туған күніне байланысты телеграммалар мен фотоқұжаттар сақталған. Дэвис 1922 жылға дейін Еуропаға бармаған. 1919 жылы Дэвистің түсірілім кестесі тығыз болды және ол жүктілік белгілерін көрсетпеді. Лейк Дэвис пен Хёрсттің қызы деген айыптамаға жауап бергенде, Хёрст Касл өкілі: "Бұл өте ескі әңгіме, және ол әңгіме болып қала берді" деді. Инс Лос-Анджелеске бағытталған пойызға отырғызылды. Оның жағдайы нашарлаған соң, Дел-Марда пойызбен түсірілді. Дәрігер Т. А. Паркер мен медбике Джесси Хауард оған медициналық көмек көрсетті. Инс оларға Хёрсттің яхтасында күшті спирттік ішімдік ішкенін айтқан. Бірнеше жыл өткен соң, Чаплиннің әйелі Лита Грей Чаплиннің Хёрсттің яхтасында Мэрион Дэвиске қатысқанын және қақтығыс болғанын қайталады. Алайда, Дэвис өте амбициялы болды және қырық жасында бұрынғы фильмдеріндегідей жас кейіпкерлерді ойнай алмайтынын түсінді. Хёрст пен Дэвис "әлі де мәрт мырза мен оның әйелі рөлін ойнап, қонақтар ризашылықпен қуанышпен жауап бергенімен", "қойылымдарының мәні кетіпті". Ұзақ аурудан кейін Хёрст 1951 жылдың 14 тамызында 88 жасында қайтыс болды. Хёрсттің қазасынан кейін он бір апта мен бір күн өткен соң, Дэвис 1951 жылдың 31 қазанында Лас-Вегаста теңіз капитаны Хорас Браунға үйленді. Дэвис екі рет ажырасуға өтініш берді, бірақ Браун оған жаман қарағанын мойындағанына қарамастан, екеуі де ажыраспады: "Мен жаман адаммын", - деді ол. "Мен оны қайтарып алдым. Неге екенін білмеймін", - деп түсіндірді ол. "Бәлкім, ол жанымда жылап тұр. Құдайға шүкір, бәріміздің де юморіміз бар". Өмірінің соңғы жылдары Дэвис "мейірімділігімен танылды" және қайырымдылыққа жомарттықпен көмектесті. 1998 жылы клиниканың аты Mattel балалар ауруханасы болып өзгертілді. Дэвис сонымен қатар Марион Дэвис қоры арқылы балалық аурулармен күресті. Инсульттің салдарынан Голливудтағы достары "оның бұрынғы рухы мен жарығының көп бөлігі жоғалып кеткенін" айтты. Ол журналист Хеда Хопперге "біздің сары шаштылар бөлшектеп жатқан сияқтымыз" деп әзілдеді. Көп ұзамай Дэвиске қатерлі ісік диагнозы қойылды. Дэвис соңғы рет 1960 жылдың 10 қаңтарында NBC телеарнасының "Хеда Хоппердің Голливуды" атты арнайы бағдарламасында пайда болды. Осы кезеңде Джозеф П. Кеннеди Дэвистің үйін жалға алып, 1960 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда ұлы Джон Ф. Кеннедидің кандидатурасын ілгерілету үшін жасырын жұмыс істеді. Жаз бойы оның денсаулығы күрт нашарлады. Дэвис 1961 жылдың 22 қыркүйегінде Голливудта қатерлі остеомиелиттен қайтыс болды. Оның жерлеу рәсіміне 200-ден астам аза тұтушылар мен көптеген Голливуд жұлдыздары, оның ішінде оның достары Мэри Пикфорд, Гарольд Ллойд, Чарльз "Буди" Роджерс, Гленн Форд, Кей Уильямс және Джонни Вайсмуллер қатысты. Ол 20 миллион долларлық мүлікті қалдырды.
Сюзан Александр Кейн
Биографтардың айтуынша, Орсон Уэллстің "Азамат Кейн" (1941) фильмінің шығуы Дэвистің беделін құлатты. Фильм көрермендері Дэвисті фильмдегі Сьюзан Александр кейіпкеріне тікелей үлгі болды деп жаңылысты, ал бұл кейіпкер Хёрсттің өміріне негізделген еді. Уақыт өте келе, Сьюзан Александр Кейн кейіпкерімен байланыстыру Дэвистің дарынсыз мүмкіндік іздеуші ретінде бейнеленуіне әкелді. Уэллс режиссер Питер Богдановичке Самуэль Инсуллдың Чикаго опера үйін салуы және Гарольд Фаулер МакКормиктің екінші әйелі Ганна Уолсканың опералық карьерасын жарқын насихаттауы "Азамат Кейн" сценарийіндегі Сьюзан Александр кейіпкеріне нақты ықпал еткенін айтты. "Марионға келсек, ол керемет әйел болды, – деді Уэллс. – Марион фильмдегі Дороти Коммингор ойнаған Сьюзаннан әлдеқайда жақсы еді, адамдар оны осы кейіпкермен жаңылысқан". Бірте-бірте киносыншылардың арасында оның күш-жігері, әсіресе комедиядағы еңбегіне құрмет сезімі артып, бағаланды. Биографтардың сөзінше, "егер Хёрст оның мим мен комедиядағы ұлы талантын "Шоу-халық" және "The Patsy" сияқты жарқын комедиялардың көптеген сериясында толыққанды дамытуға рұқсат бергенде, "Азамат Кейн" дауына байланысты оның экрандық беделі оңай зардап шекпес еді". ABC телеарнасы фильмді "Америкадағы ең бай және ең ықпалды адамдардың бірі мен оның жұлдыздыққа жеткізген белгісіз Зигфелд қызы арасындағы дауысты махаббат оқиғасы" деп дұрыс емес жариялады. Келесі онжылдықтарда Дэвисті Хизер МакНейр "Чаплин" (1992) және Гретчен Мол "Cradle Will Rock" (1999) фильмдерінде бейнеледі. 1999 жылғы HBO-ның "RKO 281" фильмі "Азамат Кейн" фильмінің түсірілісіне және Хёрсттің оның шығуына кедергі келтіру әрекеттеріне назар аударады, онда Мелани Гриффит Дэвис рөлін ойнады. Фильмде Дэвис Хёрсттің өмір салтына және саяси көзқарастарына наразы болады. 2001 жылы режиссер Питер Богдановичтің "Мысықтың аузы" фильмі 19 жасар Кирстен Данст Дэвис рөлінде дебют жасады. Сейфрид осы рөлі үшін "Оскар" сыйлығына үздік екінші пландағы әйел рөлі номинациясын алды. 2022 жылғы "Бабилон" фильмінде Дэвисті Хлоя Финеман сомдады.
Қысқа тақырыптар
Жыл Атауы Рөл Режиссер Ескермелер Өзі Экрандағы суреттер, 9-шы нөмір, 23 Өзі Джеки Купердің туған күні тойы Өзінің Өзінің Каталина аралындағы пираттық той Өзінің