Кіріспе

Гринлинг Гиббонс (4 сәуір 1648 – 3 тамыз 1721) – ағылшын-голландиялық мүсінші және ағаш кескіш, Англиядағы Виндзор сарайы, Челси корольдік госпиталі, Хэмптон-корт сарайы, Санкт-Пол соборы, Лондонның басқа шіркеулері, Петворт үйі және басқа да ауылдық үйлер, Оксфорд Тринити колледжі және Кембридж Тринити колледжі сияқты еңбектерімен танымал. Гиббонс Голландияда ағылшын ата-аналарының отбасында дүниеге келді және онда білім алды. Оның әкесі саудагер болған. Гиббонс Лондонның Драперлер компаниясының мүшесі болды; ол Англиядағы ең шебер ағаш кескіш деп есептеледі және оның есімі көпшілікке кеңінен таныс. Оның көптеген жұмыстары ұлығ (тилия) ағашынан жасалған, әсіресе, айналарды безендіруге және шіркеулер мен сарайлардың қабырғаларын әсемдеуге арналған, өмірлік көлемдегі декоративтік барокко гирляндалары, сонымен қатар ол жиһаз және бейнелі сахналары бар кішкентай рельефтік тақталар жасады. Ол шіркеулер үшін таспен де жұмыс істеді. Ол өзінің шеберханасын құрған кезде, үлкен шеберхана басқарды, ал оның жеке еңбегі кейінгі жұмыстарда әртүрлі дәрежеде көрінеді.

Өмір

Оның ерте өмірі туралы өте аз мәлімет белгілі. Гринлинг есімі екі әулеттік тегінің бөліктерінен құралған. Ол Нидерландтың Роттердам қаласында дүниеге келген, кейде оның әкесі Иниго Джонспен бірге жұмыс істеген ағылшын Сэмюэл Гиббонс болуы мүмкін деп есептеледі, бірақ оның ең жақын достары, портретші Томас Мюррей және күнделік жазушы Джон Эвелин король Карл II-ге қалай танысқаны туралы пікір білдіре алмайды. Ол шамамен 1667 жылы Англияның Депфорд қаласына көшіп келді, ал 1693 жылға қарай патшалық отбасыдан тапсырыстарды қабылдап, шебер ойшыл болып тағайындалды. 1680 жылға қарай ол "Патшаның ойшылы" деп танылды және Сент-Пол соборы, Виндзор қамалы және Кассиоберидегі Эссекс графының үйі үшін керемет жұмыстар жасады. Оның ойып жасаған өрнектері соншалықты нәзік болғандықтан, Лондондағы үйінің үстіндегі гүлдердің құмырасы көліктердің қозғалысынан дірілдейтіні айтылады. Күнделік жазушы Эвелин Гиббонстың талантын 1671 жылы кездейсоқ түрде ашты. Эвелин, Гиббонс оның үйіне жақын, Депфордтағы Сайс-Корттан (қазіргі Оңтүстік-Шығыс Лондоның бір бөлігі) үй жалдаған, былай деп жазды: "Мен жас жігітті шам жарығында ойып жатқанын көрдім. Ол Тинтореттоның "Христос ағашқа ілінген" картинасының бейнесін жасап жатқан еді, ол өзі жасаған жақтауға орналастырған". Сол кештің өзінде Эвелин көргендерін сэр Кристофер Ренге баяндады. "Христос ағашқа ілінген" картинасы және жақтауы қазір Чеширдегі Дунхэм Масси залының кітапханасында сақталады. Рен мен Эвелин оны Карл II патшаға таныстырды, ол оған алғашқы тапсырысын берді – ол әлі де Виндзор қамалының асханасында тұр. Гиббонс Лондондағы Драперлер компаниясының мүшесі болды, 1672 жылы тегі бойынша қабылданып, 1685 жылы ливреяға шақырылды. Ол сотқа сайланды және күзетші болып қызмет етті, содан кейін 1718, 1719 және 1720 жылдары Мастер болуға кандидат болды, бірақ әр жолы ол кенттікке жеңіліп қалды. Хорас Уолпол кейін Гиббонс туралы былай деп жазды: "Гиббонсқа дейін ешбір адам ағашқа гүлдердің жеңілдігі мен әуелігін сыйға бермеген, ал әр түрге тән еркін тәртіпсіздікпен элементтердің алуан түрлерін байланыстырған емес". Гиббонс Лондонның Ковент-Гардендегі Сент-Пол шіркеуіне жерленген.

Жұмыс

Гиббонс Вренге Санкт-Пол соборында жұмыс істеуге шақырылды, кейіннен ол I Георгтың бас кескіндемешісі болып тағайындалды. Ол сондай-ақ III Уильям патшасынан кескіндер жасауды тапсырды, олардың кейбіреулері бүгін Кенсингтон сарайын әшекейлейді. Оның жұмысының мысалын 1694 жылы қайтыс болғаннан кейін королева Мария II портреті үшін арналған от үстіндегі залдан көруге болады. Кенсингтондағы апельсин үйінде де оның кейбір туындыларын тамашалауға болады. Оның көптеген көрнекті жұмыстарын Лондон төңірегіндегі шіркеулерде, әсіресе Санкт-Пол соборындағы хор орындарында және орган корпусында көруге болады. Гиббонстың ең жақсы ою-өрнектері Батыс Сассекстегі Ұлттық сенім қорына қарасты Петворт үйінде сақталған. Петворттағы ою-өрнек бөлмесі Гиббонстың күрделі ағаш ою-өрнектерінің тамаша және кең көрінісін ұсынады. Оның жұмыстарын Лондонның Санкт-Майкл Патерностер Рояль және Пикадиллидегі Санкт-Джеймс шіркеулерінде көруге болады, онда ол ағаштан рередос және мәрмәр шүкіл жасаған. Англикандықтар суреттелген алтарьлық бейнелерді ұнатпағандықтан, шығыс қабырғасында толтыруды қажет ететін үлкен кеңістік қалды, бұл Гринлингтің гүл шоқтарын өте көрнекті орынға қоюға мүмкіндік берді, мысалы, осындай жағдайда. 1682 жылы II Карл патша Гиббонсқа өзінің саяси одақтасы, Тоскананың ұлы герцогы III Козимо үшін дипломатиялық сыйлық ретінде панельді оюды тапсырды. Козимо панелі – өнердің жеккөрушілік пен құлпыраудан жеңіп шығуының аллегориясы, сонымен қатар Козимоның сүйікті суретшісі Пьетро да Кортонаның бейнесі бар медальонды қамтиды. Панель Флоренциядағы Питти сарайында сақталған. Жақында ол 1998 жылдың 22 қазанынан 1999 жылдың 24 қаңтарына дейін V&A-да өткен «Гринлинг Гиббонс және ою-өрнек өнері» көрмесінде Ұлыбританияда көрсетілді. 1685 жылы жаңа патша II Джеймс Гиббонстан екінші әйелі Мария Моденскаяның інісі, Модена герцогы II Франческо үшін тағы бір итальяндық одақтас үшін панельді оюды сұрады. Модена панелі – сол жылы қайтыс болған II Карлға арналған естелік, және драматург Джеймс Ширлидің «Аякс пен Улисс арасындағы тартыс» пьесасынан алынған аза тұту жырды қамтиды: «Тағдырға қарсы ешқандай қару-жарақ жоқ; Өлім патшалардың қолына мұздай тиеді: Скипетр мен тәж құлап түседі». Сондай-ақ, Гиббонстың медальондағы автопортреті де бар. Панель Моденадағы Эстенсе галереясында сақталған. Ратландтағы Экстон ауылындағы Санкт-Петер және Санкт-Пол шіркеуінде 1685 жылға дейін жасалған Гиббонстың мәрмәрдан жасалған бейіті бар, онда виконт Кампден төртінші әйелі Элизабет Бертимен және оның 19 баласының бейнесі бейнеленген. Көптеген тәжірибелі фламанд мүсіншілері, мысалы Арнольд Квеллин (Артус Квеллин II-нің ұлы), Джон Ност, Энтони Верхуке, Лоуренс ван дер Мюлен және Питер ван Дивоет Гиббонстың Лондон шеберханасында «қызметшілер» ретінде жұмыс істеді, яғни серіктестер. Бұл фламанд суретшілері оқушы болмағандықтан, олар ешқашан Дрейпердің тізіміне енгізілген жоқ. 1679 жылғы құжатта ван дер Мюлен, Квеллин және Верхуке Гиббонстың қызметшілері ретінде аталады. Олардың көпшілігі 1688 жылғы төңкерістен кейін Лондоннан өз елдеріне оралды. Гиббонс шеберханасында бұл фламанд суретшілері әртүрлі тапсырыстарда жұмыс істеді, бірақ шеберханада белсенді жеке суретшілердің үлесі әрдайым анықталмайды. Лоуренс ван дер Мюлен мен Питер ван Дивоет Гиббонстың шеберханасында болған кезінде II Джеймс патшаның мүсінін жасауға көмектескені белгілі. Бадминтондағы Сент-Михаэль және барлық періштелер шіркеуінде Гиббонстың I Бофорт герцогы Генри Сомерсетке (1629-1700) арналған ескерткіші бар. Ол Виндзордағы Сент-Джордж шіркеуіндегі Бофорт капелласындағы ата-бабаларының қасына жерленген, бірақ ескерткіш 1878 жылы Бадминтонға көшірілді. Гиббонстың ескерткіші қазір Бадминтондағы Сент-Михаэль және барлық періштелер шіркеуінің солтүстік жағында орналасқан және герцогтың Гартер шапанымен киген, саркофагқа және Сан-Джордж пен Аждаһаның бейнесі бар тұғырына жата отырып бейнеленген бейнесінен тұрады. Онда оюлы ұңғылы қос коринфтік бағаналар, акант фризі, жалындаған урналар бар карниз, герцогтың қарулары мен қолдаушылары бар. Үстіңгі жағында, жерден 25 фут биіктікте, тасты ұстап тұрған тасты төсегі бар; тұғырықта Әділет пен Ақиқаттың толық бойлы әйел фигуралары бейнеленген. Герцогтың мүсіні үстінде, ашылған перделер аспан әскерін пальма және тәждермен көрсетеді. Латын жазуында оның отбасы есімдері мен атқарып жүрген көптеген лауазымдары жазылған. Гиббонс 1707 жылы апатты кеме апатында қаза тапқан адмирал сэр Клаудесли Шовелл үшін ескерткіш жасады. Шовеллдің үлкен мәрмәр ескерткіші Вестминстер аббаттығының оң хор дәлізінде көрініс тапқан.

Мұра

Гиббонстың Дептфордпен байланысы жергілікті түрде еске алынады: Гринлинг Гиббонс атындағы бастауыш мектеп Клайд көшесінде, Дептфордтағы Сайс сотының орнына жақын орналасқан. 1978 жылдан 1998 жылға дейін Нью-Кросс пен Дептфордтың бір бөлімдері "Гринлинг Гиббонс" кеңес округінің құрамында болды.