Юсеф Абдул Латиф: Американдық джаз сазгерінің өмірі мен шығармашылығы
Yusef Lateef
Юсеф Абдул Латиф (1920-2013) – американдық джаз музыканты, инноватор, шығыс пен батыс музыкасын үйлестірген композитор. Биографиясы, аспаптары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық джаз музыканты (1920–2013)
American jazz musician (1920–2013)
Юсеф Абдул Латиф (туған Уильям Эммануэль Хаддлстон; 9 қазан 1920 – 23 желтоқсан 2013) – американдық джаздың көп аспапты орындаушысы, композитор және АҚШ-тағы Ахмадия қауымының көрнекті өкілі. Латифтің негізгі аспаптары – тенор саксофон және флейта болғанмен, ол гобой мен фаготты да ойнаған, бұл аспаптар джазда сирек кездеседі, сондай-ақ бамбук флейтасы, шанай, шофар, хун, аргуль және кото сияқты батыс емес аспаптарды да тарту еткен. Ол джаз бен «шығыс» музыкасын үйлестірудегі инновациясымен танымал. Питер Кипнюс Нью-Йорк Таймс газетінде Латифтің некрологында музыканттың «әлемдік музыка атау алмас бұрын-ақ әлемдік музыканы орындағанын» жазды. Латифтің кітаптарына «Махаббат бағындағы бір түн» және «Тағы бір даңғыл» атты екі повесть, «Сфералар» және «Жаңбыр пішіндері» атты әңгімелер жинақтары, сондай-ақ Герб Бойдпен бірлесіп жазған «Жайлы алып» атты автобиографиясы кіреді. Латиф өзінің YAL Records лейблімен қатар Fana Music музыка баспасының да иесі болды. Ол өзінің туындыларын, соның ішінде Юсеф Латифтің «Флейтаның блюз кітабы» және көптеген оркестрлік шығармаларын Fana арқылы жариялады.
Yusef Abdul Lateef (born William Emanuel Huddleston; October 9, 1920 – December 23, 2013) was an American jazz multi instrumentalist, composer, and prominent figure among the Ahmadiyya Community in the United States. Although Lateef's main instruments were the tenor saxophone and flute, he also played oboe and bassoon, both rare in jazz, and non western instruments such as the bamboo flute, shanai, shofar, xun, arghul and koto. He is known for having been an innovator in the blending of jazz with "Eastern" music. Peter Keepnews, in his New York Times obituary of Lateef, wrote that the musician "played world music before world music had a name". Lateef's books included two novellas titled A Night in the Garden of Love and Another Avenue, the short story collections Spheres and Rain Shapes, and his autobiography, The Gentle Giant, written in collaboration with Herb Boyd. Along with his record label YAL Records, Lateef owned Fana Music, a music publishing company. He published his own work through Fana, including Yusef Lateef's Flute Book of the Blues and many of his orchestral compositions.
Ерте өмір және мансап
Латиф Теннесси штатының Чаттануга қаласында Уильям Эммануэль Хаддлстон ретінде дүниеге келді. Оның отбасы 1923 жылы Огайо штатының Лорейн қаласына, ал 1925 жылы Мичиган штатының Детройт қаласына көшті, онда оның әкесі отбасының тегін Эванс деп өзгертті. Латиф өмірінің басында Детройт қаласындағы көптеген танымал джаз музыканттарымен, оның ішінде вибрафоншы Милт Джексон, басист Пол Чемберс, барабаншы Элвин Джонс және гитарист Кенни Берреллмен байланыс жасады. Латиф 18 жасқа келгенде, орта мектепті бітірген кезде саксофонда шебер болды, кәсіби мансабын бастап, бірнеше свинг-топтарымен гастрольдік сапарларға шықты. Ол алғашқы аспабы ретінде альт-саксофон сатып алды, бірақ бір жылдан кейін Лестер Янгтың ойнау стиліне әсерленіп, тенорлық саксофонға ауысты. 1949 жылы Диззи Гиллеспи оны өз оркестрімен гастрольдеуге шақырды. 1950 жылы Латиф Детройтке оралып, Уэйн штаттық университетінде композиция және флейта пәндерін оқуға түсті. Осы кезеңде ол Ахмадия мұсылман қауымының мүшесі ретінде ислам дінін қабылдап, атын өзгертті. Ол Меккеге екі рет қажылық сапар жасады.
Lateef was born in Chattanooga, Tennessee, as William Emanuel Huddleston. His family moved, in 1923, to Lorain, Ohio, and again in 1925, to Detroit, Michigan, where his father changed the family's name to Evans. Throughout his early life, Lateef came into contact with many Detroit based jazz musicians who gained prominence, including vibraphonist Milt Jackson, bassist Paul Chambers, drummer Elvin Jones and guitarist Kenny Burrell. Lateef was a proficient saxophonist by the time of his graduation from high school at the age of 18, when he launched his professional career and began touring with a number of swing bands. The first instrument he bought was an alto saxophone but after a year he switched to the tenor saxophone, influenced by the playing of Lester Young. In 1949, he was invited by Dizzy Gillespie to tour with his orchestra. In 1950, Lateef returned to Detroit and began his studies in composition and flute at Wayne State University. It was during this period that he converted to Islam as a member of the Ahmadiyya Muslim Community and changed his name. He twice made the pilgrimage to Mecca.
Белгілілігі
Латиф 1957 жылы Savoy Records үшін жетекші ретінде жазуды бастады, бұл эксклюзивті емес қауымдастық 1959 жылға дейін жалғасты. Латифтің Prestige еншілес компаниясы New Jazz үшін шығарған алғашқы альбомдары осымен бірге пайда болды. Осы кезеңде Уилбур Харден (труба, флюгельхорн), басист Герман Райт, барабаншы Фрэнк Гант және пианист Хью Лоусон сияқты музыканттар оның серіктестері болды. 1960 жылы олар Детройттегі Декстер және Берлингэмдегі алкогольсіз клуб Minor Key-де ұзақ концерт берді. 1961 жылы "Into Something" және "Eastern Sounds" жазғаннан кейін, Латифтің топ ішіндегі басымдылығы айқын болды. Оның "шығыс" ықпалы барлық жазбаларда анық естіледі, рахаб, шанай, аргул, кото сияқты аспаптар, сондай-ақ қытай ағаш флейталары мен қоңыраулар, оның тенор және флейтасымен бірге қолданылды. Тіпті оның батыс обойының қолданылуы да осы контексте ерекше болып көрінеді; ол стандартты джаз аспабы емес. Шындығында, әндердің өзі джаз стандарттары, блюз және кино музыкасының қоспасынан тұрады, көбінесе пианино/бас/барабан ырғақ секциясымен сүйемелденеді. Латиф басқалардың альбомдарына көптеген үлес қосты, соның ішінде 1962-1964 жылдары саксофонист Кэннонбол Аддерлидің квинтетінің мүшесі болған кезеңінде. 1960 жылдардың соңында ол қазіргі заманғы соул және госпел әуендерін өзінің музыкасына енгізе бастады (күшті блюз негізінде болса да), "Detroit" және "Hush 'N' Thunder" сияқты альбомдарда джаз фьюжнның пайда болуын болжады. Латиф "джаз" және "джаз музыканты" терминдерін музыкалық жалпылама ретінде ұнатпайтынын айтты. Мұндай жалпыламалар көбінесе болатындай, осы терминдерді қолдану оның дыбысының кеңдігін азайтады. 1980 жылдары Латиф жаңа дәуір және рухани элементтермен тәжірибе жасады. 1960 жылы Латиф Нью-Йорктегі Манхэттен музыка мектебіне оқуға қайтып, флейта мамандығын меңгерді. 1969 жылы ол музыка бойынша бакалавр, ал 1970 жылы музыка білімі бойынша магистр дәрежесін алды. 1971 жылдан бастап Манхэттен музыка мектебінде "автофизиопсихикалық музыка" курстарын оқытты және 1972 жылы Манхэттен қауымдастық колледжінде доцент болды. 1975 жылы Латиф Массачусетс Амхерст университетінен докторлық диссертациясын қорғады (Ed. D.); оның диссертациясы батыс және ислам білімінің салыстырмалы зерттеуіне арналған. Содан кейін ол 1980 жылдардың басында Ахмаду Белло университетінің Нигерия мәдениетін зерттеу орталығында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді. 1986 жылы АҚШ-қа оралғаннан кейін, ол Массачусетс Амхерст университеті мен Гэмпшир колледжінде бірлескен факультетке тағайындалды.
Lateef began recording as a leader in 1957 for Savoy Records, a non exclusive association which continued until 1959; the earliest of Lateef's album's for the Prestige subsidiary New Jazz overlap with them. Musicians such as Wilbur Harden (trumpet, flugelhorn), bassist Herman Wright, drummer Frank Gant, and pianist Hugh Lawson were among his collaborators during this period. In 1960, they played an extended gig at the Minor Key, a non alcoholic club at Dexter and Burlingame in Detroit. By 1961, with the recording of Into Something and Eastern Sounds, Lateef's dominant presence within a group context had emerged. His "Eastern" influences are clearly audible in all of these recordings, with spots for instruments like the rahab, shanai, arghul, koto and a collection of Chinese wooden flutes and bells along with his tenor and flute. Even his use of the western oboe sounds exotic in this context; it is not a standard jazz instrument. Indeed, the tunes themselves are a mixture of jazz standards, blues and film music usually performed with a piano/bass/drums rhythm section in support. Lateef made numerous contributions to other people's albums, including during his period as a member of saxophonist Cannonball Adderley's Quintet during 1962–64. In the late 1960s, he began to incorporate contemporary soul and gospel phrasing into his music (albeit with a strong blues underlay) on albums such as Detroit and Hush 'N' Thunder, presaging the emergence of jazz fusion. Lateef expressed a dislike of the terms "jazz" and "jazz musician" as musical generalizations. As is so often the case with such generalizations, the use of these terms does understate the breadth of his sound. In the 1980s, Lateef experimented with new age and spiritual elements. In 1960, Lateef returned to school, studying flute at the Manhattan School of Music in New York City. He received a bachelor's degree in music in 1969 and a master's degree in music education in 1970. Starting in 1971, he taught courses in "autophysiopsychic music" at the Manhattan School of Music, and he became an associate professor at the Borough of Manhattan Community College in 1972. In 1975, Lateef received an Ed. D. from the University of Massachusetts Amherst; his dissertation was a comparative study of Western and Islamic education. Thereafter, he served as a senior research fellow at the Center for Nigerian Cultural Studies at Ahmadu Bello University throughout the early 1980s. Returning to the United States in 1986, he took a joint faculty appointment at the University of Massachusetts Amherst and Hampshire College.
Жеке өмір
Латиф балалық шағынан есте қалған ең бастысы – "Табиғатқа деген құштарлығым" екенін айтты. 1980 жылы Латиф алкогольді ішімдіктер сатылатын немесе ішілетін орындарда өнер көрсетпейтінін жариялады. 1999 жылы ол: "Осы музыканы жасауға тым көп қан, тер мен жас төгілді, оны адамдар темекі шегіп, ішімдік ішіп, әңгімелесіп отырған жерде ойнатуға болмайды" деді. Латифтің бірінші әйелі Тахира, сондай-ақ бір ұлы мен бір қызы одан бұрын қайтыс болды.
Lateef said that what he remembered most about his childhood was "My passion for nature." In 1980, Lateef declared that he would no longer perform any place where alcohol was served. In 1999, he said: "Too much blood, sweat and tears have been spilled creating this music to play it where people are smoking, drinking and talking." Lateef's first wife, Tahira, predeceased him, as did a son and a daughter.