Кіріспе

Шотланд автор Валари Макдермид (4 маусым 1955 жылы туған) – шотландтық қылмыс романдарының авторы. Ол ең көп танымал туындылары – клиникалық психолог доктор Тони Хилл қатысатын, «Тартан Нуар» деп аталатын қараңғы жанрдағы романдар сериясы.

Өмірбаян

Макдермид Файф аймағындағы жұмысшы отбасынан шыққан. Ол Оксфордтағы Сент-Хильда колледжінде ағылшын тілін оқыды, Шотландияның мемлекеттік мектебінен қабылданған тұңғыш студент болды. Бітірген соң журналист болып жұмыс істеді және драматург ретінде әдеби жолын бастады. Оның романшы ретіндегі тұңғыш жетістігі – 1987 жылы жарық көрген «Report for Murder: The First Lindsay Gordon Mystery» романы болды. Макдермид 2000 жылы құрметті «Детекция клубына» қабылданды, ал 2010 жылы ағылшын тіліндегі қылмыстық әдебиетке жасаған өмірлік үлесі үшін CWA Diamond Dagger сыйлығына ие болды. 2011 жылы Сандерленд университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. Ол Харрогейт қылмыстық әдебиет фестивалінің және Харрогейт халықаралық фестивальдерінің құрамындағы Теакстонның ескі әдеби қылмыс романы сыйлығының негізін қалаушылардың бірі. 2016 жылы Сент-Хильда колледжінің түлектерінен құралған команданы Рождестволық университет сайысында жеңіске жеткізді. 2017 жылы Макдермид Эдинбург Корольдік қоғамы мен Корольдік әдебиет қоғамының мүшесі болып сайланды.

Жұмыс

Макдермидтің шығармалары бес серияға бөлінеді: Линдсей Гордон, Кейт Бранниган, Тони Хилл және Кэрол Джордан, инспектор Карен Пири және Элли Бернс. Оның кейіпкерлеріне журналист Линдсей Гордон, жеке тергеуші Кейт Бранниган, клиникалық психолог Тони Хилл, Шотландияның Фиф аймағында қызмет ететін DCI Карен Пири және 1979 жылы басталып, он жыл сайын жалғасатын кітаптардан тұратын Элли Бернс, тергеуші репортер кіреді. Хилл/Джордан сериясының тұңғыш кітабы – "The Mermaids Singing" Crime Writers' Association ұйымының алтын қалам сыйлығына ие болды. Хилл/Джордан сериясы "Wire in the Blood" деген атпен телевизияға бейімделді, оның басты рөлін Робсон Грин сомдады. Макдермидтің сөзіне сүйенсек, "Wire in the Blood" және екі келесі кітапта пайда болған, қинауға, өлтіруге және жас қыздарға құмарлық танытқан тележүргізуші Джеко Вэнс кейіпі Джимми Савилмен сұхбаттасу кезіндегі жеке тәжірибесіне негізделген. 2010 жылы Макдермид "қылмыстық әдебиет саласындағы ең үлкен жетістіктері" үшін Crime Writers' Association ұйымынан Картье алмас қақпақ сыйлығын алды. Макдермид өзінің туындыларын "Tartan Noir" деп аталатын шотландтық қылмыстық жанрдың бір бөлігі деп санайды. Роман жазумен қатар, Макдермид бірнеше британдық газетке материалдар жазады және BBC Radio 4 және BBC Radio Scotland радиостанцияларында сұхбаттары жиі жарияланады. Оның романдары, әсіресе Тони Хилл сериясы, зорлық-зомбылық пен азаптауды шынайы бейнелеуімен танымал. 2022 жылдың тамызында Макдермид Агата Кристи мұрагерлерінің, егер оның баспагерлері Макдермидті "Қылмыстың патшайымы" деп атаса, заңдық шаралар қолданамыз деп қорқытқандарын мәлімдеді, себебі бұл атау Кристи мұрагерлерінің авторлық құқығында қорғалған.

Рейт Роверлері

Макдермид өмір бойы "Райт Роверс" футбол клубының жанкүйері болды, оның әкесі клубта скаут ретінде жұмыс істеді. 2010 жылы ол әкесінің құрметіне клубтың Кирккалдидегі "Старк паркі" стадионындағы Макдермид трибунасына демеушілік етті. 2022 жылдың ақпан айында Макдермид, клуб 2017 жылы азаматтық сотта әйел зорлағаны үшін кінәлі деп танылған және соның салдарынан өтемақы төлеуге міндеттелген Дэвид Гудвиллиді қабылдағаннан кейін, "Райт Роверс" клубына қолдауын және демеушілігін тоқтататынын мәлімдеді. Гудвиллиге қол қойылғаннан кейін, "Райт Роверс" әйелдер командасы негізгі клубпен байланысын үзді және жазушының құрметіне өздерін "Макдермид Ледис" деп атады. Макдермид демеушілігін жаңа әйелдер командасына көштірді.

Суретке шабуыл жасау

2012 жылдың 6 желтоқсанында Сандерленд университетінде өткен шара барысында бір әйел Макдермидке сия құйды. Макдермид кітаптарға қол қойып отырғанда, бір әйел одан "Top of the Pops" жылнамасына автограф беруін сұрады, онда опасызданған тележүргізуші Джимми Савилдің суреті бар еді. Макдермид өтінішке көнбегенмен, әйел оған сия лақтырып, бөлмеден қашып кетті. Макдермид бұл оқиғаның оның қол қою шараларын тоқтатуына себеп болмайтынын айтты. Нортумбрия полициясы Сандерлендтің Хендон ауданынан шыққан 64 жастағы Сандра Ботамды шабуыл жасады деген күдікпен ұстады. Ботам 2013 жылдың 10 шілдесінде қарапайым шабуыл жасауға кінәлі деп танылып, 12 айлық қоғамдық жұмысқа жіберілді, сондай-ақ 50 фунт өтемақы және 60 фунт құрбандық төлемі төлеуге міндеттелді. Оған сонымен қатар Макдермидпен белгісіз мерзімге байланысқа түспеуге тыйым салатын бұйрық берілді. The Northern Echo басылымы Ботамның бұл әрекеттеріне Макдермидтің 1994 жылғы "Аял үшін қолайлы жұмыс" атты деректі кітабы себеп болғанын хабарлады, Ботамның сөзінше, кітапта оның және оның отбасының абыройын жоққа шығаратын мәтін болған.

Жеке өмір

Макдермид бұрын Стокпортта және Нортумберлендтегі Алнмут маңында тұрған, сондай-ақ шекаралық терьер итін өсірген. 2014 жылдың басынан бері Стокпорт пен Эдинбургте тұрып келеді. 2016 жылы Макдермид «Eggheads» телешоуындағы викторинада қылмыстық романдар жазушыларынан құралған команданың капитаны болды, «Eggheads» командасын жеңіп, 14 000 фунт стерлинг жеңіп алды. 2010 жылы ол 2006 жылы азаматтық серіктестікке кірген баспагер Келли Смитпен Нортумберленд пен Манчестер арасында өмір сүрді. Макдермид – радикальды феминист және социалист. Ол өзінің кейбір романдарына феминистік идеяларды енгізген.