Кіріспе

Академиялық экономикаға қатысу

Экономиканың тарихи мектебі – 19 ғасырда Германияда пайда болған және 20 ғасырдың басына дейін үстемдік құрған академиялық экономика мен мемлекеттік басқаруға қатысу тәсілі. Осы мектептің профессорлары Германия мен Еуропаның ауқымды экономикалық тарихын жинақтады. Көптеген американдықтар олардың шәкірттері болды. Теориялық экономистер бұл мектепке қарсы шықты. Негізгі өкілдері Германияда Густав фон Шмоллер (1838–1917) және Макс Вебер (1864–1920), ал Австрия мен АҚШ-та Жозеф Шумпетер (1883–1950) болды.

Британия мен Құрама Штаттардағы ықпал

Тарихи мектеп 1860-1930 жылдар аралығында Ұлыбританияға маңызды әсер етті. Торольд Роджерс (1823–1890) 1859 жылдан өмірінің соңына дейін Лондон Корольдік колледжінде статистика және экономикалық ғылымдар профессоры болды. Ол 1259–1793 жылдар аралығындағы Англиядағы ауыл шаруашылығы мен бағалар тарихын қамтитын монументалды еңбекті (7 том, 1866–1902) жинақтағанымен танымал, ол әлі де ғалымдарға пайдалы. Уильям Эшли (1860–1927) британдық ғалымдарды Германияда дамыған тарихи мектеппен таныстырды. АҚШ-та бұл мектеп институционалдық экономистерге, мысалы Торстейн Вебленге (1857–1929) және әсіресе Джон Р. Коммонс (1862–1945) басқарған Висконсин еңбек тарихы мектебіне ықпал етті. Көбірек маңыздысы, көптеген болашақ экономистер неміс университеттерінде аспирантурада оқыды, олардың ішінде Джон Бейтс Кларк, Ричард Т. Эли, Еремия Дженкс, Саймон Паттен және Фрэнк Уильям Тауссиг болды. Мектептің ықпалына түскен канадалық ғалымдардың алдында Гарольд Иннис (1894–1952) тұрды, ол Торонтода жұмыс істеді. Оның «негізгі өнімдер» туралы тезисі Канаданың мәдениеті, саяси тарихы және экономикасы тері, балық шаруашылығы, ағаш, бидай, кенет металдар және көмір сияқты бірқатар «негізгі өнімдерді» игеру және экспорттау арқылы шешуші түрде әсер еткенін көрсетеді. «Негізгі өнімдер» тезисі 1930–1960 жылдар аралығында Канаданың экономикалық тарихында үстемдік құрды және бүгінгі күнге дейін кейбіреулер қолданып келеді. 1930 жылдан кейін тарихи мектеп көптеген экономика факультеттерінде құлдырады немесе жойылды. Ол тарих факультеттерінде және бизнес мектептерінде сақталды. 1930-1940 жылдардағы маңызды ықпал Джозеф Шумпетерге тиесілі болды, ол динамикалық, өзгеріске бағытталған және инновацияға негізделген экономиканы ұсынды. Оның жазбалары мектепке сынды болғанымен, Шумпетердің инновациялар мен кәсіпкерлік туралы жұмысын тарихи мектептен, әсіресе фон Шмоллер мен Сомбарттың еңбектерінен бастау алған идеялардың жалғасы ретінде қарастыруға болады. Альфред Д. Чандлер, кіші (1918–2007) тарихи зерттеулер арқылы бизнес мәселелеріне қатысты маңызды әсер етті.

Ағылшын тілі мектебі

Неміс мектебінен кем танымал болғанымен, ағылшын тарихи мектебі де болды, оның өкілдері Фрэнсис Бэкон және Герберт Спенсер еді. Бұл мектеп классикалық экономистердің дедуктивті тәсілін, әсіресе Дэвид Рикардоның еңбектерін қатаң сынады. Бұл мектеп индуктивті әдісті бағалап, тарихи фактілерді қазіргі заманмен байланыстыруды ұсынды. Осы мектепке Уильям Уивелл, Ричард Джонс, Уолтер Бегехот, Торольд Роджерс, Арнольд Тойнби және Уильям Каннингэм сияқты ғалымдар кірді.