Кіріспе
Ретроникада риторикалық тәсіл, сендіру тәсілі немесе стильдік тәсіл – автордың немесе спикердің тыңдаушыға немесе оқырманға белгілі бір тақырыпты белгілі бір көзқараспен қарастыруға ықпал ету мақсатында мағына беру үшін қолданатын техника. Олар белгілі бір пікірді немесе дәлелді одан әрі убедителді етуге тырысады, осылайша оны көбірек қызығушылық тудырады немесе эмоционалдық реакцияға шақырады.
In rhetoric, a rhetorical device, persuasive device, or stylistic device is a technique that an author or speaker uses to convey to the listener or reader a meaning with the goal of persuading them towards considering a topic from a perspective, using language designed to encourage or provoke an emotional display of a given perspective or action. They seek to make a position or argument more compelling than it would otherwise be.
Соник құрылғылар
Соник құрылғылар дыбысқа тәуелді. Соник риторика мазмұнды түсінікті және жылдам жеткізудің нақты әдісі ретінде қолданылады. Соник риторика естілу арқылы белгілі бір реакцияны тудыра отырып, оқырманға немесе тыңдаушыға хабар жеткізеді.
Қоңырау
Консонанс – әдейі таңдалған сөздердегі дауыссыз дыбыстардың қайталануы. Ол аллитерациядан өзгеше, себебі ол сөздің тек басында ғана емес, кез келген жерінде кездесуі мүмкін. Мысалы, төмендегі үзіндіде "k" дыбысы бес рет қайталанады:
Жарық сызықтарымен,
Және мас адам сияқты теңселіп, қараңғылық шашыраңқы. |Шекспир | Ромео мен Джульетта 2.3
And flecked darkness like a drunkard reels |Shakespeare |Romeo and Juliet 2.3
Ономатопея
Ономатопея – дыбысты еліктеуге тырысатын сөздерді қолдану. Көбінесе, бұл көп нүктелермен және толық үлкен әріптермен көрсетіледі. Комикстер мен кейбір мультфильмдерде жиі кездеседі. Егер сіздер жүзіктің құнын білсеңіздер, немесе оны сыйлаған әйелдің лайықтылығын білсеңіздер, немесе жүзікті өз құрметіңізде сақтаудың қадірін білсеңіздер, онда сіздер жүзіктен айырылмаған болар едіңіздер. Шекспир, «Венеция саудагері» 5.1
Симплоце – анафора мен эпистрофтың бірдей қолданылуы, бірақ басы мен соңында әртүрлі сөздердің қайталануы. Алфред Дулиттл: Мен сізге айтайын, губернатор, егер маған бір сөз айтуға рұқсат берсеңіз. Мен сізге айтуға дайынмын. Мен сізге айтуға тырысамын. Мен сізге айтуды күтіп тұрмын. Генри Хиггинс: Пикеринг, осы жігіттің риторикаға қабілеті бар екен. Оның туған тілінің ырғағына назар салыңыз. «Мен сізге айтуға дайынмын. Мен сізге айтуға тырысамын. Мен сізге айтуды күтіп тұрмын». Сентиментальды риторика! Бұл оның уэльс тіліне деген құштарлығы. Оның жалғандығы мен адалсыздығының себебі де осы. Джордж Бернард Шоу, «Пигмалион»
Эпаналепсис – бір сөзді немесе сөздерді бастапқы және соңғы бөліктерде қайталау. Бұл полисемиядан пайда табуға мүмкіндік береді. Біз, шындығында, барлығымыз бірігіп тұруымыз керек, әйтпесе біз барлығымыз жеке-жеке ілініп қаламыз. Бенджамин Франклин.
Диакоп
Диакоп – аралық сөз немесе сөйлемдерден кейін бір сөздің немесе сөз тіркесінің қайталануы. Осылайша салыстырылатын идеялар көбінесе байланысты, бірақ міндетті түрде қарама-қарсы болмайды. Бірақ, О, ол қандай азапты минуттарды баяндайды, Сүйгенмен күмәнданады, күдіктенгенмен, құштарлықпен жақсы көреді! |Шекспир | Отелло 3.3
Асиндетон/полисиндетон
Асиндетон – күтілген жерде "немесе", "және" немесе "бірақ" сияқты байланыс сөздерін жою. Бұл құбылыс күшті әсерге (климаксқа) алып келуі мүмкін. Мыс та жоқ, тас та жоқ, жер де жоқ, шексіз теңіз де жоқ, Бірақ қайғылы өлім олардың үстемдігін басып тастайды. |Шекспир |Сонет 65
Катакосмес – керісінше, сөздерді маңыздылығы бойынша жоғарыдан төменге орналастыру. Мен жылай да аламын, күле де аламын, мен жеңіл демін, ауыр дамын. |Шекспир |Кориолан 2.1
Зеугма
Зейума – бір сөйлемдегі бір орынды алып тұрған екі немесе одан көп сөзді немесе сөз тіркесін сол сөйлемдегі тағы бір сөзбен немесе сөз тіркесімен байланыстыру. Бұл, соңғы сөздің контекстке байланысты бірнеше мағынаға ие болуын пайдаланып, сөйлемді және осы арқылы айтылған пікірді көркем әрі убедительный етуге мүмкіндік береді. Мысалы, төменде екі зат есім (толықтауыш ретінде) бір етістікке байланысқан, оны екі түрлі түсіну қажет. Ол пойызға отырып, суық тиді. Бұл көйлек еркектерден басқаның бәрін тартады. Мен сен үшін демімді тоқтаттым да, есікті ұстап тұрдым. Дамблдор бөлмеде ұзын, қара көк түсті халат киіп, тыныш жүріп өтті. Дж. К. Роулинг, "Гарри Поттер және Феникс ордені". Зейума кейде кең мағынада қолданылады, сөйлемдегі бір сөздің басқа екі немесе одан көп сөзбен байланысуының басқа да түрлерін қамтиды. Тіпті бір етістікке байланысты бірнеше субъект сияқты қарапайым құрылымдар да "қаржысыз зейума" деп аталады. Фред спортта өте жақсы, Харви тамақтануда, Том қыздармен. Достар, римдіктер, отандастар, маған құлақтарыңызды беріңдер. Уильям Шекспир, "Юлий Цезарь" 3.2.
Zeugma is sometimes defined broadly to include other ways in which one word in a sentence can relate to two or more others. Even simple constructions like multiple subjects linked to the same verb are then "zeugma without complication". Fred excelled at sports; Harvey at eating; Tom with girls. Friends, Romans, countrymen, lend me your ears. |William Shakespeare |Julius Caesar 3.2
Дискурстық деңгей
Дискурстық деңгейдегі риторикалық тәсілдер сөз тіркестері, баяндар мен сөйлемдер арасындағы байланыстарға сүйенеді. Олар көбінесе жаңа аргументтердің мәтінге қалай енгізілетінімен немесе бұрынғы аргументтердің қалай күшейтілетінімен байланысты болады. Мысалдарға антанагогия, апофазис, апория, гипофора, метанойя және прокалепсис жатады.
Көбейту/Плеоназм
Көбейту – бір сөзді немесе тіркесті қайталап, оған қосымша мәлімет беру арқылы, көңілден тыс қалуы мүмкін нәрсені баса көрсету. Оның ең кішкентай бөлшегінен де, уақытынан да, мазмұнынан да, басқа жағдайлардан да бұрылмаңыз. |Шекспир | Өлшем үшін өлшем 4.2
Афория
Апория – күмәннің риторикалық білдірілуі.
Мазақтау
Бұл қарсы пікір келтірмей, тек мазақтап, қарсы тұруды білдіреді. Абырой аяққа көмектесе ала ма? Жоқ. Немесе қолға? Жоқ. Немесе жараның қайғысын баса ала ма? Жоқ. Демек, абырой хирургиядан хабарсыз ба? Жоқ. Абырой дегеніміз не? Бір сөз ғана. Сол сөздің ішінде не бар? Сол абыройдың өзі не? Ауа ғана. Қандай теңеу! Кімде бар ол? Сәрсенбі күні өлген кісіде. Ол оны сезінеді ме? Жоқ. Ол оны естиді ме? Жоқ. Олай болса, ол сезімтал емес пе? Өлгендер үшін – иә. Бірақ ол тірілермен бірге өмір сүре ме? Жоқ. Неге? Өсек-қарақонға оның тірілуіне жол бермейді. |Шекспир | Генрих IV, 1-бөлім 5.1
Ұйқас
Бұл тәсіл тікелей айтылмай, айыптауды білдіреді. Келесі мысалда Ромео Джульеттаны күнмен (көліктік құрал) салыстырады, ал Джульеттаны күнмен байланыстыратын бұл метафора Ромеоның Джульеттаны жарқын деп есептейтінін және оны маңызды нәрсе (тенор) ретінде қарастыратындығын көрсетеді. «Ах, сол терезеден қандай жарық шашырады? Ол – шығыс, ал Джульетта – күн». Шекспир, «Ромео мен Джульетта» 2.2.
Төмендегі мысалда Джон Грин ұлпақшаны күнмен салыстырады, себебі ол ұйықтағысы келмейді. Күн – ұйықтамауға жабысып алған шалақай бала: сағат сегіз жарымнан өткенімен, әлі күнге дейін жарық болды. Джон Грин, «Кімде-кім кінәлі?»
Персонализация
Персонификация – жануарлардың, жансыз заттардың және идеялардың адам сипаттарымен бейнеленуі. «Көзі сұр таң, мұңды түнге күлімдейді» |Шекспир| «Ромео мен Джульетта» 2.3
Ұқсас
Симиль екі түрлі нәрсені салыстырады, олар кем дегенде бір жағынан ұқсас келеді, ал салыстыруды түсіндіру үшін "like" немесе "as" сөздері қолданылады. "Мен оны қойшадай мейірімді деп кепілдік беремін." – Шекспир, "Ромео мен Джульетта" 2.5
Метонимия
Метонимия – тілдегі көркемдеу тәсілі, онда бір зат немесе ұғым тікелей айтылмай, оның қасиеті немесе қосымшасы арқылы аталады. Мысалы, "тажы" сөзі патшаны немесе патшайымды білдіруі мүмкін.
Синекдохея
Синекдоха – метафораның бір түрі, көбінесе бір бөлігі арқылы бүтілді немесе керісінше, бүтіл арқылы бір бөлігін атау арқылы қолданылады. Көне ағылшын тіліндегі мысалдар: "костюмдар" ("кәсіпкерлер"), "бутстар" ("әскерлер", pars pro toto) және "Америка" ("Америка Құрама Штаттары", totum pro parte).